IX U 696/17

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2017-11-07
SAOSubezpieczenia społeczneustalanie podlegania ubezpieczeniomŚredniaokręgowy
ubezpieczenia społeczneumowa zleceniaemerytura górniczapozorność umowyZUSskładki

Sąd Okręgowy w Gliwicach stwierdził, że umowa zlecenia była faktycznie realizowana, a ubezpieczony podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. Z. objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w okresie od 3.10.2016 r. do 31.10.2016 r., uznając umowę zlecenia za fikcyjną, mającą na celu jedynie przeliczenie emerytury górniczej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie zeznań stron i dokumentów, uznał umowę za faktycznie realizowaną, a tym samym stwierdził podleganie ubezpieczeniom.

Sprawa dotyczyła odwołania W. Z. oraz płatnika składek D. B. i T. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że W. Z. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu) w okresie od 3.10.2016 r. do 31.10.2016 r. ZUS uznał umowę zlecenia za pozorną, zawartą jedynie w celu uzyskania możliwości przeliczenia emerytury górniczej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił, że umowa zlecenia była faktycznie realizowana. Ubezpieczony wykonywał prace porządkowe na terenie budowy obiektu spółki, zgodnie z zakresem obowiązków określonym w umowie i poleceniami pracodawcy. Sąd uznał zeznania stron za wiarygodne i logiczne, a umowę za czynność prawną, która nie była pozorna w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając podleganie W. Z. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w wskazanym okresie, oraz zasądził od ZUS na rzecz ubezpieczonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa zlecenia, która była faktycznie realizowana, nie jest czynnością prawną pozorną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro umowa zlecenia była faktycznie wykonywana przez ubezpieczonego, a prace objęte umową zostały wykonane, to nie można mówić o pozorności czynności prawnej. Pozorność wymaga niezgodności między wolą stron a jej przejawem zewnętrznym, przy jednoczesnej zgodzie stron, aby czynność nie wywoływała skutków prawnych, czego w tej sprawie nie stwierdzono.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji ZUS

Strona wygrywająca

W. Z.

Strony

NazwaTypRola
D. B.osoba_fizycznapłatnik składek
T. B.osoba_fizycznapłatnik składek
W. Z.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.organ_państwowyorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

Pozorność oświadczenia woli. Sąd podkreślił, że pozorność jest wadą oświadczenia woli, wymagającą niezgodności między wolą a jej przejawem zewnętrznym, przy czym strony są zgodne co do tego, aby czynność nie wywoływała skutków prawnych. Sąd odwołał się do orzecznictwa SN wskazującego, że nie można przyjąć pozorności umowy, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca to przyjmował.

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowe podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.

Pomocnicze

k.c. art. 734 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Definicja umowy zlecenia i wynagrodzenia za jej wykonanie.

k.p.c. art. 477 § 14 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. §2 ust.1 i 2, § 12 ust.2

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa zlecenia była faktycznie realizowana. Zakres obowiązków ubezpieczonego był zgodny z umową. Prace zlecone zostały wykonane.

Odrzucone argumenty

Umowa zlecenia miała charakter pozorny. Celem umowy było jedynie przeliczenie emerytury górniczej.

Godne uwagi sformułowania

pozorność oświadczenia woli została potraktowana przez ustawodawcę jako wada oświadczenia woli, nie dotyczy więc oświadczeń wiedzy. nie można też przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadomie to przyjmował.

Skład orzekający

Janina Kościelniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie, czy umowa zlecenia jest pozorna, gdy jej celem jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także potwierdzenie, że faktyczne wykonywanie pracy wyklucza pozorność umowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przeliczeniem emerytury górniczej i faktycznym wykonywaniem prac porządkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają rzeczywiste wykonanie umowy zlecenia w kontekście przepisów ubezpieczeniowych, co jest częstym problemem dla płatników składek i ubezpieczonych.

