VII U 961/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że podstawa wymiaru składek pracownicy zatrudnionej przez matkę prowadzącą działalność gospodarczą jest prawidłowa i odpowiada faktycznie wykonywanej pracy oraz ustalonemu wynagrodzeniu.
Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji ZUS, która zakwestionowała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracownicy K. W. zatrudnionej przez J. K. prowadzącą działalność gospodarczą. ZUS uznał, że aneks do umowy o pracę zwiększający etat i wynagrodzenie był zawarty dla pozoru, w celu uzyskania wyższych świadczeń. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, w tym zeznań świadków i stron, uznał, że stosunek pracy został faktycznie nawiązany i praca była świadczona, a wynagrodzenie było adekwatne do zakresu obowiązków i nie naruszało przepisów prawa ani zasad współżycia społecznego. W konsekwencji sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS.
Wnioskodawczyni J. K. oraz ubezpieczona K. W. wniosły odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., która zakwestionowała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne K. W. jako pracownicy J. K. ZUS uznał, że aneks do umowy o pracę z dnia (...) r., zwiększający etat z ¼ do pełnego i podnoszący wynagrodzenie do 6.000 zł, został zawarty dla pozoru, w celu uzyskania korzyści z ubezpieczenia społecznego, a jego wysokość była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Strony odwołujące zarzuciły ZUS błąd w ustaleniach faktycznych, oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym oraz naruszenie przepisów Kodeksu pracy i Kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy w Świdnicy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym przesłuchaniu świadków i stron, nie podzielił stanowiska ZUS. Sąd ustalił, że K. W. faktycznie wykonywała pracę na rzecz J. K. w pełnym wymiarze godzin, a zakres jej obowiązków, obejmujący sprzedaż, obsługę kasy, zamawianie towaru, a także funkcję pełnomocnika płatnika składek i obsługę oprawy muzycznej imprez, uzasadniał zwiększone wynagrodzenie. Sąd podkreślił, że przepisy prawa nie ograniczają górnej granicy wynagrodzenia za pracę, a dobór pracowników, w tym zatrudnienie członka rodziny, należy do swobodnej decyzji pracodawcy. Sąd powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym fakt ciąży czy pokrewieństwa nie ogranicza możliwości zawarcia umowy o pracę, a istotne jest faktyczne świadczenie pracy i realizacja umowy. W związku z tym, sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, stwierdzając, że podstawa wymiaru składek K. W. jest prawidłowa i odpowiada ustalonym kwotom.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli stosunek pracy jest faktycznie nawiązany, praca jest świadczona, a wynagrodzenie jest adekwatne do zakresu obowiązków i nie narusza przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa nie ograniczają swobody stron w ustalaniu wysokości wynagrodzenia za pracę, a zatrudnienie członka rodziny nie jest samo w sobie sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego. Kluczowe jest faktyczne świadczenie pracy i realizacja umowy, a nie tylko motywacja stron do zapewnienia sobie świadczeń socjalnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
J. K. i K. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | płatnik składek / wnioskodawczyni |
| K. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczona / wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy / strona pozwana |
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, w tym pracowników.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definiuje pracownika jako osobę pozostającą w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, w tym pracowników.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu, w tym pracowników.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa okres podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu dla pracowników.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pracowników.
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych
Określa osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w tym pracowników.
u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych
Określa zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla pracowników.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje stosunek pracy jako zobowiązanie pracownika do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem i w wyznaczonym miejscu i czasie, a pracodawcy do zatrudniania za wynagrodzeniem.
k.p. art. 11
Kodeks pracy
Stanowi, że nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Reguluje swobodę umów, która jest ograniczona ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
u.o.r.p. art. 9 § ust. 1
Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
Określa obowiązek pracodawcy opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
u.o.r.p. art. 29 § ust. 1
Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
Określa sposób ustalania składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Stanowi o nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy, a także nieważności czynności sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stosunek pracy został faktycznie nawiązany i praca była świadczona. Wynagrodzenie jest adekwatne do zakresu obowiązków i nie jest wygórowane. Zatrudnienie członka rodziny nie jest sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego. Przepisy prawa nie ograniczają górnej granicy wynagrodzenia za pracę. Motywacja zapewnienia bezpieczeństwa socjalnego nie dyskwalifikuje umowy.
Odrzucone argumenty
Aneks do umowy o pracę zawarty dla pozoru. Wysokość wynagrodzenia była zawyżona i miała na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
nie ma wątpliwości, że celem zawartego porozumienia zmieniającego warunki umowy, było zwiększenie wynagrodzenia w związku ze zwiększeniem etatu i konieczności wykonywania dodatkowych obowiązków, jak również usankcjonowaniem wykonywania przez ubezpieczoną faktycznie pracy na pełen etat przy zatrudnieniu na ¼ etatu. nie pozostaje w żadnej sprzeczności z prawem, ani zasadami współżycia społecznego, zatrudnienie własnego dziecka. wynagrodzenie rzędu 6000 zł brutto, które jest podniesione proporcjonalnie do etatu, nie jest wynagrodzeniem wygórowanym w stosunku do ilości wykonywanych obowiązków, jak również ich poziomu. fakt ciąży (niezależnie jak zawansowanej) jak i pokrewieństwa, w żaden sposób nie ogranicza możliwości zawarcia umowy o pracę. istotne dla ważności umowy jest jedynie to aby strony chciały aktywować stosunek pracy i aby zawarta umowa była realizowana a praca była w rzeczywistości świadczona.
Skład orzekający
Kamila Borszowska-Moszowska
przewodniczący-sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zatrudnienie członka rodziny, w tym dziecka, na podstawie umowy o pracę, nawet z podwyższonym wynagrodzeniem, nie jest automatycznie nieważne z powodu pozorności, jeśli praca jest faktycznie świadczona i wynagrodzenie jest adekwatne do obowiązków. Wartość dla spraw dotyczących kontroli ZUS i ustalania podstawy wymiaru składek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście kontroli ZUS. Może być mniej przydatne w sprawach, gdzie istnieją silniejsze dowody na pozorność umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd interpretuje granice swobody umów w kontekście prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, szczególnie w relacjach rodzinnych. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy zatrudnienie córki przez matkę na pełen etat z wysokim wynagrodzeniem to oszustwo wobec ZUS? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne: 6000 PLN
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne: 4400 PLN
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne: 5177,4 PLN
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne: 3796,76 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VII U 961/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12.02.2024 r. Sąd Okręgowy / Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący-Sędzia : Kamila Borszowska-Moszowska Protokolant : st. sekretarz sądowy Agnieszka Nowak po rozpoznaniu w dniu 12.02.2024 r. w Świdnicy sprawy J. K. i K. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o podstawę wymiaru składek na skutek odwołań J. K. i K. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia (...) r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia (...) ., nr (...) w ten sposób, iż stwierdza, że podstawa wymiaru składek K. W. jako osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę u płatnika składek : J. K. (...) wynosi: a) na ubezpieczenie społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: (...) - 6.000 zł, - (...) – 4.400 zł, b) na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące : - (...) – 5.177,40 zł, - (...) – 3.796,76 zł. Sygn. akt VII U 961/23 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni J. K. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wymiaru składek. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez: oparcie rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy i brak przeprowadzenia przez Zakład postepowania dowodowego z przedstawionych dokumentów; uznanie,, że K. W. nie pracowała u skarżącej na pełen etat, a wykonywane przez nią czynności nie uzasadniają wysokości jej wynagrodzenia proporcjonalnie podniesionego do wysokości etatu; naruszenie prawa materialnego tj. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , przez niewskazanie dowodów, które stanowią podstawę faktyczną decyzji a także niewskazanie przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez odwołującą odmówiła wiarygodności, mimo iż dowody te potwierdzają wykonywanie obowiązków pracowniczych przez ubezpieczoną na rzecz płatnika składek; naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 kp w zw. z art. 22 kp przez niezastosowanie tych przepisów i tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że ubezpieczoną i płatnika składek nie łączył stosunek pracy, bo w ocenie ZUS umowa o pracę została zawarta dla pozoru; naruszenie prawa materialnego tj. art. 83 § 1 kc przez nieuzasadnione przyjęcie, że umowa ta została zawarta dla pozoru. Od tej samej decyzji odwołanie wniosła również ubezpieczona K. W. , podnosząc te same zarzuty w stosunku do wydanej przez organ decyzji. Wnioskodawczynie szczegółowo uzasadniły swoje stanowisko i na podstawie wyrażonych zarzutów wniosły o zmianę zaskarżonej decyzji (vide k 2-16, 79-96 a.s.) Strona pozwana – Zakład Ubezpieczeń Społecznych – w odpowiedzi na odwołanie wniosła o oddalenie odwołania płatnika składek oraz ubezpieczonej oraz o łączne rozpoznanie spraw i zasądzenie od odwołujących na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W szerokim uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania doszedł do przekonania, że zawarty pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek aneks, zmierzał do uzyskania wymiernych korzyści z ubezpieczenia społecznego, kosztem pozostałych uczestników systemu, co powoduje sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Organ podniósł również, że zmiana umowy na pełen etat z wysokim wynagrodzeniem ma na celu stworzenie pozorności (vide k 152-154 a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Płatnik składek J. K. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą (...) od dnia (...) r. Pełnomocnikiem płatnika składek jest K. W. . Data publikacji pełnomocnictwa w rejestrze przedsiębiorców to (...) r. Dowód: rejestr CEiDG Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. , pismem z dnia (...) r. zawiadomił płatnika składek o wszczęciu postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia prawidłowości zgłoszenia ubezpieczonej K. W. , jako pracownika do ubezpieczeń społecznych od (...) r. przez płatnika składek oraz wysokości podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od (...) r. Organ rentowy wezwał płatnika składek do złożenia pisemnego oświadczenia oraz dostarczenia kopii dokumentów, jednocześnie pouczył płatnika składek o obowiązkach i prawach wynikających z przepisów postępowania administracyjnego. O powyższym została również powiadomiona K. W. będąca pracownikiem płatnika składek, jak również została wezwana do złożenia oświadczenia oraz przedłożenia kopii dokumentów. Organ rentowy pouczył ubezpieczona o prawach i obowiązkach w związku z prowadzonym postępowaniem. Płatnik składek w odpowiedzi na wezwanie organu rentowego, udzielił wyjaśnień oraz przedłożył wymagane dokumenty. Pismem z dnia (...) r. odpowiedzi na wezwanie organu rentowego udzieliła również ubezpieczona K. W. . Zarówno ubezpieczona jak i płatnik składek wyjaśniły, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ubezpieczona od (...) r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i mieszka w innej miejscowości niż płatnik składek, która jest matką ubezpieczonej. Przedmiotem działalności gospodarczej J. k. jest sprzedaż chemii zagranicznej oraz wytwarzanie rękodzieła i oprawa muzyczna zorganizowanych imprez. Ubezpieczona zatrudniona jest na czas nieokreślony na stanowisku kierownik sprzedaży oraz kierownik oprawy muzycznej imprez zorganizowanych. W okresie od (...) – (...) r ubezpieczona świadczyła pracę od poniedziałku do piątku w różnych godzinach w zależności od potrzeb wynikających z prowadzonej przez płatnika składek, działalności. Pismem z dnia (...) r organ rentowy powiadomił płatnika składek o kończeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od (...) r. ubezpieczonej K. W. , jako pracownika, oraz pouczył o prawie do wypowiedzenia się w zakreślonym terminie co do zebranych dowodów i materiałów. Odpowiednio, tożsame pismo otrzymała ubezpieczona K. W. . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. stwierdził, że podstawą wymiaru składek ubezpieczonej, jako osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę u płatnika składek J. K. , wynoszą: a)
na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc (...) – 1 500 zł, (...) . – 1 100 zł b)
ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc (...) . – 1 294,35 zł, (...) 949,19 zł. W uzasadnieniu organ podał, że powziął uzasadnione wątpliwości co do celu i prawdziwości postanowień aneksu do umowy o pracę z dnia (...) r., obowiązującego od (...) r. zwłaszcza dotyczące elementu wynagrodzenia. Organ powołał się na art. 58 kc w związku z art. 300 kp stwierdzając, że dopuszczalne jest uznanie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego postanowień umowy o pracę dotyczących wynagrodzenia, mając na uwadze konsekwencje jakie to wynagrodzenie wywołuje w świadczeniach wypłacanych z ubezpieczenia chorobowego. Organ rentowy podniósł również, że Ustalenie ubezpieczonej od dnia (...) r wynagrodzenia w wysokości 6000 zł nastąpiło przede wszystkim według przesłanki przynależności do rodziny oraz wyłącznie w celu zapewnienia jej uzyskania korzyści w postaci wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanego z chorobą i macierzyństwem. Płatnik składek nie działał w interesie pracodawcy, ale realizował w tym zakresie swój prywatny interes. Zwiększenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia nastąpiło od (...) r. a od (...) r. ubezpieczona była już niezdolna do pracy. Niezdolność przypadała w okresie ciąży. Ubezpieczona K. W. zatrudniona była u płatnika składek J. K. od dnia (...) r na ¼ etatu z wynagrodzeniem 1500 zł brutto. W kwietniu płatnik składek w związku z problemem ze zdrowiem oraz z tym, że faktycznie wykonywane obowiązki i czas pracy ubezpieczonej odpowiadał pracy na cały etat, aneksem z dnia (...) r. do umowy o pracę, zwiększył etat z ¼ do pełnego etatu. Obowiązki pracownicze ubezpieczonej związane były ze sprzedażą, wykładaniem towaru, obsługa kasy, zamawianiem towaru i ustalaniem terminów dostaw, ponadto ubezpieczona jest pełnomocnikiem płatnika składek i odpowiada za obsługę prawną płatnika. Zmiany w zakresie obowiązków w związku z zawartym porozumieniem zmieniającym warunki pracy, ubezpieczona dodatkowo odpowiada za oprawę muzyczną i sprzedaż rękodzieła, o które została poszerzona oferta prowadzonego przez płatnika składek – sklepu. Wynagrodzenie ubezpieczonej zostało zwiększone proporcjonalnie do etatu i wynosi 6000 zł brutto, płatne jest w gotówce. Aneksem zmieniono również system czasu pracy na równoważny. Dowód: zeznania świadków: K. B. , G. P. , B. W. , A. K. , wnioskodawczyni J. K. , wnioskodawczyni K. W. , akta ZUS, akta osobowe Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 6 . ust 1 . pkt 1. ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2023.1230 t.j. z dnia 2023.06.29), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Zgodnie z art. 8 ust 1 cytowanej ustawy za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a Na podstawie art. 11. ust 1. ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 12 i 23. Na podstawie art. 12 ust 1. obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W związku z art. 13 pkt 1 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: pracownicy - od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku W związku z art. 18 ust. 1. w/w ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Zgodnie z art. 66 . ust. 1 . pkt 1 lit a ustawy z dnia 27.08.2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz.U.2024.146 t.j. z dnia 2024.02.06) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z art. 81. ust. 1. w/w ustawy do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 35, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 13.07.2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U.2023.1087 t.j. z dnia 2023.06.12) przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 , prowadzący działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą również na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddział banku zagranicznego, oddział instytucji kredytowej lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, a także oddział lub przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego, zwany dalej "pracodawcą", jest obowiązany opłacać składki za pracowników