VII U 795/23

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w WarszawieWarszawa2023-12-19
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
praca w warunkach szczególnychemeryturarekompensataZUSubezpieczenia społeczneprawo pracyświadectwo pracystaż pracy

Sąd Okręgowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury wraz z rekompensatą z tytułu pracy w warunkach szczególnych, uznając, że przepracował on ponad 15 lat w takich warunkach, mimo wadliwości świadectwa pracy.

Ubezpieczony R. K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, mimo przyznania emerytury. ZUS argumentował, że nie udowodniono 15 lat pracy w szczególnych warunkach do 31 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy, analizując dokumentację i zeznania, ustalił, że ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w warunkach szczególnych przez ponad 15 lat, obsługując magazyny z substancjami chemicznymi, co uzasadnia przyznanie rekompensaty.

Sprawa dotyczyła odwołania R. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do emerytury wraz z rekompensatą z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony wskazał na świadectwo pracy z 2001 r. dokumentujące pracę w warunkach szczególnych w (...) S.A. ZUS odmówił rekompensaty, twierdząc, że nie udowodniono wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach do 31 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy, po analizie akt sprawy, dokumentów i zeznań ubezpieczonego, ustalił, że R. K. od 29 kwietnia 1981 r. do 31 maja 2001 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na obsłudze zbiorników z substancjami chemicznymi (freony, spirytus, detergenty, ług) na stanowisku operatora pomp i sprężarek oraz stokażowego. Sąd uznał, że charakter wykonywanej pracy odpowiadał pracom w szczególnych warunkach, mimo że świadectwo pracy nie precyzowało tego w sposób zgodny z wszystkimi pozycjami wykazu. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności, a nie tylko nazwa stanowiska. Ponadto, przyznanie dodatków za ciężkie warunki pracy potwierdzało specyfikę zatrudnienia. W związku z tym Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając R. K. prawo do emerytury wraz z rekompensatą od dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli faktyczny charakter wykonywanych czynności pracowniczych odpowiada pracom w szczególnych warunkach, nawet jeśli świadectwo pracy zawiera pewne nieścisłości lub odnosi się do różnych pozycji wykazu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności pracowniczych, a nie tylko nazwa stanowiska czy precyzja świadectwa pracy. Weryfikacja obejmuje rzeczywisty rodzaj i zakres obowiązków, a dokumenty te podlegają kontroli sądowej. Dodatki za ciężkie warunki pracy potwierdzają specyfikę zatrudnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji

Strona wygrywająca

R. K.

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.organ_państwowyorgan rentowy

Przepisy (11)

Główne

u.e.p. art. 2 § pkt 5

Ustawa o emeryturach pomostowych

Definicja rekompensaty jako odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

u.e.p. art. 21 § ust. 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

u.e.p. art. 21 § ust. 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Przesłanka negatywna: rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (w niższym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w szczególnych warunkach).

Dz.U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 art. § 2 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń to okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego art. Dział IV § poz. 24 pkt 4

Stanowisko operatora pomp i sprężarek w Dziale IV (przy produkcji środków higieniczno – sanitarno – ochronnych oraz półproduktów do ich wyrobu) Wykazu A.

Zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego art. Dział IV § poz. 24 pkt 14

Stanowisko stokażowego w Dziale IV Wykazu A.

Zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego art. Dział IV § poz. 40

Prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych - pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Odwołanie do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach.

u.e.r.f.u.s. art. 173 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Kapitał początkowy ustalany dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki przed 1 stycznia 1999 r.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna odpowiedzi na odwołanie od decyzji organu rentowego.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne wykonywanie prac w warunkach szczególnych, mimo wadliwości świadectwa pracy. Nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wyklucza prawa do rekompensaty. Okres pracy w szczególnych warunkach przekracza 15 lat.

Odrzucone argumenty

Brak udowodnienia 15 lat pracy w szczególnych warunkach do 31 grudnia 2008 r. Wadliwość świadectwa pracy w warunkach szczególnych.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe jest faktyczny rodzaj i zakres powierzonych do wykonywania czynności (obowiązków) pracowniczych i to one podlegają każdorazowo ocenie, a nie rodzaj stanowiska, jaki w dokumentach podał pracodawca nawet jeśli pracodawca ww. dokument pracownikowi wystawił, to i tak podlega on kontroli ZUS i Sądu, i nie oznacza automatycznie, że praca w danym okresie była wykonywana w warunkach szczególnych dopóki pracownik nie nabędzie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na prace w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia, rekompensata jest dla niego dostępna

Skład orzekający

Agnieszka Stachurska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, zwłaszcza w przypadku wadliwości świadectwa pracy lub gdy prawo do emerytury zostało nabyte na zasadach ogólnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur pomostowych i rekompensat, a także interpretacji prac w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować w przypadku odmowy przyznania świadczeń przez ZUS, gdy dokumentacja pracodawcy jest niepełna, a kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy. Jest to istotne dla wielu osób pracujących w trudnych warunkach.

