VIII Ca 401/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej „ (...) ” w T. o ustanowienie odpłatnej służebności przechodu i przejazdu na nieruchomości stanowiącej jej własność. Sąd Rejonowy w Toruniu oddalił wniosek a limine, uznając, że przepisy Kodeksu Cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia służebności obciążającej własną nieruchomość wnioskodawcy. Sąd I instancji zasugerował, że w przypadku naruszenia prawa własności, wnioskodawca może wystąpić z powództwem negatoryjnym. Wnioskodawca złożył apelację, zarzucając błędną wykładnię art. 285 § 1 KC i domagając się uchylenia postanowienia. Sąd Okręgowy w Toruniu uznał apelację za bezzasadną. Sąd podkreślił zasadę zamkniętej listy podmiotowych praw rzeczowych (numerus clausus), zgodnie z którą można ustanawiać tylko prawa przewidziane w ustawie i nie można dowolnie kształtować ich treści. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące drogi koniecznej (art. 145 § 1 KC) i służebności gruntowej (art. 285 § 1 KC) wykluczają możliwość wystąpienia z takim żądaniem przez właściciela nieruchomości, która miałaby zostać obciążona. Ustanowienie służebności obciążającej własną nieruchomość byłoby sprzeczne z zasadą autonomii woli. Sąd Okręgowy oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasady zamkniętej listy praw rzeczowych i niemożności ustanowienia służebności obciążającej własną nieruchomość.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o ustanowienie służebności na własnej nieruchomości; nie dotyczy standardowych spraw o służebność drogi koniecznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest ustanowienie przez sąd służebności drogowej obciążającej własną nieruchomość wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Kodeksu Cywilnego nie przewidują takiej możliwości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na zasadę zamkniętej listy praw rzeczowych (numerus clausus) oraz zasadę autonomii woli, wskazując, że nie można ustanawiać praw nieprzewidzianych w ustawie ani obciążać własnej nieruchomości wbrew tym zasadom.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek a limine, nie przekazując sprawy do sądu właściwego dla rozpoznania roszczenia negatoryjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek, a jedynie zasugerował możliwość wystąpienia z powództwem negatoryjnym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wniosek był jasny co do żądania, a sąd nie ma obowiązku zastępowania profesjonalnych pełnomocników w formułowaniu prawidłowych żądań opartych na przepisach prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa „ (...) ” | spółka | wnioskodawca |
| J. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
KC art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad ustanowienia służebności gruntowej, wykluczając możliwość wystąpienia z takim żądaniem przez właściciela nieruchomości, która miałaby zostać obciążona.
Pomocnicze
KC art. 244 § 1
Kodeks cywilny
Podmioty prawa cywilnego mogą ustanawiać tylko takie ograniczone prawa rzeczowe, które zostały przewidziane w ustawie.
KC art. 145 § 1
Kodeks cywilny
Wskazuje przesłanki ustanowienia drogi koniecznej, z którą może wystąpić wyłącznie właściciel nieruchomości niemającej odpowiedniego dostępu do drogi.
KC art. 305 § 2
Kodeks cywilny
Wyjątek przewidujący roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu, nie mający zastosowania w niniejszej sprawie.
k.p.c. art. 514 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje możliwość wydania orzeczenia bez przeprowadzania rozprawy w określonych przypadkach.
k.p.c. art. 385 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w sprawach, w których nie ma zastosowania art. 520 § 2 i 3 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Kodeksu Cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia służebności obciążającej własną nieruchomość wnioskodawcy. • Zasada zamkniętej listy praw rzeczowych (numerus clausus). • Zasada autonomii woli.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 285 § 1 KC przez Sąd Rejonowy, ograniczająca się do dosłownego rozumienia przepisu. • Możliwość ustanowienia przez sąd służebności drogowej niebędącej drogą konieczną.
Godne uwagi sformułowania
W prawie rzeczowym obowiązuje zasada zamkniętej listy (numerus clausus) podmiotowych praw rzeczowych. • nie mogą w sposób dowolny kształtować ich treści. • podmiot prawa cywilnego mógłby zostać zmuszony do uzyskania prawa podmiotowego wbrew jego woli, co stanowiłoby oczywiste naruszenie zasady autonomii woli.
Skład orzekający
Rafał Krawczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Paczkowski
sędzia
Marek Lewandowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady zamkniętej listy praw rzeczowych i niemożności ustanowienia służebności obciążającej własną nieruchomość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o ustanowienie służebności na własnej nieruchomości; nie dotyczy standardowych spraw o służebność drogi koniecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady prawa rzeczowego i autonomii woli, choć dotyczy specyficznej sytuacji prawnej.
“Czy można ustanowić służebność na własnej działce? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.