VIII Ca 549/13

Sygn. akt VIII Ca 549/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jadwiga Siedlaczek Sędziowie: SSO Hanna Matuszewska SSO Rafał Krawczyk Protokolant: sekr. sądowy po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z powództwa B. W. , D. W. (1) , K. W. i małoletniego D. W. (2) działającego przez ojca B. W. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji powodów B. i. K. W. od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt I C 687/12 oddala apelację. Sygn. akt VIII Ca 549/13 UZASADNIENIE Powodowie B. W. , D. W. (1) , K. W. i D. W. (2) wnieśli o zasądzenie od (...) S.A. w W. odpowiednio kwot: 6.544,64 zł – 6000 zł tytułem zadośćuczynienia i 544,64 tytułem odszkodowania; 4.000 zł, 4.000 zł i 3.000 zł - tytułem i zadośćuczynienia. - we wszystkich przypadkach z odsetkami ustawowymi od dnia 11 maja 2011 r. do dnia zapłaty Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Toruniu: 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda B. W. kwotę 3.050,46 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 maja 2011r. do dnia zapłaty, 2. zasądził od pozwanego na rzecz powódki D. W. (1) kwotę 4.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 maja 2011r. do dnia zapłaty, 3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda K. W. kwotę 2.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 maja 2011r. do dnia zapłaty, 4. zasądził od pozwanego na rzecz powoda D. W. (2) kwotę 1.500 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 maja 2011r. do dnia zapłaty, 5. oddalił powództwo w pozostałej części, oraz orzekł o kosztach procesu i kosztach sądowych (pkt 6-11). Zasadnicze motywy tego orzeczenia były następujące: w dniu 26 października 2010 r. o doszło do wypadku drogowego, w którym zderzyły się pojazdy marki R. (...) i A. (...) , z winy kierującej pojazdem marki R. (...) . W efekcie kierujący pojazdem A. (...) B. W. i pasażerowie – pozostali powodowie zostali poszkodowani. U B. W. wystąpiły dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego.. Zdjęcie RTG kręgosłupa szyjnego wykazało brak uszkodzenia struktur kostnych i nerwowych oraz zwężenie krążka międzykręgowego C5-C6 i zwyrodnieniowe krawędzi trzonów na tym poziomie. Powód zgłaszał objawy rwy kulszowej w postaci bólu krzyża i drętwienia lewej kończyny dolnej. Został skierowany do Poradni Neurologicznej, przyjmował leki przeciwbólowe i korzystał z zabiegów fizykalnych. W związku z leczeniem poniósł wydatki w kwocie 50,46 zł. tytułem zakupu lekarstw. U pozostałych powodów wystąpiły dolegliwości bólowe. Zalecono im doraźne stosowanie leku (...) , a nadto D. W. (1) zalecono lek przeciwzapalny/. Zdjęcia RTG wykazały u D. W. (1) skręcenie kręgosłupa szyjnego i stłuczenia obu kolan z zaznaczonymi objawami podrażnienia stawów rzepkowo – udowych oraz zniesioną lordozę szyjną, a u K. W. i D. W. (2) skręcenie kręgosłupa lędźwiowego. W ramach leczenia powódce zalecono przyjmowanie leków przeciwbólowych a powodom przyjmowanie leków przeciwzapalnych; nadto ograniczenie wysiłków fizycznych przez 3 tygodnie . Sprawca wypadku miał zawartą umowę ubezpieczenia w pozwanym zakładzie (...) w zakresie odpowiedzialności cywilnej z tytułu szkód związanych z ruchem pojazdu. Powodowie zgłosili szkodę 12 kwietnia 2011 r.. Wypadek wiązał się z cierpieniami fizycznymi i psychicznymi dla B. W. oraz jego małoletnich dzieci. Po wypadku B. W. odczuwał bóle kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego, musiał przyjmować leki i korzystać z zabiegów fizykoterapeutycznych, przez okres kilku tygodni nie był zdolny do wykonywania pracy. D. W. (1) , K. W. i D. W. (2) również mieli dolegliwości bólowe i leczyli się farmakologicznie, do 31 listopada 2010 r. nie mogli uczestniczyć w zajęciach WF. Brak uczestnictwa w zajęciach sportowych był szczególnie uciążliwy dla K. W. , należącego do klubu sportowego. Na jego stanie zdrowia psychicznego wypadek wywarł również najdalej idące ujemne następstwa. Po wypadku odczuwał lęk przed jazdą samochodem. Dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego, które wystąpiły u B. W. po zdarzeniu z dnia 26 października 2010 r. miały charakter okresowy. Ustąpiły po przeprowadzonym leczeniu farmakologicznym i fizykalnym oraz okresie zwolnienia chorobowego. Stwierdzona u B. W. dyskopatia C5-C6 i L5- S1 ze zmianami zwyrodnieniowymi nie pozostawała w związku przyczynowym z wypadkiem. Doznany przezeń nie miał wpływu na pogłębienie lub przyspieszenie istniejących schorzeń kręgosłupa, nie było uszkodzenia struktur anatomicznych kręgosłupa. W wyniku wypadku mógł nastąpić nawrót objawów rwy kulszowej w postaci bólu krzyża i drętwienia lewej kończyny dolnej. Ograniczenie ruchów w szyi z przejściowe drętwienie kończyn górnych mogło być spowodowane nałożeniem się dolegliwości bólowych w wyniku wypadku na istniejące wcześniej zmiany zwyrodnieniowe. Zgłaszane obecnie bóle kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego i drętwienie lewej kończyny dolnej są wynikiem choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Częstotliwość dolegliwości bólowych związanych ze schorzeniem kręgosłupa może się okresowo nasilać, ale wynika to z choroby samoistnej, a nie ze skutku wypadku. D. W. (2) i K. W. w wyniku wypadku z dnia 26 października 2010 r. doznali skręcenia kręgosłupa lędźwiowego, które uległo pełnemu wygojeniu, bez ograniczeń ruchomości i bez zespołu bólowego. Poza tym wypadku samochodowym K. W. ujawniał objawy słabo nasilonej, krótkotrwałej reakcji lękowej. Objawy te samoistnie ustąpiły. Powód nadal odczuwa subiektywny dyskomfort w czasie jazdy samochodem osobowym. Rokowania na przyszłość są pozytywne, powyższe objawy również z czasem powinny ustąpić. Pogłębiona u K. W. kyphoza piersiowa nie ma związku z doznanym w dniu 26 października 2010 r. urazem. Nadto Sąd szczegółowo omówił urazy doznane przez D. W. (1) i ich skutku. Oceniając powyższe z punktu widzenia art. 444 § 1 k.c. i art. 445 § 1 k.c. i art. 361 §1 k.c. , Sąd I instancji uznał, że: - powodowie udowodnili, że doznali krzywdy, biorąc pod uwagę wysokość trwałego uszczerbku na zdrowiu, rozmiar i zakres cierpień jakich doznali, proces leczenia, konsekwencje uszczerbku odniesionego przez powodów w ich życiu zawodowym/szkolnym, rodzinnym i osobistym, a także wiek, kwotą zadośćuczynienia adekwatną do rozmiaru poniesionej przez powodów krzywdy, jest kwota: 4.000 zł. w przypadku D. W. (1) , 3.000 zł. w przypadku B. W. , 2.000 zł. w przypadku K. W. i 1.500 w przypadku D. W. (2) - żądanie odszkodowawcze powoda B. W. zostało udowodnione jedynie częściowo, mianowicie co do zakupu lekarstw w kwocie 50,46 zł, natomiast nie wykazał kosztu dojazdów do placówek medycznych w kwocie 494,18 zł. - odsetki były należne nie od 11 lecz od 13 maja 2011 r. tj. od upływu 30 dni od dnia zgłoszenia szkody pozwanemu. Powodowie K. W. I B. W. zaskarżyli powyższy wyroku w części oddalającej powództwo: - wobec powoda K. W. co do kwoty 1000 zł z odsetkami ustawowymi od 13 maja 2011 r. do dnia zapłaty, zaś wobec B. W. co do niezasądzonych dodatkowych kosztów, których domagał się na podstawie art. 444 § 1 k.c. tj. co do kwoty 494,18 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 13maja 2011 r. do dnia zapłaty. Zarzucili: - naruszenie prawa procesowego – art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na ocenie następstw wypadku I ich znaczenia dla sytuacji życiowej powoda K. W. sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, przede wszystkim na zbagatelizowaniu psychicznych następstw odczuwalnych przez powoda do dnia sporządzenia opinii biegłego psychologa, a to przez zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie, która nie jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powoda - naruszenie prawa procesowego – art. 233 § 1 k.pc. w zw. z art. 444 § 1 k.c. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w sprawie oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co doprowadziła do błędnego przyjęcia przez sąd, że powód nie udowodnił poniesienia kosztów dojazdu do placówek medycznych w kwocie 494,18 zł, I oparcie się jedynie na oświadczeniu powoda i A. W. , bez odniesienia do innych dokumentach stanowiących materiał dowodowy w sprawie. Skarżący wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie dodatkowo kwoty 1000 zł z odsetkami od 13 maja 2011 r. do dnia zapłaty – co do K. W. oraz zasądzenie dodatkowo kwoty 494,18 zł z odsetkami ustawowymi od 13 maja 2011 r. do dnia zapłaty, a nadto kosztów procesu za obie instancje; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji wraz z rozstrzygnięciem o kosztach instancji odwoławczej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Ustalenia faktyczne Sądu I instancji, w zakresie objętym zaskarżeniem, są prawidłowe, znajdując pełne odzwierciedlenie w zgromadzonych dowodach, ocenionych bez naruszenia zasad wiedzy, logiki ani doświadczenia życiowego, wobec czego Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Za prawidłowe należy uznać też pominięcie w ramach podstawy faktycznej wyroku okoliczności związanych z kosztami dojazdów powoda B. W. do placówek medycznych, albowiem wysokość tychże kosztów nie została udowodniona, co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia. Skarżący K. W. zmierzał do podważenia oceny Sądu Rejonowego do co rozmiaru doznanej krzywdy i ustalenia odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia pieniężnego. Stosownie do art. 445 § 1k .c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. w wypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Prawidłowe ustalenie "odpowiedniej sumy" w rozumieniu art. 445 § 1 k.c . wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć w danym przypadku znaczenie. Zarówno okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia, jak i kryteria ich oceny powinny być rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą pokrzywdzonego. W danej sytuacji, nie bez znaczenia może być ocena zadośćuczynienia na tle innych podobnych przypadków, czy innych pokrzywdzonych tym samym zdarzeniem, choć oczywiście konieczna jest indywidualizacja okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby i (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r., III CSK 62/09, Lex nr 738354). Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił i ocenił stopień krzywdy powoda odniesionej wskutek wypadku z dnia 26 października 2010 r., uwzględniając w odpowiednim stopniu jego cierpienia fizyczne psychiczne, długotrwałość leczenia farmakologicznego, wymuszoną absencją na zajęciach WF a także lęk przed jazdą samochodem odczuwany po wypadku, a aktualnie – dyskomfort w czasie jazdy. Wbrew skarżącemu, temu ostatniemu czynnikowi Sąd Rejonowy nadał odpowiednią rangę i właściwie ocenił go w ramach kryteriów kształtujących wysokość zadośćuczynienia. Wymaga podkreślenia, iż jak wynika z opinii biegłego psychologa, objawy lękowe powoda związane z podróżowaniem samochodem samoistnie ustępują a rokowania na przyszłość są dobre. Co ważniejsze, sam powód przyznał, iż stopień nasilenia tego lęku nie był na tyle duży, by nie mógł on w ogóle jeździć samochodem, w jakimkolwiek okresie po wypadku. Adekwatność zadośćuczynienia w kwocie 2000 zł potwierdza z jednej strony, dwukrotna różnica w porównaniu z zadośćuczynieniem dla powódki D. W. (1) (4000 zł), która co trzeba podkreślić doznała trwałego 4% uszczerbku na zdrowiu i do dziś odczuwa fizyczne skutki wypadku, oraz B. W. (3000 zł), dla którego następstwa miały relatywnie dotkliwy przebieg (bóle kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego, przyjmował leki i korzystał z zabiegów fizykoterapeutycznych, przez kilka tygodni był niezdolny do pracy), podczas gdy w przypadku skarżącego powoda w grę wchodziły dolegliwości bólowe niwelowane jedynie leczeniem farmakologicznym, a następstwa mają charakter czasowy i samoistnie ustępują. Z drugiej zaś strony, przyznanie powodowi D. W. (2) , u którego zakres krzywdy był mniejszy (wygojone skręcenie kręgosłupa lędźwiowego, zalecenie ograniczenia wysiłku przez 3 tygodnie, brak reakcji lękowej) zadośćuczynienia w kwocie 1500 zł a więc o 500 zł niższej niż K. W. wskazuje, że Sąd Rejonowy trafnie ocenił obecny stan tego ostatniego przy jeździe samochodem jako istotny, ale nie kluczowy czynnik determinujący wysokość zadośćuczynienia. Dlatego też w opinii Sądu Okręgowego , ocena Sądu a quo , który uznał za odpowiednią kwotę w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. kwotę 2000 zł nie może zostać podważona. Odnosząc się do apelacji powoda B. W. trzeba podzielić pogląd Sądu Rejonowego, iż nie udowodnił on kosztów poniesionych w związku z dojazdami do placówek medycznych. W myśl art. 444 . § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Nie jest kwestionowane, iż powód rzeczywiście w datach wskazanych w złożonym zestawieniu (k. 60-61) dojeżdżał do placówek medycznych. Brak jednak podstaw do ustalenia, że poniósł w związku z tym szkodę majątkową w konkretnej wysokości – czyli że wydatkował określone kwoty lub też zaciągnął z tego tytułu zobowiązanie. Tylko zaś w takiej sytuacji można by mówić o szkodzie (stracie) w rozumieniu prawa cywilnego ( art. 361 § 2 k.c. ). Tymczasem z przedłożonego przez powoda zestawienia dojazdów oraz oświadczenia A. W. wynika jedynie tyle, iż w określonych dniach zawoził powoda na badania lekarskie, konsultacje medyczne, rehabilitację i odbiór leków. Nie jest natomiast jasne, czy powód uiścił mu z tego tytułu wynagrodzenie, lub zwrócił poniesione koszty (paliwo) ewentualnie czy będzie do tego zobowiązany. Okoliczności te nie wynikały z zeznań powoda B. W. , ani też z zeznań świadka A. W. . Ten ostatni potwierdził tylko tyle, że faktycznie woził powoda na zabiegi. nie wspomniał jednak, aby czynił to odpłatnie, a tylko wówczas w rachubę wchodziłoby odszkodowanie. Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd Okręgowy oddalił apelację ( art. 385 k.p.c. ).