VIII Cz 648/13

Sygn. akt VIII Cz 648/13 POSTANOWIENIE Dnia 31 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział VIII Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Marek Lewandowski (spr.) Sędziowie : SO Jadwiga Siedlaczek, SO Małgorzata Kończal po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013 r. w Toruniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku (...) sp. z o.o. w W. przeciwko B. B. o nadanie klauzuli wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnienia na inną osobę na skutek zażalenia dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt X Co 468/13 postanawia : uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE W zaskarżonym postanowieniu Sąd Rejonowy na wniosek wnioskodawcy: 1) nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty Sądu Rejonowego w Toruniu z 30 marca 2006 r., wydanemu w sprawie X Nc 1477/06 przeciwko dłużnikowi B. B. , na rzecz (...) Sp. z o.o. w W. w miejsce Gminy Miasta T. – (...) Zakład (...) w T. ; 2) zasądził od dłużnika na rzecz wierzyciela kwotę 67,-zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy stwierdził, że wnioskiem z dnia 11 lutego 2013 r. wnioskodawca wniósł o nadanie na jego rzecz klauzuli wykonalności prawomocnemu orzeczeniu Sądu Rejonowego w Toruniu z 30 marca 2006 r., wydanemu w sprawie X Nc 1477/06. We wniosku powołał się na zawarcie z Gminą Miasta T. – (...) Zakładem (...) w T. umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 19 grudnia 2011 r. i nabycie od tego podmiotu wierzytelności objętej ww. tytułem egzekucyjnym. Jako podstawę prawną nadania klauzuli wykonalności na rzecz wnioskodawcy Sąd Rejonowy wskazał art. 788 k.p.c. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie dłużniczka B. B. wniosła o jego zmianę poprzez oddalenie wniosku wnioskodawcy oraz zasądzenie od niego na rzecz skarżącej kosztów postępowania klauzulowego za obie instancje według norm prawem przepisanych, z uwzględnieniem kosztów wynagrodzenia radcowskiego i wydatku na opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 782 § 2 k.p.c. w zw. z art. 777 § 1 pkt 1 in princ., art. 363 § 1 i art. 502 § 2 w zw. z art. 139 § 1 in princ. k.p.c. , polegające na błędnym uznaniu, że pozwanej (dłużnikowi w nin. postępowaniu) skutecznie doręczono przesyłkę zawierającą nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Toruniu z 30 marca 2006 r., sygn.. akt X Nc 1477/06, a w konsekwencji na błędnym uznaniu, że powyższy nakaz się uprawomocnił wskutek upływu biegu terminu do jego zaskarżenia, w sytuacji kiedy przesyłka ta nie została wysłana na adres miejsca zamieszkania (mieszkania w rozumieniu art. 135 § 1 k.p.c. ) pozwanej, skutkujące nieważnością postępowania w oparciu o przepis art. 379 pkt 5 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c. W uzasadnieniu skarżąca zauważyła, że zakres kognicji sądu w przypadku postępowania o nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu ogranicza się do badania, czy: 1) dany akt jest orzeczeniem sądowym, 2) orzeczenie to jest prawomocne lub natychmiast wykonalne. W postępowaniu klauzulowym badaniu podlega wyłącznie prawomocność formalna, a więc wynikająca z niezaskarżalności orzeczenia niemożność jego uchylenia lub zmiany w drodze zwyczajnych lub szczególnych środków zaskarżenia. Stosownie do treści art. 363 § 1 k.p.c. prawomocność ta zachodzi, jeżeli od danego orzeczenia nie przysługuje środek zaskarżenia. Obejmuje zatem także sytuację, w której termin do wniesienia środka zaskarżenia minął bezskutecznie. W przypadku, gdy klauzula wykonalności ma być nadana w oparciu o art. 788 k.p.c. , badaniu podlega także to, czy zachodzą formalne warunki wskazane w tym przepisie. Zdaniem skarżącej przedmiotowy nakaz zapłaty z 30 marca 2006 r. nie został jej skutecznie doręczony. Został bowiem wysłany na nieprawidłowy adres, tj. T. , ul. (...) , w sytuacji gdy pozwana od 2003 r. mieszka w G. (...) , (...)