VIII Ca 568/19

Sygn. akt VIII Ca 568/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący- Sędzia: Rafał Krawczyk (spr.) Sędziowie: Włodzimierz Jasiński Jadwiga Siedlaczek Protokolant: st. sekr. sąd. Natalia Wilk po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z powództwa Gminy M. T. - Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w T. przeciwko B. V. (poprzednio R. O. ) o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt I C 119/19 oddala apelację. /Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Rafał Krawczyk/ /Sędzia Jadwiga Siedlaczek/ Sygn. akt VIII Ca 568/19 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 9 października 2018 roku Gmina M. T. domagała się zasądzenia od pozwanego R. O. (dalej: V. B. ) kwoty 3.618,75 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu i zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dochodzona kwota stanowiła odszkodowanie za używanie przez pozwanego lokalu należącego do powódki bez tytułu prawnego w okresie od 01.01.2015 r. do 30.09.2018 r. Wyrokiem z dnia 29 maja 2019 roku Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny zasądził od V. B. kwotę 3.148,91 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 października 2018 roku do dnia zapłaty. Co do pozostałej części żądania, orzeczono w punkcie II wyroku, powództwo w dalszym zakresie oddalając. Sąd nie obciążył pozwanego kosztami procesu. W uzasadnieniu wyroku, Sąd Rejonowy stwierdził, że żądanie zgłoszone w pozwie zostało udowodnione, jednak część roszczenia uległa przedawnieniu. Sąd powołując się na przepis art. 118 k.c. oraz art. 5 ust. 2-4 ustawy o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104), stwierdził, że roszczenie powoda obejmujące okres od dnia 1 stycznia 2015 roku do dnia 8 lipca 2015 roku uległo przedawnieniu, bowiem nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy kodeks cywilny i niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 roku. Przedawnione roszczenie obejmowało należności i odsetki w łącznej kwocie 469,84 złotych i w tym zakresie powództwo należało oddalić. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacją przez powódkę w zakresie, w którym sąd oddalił żądanie zgłoszone w pozwie, tj. co do punktu II wyroku. W apelacji skarżąca zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda z tytułu odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego , za okres od 01.01.2015 r. do 08.07.2015 r. uległo przedawnieniu; - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 13 § 1 k.p.c. poprzez możliwe rozpoznanie sprawy według przepisów o postępowaniu odrębnym – uproszczonym, wbrew obowiązkowi sądu stosowania przepisów o postępowaniu procesowym zwykłym, gdyż sprawa nie należy do zakresu spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu procesowym odrębnym – uproszczonym. Mając na uwadze wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego B. V. na rzecz powoda kwoty 469,84 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz o zmianę kwalifikacji sprawy w postępowaniu apelacyjnym i rozpoznanie jej według przepisów o postępowaniu zwykłym, a nie uproszczonym. Ewentualnie, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca domagała się także zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego wg. norm przepisanych. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 118 k.c. w brzmieniu obowiązującym od 9 lipca 2018 r., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe wynosi trzy lata, jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Roszczenie o zapłatę należności związanych z zajmowaniem lokalu są roszczeniami okresowymi, a zatem okres ich przedawnienia wynosi 3 lata. Według skarżącej, roszczenie w oddalonym zakresie dotyczące należności za okres od 1 stycznia 2015 r. do 8 lipca 2015 r., w świetle obowiązujących przepisów uległoby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 roku. Stanowisko to, apelująca uzasadnia tym, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 powołanej ustawy „roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”. Pozew natomiast został złożony w dniu 4 października 2018 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia. W konsekwencji, do części roszczenia, które zostało przez Sąd Rejonowy uznane za przedawnione i oddalone, winny mieć zastosowanie nowe przepisy, a w szczególności nowe brzmienie art. 118 k.c. i regulacja mówiąca o upływu terminu przedawnienia na ostatni dzień roku kalendarzowego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja zasługiwała na oddalenie. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104) wprowadziła do Kodeksu cywilnego nowy przepis art. 117 § 2 1 k.c. , zgodnie z którym po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Przepis art. 117 § 2 1 k.c. znajduje zastosowanie wyłącznie do roszczeń przysługujących przedsiębiorcy, wynikających ze stosunków prawnych powstałych w wyniku dokonania czynności prawnej z osobą fizyczną będącą konsumentem w rozumieniu art. 22 1 k.c. Normę wyrażoną w art. 117 § 2 1 k.c. stosuje się do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – tj. przed 9 lipca 2018 r. – i w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, o czym stanowi przepis art. 5 ust. 1 niniejszej ustawy. Reguła ta przewiduje automatyczny skutek zastosowania nowego brzmienia ustawy w odniesieniu do roszczeń istniejących, lecz nieprzedawnionych w dniu 9 lipca 2018 r. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy nowelizującej, roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie ustawy (do dnia 9 lipca 2018 r.) nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w art. 117 § 2 1 k.c. Skutek przedawnienia polegający na przekształceniu przedawnionego roszczenia przeciwko konsumentowi ex lege w roszczenie z tzw. zobowiązania naturalnego, następuje zatem z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (por. M. Mataczyński, M. Saczywko [w:] M. Gutowski (red.) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, wyd. 2, Warszawa 2018, s. 1044-1045 ). Niemożność przymusowej realizacji roszczenia (niezaskarżalność) następuje zatem z mocy samego prawa, natomiast od konsumenta jako słabszej strona stosunku prawnego łączącego go z przedsiębiorcą, nie jest wymagane podniesienie zarzutu przedawnienia, bądź dokonywanie jakichkolwiek innych aktów staranności. Zgodnie z brzmieniem art. 118 k.c. , jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Określone w art. 18 ust. 1 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego roszczenia odszkodowawcze przedawniają się w terminie trzyletnim, przewidzianym w art. 118 k.c. dla roszczeń o świadczenia okresowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 r. IV CNP 33/13, Lex nr 1438649 ). Przepis art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104) w odniesieniu do roszczeń przedawnionych przysługujących przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia stanowi, że do skutków przedawnienia tych roszczeń należy stosować zmienione przepisy Kodeksu cywilnego . Podstawowym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest powstanie po stronie zobowiązanej kompetencji do skutecznego uchylenia się od zaspokojenia roszczenia. Ponadto, zgodnie z nowym brzmieniem ustawy, stosownie do treści art. 117 § 2 1 k.c. , szczególny skutkiem przedawnienia jest utrata przez wierzyciela możności domagania się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Tymczasem przepis art. 118 zdanie drugie k.c. , na który w swej apelacji powołuje się skarżący, stanowi jedynie regułę uzupełniającą art. 112 k.c. i odnosi się nie do skutków, a do sposobu obliczania terminu końcowego przedawnienia roszczeń, których termin przedawnienia jest dłuższy niż 2 lata. Zastosowanie przepisu art. 118 zdanie drugie k.c. polega na przyjęciu ustalenia, że termin przedawnienia tych roszczeń nie kończy biegu w dacie wynikającej z art. 112 zdanie pierwsze k.c. , ale biegnie dalej, aż do ostatniego dnia tego roku kalendarzowego i upływa wraz z tym dniem. Ostatni dzień roku kalendarzowego jest więc ostatnim dniem, w którym wierzyciel może dochodzić swojego roszczenia, nie narażając się na negatywne skutki upływu czasu. Przepis ten w ogóle nie reguluje zatem zagadnienia „skutku” przedawnienia – do którego wprost odnosi się art. 5 ust. 4 ustawy nowelizującej – ale określa termin końcowy przedawnienia. Nie ma on zatem zastosowania do roszczeń przeciwko konsumentom, powstałych przed wejściem w życie nowych przepisów o przedawnieniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. /Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Rafał Krawczyk/ /Sędzia Jadwiga Siedlaczek/