VIII C 61/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. L. zawarła umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym z poprzednikiem prawnym pozwanego. Po zaprzestaniu opłacania składek umowa została rozwiązana, a pozwany pobrał opłatę likwidacyjną w wysokości 100% wartości zgromadzonych środków (26.699,65 zł). Powódka dochodziła zwrotu tej kwoty, twierdząc, że postanowienie o 100% opłacie likwidacyjnej jest klauzulą niedozwoloną. Sąd uznał, że powódka działała jako konsument, a pozwany jako przedsiębiorca. Kwestionowane postanowienie OWU nie zostało indywidualnie uzgodnione i nie stanowiło głównego świadczenia stron. Sąd ocenił, że opłata likwidacyjna w wysokości 100% wartości rachunku w pierwszych dwóch latach polisowych rażąco narusza interes konsumenta, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i nie ma związku z rzeczywistymi kosztami wykupu. W związku z tym uznał klauzulę za abuzywną i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot całej pobranej opłaty likwidacyjnej. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując, że roszczenie dotyczy zwrotu nienależnego świadczenia, a nie świadczenia z umowy ubezpieczenia, co podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia. O kosztach procesu orzeczono stosunkowo do wyniku sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul o wysokich opłatach likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z UFK, zwłaszcza w pierwszych latach trwania umowy. Ugruntowanie 10-letniego terminu przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym zawartych z konsumentami, gdzie opłata likwidacyjna jest rażąco wysoka i nie powiązana z kosztami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia przewidujące 100% opłatę likwidacyjną w pierwszych dwóch latach polisowych stanowi klauzulę niedozwoloną (abuzywną) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to stanowi klauzulę niedozwoloną, ponieważ rażąco narusza interes konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, nie mając związku z rzeczywistymi kosztami wykupu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula ta nie została indywidualnie uzgodniona, nie określa głównych świadczeń stron i nakłada na konsumenta nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków, pozwalając ubezpieczycielowi na pobranie całości zgromadzonych środków bez związku z poniesionymi kosztami.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia (pobranej opłaty likwidacyjnej) przedawnia się w terminie 3 lat, zgodnie z art. 819 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia przedawnia się w terminie 10 lat, zgodnie z art. 118 k.c., ponieważ przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie przewidują krótszego terminu.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił roszczenie z umowy ubezpieczenia od roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Ponieważ przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie określają specyficznego terminu przedawnienia, zastosowanie mają ogólne terminy przewidziane w kodeksie cywilnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. L. | osoba_fizyczna | powódka |
| T. (...) spółka akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna, z której wynikało, była nieważna i nie została później potwierdzona, z wyjątkiem świadczenia spełnionego w celu zadośćuczynienia przed rozwiązaniem umowy o świadczenie, której strony były związane.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat 10.
k.c. art. 830 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa ubezpieczenia na życie może zostać wypowiedziana przez ubezpieczającego w każdym czasie.
k.c. art. 830 § § 2
Kodeks cywilny
W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie częściowego uwzględnienia żądań stron każde z nich ponosi koszty procesu związane z jego uwzględnieniem lub poniesieniem.
u.dz.ubez. art. 13 § ust. 4 pkt 5
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Określenie w umowie zasad ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia, w tym również zasad umarzania jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego i terminów ich zamiany na środki pieniężne i wypłaty świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie OWU o 100% opłacie likwidacyjnej jest klauzulą niedozwoloną (abuzywną). • Opłata likwidacyjna nie ma związku z rzeczywistymi kosztami wykupu. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia przedawnia się w terminie 10 lat.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Opłata likwidacyjna pokrywa koszty zawarcia umowy i koszty działalności ubezpieczyciela. • Opłata likwidacyjna stanowi główne świadczenie stron i jest jednoznacznie sformułowana.
Godne uwagi sformułowania
klauzula niedozwolona • rażąco narusza jego interesy • sprzeczne z dobrymi obyczajami • brak jakiegokolwiek powiązania pomiędzy wysokością pobranych środków a kosztami operacji wykupu • całkowita arbitralność ustalonej przez pozwaną opłaty wykupu • zwrot nienależnego świadczenia
Skład orzekający
Beata Witkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul o wysokich opłatach likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z UFK, zwłaszcza w pierwszych latach trwania umowy. Ugruntowanie 10-letniego terminu przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym zawartych z konsumentami, gdzie opłata likwidacyjna jest rażąco wysoka i nie powiązana z kosztami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenia z UFK) i pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku stosowania przez firmy nieuczciwych klauzul umownych. Pokazuje praktyczne zastosowanie prawa ochrony konsumentów.
“Ubezpieczyciel chciał zatrzymać WSZYSTKO? Sąd stanął po stronie konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 26 699,65 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 26 699,65 PLN
zwrot kosztów procesu: 1601,49 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.