-(...) R. . Wobec wadliwości doręczenia odpisu nakazu zapłaty w stosunku do pozwanej nie otworzył się w ogóle bieg terminu do jego zaskarżenia. Przedmiotowy nakaz nie jest więc prawomocny. W rezultacie nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z 30 marca 2006 r. w trybie art. 788 k.p.c. nastąpiło z naruszeniem art. 782 § 2 k.p.c. Na okoliczność, że pozwana mieszkała w 2006 r. w G. skarżąca dołączyła do zażalenia poświadczone za zgodność z oryginałem zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, dowód osobisty i deklarację podatkową za 2007 r. W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawca wniósł o jego odrzucenie, względnie oddalenie w całości, zasądzenie od dłużniczki na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, a nadto przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem dowodu do przesłuchania B. B. na okoliczność jej faktycznego adresu zamieszkania w dacie doręczenia przesyłki zawierającej nakaz zapłaty z 30 marca 2006 r., sygn. akt X Nc 1477/06. W uzasadnieniu wnioskodawca wytknął, że zażalenie zostało wniesione do niewłaściwego sądu i w związku z tym podlegało odrzuceniu. Poza tym zauważył, że dołączone przez skarżącą do zażalenia dokumenty świadczą o miejscu jej zameldowania, a nie zamieszkania. Sam fakt, że w dacie wydania nakazu zapłaty pozwana była zameldowana w innej miejscowości nie oznacza, iż nie przebywała pod adresem wskazanym w pozwie. Dlatego istotne jest – zdaniem wnioskodawcy – przesłuchanie uczestniczki B. B. na okoliczność jej faktycznego adresu zamieszkania w dacie doręczenia przesyłki zawierającej nakaz zapłaty z 30 marca 2006 r., X Nc 1477/06. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Zażalenie dłużniczki zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie, odnosząc się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na zażalenie, należy podkreślić, że okoliczność, iż skarżąca nie wskazała w zażaleniu Sądu Okręgowego jako właściwego do jego rozpoznania nie czyni go niedopuszczalnym. Stanowisko to jest utrwalone w judykaturze i piśmiennictwie. Z ostatnich wypowiedzi Sądu Najwyższego na ten temat wystarczy odnotować postanowienie z dnia 13 czerwca 2013 r., IV CZ 12/13, LEX nr 1360300, w którym przyjęto, że nie ma podstaw do traktowania wadliwego skierowania zażalenia do niewłaściwego sądu jako oczywistej niedokładności, niestojącej na przeszkodzie przedstawienie sprawy innemu, właściwemu sądowi. W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, że wadliwe skierowanie zażalenia do niewłaściwego sądu nie powoduje jego niedopuszczalności, a tym samym nie stanowi podstawy odrzucenia zażalenia na podstawie art. 370 (373) k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r., IV CZ 178/12, LEX nr 1360304). Nie budzi także wątpliwości Sądu Okręgowego, że zażalenie dłużniczki zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 795 k.p.c. , tj. w terminie tygodniowym od chwili zawiadomienia dłużniczki o wszczęciu egzekucji. Ocenę zarzutów zawartych w zażaleniu należy poprzedzić kilkoma uwagami ogólnymi na temat charakteru prawnego postępowania przewidzianego w art. 788 k.p.c. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że zgodnie z § 1 wskazanego artykułu. jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Analiza przytoczonego in extenso przepisu prowadzi do wniosku, że nie zawiera on definicji „tytułu egzekucyjnego”. Definicję tę zawiera bowiem art. 777 k.p.c. , który enumeratywnie wymienia rodzaje tytułów egzekucyjnych. Zgodnie z pkt 1 § 1 art. 777 k.p.c. tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądowe prawomocne lub podlegającego natychmiastowemu wykonaniu. Trafnie wskazano w zażaleniu, że kognicja sądu w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu obejmuje m. in. zagadnienie, czy orzeczenie to jest prawomocne lub podlega natychmiastowemu wykonaniu. Uwaga ta odnosi się również do postępowania przewidzianego w art. 788 k.p.c. W przypadku jednak tego postępowania, klauzula wykonalności - nadana na rzecz lub przeciwko innej osobie aniżeli wymienione w tytule egzekucyjnym - ma charakter konstytutywny. W ujęciu modelowym postępowanie klauzulowe, w tym postępowanie przewidziane w art. 788 k.p.c. , jest postępowaniem niejawnym, toczącym się bez udziału dłużnika. Co do zasady Sąd nie bada w tym postępowaniu, czy przesyłki kierowane do stron w postępowaniu rozpoznawczym były im prawidłowo doręczane. Chybione są zatem zgłoszone w zażaleniu zarzuty nieważności postępowania klauzulowego oraz pozostałe zarzuty procesowe, dotyczące uchybień sądu w postępowaniu rozpoznawczym. Natomiast zgodzić się należy ze skarżącą, że zgłoszone przez nią w zażaleniu nowe dowody poddają w wątpliwość ustalenia Sądu I instancji co do prawomocności przedmiotowego nakazu zapłaty z 30 marca 2006 r. Należy w tym miejscu podkreślić, że w doktrynie i judykaturze przeważa zapatrywanie, zgodnie z którym nieprawidłowość doręczenia przesyłki sądowej, np. awizowanie pisma pod adresem, który nie jest rzeczywistym adresem strony, powoduje jego bezskuteczność, wobec czego nie można mówić o rozpoczęciu biegu terminu do dokonania czynności procesowej, a zatem termin ten nie może upłynąć; konieczne jest powtórzenie doręczenia zgodnie z przepisami, a wniosek o przywrócenie terminu w ogóle nie wchodzi w rachubę (por. post. SN z 3 lipca 2008 r., IV CZ 51/08, LexPolonica nr 2038576; M. Michalska-Marciniak, Wadliwość doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c. a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, PPC 2011, nr 3, s. 139; Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze, pod red. T. Erecińskiego, t. I, Warszawa 2012, s.753, M. Sorysz, Terminy w polskim procesie cywilnym, Warszawa 2007). Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie, nie dokonał koniecznych ustaleń umożliwiających prawidłową ocenę zasadności wniosku i zarzutów skarżącej w świetle art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności nie ustalił, czy dłużniczka w chwili wydania nakazu zapłaty i jego doręczenia w 2006 r. mieszkała w T. , przy ul. (...) , czy w miejscu, które wskazuje w zażaleniu. Konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia wynika z tego, że dowody zaoferowane przez skarżącą nie były wcześniej znane ani wnioskodawcy, ani sądowi nadającemu klauzulę wykonalności na podstawie art. 788 k.p.c. Dopiero w odpowiedzi na zażalenie wnioskodawca mógł odnieść się do twierdzeń dłużniczki i złożyć wniosek o jej przesłuchanie na okoliczność jej faktycznego miejsca zamieszkania w 2006 r . Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd I instancji powinien dokonać oceny na podstawie już zgromadzonego, a także uzupełnionego (np. o przesłuchanie dłużniczki), materiału dowodowego, czy wniosek wnioskodawcy o nadanie klauzuli wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnienia na jego rzecz zasługuje na uwzględnienie, po uprzednim rozważeniu, czy przedmiotowy nakaz zapłaty jest prawomocny, czy nie. W przypadku uznania, że pozwanej nie doręczono skutecznie odpisu nakazu zapłaty wraz z odpisem pozwu Sąd Rejonowy powinien dokonać prawidłowego doręczenia przesyłki na aktualny adres zamieszkania pozwanej. Z powyższych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. , art. 108 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.