Orzeczenie · 2025-12-04

VII U 464/25

Sąd

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-12-04

SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaokręgowy

emeryturaZUSTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćorzecznictwoprawo ubezpieczeń społecznychSK 140/20art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnejniepublikowany wyrok

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odwołania S. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury. Ubezpieczony domagał się przeliczenia świadczenia z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Organ rentowy odmówił, argumentując, że wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a samo jego wydanie nie jest przesłanką do zmiany decyzji zgodnie z art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy, analizując stan faktyczny i prawny, odwołał się do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, które dopuszczają uwzględnianie nieopublikowanych wyroków TK w postępowaniach sądowych. Sąd podkreślił, że obalenie domniemania konstytucyjności przepisu następuje z chwilą publicznego ogłoszenia wyroku przez TK, co nakłada na sądy obowiązek zapewnienia zgodności z Konstytucją, nawet poprzez bezpośrednie jej stosowanie lub odmowę zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny. Sąd uznał, że ubezpieczony, podobnie jak inne grupy objęte orzeczeniami TK, znalazł się w sytuacji "pułapki legislacyjnej", gdzie nie mógł przewidzieć negatywnych konsekwencji dla przyszłej emerytury wynikających z pobierania wcześniejszej emerytury. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając S. P. prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy, począwszy od 1 stycznia 2025 r. Odwołanie w pozostałym zakresie, w tym dotyczące odpowiedzialności organu rentowego za błąd, zostało oddalone, gdyż organ działał zgodnie z obowiązującym wówczas prawem. Koszty postępowania zostały zniesione wzajemnie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnianie pominięcia nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o świadczenia emerytalne i rentowe, interpretacja art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście orzeczeń TK.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i wyrokiem SK 140/20. Argumentacja dotycząca niepublikowanych wyroków TK może być stosowana w innych kontekstach, ale wymaga analizy specyfiki danej sprawy i orzeczenia TK.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, może stanowić podstawę do pominięcia tego przepisu przez sąd powszechny w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który obalił domniemanie konstytucyjności przepisu, może być podstawą do jego pominięcia przez sąd powszechny, nawet jeśli przepis ten nie został jeszcze formalnie derogowany z systemu prawnego poprzez publikację.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo SN i TK wskazujące, że obalenie domniemania konstytucyjności z chwilą ogłoszenia wyroku TK nakłada na sądy obowiązek zapewnienia zgodności z Konstytucją, dopuszczając bezpośrednie jej stosowanie lub odmowę zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Brak publikacji wyroku przez władzę wykonawczą nie może pozbawiać obywateli ochrony konstytucyjnej.

Czy organ rentowy może odmówić przeliczenia emerytury na podstawie nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, powołując się na art. 114 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ rentowy nie może odmówić przeliczenia emerytury, jeśli nie uwzględnił obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego wyrokiem TK, nawet jeśli wyrok ten nie został opublikowany. Sąd może jednak dokonać przeliczenia z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu, podczas gdy organ rentowy powinien stosować przepisy w obowiązującym brzmieniu do czasu ich derogacji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że choć organ rentowy powinien stosować przepisy do czasu ich publikacji, to sąd powszechny ma kompetencję do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny. W przypadku sprawy, sąd uznał, że art. 114 ustawy emerytalnej mógł być podstawą do przeliczenia emerytury, oceniając, że organ rentowy nie uwzględnił obowiązującego standardu konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana zaskarżonej decyzji w części i oddalenie w pozostałym zakresie

Strona wygrywająca

S. P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S. P.	osoba_fizyczna	odwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.	organ_państwowy	organ rentowy

Przepisy (14)

Główne

ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o świadczenia. Sąd zastosował wykładnię konstytucyjną i pominął ten przepis.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 114

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa prawna do wzruszenia decyzji organu rentowego w przypadku niewykonywania wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia odwołania w pozostałym zakresie.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do wzajemnego zniesienia kosztów postępowania.

u.o.a.n. art. 21 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Dotyczy momentu wejścia w życie skutków wyroku TK.

Konstytucja RP art. 2