Orzeczenie · 2026-02-24

VII Ua 65/24Uchylenie odmowy ulgi podatkowej na innowacje 4

Sąd
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2026-02-24
SAOSubezpieczenia społecznezasiłkiŚredniaokręgowy
zasiłek macierzyńskiurlop rodzicielskiubezpieczenie społeczneprawo pracyimplementacja dyrektywy UEprawo intertemporalneZUS

Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację organu rentowego od wyroku Sądu Rejonowego, który przyznał N. I. prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego od 29 kwietnia do 8 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy uznał, że przepisy Kodeksu pracy, zmienione w celu implementacji dyrektywy UE, pozwalają na przyznanie zasiłku nawet po ustaniu zatrudnienia, a art. 29 ustawy zasiłkowej jest niezgodny z prawem UE. Sąd Okręgowy częściowo zmienił wyrok, przyznając N. I. prawo do zasiłku macierzyńskiego jedynie za okres od 29 do 30 kwietnia 2023 r., czyli za dni urlopu rodzicielskiego przypadające w trakcie trwania stosunku pracy. Sąd odwoławczy uznał, że choć przepisy Kodeksu pracy dotyczące urlopu rodzicielskiego zostały dostosowane do prawa UE, to prawo do zasiłku macierzyńskiego nadal pozostaje związane z istnieniem tytułu ubezpieczenia chorobowego lub jego kontynuacją. Dyrektywa UE nie nakłada obowiązku przyznawania świadczeń pieniężnych niezależnie od systemu ubezpieczeniowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że pracodawca prawidłowo udzielił urlopu rodzicielskiego na czas pozostały do zakończenia zatrudnienia, ale nie mógł go udzielić za okres po ustaniu stosunku pracy. W konsekwencji, zasiłek macierzyński przysługuje jedynie za okres faktycznego korzystania z urlopu rodzicielskiego w trakcie zatrudnienia. Sąd nie obciążył strony przegrywającej kosztami postępowania, stosując art. 102 KPC ze względu na skomplikowaną sytuację prawną i brak jasnych przepisów intertemporalnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących prawa do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia w kontekście implementacji dyrektyw UE oraz zasady pierwszeństwa prawa unijnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej i powiązania prawa do zasiłku z faktycznym zatrudnieniem.

Zagadnienia prawne (2)

Czy prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje za okres urlopu rodzicielskiego przypadający po ustaniu stosunku pracy, w sytuacji gdy dziecko urodziło się przed wejściem w życie zmian w Kodeksie pracy implementujących dyrektywę UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje jedynie za okres urlopu rodzicielskiego przypadający w trakcie trwania stosunku pracy, a nie za okres po jego ustaniu, nawet jeśli urlop został udzielony.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że prawo do zasiłku macierzyńskiego jest związane z tytułem ubezpieczenia chorobowego lub jego kontynuacją. Dyrektywa UE dotycząca urlopów rodzicielskich nie nakłada obowiązku przyznawania świadczeń pieniężnych niezależnie od systemu ubezpieczeniowego. Zmiany w Kodeksie pracy dotyczące urlopu rodzicielskiego nie uchyliły podstawowej zasady powiązania prawa do zasiłku z ubezpieczeniem.

Czy art. 29 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa jest zgodny z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 w zakresie, w jakim uzależnia prawo do zasiłku od posiadania tytułu ubezpieczenia?

Odpowiedź sądu

Choć Sąd Rejonowy uznał niezgodność, Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, skupiając się na powiązaniu prawa do zasiłku z faktycznym zatrudnieniem w okresie urlopu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że dyrektywa UE nie nakłada obowiązku przyznawania świadczeń pieniężnych niezależnie od systemu ubezpieczeniowego ani poza jego ramami, co sugeruje, że krajowe regulacje uzależniające prawo do zasiłku od ubezpieczenia mogą być zgodne z prawem UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Zmiana wyroku
Strona wygrywająca
N. I. (w części)

Strony

NazwaTypRola
N. I.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w F.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (11)