Czy umowa zlecenia na "porządki" może uratować emeryturę? Sąd rozstrzyga.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX U 696/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w składzie: Przewodniczący: SSO Janina Kościelniak Protokolant: Iwona Krakowczyk przy udziale ./. po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. w Rybniku sprawy z odwołań D. B. i T. B. prowadzących (...) Spółkę Cywilną w R. i W. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołań D. B. i T. B. prowadzących (...) Spółkę Cywilną w R. i W. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 05 kwietnia 2017 r (...) (...)- (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza iż ubezpieczony W. Z. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek D. B. i T. B. prowadzących (...) S. C. w R. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 3.10. 2016r do 31.10. 2016r 2. zasądza od zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na rzecz ubezpieczonego W. Z. kwotę 180,00 zł ( sto osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Sędzia Sygn. akt IX U 696/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 kwietnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, że odwołujący W. Z. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) s.c. D. B. i T. B. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresie od 03.10.2016r. do 31.10.2016r. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał, iż z okoliczności sprawy wynika, że zawarcie przez strony umowy zlecenia nie miało na celu faktycznego świadczenia pracy, lecz jedynie pozyskanie przez ubezpieczonego tytułu ubezpieczenia w celu skorzystania z możliwości przeliczenia emerytury górniczej w oparciu o art.110 a ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli ubezpieczony oraz płatnik składek i domagając się jej zmiany poprzez objęcie W. Z. ubezpieczeniem społecznym w okresie j.w. wskazali, iż umowa została faktycznie zrealizowana, a prace nią objęte zostały wykonane. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Sąd ustalił, co następuje. W. Z. urodził się w dniu (...) Ubezpieczony jest uprawniony do emerytury górniczej. Decyzją z dnia 22.12.2015r. organ rentowy odmówił mu prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art.110a ustawy emerytalnej, w sytuacji gdy ubezpieczony nie przedłożył zarobków przypadających przynajmniej w części po przyznaniu prawa do emerytury. Wyrokiem z dnia 16.06.2016r. IXU 380/16 tutejszy Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonego od powyższej decyzji. Następnie ubezpieczony ponownie wystąpił z wnioskiem o przeliczenie emerytury na podstawie wskazanego powyżej przepisu ustawy emerytalnej, dołączając do wniosku zaświadczenie stwierdzające, że w okresie od 03.10.2016r. do 31.10.2016r. był zatrudniony w (...) s.c. . Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z płatnikiem składek oraz ubezpieczonym uznał, że powyższe zatrudnienie miało charakter fikcyjny, a umowa zlecenia była pozorną czynnością prawną mającą na celu wykazanie przez ubezpieczonego zatrudnienia przypadającego po nabyciu prawa do emerytury. Ubezpieczony nie jest spokrewniony z płatnikami składek D. B. i T. B. . O możliwości podjęcia pracy zarobkowej w firmie (...) ubezpieczony dowiedział się od swojego syna, który miał z firmą kontakt zawodowy. Firma zajmuje się handlem rybami i produktami morskimi. W dniu 3.01.2016r strony zawarły umowę zlecenia, której przedmiotem były prace gospodarczo- porządkowe. Umowa z została zawarta na czas określony do 31.10.2016r. W tym czasie spółka (...) budowała obiekt, w którym aktualnie mieści się siedziba tej spółki. Kiedy ubezpieczony podpisywał umowę budynek był w stanie surowym zamkniętym. Jego praca na podstawie zawartej umowy polegała na porządkowaniu terenu budowy zarówno wewnątrz budynku jak i na zewnątrz. Wewnątrz budynku były porozrzucane różnego rodzaju materiały budowlane po firmach, które wykonywały roboty budowlane. Ubezpieczony porządkował te materiały, wykonywał bieżące polecenia Pana T. B. , który wskazywał mu jakie czynności ma wykonać i przygotowywał mu worki do pakowania różnych drobniejszych materiałów. Ubezpieczony zbierał te materiały, pakował do worków i wynosił na zewnątrz budynku na wskazane miejsce przy ogrodzeniu. Były to drobne materiały budowlane takie jak kafelki, worki po klejach, po cemencie, resztki styropianu, folie, drobniejszy gruz, pozostawiony przez firmy wykonujące roboty budowlane, pochodzący od zaprawiania czy wykucia. Na zewnątrz budynku była podobna sytuacja. Cześć materiałów leżała w różnych miejscach na terenie posesji m.in. palety, na których sprowadzano materiały. Wykonał również prace przy rozbiorze części płotu - były to resztki siatki oraz drewno. Prace wykonywał codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach 7.00 a 17.00. Nie podpisywał listy obecności. W czasie przewidzianym w umowie ubezpieczony wykonał wszystkie prace porządkowe, które były do wykonania. W umowie strony określiły wynagrodzenie za pracę, którą ubezpieczony miał wykonać. Powyższe ustalił Sąd na podstawie akt organu rentowego, zeznań ubezpieczonego W. Z. , odwołujących T. B. i D. B. (nagranie z rozprawy w dniu 17.11.2017r. minuty od 00:05:02 do 01:25:36). Sąd dał w całości wiarę zeznaniom odwołujących, ponieważ są one spójne, logiczne i przekonywujące, a ponadto znajdują potwierdzenie w powołanej w sprawie dokumentacji. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje. Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.734 § 1i 2 kc przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się je wykonać bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Zgodnie z art.6 ust.1 pkt.4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społeczny ( Dz.U. z 2017r. poz. 1778) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art.8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Organ rentowy, wydając decyzję o niepodleganiu W. Z. ubezpieczeniom społecznym w tytułu zatrudnienia w (...) s.c. , podważył umowę łączącą strony w zakresie faktycznego wykonywania pracy przez ubezpieczonego. Zatem kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy stan faktyczny ustalony w tej konkretnej sprawie, a wynikający z zeznań odwołujących się jak również z dowodów z dokumentów, pozwala na uznanie, że umowa zlecenia zawarta między odwołującymi jest czynnością prawną pozorną w rozumieniu art. 83 k.c. mającą na celu obejście przepisów prawa. W tym miejscu trzeba wskazać, że pozorność oświadczenia woli ( art. 83 § 1 k.c. ) została potraktowana przez ustawodawcę jako wada oświadczenia woli, nie dotyczy więc oświadczeń wiedzy. Jest to jednak wada szczególnego rodzaju, bo dotycząca oświadczenia złożonego świadomie i swobodnie dla pozoru drugiej stronie, która o takim oświadczeniu wie i na to się zgadza. ( Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 1971r., II CR 250/71, nie publikowany). Z kolei w wyroku z dnia 23 czerwca 1986r., I CR 45/86 (nie publikowanym) Sąd Najwyższy zdefiniował pozorność jako „wadę oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli, a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego, aby wspomniane oświadczenie woli nie wywoływało skutków prawnych”. Nie można też przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadomie to przyjmował (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001r., II UKN 258/00, OSNP z 2002r., Nr 21, poz. 527). Mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia pozornej umowy zlecenia. W ocenie Sądu ubezpieczony oraz płatnicy składek szczegółowo wyjaśnili w jakich okolicznościach doszło do zawarcia umowy zlecenia, jaki ubezpieczony miał zakres obowiązków oraz w jaki sposób je realizował. Sąd dał wiarę ich zeznaniom jako logicznym i przekonywującym. Zdaniem Sądu umowa zlecenia, zawarta między stronami z pewnością nie była czynnością prawną pozorną w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. , gdyż była faktycznie realizowana. Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów i art. 477 14 § 2 kpc orzekł jak w sentencji. W pkt.2 wyroku na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §2 ust.1 i 2, § 12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r.w sprawie opłat za czynności adwokackie… ( Dz.U. z 2015r., poz.1348 ze zm. ) zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 180,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Sędzia

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI