VII U 504/24

Sygn. akt VII U 504/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. w Warszawie sprawy R. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania R. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 8 stycznia 2024 roku nr (...) 1. oddala odwołanie, 2. zasądza od R. O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia SO Renata Gąsior UZASADNIENIE W dniu 12 lutego 2024 r. płatnik składek R. O. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 8 stycznia 2024 r., nr (...) , stwierdzającej że D. O. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek R. O. od 1.06.2015 r. do 30.06.2017 r. oraz nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek R. O. od 1.06.2018 r. do 16.10.2021 r. R. O. zaskarżyła decyzję w części dotyczącej niepodlegania D. O. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do ubezpieczenia społecznego za okresy wynikające ze stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z dnia 1 czerwca 2018 roku ( odwołanie k. 3-6 a.s. ). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego od odwołującej, według norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia prawidłowości zgłoszenia D. O. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Z dokumentów posiadanych przez organ rentowy wynika, że D. O. został zgłoszony od 1.06.2015 r. do 30.06.2017 r. oraz od 1.06.2018 r. do 29.09.2022 r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracą u płatnika składek R. O. , natomiast w okresie od 1.06.2018 r. od 29.09.2020 r. został wykazany urlop bezpłatny. Następnie organ rentowy wskazał, że z dokumentów zidentyfikowanych na koncie ubezpieczonego wynika, że od dnia zatrudnienia 1.06.2018 r. do 29.02.2020 r. D. O. przebywał na urlopie bezpłatnym. W toku postępowania płatnik wyjaśnił, że syn zaginął 1.03.2021 r. Zwłoki odnaleziono jesienią 2022 r., a rodzinę powiadomiono dopiero we wrześniu 2022 r. Akt zgonu został wydany w 2023 r. Płatnik składek składała dokumenty rozliczeniowe za ubezpieczonego również w czasie jego zaginięcia, wykazując kwoty, których nie otrzymał. Działanie to zostało również potwierdzone przez płatnika w odwołaniu. W ocenie organu rentowego wezwani w toku postępowania prowadzonego przez organ rentowy świadkowie złożyli zeznania niekompletne i nieprecyzyjne w dużym stopniu ogólności, z których nie wynika w jakim okresie ubezpieczony rzeczywiście świadczył pracą na rzecz płatnika składek. W zgłoszonych dokumentach rozliczeniowych (ZUS RCA) płatnik składek wykazał następujące podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za zaskarżony okres: ⚫ od 6/2018 r. do 12/2019 r. - po 0,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); ⚫ od 1/2020 r. do 2/2020 r. - po 0,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); ⚫ od 3/2020 r. do 12/2021 r. - po 650,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); ⚫ od 1/2021 r. do 5/2021 r. - po 700,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); ⚫ od 6/2021 r. do 12/2021 r. - po 350,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/8 etatu); ⚫ od 1/2022 r. do 10/2022 r. - po 752,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu). Organ rentowy wskazał, że takie działanie płatnika świadczy o pozorowaniu zatrudnienia w ww. okresie a ogół ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności prowadzi do wniosku, że dokonanie zgłoszenia od 1.06.2018 r. do ubezpieczeń miało na celu wyłącznie powstanie tytułu do ubezpieczeń, a nie faktyczne wykonywanie zatrudnienia. Dokumenty przedłożone przez płatnika 28.12.2023 r. zostały przeanalizowane przez organ rentowy i uwzględnione do decyzji wydanej 8.01.2024 r. Jednak dla organu rentowego stanowią one dokumentację kadrowo płacową i nie stanowią dowodu na świadczenie pracy przez ww. na rzecz wskazanego płatnika składek. W ocenie organu rentowego przedstawione w toku postępowania dokumenty nie potwierdzają faktu świadczenia pracy przez ww. na rzecz wskazanego płatnika składek od 1.06.2018 r. a jedynie zapobiegliwe działania płatnika, która nie chciała pozostawić ubezpieczonego bez tytułu do ubezpieczenia ( odpowiedź na odwołanie k. 19-20 a.s. ). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: R. O. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) (NIP (...) , REGON (...) ) od 13 kwietnia 2015 r. Stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej jest ul. (...) w C. . Jako przeważającą działalność gospodarczą wskazano produkcję gotowych wyrobów tekstylnych ( wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – informacja ogólnodostępna ). D. O. , urodzony (...) , zawarł ze swoją matką R. O. w dniu 28 maja 2015 r. umowę o pracę na stanowisku koordynatora na czas nieokreślony w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem ¼ minimalnego wynagrodzenia brutto. Stosunek pracy trwał od 1 czerwca 2015 roku do 30 czerwca 2017 roku i D. O. został z tego tytułu zgłoszony przez R. O. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. D. O. zajmował się dowożeniem towaru, wywoził gotowe zamówienia, haftował oraz sporadycznie pomagał przy krojeniu. W tym okresie u płatnika składek były produkowane maskotki – miśki dla niemowląt, a zatrudnionych było około 10 osób. W zakładzie była tylko jedna maszyna do haftu, którą w danym momencie mogła obsługiwać jedna osoba, była to przede wszystkim K. S. . Po zakończeniu produkcji maskotek, z początkiem 2018 roku, nie było już zamówień na hafty oraz nie było potrzeby jeżdżenia po towar, gdyż zleceniodawcy wysyłali towar kurierem, również gotowy towar był przesyłany w ten sam sposób. W 2018 roku R. O. zatrudniała już tylko 5 osób, natomiast od 2019 roku – cztery. Płatnik składek, po zakończeniu produkcji miśków przestawił się na szycie odzieży. Zepsute maszyny były naprawiane przez zewnętrznego specjalistę. W czasie pandemii (...) 19 w zakładzie krawieckim było mniej zleceń, były szyte maseczki ( umowa o pracę z dnia 28 maja 2015 r. – k. 88 a.s., zeznania świadka E. K. – k. 104-105 a.s., zeznania świadka T. K. – k. 105-107 a.s., zeznania świadka B. Z. – k. 107 a.s., zeznania świadka M. L. – k. 108 a.s., zeznania odwołującej R. O. – k. 109-112 a.s. ) D. O. ponownie zawarł z R. O. w dniu 24 maja 2018 r. umowę o pracę na stanowisku koordynatora na czas nieokreślony w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem ¼ minimalnego wynagrodzenia brutto, umowa ta została podpisana wyłącznie przez R. O. , która podpisała się w swoim imieniu jako pracodawca oraz w imieniu pracownika - syna D. O. . D. O. nie podjął pracy, złożył wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego w terminie od dnia 1 czerwca 2018 roku do dnia 28 lutego 2020 roku, wniosek ten również został podpisany wyłącznie przez R. O. , tak samo jak wnioski o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych. W czasie pandemii D. O. poszukiwał zleceń w zakresie spawania, wykonał schody na rzecz M. C. , za co fakturę wystawiła R. O. , która nie nadzorowała tych prac. Spawanie odbywało się w innym miejscu niż działalność prowadzona przez odwołującą - na działce w W. , która służyła tylko do parkowania samochodu. D. O. zaginął 1 marca 2021 r., natomiast jego zwłoki odnaleziono 16 października 2021 r., o czym rodzinę powiadomiono jesienią 2022 roku. W zgłoszonych dokumentach rozliczeniowych (ZUS RCA) płatnik składek wykazał następujące podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za okres: • od 6/2018 r. do 12/2019 r. - po 0,00 zł; (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); • od 1/2020 r. do 2/2020 r. - po 0,00 zł (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); • od 3/2020 r. do 12/2021 r. - po 650,00 zł (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); • od 1/2021 r. do 5/2021 r. - po 700,00 zł (wymiar czasu pracy 1/4 etatu); • od 6/2021 r. do 12/2021 r. - po 350,00 zł (wymiar czasu pracy 1/8 etatu); • od 1/2022 r. do 10/2022 r. - po 752,00 zł (wymiar czasu pracy 1/4 etatu). ( umowa o pracę z dnia 24 maja 2018 r. – k. 89 a.s., wnioski o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych – k. 92-94 a.s., wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego – k. 96 a.s., faktury – k. 17-18 a.s., zaświadczenie z PESEL-SAD – k. 74-75 a.s., zeznania odwołującej R. O. – k. 109-112 a.s. ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 9 listopada 2023 r. zawiadomił płatnika składek o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia D. O. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i podstaw wymiaru składek na te ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę u płatnika składek R. O. ( zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 09.11.2023 r. - nienumerowane karty akt ZUS ). W dniu 8 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. , po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydał decyzję nr (...) , w której stwierdził, że D. O. : 1) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek R. O. od 1.06.2015 r. do 30.06.2017 r., 2) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek R. O. od 1.06.2018 r. do 16.10.2021 r. ( decyzja z dnia 08.01.2024 r. - nienumerowane karty akt ZUS ). W dniu 12 lutego 2024 r. płatnik składek R. O. złożyła odwołanie od ww. decyzji, inicjując niniejsze postępowanie ( odwołanie k. 3-6 a.s. ). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz w oparciu o zeznania świadków E. K. , T. K. , B. Z. , M. L. oraz odwołującej R. O. . Dokumenty zostały ocenione jako wiarygodne w zakresie w jakim pokrywają się z pozostałym materiałem dowodowym. Natomiast Sąd nie dał wiary dokumentacji pracowniczej za sporny okres, które zostały podpisane wyłącznie przez odwołującą R. O. w swoim imieniu oraz w imieniu syna D. O. . Nie został przedłożony żaden dokument z podpisem D. O. , nadto należy zauważyć, że również w okresie kiedy D. O. zaginął, płatnik składek nadal opłacał za niego składki. Zeznania świadków E. K. , T. K. , B. Z. , M. L. co do zasady Sąd uznał za wiarygodne. Świadkowie zeznawali, że widywali D. O. w zakładzie, jednak czynności, które zostały opisane przez świadków miały miejsce w pierwszym okresie zatrudnienia D. O. , kiedy w zakładzie produkowane były miśki. Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej R. O. w zakresie w jakim pokrywają się z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie R. O. jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Sporne w rozpatrywanej sprawie było to czy D. O. jako pracownik u płatnika składek R. O. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1.06.2018 r. do 16.10.2021 r. Rozstrzygając powstały spór, Sąd miał na względzie, że art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa) stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. W myśl art. 13 pkt 1 ustawy systemowej następuje to od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. O tym jednak, czy dany stosunek prawny łączący dwa podmioty może być uznany za stosunek pracy, rozstrzygają przepisy prawa pracy. Stosownie do treści definicji zawartej w art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Przy tym celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy. Oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę. Przesłankę nawiązania stosunku ubezpieczenia oraz wynikające z tego stosunku prawo do świadczeń stanowi jednak nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz faktyczne zatrudnienie. Jak wynika bowiem z utrwalonego orzecznictwa, wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy, a nie samo zawarcie umowy uprawnia do świadczeń przewidzianych przepisami (m.in. do świadczeń chorobowych, świadczeń emerytalno-rentowych). Z tego wynika, że dokument w postaci umowy nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go, jako strony, faktycznie złożyły niewadliwe oświadczenie woli o treści zapisanej w tym dokumencie (wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2010 r., sygn. akt I UK 43/10). Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że D. O. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu powołał się na pozorny charakter zawartej umowy. Stosownie do treści art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Pozorność umowy wyraża się w braku zamiaru wywołania skutków prawnych przy jednoczesnym zamiarze stworzenia okoliczności mających na celu zmylenie osób trzecich. Należy odróżnić przy tym nieważność spowodowaną pozornością czynności prawnej od nieważności czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy ( art. 58 § 1 k.c. ). Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Pojęcie obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się. Ustalenie czy umowa zmierza do obejścia prawa, czy jest pozorna wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu jaki strony zamierzały osiągnąć, charakteru wykonywanej pracy i zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej (uchwała Sądu Najwyższego z 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 18/95, poz. 227, wyrok Sądu Najwyższego z 23 września 1997 r., I PKN 276/97, OSNAPiUS13/98, poz. 397). Czynność prawna może być również sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, przez które rozumie się na ogół obowiązujące w stosunkach między ludźmi reguły postępowania, które za podstawę mają uzasadnienie ocenne, a nie prawne. Odwołują się one do powszechnie uznawanych w całym społeczeństwie lub w danej grupie społecznej wartości i ocen właściwego, przyzwoitego, rzetelnego, lojalnego czy uczciwego zachowania. Zasady te obejmują nie tylko reguły moralne, lecz także obyczajowe (por. np. Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, 2002, s. 240 i n.; M. Safjan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2008, s. 327). W przedmiotowej sprawie z uwagi na zarzuty organu rentowego sformułowane w zaskarżonej decyzji, ale uwzględniając również okoliczność, że Sąd tymi zarzutami nie jest związany, zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe ustalające rzeczywistą wolę stron w odniesieniu do istotnych elementów stosunku pracy, a także została dokonana ocena prawna co do tego, czy umowa o pracę z dnia 24 maja 2018 r. była ważna. Przede wszystkim Sąd na początku rozważył potrzebę po stronie płatnika składek zatrudnienia pracownika, ponieważ jak wskazuje orzecznictwo, w przypadku każdej umowy o pracę, podstawą jej zawarcia może być jedynie uzasadniona potrzeba o charakterze ekonomicznym, znajdująca oparcie w charakterze prowadzonej działalności. To potrzeba gospodarczego pracodawcy determinuje zatrudnienie. Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że przy ocenie ważności umowy o pracę, racjonalność zatrudnienia, potrzeba zatrudnienia pracownika są przesłankami istotnymi dla tej oceny. Racjonalny pracodawca zatrudnia pracownika dlatego, że potrzebuje w swoim zakładzie pracy siły roboczej. U źródła każdej umowy o pracę leży przyczyna w postaci uzasadnionej przesłankami ekonomiczno – organizacyjnymi konieczności pozyskania pracownika do wykonywania prac zakreślonych przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy. Pracodawca kieruje się własną potrzebą gospodarczą i przy prawidłowym, ważnym stosunku pracy wyłącznie ta potrzeba jest sprawczym czynnikiem zatrudnienia. Przy ocenie pozorności umowy o pracę racjonalność zatrudnienia, potrzeba zatrudnienia pracownika, są przesłankami istotnymi dla oceny ważności umowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2002 r., II UKN 359/99, OSNAPiUS Nr 13, poz. 447; wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 1997 r., II UKN 568/97, OSNAPiUS z 1999 r. Nr 5, poz. 18 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II UKN 362/99, OSNAPiUS 2001 r. Nr 13, poz. 449). W analizowanej sprawie odwołująca nie wykazała, by istniała faktyczna potrzeba zatrudnienia D. O. . Należy podkreślić, że R. O. sama zeznała, że w 2018 roku dokonała redukcji zatrudnienia z 10 osób, które wcześniej zatrudniała, do 5 osób. Był to czas, kiedy zakład krawiecki zakończył produkcję miśków i zaczął szyć odzież, materiały były dostarczane przez kuriera, tak samo odbierany był gotowy towar, czym wcześniej zajmował się D. O. . Nadto należy podkreślić, że D. O. od razu, od pierwszego dnia zatrudnienia rzekomo złożył wniosek o urlop bezpłatny i nie podjął zatrudnienia, co stanowi potwierdzenie tezy o braku potrzeby po stronie płatnika składek zatrudnienia pracownika. Następnie należy zauważyć, że po zakończeniu urlopu bezpłatnego, D. O. zajął się spawaniem, wykonał schody na zamówienie, za co fakturę wystawiła R. O. , jednak prace te, poza fakturą, nie miały nic wspólnego z działalnością R. O. . W ocenie Sądu nie można stwierdzić, że działania, których podjął się D. O. w spornym okresie w jakikolwiek sposób przyczyniły się do spełnienia potrzeb ekonomicznych działalności gospodarczej R. O. . Wobec czego Sąd nie uznał za faktycznie uzasadnioną decyzję o zatrudnieniu D. O. w spornym okresie na umowę o pracę. W ocenie Sądu stosunek prawny między stronami może nosić znamiona umowy cywilnoprawnej, jednak nie jest to przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Należy również podkreślić, że w relacji łączącej D. O. i R. O. brak było podporządkowania pracowniczego, o jakim mowa w art. 22 § 1 k.p. Przepis ten posługuje się sformułowaniem „na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem”. Można więc przyjąć, że zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy podporządkowanej oznacza poddanie się przez niego kierownictwu pracodawcy. Granice owego kierownictwa (podporządkowania) wyznacza umówiony rodzaj pracy. Istotą kierownictwa pracodawcy jest prawo wydawania pracownikowi wiążących poleceń. Jednym z podstawowych obowiązków pracowniczych – poza sumiennym i starannym wykonywaniem pracy – jest oczywiście stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą umówionej pracy i nie są sprzeczne z prawem ( art. 100 § 1 k.p. ). Pracowniczego podporządkowania nie można utożsamiać z permanentnym nadzorem (obserwacją) przełożonego nad sposobem czy też właściwym tempem wykonywanych czynności. Wystarczy bowiem wskazanie zadania i zakreślenie terminu jego wykonania, a następnie kontrola jakości i terminowości wykonanej pracy. Istotne natomiast jest to, że pracownik nie ma samodzielności w określaniu bieżących zadań, ponieważ to należy do sfery pracodawcy organizującego proces pracy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt III AUa 1656/15). Praca świadczona w ramach stosunku pracy pod kierownictwem ma polegać nie tylko na kierownictwie podmiotu zatrudniającego w zakresie pracy, lecz także na zależności pracownika od pracodawcy w dwóch sferach dodatkowych, a mianowicie w sferze wyznaczania miejsca świadczenia pracy oraz czasu pracy. Miejsce świadczenia pracy ma zostać oznaczone w umowie o pracę, natomiast ustalanie rozkładów czasu pracy obowiązujących w zakładzie pracy określane jest w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym pracy. Uczestniczą w tym zatem związki zawodowe. W art. 22 chodzi jednak raczej o ustalenie szczegółowych harmonogramów pracy dla konkretnego pracownika, nie zaś o generalne ustalenie, jakiego rodzaju systemy czasu pracy stosowane są u pracodawcy i w jakim z systemów pracownik pracuje. Pracodawca ma zatem prawo ustalania dla pracownika tych harmonogramów i prawo weryfikacji pracy pracownika także z tego punktu widzenia. Kierownictwa pracy nie można zrównywać z pozostawaniem w dyspozycji, bowiem wykonywanie takich samych czynności może występować w ramach umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej. Cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy (wyrok SN z 25 listopada 2005 r., I UK 68/2005, LexisNexis nr 411114, „Wokanda” 2006, nr 4, poz. 26). W analizowanym przypadku element, o którym mowa, nie wystąpił. Odwołująca się zeznała, że nie znała się na spawaniu i nie nadzorowała tych prac, D. O. sam szukał sobie klientów. W świetle powyższego i w zbiegu z pozostałymi omówionymi okolicznościami nie można przyjąć, że D. O. faktycznie wykonywał jakąś pracę dla płatnika, a nawet jeśli to robił, to nie następowało to w systemie podporządkowania pracowniczego. Przechodząc do dalszych rozważań należy wskazać, że w wyniku dokonanych ustaleń i przeprowadzonej oceny Sąd przyjął, że – pomimo zachowania części formalnych wymogów w postaci m.in. sporządzenia umowy o pracę i dokonania zgłoszenia do ubezpieczeń – w rzeczywistości nie doszło do faktycznego nawiązania stosunku pracy pomiędzy D. O. a R. O. . Umowa o pracę została oceniona przez Sąd jako pozorna. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa rozróżnia się dwie podstawowe postacie pozorności: 1. pozorność czysta, zwana też bezwzględną lub absolutną, kiedy to strony, dokonując czynności prawnej, nie mają zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych. W ich sferze prawnej nic się nie zmienia, a jedynym celem ich zachowania jest stworzenie u innych przeświadczenia, że czynność prawna, w takiej postaci jak ujawniona, została w rzeczywistości dokonana. Jak to wyjaśnia SN w wyroku z 23 czerwca 1986r. (I CR 45/86, LEX nr 8766) „Czynność prawna pozorna, wyrażająca oświadczenie woli pozorne, nie ukrywająca innej czynności prawnej, nie wywołuje między stronami skutków prawnych, gdyż jest nieważna w świetle art. 83 § 1 k.c. Pozorność jest zatem wadą oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego, aby wspomniane oświadczenie nie wywołało skutków prawnych. Oświadczenie woli stron nie może wtedy wywoływać skutków prawnych odpowiadających jego treści, ponieważ same strony tego nie chcą” (wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 2007 r., I CSK 70/07, LEX nr 287785; tak również wyrok SN z 26 lipca 2012 r., I UK 27/12, LEX nr 1218584); 2. pozorność kwalifikowana, względna, zwana też relatywną, kiedy strony zawierają czynność prawną pozorną tzw. symulowaną dla ukrycia innej, rzeczywiście przez te strony zamierzonej i dokonanej (czynność ukryta tzw. dysymulowana). Rzeczywistym zamiarem stron jest wywołanie innych skutków prawnych niż wynikałoby to z treści ujawnionych oświadczeń. Jest to najczęściej występujący w praktyce przypadek pozorności. Strony posługują się czynnością prawną ujawnioną dla ukrycia swoich rzeczywistych zamiarów. „Strony udają więc, że dokonują jakiejś czynności prawnej, a pozorność ma miejsce wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością prawną nic się nie kryje, jak i wtedy, gdy czynność pozorna ma na celu ukrycie innej rzeczywistej i zamierzonej czynności prawnej” (wyrok SN z 12 lipca 2002 r., V CKN 1547/00, LEX nr 56054). Rozwiązaniem z punktu widzenia ważności złożonych oświadczeń w wyżej wymienionej sytuacji zajmuje się art. 83 § 1 k.c. zdanie drugie. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zachodzi bezwzględna pozorność umowy o pracę. Wprawdzie R. O. , odwołując się od decyzji organu rentowego przeczyła temu, aby umowę z synem zawarła dla pozoru, to jednak nie stoi na przeszkodzie, by taki fakt ustalić. Można to zrobić nie tylko w sytuacji, kiedy strony wyraźnie przyznają, że złożyły oświadczenia pozorne, co w zasadzie się nie zdarza, ale i wówczas, gdy strony temu przeczą, tak jak w przedmiotowej sprawie. Pozorność umowy o pracę można w takim przypadku stwierdzić w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. W rozważanym przypadku przede wszystkim trzeba podkreślić, że w toku postępowania nie uzyskano dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie, że D. O. faktycznie wykonywał pracę w reżimie umowy o pracę na rzecz płatnika składek. Podkreślenia wymaga również fakt, że dokumentacja pracownicza za sporny okres została sporządzona i podpisana wyłącznie przez R. O. , zarówno w swoim imieniu, jak i w imieniu syna D. O. . W niniejszym postępowaniu nie zostały przedłożone żadne dokumenty pracownicze podpisane przez D. O. . R. O. powoływała się na rzekomą zgodę syna na podpisywanie w jego imieniu dokumentów oraz brak konieczności dokumentowania wypłat wynagrodzenia do rąk własnych z uwagi na pokrewieństwo, należy jednak zauważyć, że po zaginięciu D. O. , R. O. nadal opłacała składki, twierdząc że wypłaca wynagrodzenie do rąk własnych, co stanowi potwierdzenie pozorności stosunku pracy. Mając na uwadze powyższe, Sąd ocenił, że strony o ile w ogóle nawiązały stosunek pracy, to wyłącznie po to aby ubezpieczony uzyskał tytuł do ubezpieczeń społecznych. Wszystko to, doprowadziło Sąd do oceny, że strony nie realizowały, tak jak się umówiły, stosunku pracy. Zdaniem Sądu, nie istniało również uzasadnienie dla nawiązania stosunku pracy, a przynajmniej w żaden sposób nie zostało to wykazane w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe odwołanie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. zasądził od odwołującej R. O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. , reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, który złożył odpowiedni wniosek, kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną, została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sędzia SO Renta Gąsior