Czy wadliwe świadectwo pracy pozbawi Cię emerytury? Sąd wyjaśnia, jak udowodnić pracę w szczególnych warunkach.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VII U 795/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2023r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023r. w Warszawie sprawy R. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o rekompensatę z tytułu pracy w warunkach szczególnych na skutek odwołania R. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 11 kwietnia 2023 roku, znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że od dnia 1 marca 2023r. przyznaje R. K. prawo do emerytury wraz z rekompensatą z tytułu pracy w warunkach szczególnych. UZASADNIENIE R. K. w dniu 17 kwietnia 2023r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 11 kwietnia 2023r., znak: (...) i wniósł o uwzględnienie do emerytury lat pracy w warunkach szczególnych, jakie przepracował w (...) S.A. Wskazał, że zostały one wyszczególnione w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 31 maja 2001r. Aktualnie ww. podmiot już nie istnieje i w związku z tym nie jest w stanie przedstawić nowego świadectwa pracy (odwołanie z dnia 17 kwietnia 2023r., k. 3 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko zacytował art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Ponadto organ rentowy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Okresy pracy, o których mowa wyżej, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach (...) lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Ponadto, zgodnie z § 1 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B. Odnosząc się do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, organ rentowy wyjaśnił, że ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej do 31 grudnia 2008r. (odpowiedź na odwołanie z 11 maja 2023r., k. 4 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: R. K. , ur. (...) , od 5 kwietnia 1976r. do 31 maja 2001r. był zatrudniony w (...) S.A. w W. (poprzednio (...) w W. ). Od 5 kwietnia 1976r. do 31 stycznia 1983r. pracował na stanowisku robotnika magazynowego oraz jako operator pomp i sprężarek w magazynie surowców i opakowań chemii gospodarczej. W międzyczasie od 25 kwietnia 1979r. do 21 kwietnia 1981r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po powrocie ze służby wojskowej pracował jako operator pomp i sprężarek w magazynie surowców. W związku z ciężkimi warunkami pracy ubezpieczonego na stanowisku operatora pomp oraz powierzeniem dodatkowych obowiązków związanych z obsługą nowo wybudowanych zbiorników przeznaczonych do zaopatrywania w surowce, od lutego 1981r. podwyższono mu stawkę godzinową zaszeregowania. W dniu 17 lutego 1983r. z R. K. zawarto kolejną umowę o pracę na czas nieokreślony, w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku operatora pomp i sprężarek. Od dnia 1 stycznia 1988r. ubezpieczonemu przyznano również dodatek za przygotowywanie roztworu ługu potasowego z płatków wodorotlenku potasu (umowa o pracę z 5 kwietnia 1976r. – a/o, umowa o pracę z 17 lutego 1983r. -a/o, świadectwo pracy z dnia 31 stycznia 1983r. – a/o, karta powołania do czynnej służby wojskowej z 27 lutego 1979r. – a/o, wniosek o zmianę stawki zaszeregowania z 18 stycznia 1982r. – a/o, umowa o pracę z 17 lutego 1983r. – a/o, pismo o przyznaniu dodatku z 18 stycznia 1988r. – a/o). W dniu 31 maja 2001r. pracodawca (...) S.A. w W. wystawił R. K. świadectwo pracy w warunkach szczególnych. Pracodawca wskazał w nim, że R. K. w okresie od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na obsługiwaniu zbiorników magazynowych do magazynowania ciekłych substancji chemicznych jak freony, spirytus, detergenty, ług na stanowisku operatora pomp i sprężarek, stokażowy, wymienione w wykazie A dziale IV poz. 24 pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego (świadectwo pracy z dnia 31 maja 2001r., k. 5 akt ZUS). R. K. posiada uprawnienie do obsługi dźwigów budowlanych z obsługą – towarowych typ: (...) (...) , a także ukończył kurs kierowcy wózków akumulatorowych i spalinowych w marcu 1984r. oraz kurs obsługi dźwigów towarowo – osobowych w grudniu 1986r. (zaświadczenie o ukończeniu kursu z 9 marca 1984r. – a/o, uprawnienie nr (...) – a/o, zaświadczenie o ukończeniu kursu z 17 grudnia 1986r. – a/o). Do obowiązków R. K. na stanowiskach, jakie zajmował u ww. pracodawcy w okresie od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r., należało przemieszczanie, rozlewanie i wydawanie surowców do działów produkcyjnych. Surowiec, taki jak spirytus, ubezpieczony przelewał z dystrybutora zakopanego w ziemi do beczek. Beczki następnie były plombowane i przewożone wózkiem do działu produkcyjnego. Natomiast ług potasowy i sodowy były dostarczane cysternami i następnie ubezpieczony, ubrany w kombinezon ochronny, przelewał te surowce wężem do beczek. Do rozładunku cystern używał pomp i sprężarek. Pracował również przy takich surowcach jak freon i różne kompozycje, używane do produkcji kosmetyków, które porcjował. Pozostałe detergenty, które dostarczano do zakładu w cysternach, ubezpieczony także rozlewał do beczek lub zbiorników, a poza tym co pewien czas czyścił zbiorniki po surowcach i detergentach ze śluzu i osadu. Praca była wykonywana na zewnątrz oraz w magazynie (zeznania R. K. , k. 26 a.s.). W dniu 30 stycznia 2023r. R. K. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o emeryturę wraz z rekompensatą. Decyzją z dnia 11 kwietnia 2023r., znak: (...) , organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 marca 2023r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość świadczenia została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W dalszej części decyzji organ rentowy wskazał, że odmawia przyznania emerytury wraz z rekompensatą, ponieważ na dzień 31 grudnia 2008r. ubezpieczony nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z (...) S.A. w W. , ponieważ charakter wykonywanej pracy nie został wykazany zgodnie z pozycją załącznika zarządzenia ministra (wniosek o emeryturę z 30 stycznia 2023r., decyzja ZUS z 11 kwietnia 2023r. – nienumerowane karty akt ZUS). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i aktach osobowych ubezpieczonego oraz w oparciu o zeznania R. K. . Dokumentom w pełni należało dać wiarę, tym bardziej że strony sporu ich nie kwestionowały. Również zeznania ubezpieczonego Sąd ocenił jako zasługujące na wiarę, gdyż ich treść jest spójna z tym, co wynika z dokumentów i nie budziła wątpliwości. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie R. K. podlegało uwzględnieniu. Regulacja dotycząca prawa do rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą ubiegał się R. K. , została wprowadzona do ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 164). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób obliczenia określają art. 21 – 23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”. Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wskazywane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej oraz 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Do prawidłowej interpretacji tego przepisu konieczne jest jednak zastosowanie wykładni systemowej, która prowadzi do przepisu art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego. Z kolei z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, za których były opłacane składki na ubezpieczanie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 roku. W tych okolicznościach warunek sformułowany w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na prace w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia . Nabycie prawa do takiego tylko świadczenia stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (wyrok Sadu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017r., III AUa 2047/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2015r., III AUa 1070/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017r., III AUa 529/16). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka przyznania R. K. prawa do rekompensaty. Ubezpieczony nie miał przyznanego prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na prace wykonywane w warunkach szczególnych ani nie nabyłby prawa do takiego świadczenia, gdyż jego staż pracy, wyliczony przez ZUS na 31 grudnia 1998r., jest krótszy niż 25 lat. W związku z tym ubezpieczonemu, z uwagi na niespełnienia warunku ogólnego stażu pracy wynoszącego 25 lat, wcześniejsza emerytura nie mogła zostać przyznana. Dopiero decyzją z dnia 11 kwietnia 2023r. przyznano mu prawo do emerytury, ale w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, co nie stoi na przeszkodzie przyznaniu rekompensaty, jednak przed rozstrzygnięciem w tym zakresie należało zbadać spełnienie przesłanek pozytywnych, o których była mowa. Analiza cytowanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948r., które przed 1 stycznia 2009r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty, będą uwzględnione tylko te okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43) – zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego , do którego należy się odwołać na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazuje bowiem w § 2 ust. 1, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W przypadku ubezpieczonego organ rentowy, wydając decyzję odmawiającą prawa do rekompensaty, nie uwzględnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych. Kwestionowany przez ZUS był okres pracy w warunkach szczególnych w (...) S.A. w W. z uwagi na brak wykazania w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach charakteru wykonywanej pracy zgodnie z pozycją załącznika zarządzenia ministra. W wymienionym dokumencie wskazano, że w okresie od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r. R. K. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na obsługiwaniu zbiorników magazynowych do magazynowania ciekłych substancji chemicznych jak freony, spirytus, detergenty, ług na stanowisku operatora pomp i sprężarek, stokażowy wymienione w wykazie A dziale IV poz. 24 pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego. Wymieniony charakter pracy – jak słusznie zauważył ZUS - odpowiada nie jednej, a dwóm różnym pozycjom powyższego wykazu. To jednak, w ocenie Sądu, nie stanowi przeszkody, by uwzględnić powyższy okres pracy jako okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wynika to z tego, że w sprawie o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na wykonywanie pracy szczególnych warunkach – analogicznie w sprawie o prawo do rekompensaty - należy ustalić faktyczny rodzaj i zakres powierzonych do wykonywania czynności (obowiązków) pracowniczych i to one podlegają każdorazowo ocenie, a nie rodzaj stanowiska, jaki w dokumentach podał pracodawca. Ponadto, choć wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00), to dokumenty te podlegają każdorazowo weryfikacji. To zaś oznacza, że nawet jeśli pracodawca ww. dokument pracownikowi wystawił, to i tak podlega on kontroli ZUS i Sądu, i nie oznacza automatycznie, że praca w danym okresie była wykonywana w warunkach szczególnych. Z drugiej zaś strony, brak takiego dokumentu bądź jego wadliwości nie przesądzają o tym, że praca nie była wykonywana w warunkach szczególnych. Kwestia ta każdorazowo podlega badaniu przy uwzględnieniu tego, jakie czynności i rodzaj prac faktycznie wykonywał wnioskodawca i co ważne, w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym (także w sprawie o rekompensatę), dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego . Z tego wynika więc, że okoliczność, iż pracodawca (...) S.A. w W. wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy w warunkach szczególnych za okres od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r., nie wskazując precyzyjnie charakteru pracy w odniesieniu do poszczególnych pozycji wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego, nie ma decydującego znaczenia. Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonych dokumentów i zeznań ubezpieczonego potwierdza, że przez cały okres zatrudnienia u ww. pracodawcy od momentu powrotu do pracy po odbyciu służby wojskowej ubezpieczony pracował jako operator pomp i sprężarek (inna nazwa stanowiska używana w dokumentach to stokażowy) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywał zadania polegające na obsługiwaniu zbiorników magazynowych przeznaczonych do magazynowania ciekłych substancji chemicznych – toksycznych, żrących czy parzących, które były używane w zakładzie do produkcji, takich jak freony, spirytus, detergenty, ług. Przy użyciu pomp i sprężarek przelewał ww. surowce z dystrybutora zakopanego w ziemi lub z cystern do beczek, a potem je dystrybuował. Poza tym czyścił zbiorniki po surowcach i detergentach ze śluzu i osadu. Pracę w przypadku konieczności zetknięcia z niektórymi surowcami wykonywał w kombinezonie ochronnym. Ponadto wykonywanie ww. zadań przez ubezpieczonego odbywało się w pełnym wymiarze czasu pracy. Za pracę w ciężkich warunkach na stanowisku operatora pomp oraz w związku z powierzeniem dodatkowych obowiązków związanych z obsługą nowo wybudowanych zbiorników przeznaczonych do zaopatrywania w surowce, od lutego 1981r. podwyższono mu stawkę godzinową zaszeregowania, natomiast od dnia 1 stycznia 1988r. przyznano również dodatek za przygotowywanie roztworu ługu potasowego z płatków wodorotlenku potasu. Nie bez znaczenia jest więc, że R. K. otrzymywał dodatki za pracę w ciężkich warunkach, co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach osobowych. Praca, o której mowa, powinna zostać zakwalifikowana jako odpowiadająca pozycji 40 Działu IV „W chemii” wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. W tej pozycji przewidziano prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych - pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych. Ponadto w akcie wykonawczym, jakim jest zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach przemysłu chemicznego i lekkiego, określającym konkretne stanowiska, na których wykonywana jest praca, na jaką wskazuje przywołane rozporządzenie, przewidziano pod pozycją 24 w Dziale IV (przy produkcji środków higieniczno – sanitarno – ochronnych oraz półproduktów do ich wyrobu) Wykazu A stanowiska, jakie zajmował R. K. , a więc operator pomp i sprężarek - pkt 4 oraz stokażowy - pkt 14. Ubezpieczony, jak wskazują dokumenty, przez cały sporny okres pracował jako operator pomp i sprężarek, stokażowy. Są to okoliczności wystarczające do stwierdzenia, że od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Jak wskazano, taki rodzaj i charakter pracy ubezpieczonego znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych, które obejmują cały okres zatrudnienia R. K. u pracodawcy (...) S.A. w W. . Wobec powyższego, w ocenie Sądu, sporny okres powinien zostać zaliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych. To oznacza z kolei, że ubezpieczony spełnia warunek konieczny do tego, aby uzyskać prawo do rekompensaty. Zatrudnienie w warunkach szczególnych w (...) S.A. w W. trwało od 29 kwietnia 1981r. do 31 maja 2001r. a zatem okres ten, stanowi łącznie ponad 15 lat i pozwala przyjąć, że ubezpieczony spełnił wymóg, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych . W tych okolicznościach odwołanie podlegało uwzględnieniu. Sąd dokonał zmiany zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty od dnia osiągnięcia przez R. K. powszechnego wieku emerytalnego, a więc od dnia, w którym powstało prawo do emerytury wraz z rekompensatą.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI