VIII CA 320/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Wąbrzeźnie wydał wyrok zaoczny, w którym zasądził od pozwanego P. B. na rzecz powoda (...) kwotę 3.181,65 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Rozstrzygnięcie dotyczyło umowy pożyczki, w której Sąd Rejonowy uznał opłatę operacyjną w wysokości 5.000 zł za klauzulę abuzywną, nie wiążącą pozwanego. Sąd uznał, że jedynie zwrot kwoty pożyczki (5.000 zł) wraz z odsetkami kapitałowymi (670,10 zł), pomniejszony o dokonane spłaty, stanowił zasadne zobowiązanie pozwanego. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o wyroku zaocznym, klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.), ustawie o kredycie konsumenckim oraz błędną ocenę dowodów. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego. Podkreślono, że wydanie wyroku zaocznego nie wyłącza obowiązku sądu oceny żądania pod kątem prawa materialnego, w tym badania abuzywności klauzul. Sąd Okręgowy uznał, że opłata operacyjna, oderwana od faktycznych kosztów pożyczkodawcy i stanowiąca dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, stanowiła ukrytą formę odsetek, prowadzącą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. W związku z tym, jako rażąco wygórowana i sprzeczna z dobrymi obyczajami, była niedozwoloną klauzulą umowną, nie wiążącą pozwanego. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące oceny dowodów, wskazując na logiczne wnioski Sądu Rejonowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że wysokie opłaty operacyjne w umowach pożyczek konsumenckich mogą być uznane za klauzule abuzywne, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach kosztów pozaodsetkowych, gdy prowadzą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich z wysokimi opłatami operacyjnymi, gdzie opłata nie jest powiązana z faktycznymi kosztami pożyczkodawcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opłata operacyjna w umowie pożyczki konsumenckiej, która nie jest powiązana z faktycznymi kosztami pożyczkodawcy, stanowi klauzulę abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłata operacyjna oderwana od faktycznych kosztów pożyczkodawcy, stanowiąca dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, jest niedozwoloną klauzulą umowną, prowadzącą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata operacyjna, która nie odzwierciedla poniesionych przez pożyczkodawcę kosztów, stanowi ukrytą formę odsetek i prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Jako rażąco wygórowana i sprzeczna z dobrymi obyczajami, jest klauzulą abuzywną.
Czy sąd może badać abuzywność klauzul umownych w wyroku zaocznym, nawet jeśli pozwany nie wdał się w spór co do istoty sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany do oceny żądania pod kątem prawa materialnego, w tym badania abuzywności klauzul, nawet w przypadku wydania wyroku zaocznego.
Uzasadnienie
Domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń powoda w wyroku zaocznym dotyczy faktów, a nie oceny prawnej żądania. Sąd musi samodzielnie ocenić zasadność żądania pod kątem przepisów prawa materialnego, w tym klauzul abuzywnych.
Czy koszty okołoodsetkowe mieszczące się w limicie określonym w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim są zawsze dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo mieszczenie się w limicie nie przesądza o zasadności kosztów okołoodsetkowych. Sąd ma obowiązek analizy tych postanowień pod kątem zgodności z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, w tym odsetkami maksymalnymi.
Uzasadnienie
Koszty dodatkowe mogą prowadzić do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych lub rażąco naruszać interes konsumenta, nawet jeśli mieszczą się w ustawowym limicie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | spółka | powód |
| P. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje klauzule niedozwolone (abuzywne) jako postanowienia umowne, które rażąco naruszają interes konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami, nie kształtując jednocześnie obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszający jego interesy. Takie postanowienia nie wiążą konsumenta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 339 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczy wyłącznie faktów wskazanych przez powoda w pozwie i zobowiązuje sąd do uznania ich za zgodne z prawdą bez postępowania dowodowego, o ile nie ma uzasadnionych wątpliwości. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku dokonania prawidłowej oceny żądania pozwu w świetle norm prawa materialnego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje swobodną ocenę dowodów, wymagając od sądu rozpatrywania wiarygodności i mocy dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Skuteczne podważenie oceny dowodów następuje tylko w przypadku braku logiki, wykraczania poza schematy logiki formalnej lub sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego.
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa nieważność czynności prawnej, która jest sprzeczna z ustawą lub ma na celu obejście ustawy. Nieważna jest również czynność sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.c. art. 359 § 2¹ - 2³
Kodeks cywilny
Reguluje instytucję odsetek maksymalnych, wprowadzonych w celu przeciwdziałania lichwie i ochrony interesów konsumentów.
u.k.k. art. 36a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa limit pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. Sąd podkreślił, że samo mieszczenie się w tym limicie nie wyłącza badania abuzywności kosztów.
u.k.k. art. 5 pkt 6
Ustawa o kredycie konsumenckim
u.k.k. art. 30 § 1 pkt 10
Ustawa o kredycie konsumenckim
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata operacyjna w umowie pożyczki konsumenckiej, oderwana od faktycznych kosztów pożyczkodawcy, stanowi ukrytą formę odsetek i prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, co czyni ją klauzulą abuzywną. • Sąd ma obowiązek badania abuzywności klauzul umownych nawet w przypadku wydania wyroku zaocznego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 339 § 1 i 2 k.p.c. poprzez wydanie wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ k.c. poprzez uznanie, iż zapisy umowy pożyczki dotyczące opłaty operacyjnej naruszają interes konsumenta. • Zarzuty naruszenia art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez jego niezastosowanie. • Zarzuty naruszenia art. 58 k.c. poprzez uznanie, że zapisy umowy zmierzają do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. • Zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
opłata operacyjna (...) stanowiła dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie przez pozwanego z pożyczonego kapitału. • Jest to więc ukryta forma odsetek od pożyczonego kapitału. • Konstrukcja taka w oczywisty sposób prowadzi do obejścia przepisów regulujących instytucję odsetek maksymalnych. • Sama tylko okoliczność, że koszty okołoodsetkowe mieszczą się w limicie wyznaczonym art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie przesądza o ich zasadności.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wysokie opłaty operacyjne w umowach pożyczek konsumenckich mogą być uznane za klauzule abuzywne, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach kosztów pozaodsetkowych, gdy prowadzą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich z wysokimi opłatami operacyjnymi, gdzie opłata nie jest powiązana z faktycznymi kosztami pożyczkodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wysokich kosztów pożyczek konsumenckich i interpretacji klauzul abuzywnych, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Czy wysoka opłata operacyjna w pożyczce to ukryte lichwiarstwo? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 7232,38 PLN
zapłata: 3181,65 PLN
zwrot kosztów procesu: 1334,12 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.