VIII C 2233/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. S. (1) wniósł pozew o ustalenie, że na podstawie umowy darowizny z 18 września 1991 r. zawartej w formie aktu notarialnego, małżonkowie S. (w tym powód) przenieśli na rzecz swojego syna W. S. udział ½ we współwłasności nieruchomości położonej w miejscowości Ł., oznaczonej jako działka nr (...), wraz z zabudowaniami. W uzasadnieniu wskazano, że intencją darczyńców było przekazanie synowi całego gospodarstwa rolnego, w tym domu i obory, które znajdowały się na działce nr (...). Działka ta została jednak pominięta w umowie darowizny, co wyszło na jaw po 2004 r. podczas porządkowania spraw majątkowych. Pozwani, będący spadkobiercami W. S., uznali powództwo, podobnie jak wezwany do udziału w sprawie J. S. Sąd, opierając się na art. 189 k.p.c. i uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1986 r. (III CZP 10/86), uznał, że powództwo o ustalenie jest dopuszczalne w celu wyjaśnienia rzeczywistej woli stron w przypadku omyłkowego oznaczenia nieruchomości w umowie. Sąd ustalił, że pominięcie działki nr (...) w umowie darowizny z 1991 r. wynikało z błędnego przekonania darczyńców o lokalizacji zabudowań, a także z faktycznego podziału do korzystania z nieruchomości przez braci S. w latach 80-tych. Sąd podkreślił, że dla stron umowy było oczywiste, iż przedmiotem darowizny jest udział w nieruchomości zabudowanej. Interes prawny powoda jako spadkobiercy W. S. został uznany za wystarczający do uwzględnienia powództwa. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania i kosztach sądowych nastąpiło na podstawie art. 102 k.p.c. z uwagi na szczególny charakter sprawy i postawę pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaDopuszczalność powództwa o ustalenie treści umowy darowizny w przypadku omyłki co do oznaczenia nieruchomości, a także kwestia interesu prawnego spadkobiercy w takim postępowaniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji omyłki w akcie notarialnym i braku księgi wieczystej dla danej nieruchomości. Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście prawa rzeczowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd może ustalić rzeczywistą wolę stron umowy darowizny w przypadku omyłkowego oznaczenia nieruchomości w akcie notarialnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może ustalić rzeczywistą wolę stron umowy darowizny w przypadku omyłkowego oznaczenia nieruchomości w akcie notarialnym, gdy strony mają w tym interes prawny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 189 k.p.c. oraz uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 10/86, zgodnie z którą powództwo o ustalenie stosunku prawnego jest dopuszczalne w celu wyjaśnienia omyłki faktycznej dotyczącej geodezyjno-ewidencyjnego oznaczenia nieruchomości, jeśli przedmiot umowy został ustalony zgodnie z wolą stron i wydany nabywcy.
Czy istnienie interesu prawnego powoda, jako spadkobiercy jednego z darczyńców, uzasadnia powództwo o ustalenie treści umowy darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnienie interesu prawnego powoda jako spadkobiercy darczyńcy, a także ujawnienie spadkobiercy darczyńcy w ewidencji gruntów jako współwłaściciela spornej działki, uzasadnia powództwo o ustalenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny powoda S. S. (1) jako jednego ze spadkobierców W. S. oraz ujawnienie spadkobiercy darczyńcy S. A. P. w ewidencji gruntów jako współwłaściciela działki nr (...) stanowi wystarczającą podstawę do uwzględnienia powództwa o ustalenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. S. | osoba_fizyczna | obdarowany (w umowie darowizny) |
| O. S. | osoba_fizyczna | darczyńca (w umowie darowizny) |
| E. S. | osoba_fizyczna | współwłaściciel (wcześniejszy) |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnego uznania sądu w kwestii obciążania stron kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do nieobciążania stron kosztami sądowymi w szczególnych okolicznościach.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość uzgodnienia stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Intencja darczyńców obejmowała przekazanie synowi działki z zabudowaniami, mimo jej pominięcia w umowie. • Pominięcie działki nr (...) w umowie darowizny z 1991 r. wynikało z omyłki co do lokalizacji zabudowań. • Powód posiada interes prawny w ustaleniu treści umowy jako spadkobierca obdarowanego. • Pozwani uznali powództwo, co potwierdza zgodność żądania z ich stanowiskiem.
Godne uwagi sformułowania
Intencją małżonków S. i O. S. przy umowie darowizny z 18.09.1991 r. było rozdysponowanie wszystkimi działkami do nich należącymi, w tym działką na której stał dom i obora. • Dopiero po 2004 r., starając się o dopłaty, W. S. dowiedział się, że zabudowania znajdują się na działce (...), której nie wymieniono w umowie darowizny, a nie na wskazanej w umowie działce (...). • Powództwo o ustalenie może dotyczyć woli kontrahentów w wypadku omyłkowego oznaczenia nieruchomości w umowie przeniesienia własności nieruchomości. • Dla działki numer (...) nie ma urządzonej księgi wieczystej. Jedynym środkiem prawnym umożliwiającym ujawnienie rzeczywistego stanu prawnego działki nr (...) w ewidencji gruntów i – ewentualnie - księdze wieczystej w razie jej założenia, jest uzyskanie wyroku na podstawie art. 189 k.p.c.
Skład orzekający
Agnieszka Kierkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dopuszczalność powództwa o ustalenie treści umowy darowizny w przypadku omyłki co do oznaczenia nieruchomości, a także kwestia interesu prawnego spadkobiercy w takim postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji omyłki w akcie notarialnym i braku księgi wieczystej dla danej nieruchomości. Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście prawa rzeczowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędy formalne w dokumentach prawnych mogą prowadzić do sporów, a także jak sąd może interweniować, aby naprawić oczywiste omyłki i przywrócić zgodność stanu prawnego z rzeczywistą wolą stron.
“Omyłka w akcie notarialnym prawie pozbawiła syna domu rodziców – sąd naprawił błąd po latach.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.