VIII CO 58/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M.B. wniosła pozew o ustalenie nieistnienia wierzytelności A.P. wobec (...) Sp. z o.o. z tytułu umowy dostawy drobiu, zabezpieczonej hipoteką kaucyjną na nieruchomości. Wskazała, że wierzytelność ta została zgłoszona do planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, a jej ustalenie jako nieistniejącej pozwoliłoby jej na większe zaspokojenie własnej wierzytelności. Pozwany A.P. wniósł o oddalenie powództwa, argumentując brak interesu prawnego powódki, zwłaszcza w kontekście prawomocnego nakazu zapłaty zasądzającego od dłużników kwotę 84.713,71 zł na jego rzecz. Sąd, analizując akty notarialne, umowy przelewu wierzytelności oraz postanowienia dotyczące planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji (w tym postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. VIII Co 58/10), stwierdził, że powódka nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc. Sąd podkreślił, że postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczące planu podziału, nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej w sposób umożliwiający ich wzruszenie w drodze powództwa o ustalenie. Ponadto, prawomocny nakaz zapłaty wydany na rzecz A.P. wiąże inne sądy i organy. Brak było również podstaw do zastosowania art. 1028 § 4 kpc, gdyż powódka nie wniosła o zabezpieczenie powództwa przez wstrzymanie wykonania planu podziału. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione i zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy wcześniejsze orzeczenia są prawomocne, zwłaszcza w kontekście postępowań egzekucyjnych i podziału funduszy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z postępowaniem egzekucyjnym i planem podziału. Interpretacja art. 189 kpc w kontekście prawomocnych orzeczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powódka posiada interes prawny w ustaleniu nieistnienia wierzytelności pozwanego, gdy wcześniejsze postępowanie dotyczące planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji oraz nakaz zapłaty zasądzający tę wierzytelność są prawomocne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie wykazała interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia wierzytelności, ponieważ prawomocne postanowienia dotyczące planu podziału i prawomocny nakaz zapłaty nie mogą być wzruszone w drodze powództwa o ustalenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny jest przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie. W sytuacji, gdy wcześniejsze orzeczenia są prawomocne i dotyczą przedmiotu sporu, brak jest celu w ponownym badaniu tych kwestii. Powództwo o ustalenie nie może służyć do podważenia stanu prawnego ukształtowanego prawomocnym orzeczeniem sądu lub organu. Brak było również podstaw do zastosowania art. 1028 § 4 kpc, który przewiduje możliwość wstrzymania wykonania planu podziału w przypadku wytoczenia powództwa o ustalenie, gdyż powódka nie wniosła o takie zabezpieczenie.
Czy postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji mogą być wzruszone w drodze powództwa o ustalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, w tym dotyczące planu podziału, nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej w sposób umożliwiający ich wzruszenie w drodze powództwa o ustalenie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo i doktrynę, zgodnie z którą skarga o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalna w postępowaniu egzekucyjnym, a postanowienia wydane w tym postępowaniu nie mają przymiotu rzeczy osądzonej. Nawet wprowadzenie § 2 do art. 399 kpc nie zmienia tego stanowiska.
Czy prawomocny nakaz zapłaty zasądzający wierzytelność wiąże inne sądy i organy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 365 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że związanie prawomocnym orzeczeniem oznacza niedopuszczalność dokonywania ustaleń sprzecznych z nim oraz przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | dłużnik |
| K. S. | osoba_fizyczna | wierzyciel hipoteczny (zbywca wierzytelności) |
| T. T. (2) | osoba_fizyczna | współwłaściciel nieruchomości / dłużnik |
| K. T. | osoba_fizyczna | współwłaściciel nieruchomości / dłużnik |
| Bank (...) S.A. | spółka | wierzyciel |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Brak interesu prawnego powoduje oddalenie powództwa z powodu jego bezzasadności.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Pomocnicze
k.p.c. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem.
k.p.c. art. 399 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Na podstawie określonej w art. 401 1 postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go postanowieniem.
k.p.c. art. 403 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Środek dowodowy, okoliczności faktyczne, wyrok prawomocny dotyczący tego samego stosunku prawnego, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia przewidzianej w tym przepisie.
k.p.c. art. 1028 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wykonanie planu podziału w części dotkniętej zarzutami nastąpi po uprawomocnieniu się postanowienia sądu, chyba że zostało wstrzymane przez zabezpieczenie powództwa w sporze o ustalenie nieistnienia prawa.
k.p.c. art. 1032 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli w ciągu miesiąca po uprawomocnieniu się planu podziału wierzyciel nie mający tytułu wykonawczego nie przedstawi dowodu wytoczenia powództwa o zasądzenie mu roszczenia, traci prawo do sumy pozostającej w depozycie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów procesu od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powódki w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia wierzytelności. • Prawomocność wcześniejszych orzeczeń (plan podziału, nakaz zapłaty) uniemożliwia wzruszenie ich w drodze powództwa o ustalenie. • Postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 189 kpc. • Powódka nie wniosła o zabezpieczenie powództwa w trybie art. 1028 § 4 kpc.
Odrzucone argumenty
Ustalenie nieistnienia wierzytelności pozwoli powódce na większe zaspokojenie jej własnej wierzytelności. • Niewypłacona kwota 1.000 zł z nakazu zapłaty może być podstawą do ustalenia nieistnienia wierzytelności.
Godne uwagi sformułowania
Nie ma miejsca niepewność co do prawa lub stosunku prawnego. • Nie jest dopuszczalne wskutek powództwa o ustalenie podważenie porządku prawnego lub stanu prawnego ukształtowanego orzeczeniem sądu lub innego uprawnionego organu. • Interes prawny jest warunkiem umożliwiającym dalsze badanie w zakresie istnienia lub nieistnienia ustalonego prawa lub stosunku prawnego. • Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność nie tylko dokonania ustaleń sprzecznych z nim, ale nawet przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie.
Skład orzekający
Małgorzata Gronowska-Plust
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie, gdy wcześniejsze orzeczenia są prawomocne, zwłaszcza w kontekście postępowań egzekucyjnych i podziału funduszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z postępowaniem egzekucyjnym i planem podziału. Interpretacja art. 189 kpc w kontekście prawomocnych orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie procesowe dotyczące interesu prawnego w powództwie o ustalenie, szczególnie w kontekście prawomocnych orzeczeń i postępowań egzekucyjnych. Jest to istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy prawomocne orzeczenie można podważyć pozwem o ustalenie? Sąd wyjaśnia granice interesu prawnego.”
Dane finansowe
WPS: 84 814 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 3617 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.