Główne

k.p. art. 182 la § § 1

Kodeks pracy

W brzmieniu od 26 kwietnia 2023 r. pracownicy - rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do 41 tygodni w przypadku narodzin jednego dziecka przy jednym porodzie. Sąd Okręgowy uznał, że do wniosku N. I. o udzielenie urlopu rodzicielskiego zastosowanie miały przepisy wprowadzone do Kodeksu pracy 26 kwietnia 2023 r.

ustawa zasiłkowa art. 29 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Sąd Okręgowy uznał, że przepis ten jest podstawą do przyznania zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego przypadający w trakcie zatrudnienia.

ustawa zasiłkowa art. 29 § ust. 8

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Wcześniejsze przepisy stosuje się odpowiednio w przypadku gdy matka albo ojciec dziecka korzysta z prawa do urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo urlopu rodzicielskiego na podstawie przepisów odrębnych. Sąd Okręgowy uznał, że za okres 29-30 kwietnia 2023 r. przysługiwało prawo do zasiłku macierzyńskiego na podstawie tego przepisu.

Pomocnicze

k.p. art. 182 la § § 4

Kodeks pracy

Każdemu z pracowników - rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z wymiaru urlopu określonego w § 1 i 2. A. tego nie można przenieść na drugiego z pracowników - rodziców dziecka.

ustawa zasiłkowa art. 29a § ust. 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego.

ustawa zasiłkowa art. 30 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Zasiłek macierzyński przysługuje również w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało w okresie ciąży wskutek śmierci, ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy; z naruszeniem przepisów prawa, stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sądu.

KPC art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji ma obowiązek rozważenia zasad wynikających z tego przepisu przy ocenie materiału dowodowego.

KPC art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd Okręgowy zastosował ten przepis, nie obciążając odwołującej kosztami zastępstwa procesowego.

Ustawa o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw art. 26 § ust. 1

Do pracownika, który wystąpił z wnioskiem o udzielenie części urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego albo jego części oraz urlopu rodzicielskiego albo jego części przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 177 § 1, 1 1 i 4 1 Kodeksu pracy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Ustawa o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw art. 26 § ust. 3

Do pracownicy w ciąży oraz pracownika korzystającego wejścia w życie niniejszej ustawy z urlopu macierzyńskiego w okresie próbnym nieprzekraczającym 1 miesiąca stosuje się przepisy art. 177 § 1, 1 1 i 4 1 Kodeksu pracy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje za okres urlopu rodzicielskiego przypadający w trakcie trwania stosunku pracy. • Dyrektywa UE nie nakłada obowiązku przyznawania świadczeń pieniężnych niezależnie od systemu ubezpieczeniowego.

Odrzucone argumenty

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje za cały okres wnioskowanego urlopu rodzicielskiego, nawet po ustaniu zatrudnienia, ze względu na zmiany w Kodeksie pracy implementujące dyrektywę UE. • Art. 29 ustawy zasiłkowej jest niezgodny z prawem UE i nie powinien być stosowany.

Godne uwagi sformułowania

Nie ma ona jednak charakteru bezpośrednio skutecznego w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w sposób sprzeczny z jednoznacznymi regulacjami prawa krajowego. • Dyrektywa nie nakłada bowiem na państwa członkowskie obowiązku przyznawania świadczeń pieniężnych niezależnie od systemu ubezpieczeniowego ani poza jego ramami. • Sąd Okręgowy nie obciążył odwołującej obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosując dyspozycję art. 102 KPC , który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Skład orzekający

Magdalena Pytel

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia w kontekście implementacji dyrektyw UE oraz zasady pierwszeństwa prawa unijnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej i powiązania prawa do zasiłku z faktycznym zatrudnieniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu rodziców - prawa do zasiłku macierzyńskiego po zakończeniu umowy o pracę, a także interpretacji przepisów unijnych w polskim prawie.

Czy zasiłek macierzyński należy się po zwolnieniu z pracy? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 87 278 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 180 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst