VIII Cz 59/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Toruniu, rozpoznając sprawę z wniosku A. O. o stwierdzenie nabycia spadku po L. R., uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu o zawieszeniu postępowania. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. z powodu niewykonania przez wnioskodawcę zarządzenia o doręczeniu korespondencji uczestnikom postępowania (M. M., I. M., A. M.) za pośrednictwem komornika w trybie art. 139 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał, że taka podstawa zawieszenia jest niezasadna. Wskazał, że postępowanie spadkowe charakteryzuje się zasadą działania sądu z urzędu (art. 670 § 1 i 2 k.p.c.), co oznacza, że sąd sam jest zobowiązany do ustalania kręgu spadkobierców i ich adresów. Niewykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia dotyczącego doręczenia korespondencji, nawet za pośrednictwem komornika, nie może skutkować zawieszeniem postępowania. W takiej sytuacji sąd powinien podjąć działania z urzędu, np. wezwać spadkobierców przez ogłoszenie (art. 672 k.p.c.) lub ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu (art. 510 § 2 zd. 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy podkreślił, że brak dowodu nie jest przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Choć Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że nie doszło do skutecznego doręczenia wniosku uczestnikowi M. M., to jednak nie było podstaw do zawieszenia postępowania. W związku z tym, zaskarżone postanowienie zostało uchylone na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, pozostawiając to Sądowi pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady działania sądu z urzędu w postępowaniu spadkowym i ograniczeń w stosowaniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w kontekście doręczeń.
Dotyczy specyfiki postępowania spadkowego i zasad doręczeń w tym trybie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niewykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia sądu o doręczeniu korespondencji uczestnikom postępowania spadkowego za pośrednictwem komornika w trybie art. 139 § 1 k.p.c. może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niewykonanie takiego zarządzenia nie może skutkować zawieszeniem postępowania. Sąd spadku działa z urzędu i jest zobowiązany do samodzielnego ustalania adresów spadkobierców.
Uzasadnienie
Postępowanie spadkowe charakteryzuje się zasadą działania sądu z urzędu, który sam ustala krąg spadkobierców i ich adresy. Niewykonanie zarządzenia dotyczącego doręczenia korespondencji nie jest przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. W takiej sytuacji sąd powinien podjąć działania z urzędu.
Czy brak dowodu nie jest przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak dowodu nie jest przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu.
Uzasadnienie
Niewykonanie przez wnioskodawcę obowiązku wskazania wszystkich potencjalnych spadkobierców lub ich adresów nie jest tożsame z niewykonaniem zarządzenia, na skutek którego sprawie nie można nadać dalszego biegu. Brak dowodu może mieć znaczenie dla postępowania dowodowego, ale nie dla biegu postępowania.
Czy sąd jest uprawniony do zawieszania postępowania z powodu niewskazania przez wnioskodawcę aktualnego adresu zamieszkania uczestników w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest uprawniony do zawieszania postępowania z tego powodu.
Uzasadnienie
Zasada działania sądu z urzędu w postępowaniu spadkowym nakłada na sąd obowiązek samodzielnego ustalania adresów uczestników. Nałożenie na wnioskodawcę obowiązku doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika pod rygorem zawieszenia postępowania prowadziłoby do obejścia tej zasady.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. R. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko w razie niewykonania przez powoda zarządzenia o charakterze formalnym, na skutek którego sprawie nie można nadać biegu. Nie dotyczy to niewykonania postanowienia dowodowego.
k.p.c. art. 670 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą oraz zmierza do ustalenia miejsca zamieszkania potencjalnych spadkobierców.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Niewykonanie postanowienia dowodowego może skutkować jedynie następstwami z tego przepisu.
k.p.c. art. 139 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący doręczenia pisma przez komornika, stosowany odpowiednio w postępowaniu spadkowym (art. 13 § 2 k.p.c.). Niewykonanie tego zobowiązania nie może skutkować zawieszeniem postępowania.
k.p.c. art. 672
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd spadku może wezwać spadkobierców przez ogłoszenie.
k.p.c. art. 510 § § 2 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika.
u.o.k. art. 3b
Ustawa o komornikach
Możliwość zlecenia komornikowi ustalenia aktualnego adresu zamieszkania uczestnika.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań w innych trybach.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd spadku działa z urzędu i jest zobowiązany do samodzielnego ustalania adresów spadkobierców. • Niewykonanie zarządzenia o doręczeniu korespondencji nie jest podstawą do zawieszenia postępowania spadkowego. • Brak dowodu nie jest przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu.
Godne uwagi sformułowania
Zasadnicze motywy rozstrzygnięcia • Zawieszenie postępowania na zasadzie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. może nastąpić tylko w razie niewykonania przez powoda zarządzenia o charakterze formalnym, na skutek którego sprawie nie można nadać biegu. • Nie dotyczy to natomiast niewykonania postanowienia dowodowego, które może skutkować jedynie następstwami z art. 233 § 2 k.p.c. • W tym względzie istnieje już ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym powyższy brak nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania, a jedynie może mieć znaczenie dla prowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego. • Brak dowodu nie jest bowiem przyczyną uniemożliwiającą nadanie sprawie biegu w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. • Zasada kontradyktoryjności ustępuje bowiem miejsca zasadzie działania sądu z urzędu. • Sąd spadku bada z urzędu, m.in. kto jest spadkobiercą jak również zmierza do ustalenia miejsca zamieszkania potencjalnych spadkobierców. • Nałożenie na sąd w/w obowiązków oznacza, że sąd niezależnie od wniosków powinien podejmować czynności dopuszczalne według stanu sprawy, jakie uzna za potrzebne do uzupełnienia materiału i dowodów przedstawionych przez uczestników postępowania, jak również w celu skutecznego doręczenia odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, jako pierwszego pisma w sprawie, pozostałym uczestnikom. […]
Skład orzekający
Rafał Krawczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady działania sądu z urzędu w postępowaniu spadkowym i ograniczeń w stosowaniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w kontekście doręczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania spadkowego i zasad doręczeń w tym trybie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne w postępowaniu spadkowym, dotyczące obowiązków sądu i stron w zakresie ustalania adresów uczestników, co jest częstym problemem praktycznym.
“Sąd nie zawiesi postępowania spadkowego z powodu braku adresów uczestników – sąd działa z urzędu!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.