na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zwany dalej "Funduszem". Zgodnie z art. 29 ust 1 w/w ustawy składkę na Fundusz ustala się od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26.06.1974 r. kodeks pracy (Dz.U.2023.1465 t.j. z dnia 2023.07.31) przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zgodnie z brzmieniem art. 11. kodeksu pracy , nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Zgodnie z art. 353 1 kc strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Stosunek pracy należy do kategorii stosunków prawnych, co w rezultacie powoduje, że stronę zarówno podmiotową jak i przedmiotową określają obowiązujące przepisy prawa. Zawarcie stosunku pracy, w każdym przypadku wymaga zgodnego oświadczenia woli stron o jego zawarciu, czyli pracownika i pracodawcy. Konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych to: dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem i odpłatny charakter zatrudnienia. Każda jest wobec drugiej uprawniona i zarazem obowiązana do określonego świadczenia. Pracownik zobowiązany jest do wykonywania pracy, pracodawca zaś do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. W definicji tej uwidacznia się dwustronnie zobowiązujący i wzajemny charakter stosunku pracy. Natomiast relacje między stronami w istotny sposób modyfikuje zasada ryzyka ponoszonego przez pracodawcę, które jednocześnie modyfikuje cechę wzajemności w stosunku pracy. Pracodawca ponosi ujemne konsekwencje nie tylko niewłaściwego doboru pracowników, lecz przede wszystkim niezawinionych błędów popełnianych przez pracownika (tzw. ryzyko osobowe). Jest też zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia (tzw. chorobowego) w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika (tzw. ryzyko socjalne). Pracodawca spełnia również wzajemne świadczenie na rzecz pracownika w przypadku awarii i przestojów w zakładzie pracy (tzw. ryzyko techniczne), a także wtedy, gdy prowadzone przez niego przedsiębiorstwo (zakład pracy) znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej (tzw. ryzyko gospodarcze). Ryzyko ponoszone przez pracodawcę (podmiot zatrudniający) jest przez orzecznictwo uznawane za konstytutywną cechę stosunku pracy, choć nie zostało ono wyrażone wprost w art. 22 k.p. W niniejszej sprawie spór sprowadza się do wysokości wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne ubezpieczonej K. W. , ponieważ organ rentowy powziął wątpliwość co do uczciwości i prawidłowości zgłoszenia ubezpieczonej do ubezpieczeń. Sąd Okręgowy nie podziela wyrażonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowiska, że okoliczności sprawy związane z zawarciem przez ubezpieczoną i płatnika składek aneksu do umowy z dnia (...) r., daje podstawy do uznania, że działanie wnioskodawczyń jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, prawem lub ma na celu obejście prawa. Organ rentowy kwestionuje cel zawartego porozumienia wskazując, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej literalnej warstwie odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia to rzeczywistości odwołuje się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń udzielanych z zasobów ogólnospołecznych. Dlatego też ustalenie zbyt wysokiego wynagrodzenia za pracę może być w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne. Zdaniem organu rentowego wynagrodzenie uzyskane w wyniku zawarcia porozumienia zmieniającego warunki umowy, było zawyżone a jego wysokość była uzasadniona wyłącznie uzyskaniem wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z normą wyrażoną w kodeksie pracy jak również przepisach prawa cywilnego, strony mogą zawierać stosunek prawny w sposób swobodny. Oczywiście swoboda zawierania umów ograniczona jest innymi przepisami prawa, ale w obecnym ich kształcie żaden przepis nie ogranicza wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę. Ustawodawca wyznacza granicę minimalnego wynagrodzenia, natomiast nie ingeruje już w wyznaczaniu górnej granicy zapłaty za wykonaną pracę. Jest to swobodna decyzja stron. Jeżeli pracodawca uzna, że chce w określony sposób wynagrodzić swojego pracownika za wniesiony wkład wyrażający się w zaangażowaniu, umiejętnościach, predyspozycjach, to ma do tego pełne prawo. Sąd był zobowiązany w przedmiotowym postepowaniu do zbadania, czy występują okoliczności, które podnosił organ rentowy, prowadzące do stwierdzenia, że czynność prawna dokonana przez strony umowy zmierzała do obejścia prawa i była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Przeprowadzając postępowanie dowodowe Sąd wnikliwie zbadał sprawę w szczególności wziął pod uwagę zeznania świadków oraz odwołujących. Wszystkie zeznania były ze sobą spójne i logiczne i tworzyły całościowy obraz sytuacji. Ubezpieczona wykonywała pracę w sklepie płatnika składek w spornym okresie, co nie budziło wątpliwości organu rentowego. Świadkowie potwierdzili zarówno zakres wykonywanych przez ubezpieczoną obowiązków jak również czas, w którym były one wykonywane. Sąd nie znalazł dowodów, aby odmówić waloru wiarygodności zeznaniom samych wnioskodawczyń. Nie ma wątpliwości, że celem zawartego porozumienia zmieniającego warunki umowy, było zwiększenie wynagrodzenia w związku ze zwiększeniem etatu i konieczności wykonywania dodatkowych obowiązków, jak również usankcjonowaniem wykonywania przez ubezpieczoną faktycznie pracy na pełen etat przy zatrudnieniu na ¼ etatu. Wszystkie wymienione obowiązki, które wykonuje ubezpieczona uzasadniają konieczność uzupełnienia etatu. Dla Sądu zrozumiałym jest, że mając w kręgu najbliższej rodziny osobę odpowiednią na stanowisko pracy, płatnik składek nie widział potrzeby przeprowadzania rekrutacji, nie miał również takiego obowiązku. Dobór pracowników należy do autorytarnej decyzji pracodawcy. Oczywiście i ta swoboda jest ograniczona prawem, ale nie w tych okolicznościach. Na tle przedmiotowej sprawy płatnik składek mógł dokonać swobodnej oceny dotyczącej kryteriów doboru pracowników. Nie pozostaje w żadnej sprzeczności z prawem, ani zasadami współżycia społecznego, zatrudnienie własnego dziecka. Ponadto, wynagrodzenie rzędu 6000 zł brutto, które jest podniesione proporcjonalnie do etatu, nie jest wynagrodzeniem wygórowanym w stosunku do ilości wykonywanych obowiązków, jak również ich poziomu. Jako kierownik, ubezpieczona ponosi odpowiedzialności za powierzone obowiązki, dalej idąc płatnik składek, która prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność, choćby poprzez zatrudnienie nieodpowiedniego pracownika, zatem zatrudnienie własnego dziecka minimalizuje ryzyko. Odnosząc się do kwestii ciąży ubezpieczonej należy zauważyć, że problematyka ciężarnych kobiet w kontekście zawierania przez nie umów o pracę, była już przedmiotem rozważań sądów powszechnych. I ukształtowane już orzecznictwo wyraża aprobatę dla zawierania umów w celu ochrony socjalnej pracownika. Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 23.09.2015 r. III AUa 47/15 stwierdził, że fakt ciąży (niezależnie jak zawansowanej) jak i pokrewieństwa, w żaden sposób nie ogranicza możliwości zawarcia umowy o pracę. Skutecznemu zwarciu umowy o pracę nie stoi na przeszkodzie także motywacja strony czy stron, zapewnienia w przyszłości bezpieczeństwa socjalnego pracownika i jego rodziny. Istotne dla ważności umowy jest jedynie to aby strony chciały aktywować stosunek pracy i aby zawarta umowa była realizowana a praca była w rzeczywistości świadczona. Z tak wyrażonym stanowiskiem, zgadza się Sąd Okręgowy, który nie dostrzegł w działaniach wnioskodawczyń pozorności zawartej umowy a później aneksu do umowy. Postepowanie dowodowe bez wątpienia wykazało, że ubezpieczona prace świadczyła, pracodawca J. K. (...) wypłacała wynagrodzenie za wykonana prace. Wszystkie pozostałe cechy stosunku pracy, tez zostały wykazane. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 477 (
14 ) § 2 zmienił zaskarżoną decyzje w taki sposób, że stwierdza, że podstawa wymiaru składek K. W. , jako osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę u płatnika składek J. K. (...) wynosi: na ubezpieczenie społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: (...) . 6000 zł, (...) . 4400 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za (...) 5177,40 zł, (...) 3796,76 zł. Sędzia Kamila Borszowska-MoszowskaPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI