VIII C 826/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd uchylił nakaz zapłaty w sprawie o zapłatę z weksla, umorzył postępowanie w części i oddalił powództwo, uznając umowę pożyczki za nieważną z powodu braku zgody kuratora na zawarcie jej przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną.
Powód (...) S.A. domagał się zapłaty 1.378,44 zł na podstawie weksla in blanco. Pozwana, osoba częściowo ubezwłasnowolniona, przez swojego kuratora podniosła zarzut nieważności umowy pożyczki, na zabezpieczenie której weksel został wystawiony, z uwagi na brak zgody kuratora na jej zawarcie. Sąd uznał umowę za nieważną, gdyż nie należała do drobnych bieżących spraw życia codziennego, a kurator nie wyraził na nią zgody. W związku z tym uchylono nakaz zapłaty, umorzono postępowanie w części (500 zł) i oddalono powództwo w pozostałej części.
Powód (...) S.A. w B. wytoczył przeciwko pozwanej M. S. powództwo o zapłatę kwoty 1.378,44 zł wraz z odsetkami, opierając swoje żądanie na wekslu in blanco wystawionym przez pozwaną w celu zabezpieczenia umowy pożyczki. Sąd pierwszej instancji wydał nakaz zapłaty, który został zaskarżony przez kuratora pozwanej, podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki z powodu zawarcia jej bez zgody kuratora, co jest wymagane dla osób częściowo ubezwłasnowolnionych przy czynnościach przekraczających drobne bieżące sprawy życia codziennego. Powód częściowo cofnął powództwo w zakresie kwoty 500 zł, zrzekając się roszczenia. Sąd, analizując zarzuty, ustalił, że pozwana była częściowo ubezwłasnowolniona od 2006 roku, a jej kurator nie wyraził zgody na zawarcie umowy pożyczki w 2013 roku, o czym powód został poinformowany w 2014 roku. Sąd uznał, że umowa pożyczki, ze względu na znaczną wysokość zobowiązania, nie mieści się w kategorii umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (art. 20 k.c.), a zatem wymagała zgody kuratora. Brak takiej zgody skutkował nieważnością umowy. W konsekwencji, sąd uchylił nakaz zapłaty, umorzył postępowanie w części objętej cofnięciem pozwu i oddalił powództwo w pozostałej części, uznając je za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna, chyba że należy do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa pożyczki o znaczącej kwocie nie należy do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, a zatem wymagała zgody kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Brak takiej zgody skutkuje nieważnością czynności prawnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie nakazu zapłaty, umorzenie postępowania w części, oddalenie powództwa w pozostałej części
Strona wygrywająca
pozwana M. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 17
Kodeks cywilny
Do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew może zostać cofnięty bez konieczności uzyskania na powyższą czynność zgody pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umorzył postępowanie w zakresie kwoty 500 zł w związku z częściowym cofnięciem pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 20
Kodeks cywilny
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
k.p.c. art. 203 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uznał częściowe cofnięcie pozwu za dopuszczalne, albowiem czynność ta nie pozostaje w sprzeczności z prawem, zasadami współżycia społecznego, ani nie zmierza do obejścia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki zawarta przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody kuratora jest nieważna, ponieważ nie dotyczy drobnych bieżących spraw życia codziennego. Kurator nie wyraził zgody na zawarcie umowy pożyczki, o czym powód został poinformowany.
Odrzucone argumenty
Umowa pożyczki jest ważna, ponieważ powód nie miał wiedzy o częściowym ubezwłasnowolnieniu pozwanej. Umowa pożyczki jest ważna z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 20 k.c. Ciężar udowodnienia, że postanowienie o ustanowieniu kuratora nie zostało uchylone, spoczywa na stronie pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. zawarta przez strony w dniu 13 maja 2013 r. umowa pożyczki z uwagi chociażby na dużą wysokość zobowiązania, do którego spełnienia zobowiązała się M. S. , z pewnością nie należy do kategorii umów, o których mowa w art. 20 kc.
Skład orzekający
Bartek Męcina
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zdolności do czynności prawnych osób ubezwłasnowolnionych częściowo oraz ważności umów zawartych bez zgody kuratora."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i wymaga oceny, czy dana umowa należy do drobnych bieżących spraw życia codziennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje ubezwłasnowolnienia i potrzebę weryfikacji zdolności do czynności prawnych kontrahentów, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy umowa podpisana przez osobę ubezwłasnowolnioną jest ważna? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1378,44 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VIII C 826/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 29 stycznia 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w VIII Wydziale Cywilnym w składzie: przewodniczący: SSR Bartek Męcina protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Ławniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 roku sprawy z powództwa (...) S.A. w B. przeciwko M. S. o zapłatę 1. uchyla nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w dniu 30 stycznia 2017 r. w sprawie VIII Nc 260/17, 2. umarza postępowanie w zakresie kwoty 500 zł. (pięćset złotych), 3. oddala powództwo w pozostałej części. Sygn. akt VIII C 826/17 UZASADNIENIE W dniu 30 grudnia 2016 roku powód (...) S.A. w B. wytoczył przeciwko pozwanej M. S. powództwo o zapłatę kwoty 1.378,44 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 14 maja 2016 r. do dnia zapłaty oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, że pozwana zobowiązała się poprzez podpisanie weksla w dniu 17 maja 2013 r. do zapłaty w dniu 13 maja 2016 r. kwoty 2.208,44 zł. W związku z tym powód wezwał pozwaną w dniu 13 kwietnia 2016 r. do wykupu weksla. Pozwana zapłaciła na rzecz powoda kwotę 830 zł., po czym przestała regulować zobowiązanie. (pozew k. 4- 6) Nakazem zapłaty z dnia 30 stycznia 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzoną pozwem kwotę wraz z umownymi odsetkami zgodnie z żądaniem pozwu oraz kwotę 647 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. (nakaz zapłaty k. 26) Powyższy nakaz zaskarżył w całości przedstawiciel ustawowy ubezwłasnowolnionej częściowo M. S. . Kurator podniósł zarzut nieważności umowy z uwagi na jej zawarcie bez jego zgody. W uzasadnieniu kurator potwierdził, ze pozwana zawarła w dniu 16 maja 2013 r. umowę pożyczki o nr (...) , na podstawie której otrzymała kwotę 3.229 zł. Kurator dwukrotnie informował pracowników strony powodowej o częściowym ubezwłasnowolnieniu pozwanej. Na koniec kurator wskazał, że do 3 stycznia 2017 r. pozwana wpłaciła w sumie na rzecz powoda kwotę 9.256,90 zł. (sprzeciw k. 34- 37) Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi zwolnił pozwaną od kosztów sądowych w całości. (postanowienie k. 62) W piśmie z dnia 11 maja 2017 r. powód wniósł o utrzymanie w mocy nakazu zapłaty w zakresie kwoty 878,44 zł., cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwoty 500 zł., z uwagi na zapłatę przez pozwaną powyższej kwoty w toku postępowania. Odnosząc się do podniesionych zarzutów pełnomocnik strony powodowej wskazał, że nie miała ona wiedzy o częściowym ubezwłasnowolnieniu pozwanej. (pismo procesowe k. 67- 68) W piśmie z dnia 26 czerwca 2017 r. pełnomocnik powoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wskazał, że umowa pożyczki jest ważna z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 20 kc. Poza tym strona powodowa zarzuciła pozwanej, że nie poinformowała jej pracownika o swoim upośledzeniu umysłowym oraz podniosła, że dokumenty załączone do sprzeciwu nie świadczą o wyłączeniu świadomości pozwanej w dniu zawarcia umowy. (pismo procesowe k. 94) Do zamknięcia rozprawy stanowisko stron nie uległo zmianie. (protokół rozprawy k. 112) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Postanowieniem z dnia 6 lipca 2006 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi ustanowił kuratelę prawną nad częściowo ubezwłasnowolnioną M. S. , obowiązki kuratora częściowo ubezwłasnowolnionej M. S. powierzył T. S. oraz zobowiązał kuratora do zatwierdzania każdorazowo wszelkich czynności rozporządzających dokonywanych przez ubezwłasnowolnioną częściowo powyżej kwoty 300 zł. (postanowienie k. 40, zaświadczenie k. 41) W dniu 16 maja 2013 r. M. S. zawarła z (...) spółka z o.o. w B. umowę pożyczki gotówkowej nr (...)- (...) . (umowa pozyczki k. 69- 72) W celu zabezpieczenia spłaty powyższej umowy pożyczki M. S. podpisała weksel in blanco. (weksel in blanco k. 76, deklaracja wekslowa k. 75) Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. T. S. powiadomiła (...) spółka z o.o. w B. o tym, że M. S. jest częściowo ubezwłasnowolniona. Ponadto T. S. poinformowała, że jako kurator pozwanej nie wyraziła zgody na zawarcie umowy pożyczki. (pismo k. 38, potwierdzenie odbioru k. 39) W dniu 18 grudnia 2014 r. (...) spółka z o.o. w B. przeniósł w drodze umowy cesji wierzytelności wekslowej na (...) spółka z o.o. w B. wierzytelność przysługującą wobec pozwanej wynikającą z umowy pożyczki (...) zawartej w dniu 17 maja 2013 r. (umowa cesji k. 11) Pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. (...) S.A. w B. wypowiedział z zachowaniem 30 dniowego terminu, pozwanej umowę pożyczki (...) zawartą w dniu 17 maja 2013 r. z powodu nie spłacania przez pozwaną pożyczki zgodnie z harmonogramem. Jednocześnie powód zawiadomił, że wystawiony przez M. S. weksel in blanco został wypełniony (wypowiedzenie k. 10) W dniu 13 maja 2016 r. (...) spółka z o.o. w B. wypełnił wystawiony przez M. S. weksel in blanco na kwotę 2.208,44 zł. (weksel k. 9) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił bądź jako bezsporny, bądź na podstawie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, których prawdziwości ani rzetelności nie kwestionowała żadna ze stron procesu. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że strona powodowa w piśmie z dnia 11 maja 2017 r. cofnęła powództwo w zakresie kwoty 500 zł. ze zrzeczeniem się roszczenia. Stosownie do przepisu art.203 § 1 k.p.c. pozew może zostać cofnięty bez konieczności uzyskania na powyższą czynność zgody pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. W rozpoznawanej sprawie częściowego cofnięcia pozwu dokonano wraz ze zrzeczeniem się roszczenia. Wobec tego częściowe cofnięcie pozwu nie wymagało zgody pozwanej. Oceniając skuteczność powyższej czynności procesowej Sąd stosownie do przepisu art. 203 § 4 k.p.c , uznał częściowe cofnięcie pozwu za dopuszczalne, albowiem czynność ta nie pozostaje w sprzeczności z prawem, zasadami współżycia społecznego, ani nie zmierza do obejścia prawa. Uwzględniając zatem, iż strona powodowa cofnęła częściowo pozew ze skutkiem prawnym, należało dojść do przekonania, iż wydanie wyroku w powyższym zakresie stało się zbędne. Dlatego też w myśl przepisu art. 355 k.p.c. w związku z art. 203 § 1 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie w zakresie kwoty 500 zł., co znalazło odzwierciedlenie w pkt. 2 wyroku. Pozwana wnosząc o oddalenie powództwa podniosła zarzut nieważności umowy z uwagi na to, że jest osoba częściowo ubezwłasnowolnioną. Na powyższą okoliczność strona pozwana przedstawiła postanowienie z dnia 6 lipca 2006 r., którym Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi ustanowił kuratelę prawną nad częściowo ubezwłasnowolnioną M. S. oraz zobowiązał kuratora do zatwierdzania każdorazowo wszelkich czynności rozporządzających dokonywanych przez ubezwłasnowolnioną częściowo powyżej kwoty 300 zł. W myśl art. 17 kc z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. W przypadku pozwanej takim przedstawicielem ustawowym jest kurator w osobie T. S. , która już w piśmie z dnia 1 grudnia 2014 r. zawiadomiła (...) spółka z o.o. w B. , iż nie wyraziła zgody na zawarcie umowy pożyczki. Powyższe stanowisko kurator pozwanej wyraziła nie tylko na rozprawie, ale również we wszystkich pismach procesowych składanych w sprawie. Zgoda przedstawiciela ustawowego osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest o tyle istotna, że zgodnie z art. 18 § 1 kc ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela Z pewnością nie można się zgodzić z twierdzeniem pełnomocnika powoda, że umowa pożyczki z dnia 13 maja 2013 r. jest ważna z uwagi na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 20 kc. Zgodnie z powołanym przepisem osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. W ocenie Sądu zawarta przez strony w dniu 13 maja 2013 r. umowa pożyczki z uwagi chociażby na dużą wysokość zobowiązania, do którego spełnienia zobowiązała się M. S. , z pewnością nie należy do kategorii umów, o których mowa w art. 20 kc. W ocenie Sądu chybiony jest zarzut strony powodowej dotyczący przerzucenia na drugą stronę ciężaru udowodnienia, że postanowienie o ustanowieniu kuratora dla pozwanej częściowo ubezwłasnowolnionej, nie zostało uchylone. Skoro powód próbował podnieść taki zarzut to z pewnością na nim spoczywał obowiązek udowodnienia powyższej okoliczności. Zresztą T. S. oświadczyła, że postanowienie na podstawie którego została ustanowiona kuratorem dla ubezwłasnowolnionej częściowo, nie zostało ani zmienione, ani uchylone. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI