VII U 4255/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania E.Z. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, które obniżyły wysokość jego emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej. Obniżenie to nastąpiło na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej, że E.Z. w okresie od 21 października 1965r. do 31 lipca 1990r. pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, co zgodnie z ustawą z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy skutkowało ustaleniem świadczeń w wysokości 0% podstawy wymiaru za lata tej służby. E.Z. kwestionował tę kwalifikację, argumentując, że jego służba polegała na ochronie granicy i zwalczaniu przemytu, a nie na działaniach represyjnych czy operacyjnych na rzecz Służby Bezpieczeństwa. Sąd Okręgowy, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym opinie służbowe i zeznania ubezpieczonego, doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uznania służby E.Z. za służbę na rzecz państwa totalitarnego w rozumieniu przepisów ustawy. Sąd podkreślił, że sama przynależność do jednostki wojskowej nie jest wystarczająca, a brak jest dowodów na wykonywanie przez E.Z. czynności operacyjno-technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa, które miałyby na celu inwigilowanie obywateli czy zwalczanie opozycji. Sąd oparł się również na orzecznictwie Sądu Najwyższego, wskazując, że kwalifikacja służby powinna uwzględniać indywidualne czyny i ich zgodność z prawami człowieka. Wobec braku przesłanek do zastosowania przepisów obniżających świadczenia, sąd zmienił zaskarżone decyzje, przywracając E.Z. emeryturę i rentę w wysokości obowiązującej przed ich wydaniem. Zasądzono również od organu rentowego na rzecz E.Z. zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie, że samo pełnienie służby w organach bezpieczeństwa PRL nie jest automatycznie podstawą do obniżenia świadczeń emerytalnych, jeśli nie towarzyszyły temu działania represyjne lub operacyjne na rzecz SB. Podkreślenie roli sądu w samodzielnej ocenie kwalifikacji prawnej służby.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i interpretacji przepisów tzw. 'ustawy represyjnej'. Orzeczenie opiera się na szczegółowej analizie faktów i orzecznictwie SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służba pełniona w okresie PRL w jednostkach wojskowych zajmujących się ochroną granicy i zwalczaniem przemytu może być kwalifikowana jako służba na rzecz państwa totalitarnego w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, skutkująca obniżeniem świadczeń emerytalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama służba w jednostkach wojskowych zajmujących się ochroną granicy i zwalczaniem przemytu w okresie PRL nie jest wystarczająca do kwalifikowania jej jako służby na rzecz państwa totalitarnego, jeśli brak jest dowodów na wykonywanie czynności operacyjno-technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa lub naruszanie praw człowieka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwalifikacja służby jako 'na rzecz państwa totalitarnego' wymaga indywidualnej oceny, a nie opiera się wyłącznie na formalnej przynależności do jednostki. Brak dowodów na działalność represyjną lub operacyjną na rzecz SB, a jedynie na ochronę granicy i zwalczanie przestępczości, nie uzasadnia obniżenia świadczeń.
Czy sąd jest związany ustaleniami Instytutu Pamięci Narodowej co do kwalifikacji prawnej okresu służby funkcjonariusza jako służby na rzecz państwa totalitarnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany ustaleniami IPN co do kwalifikacji prawnej okresu służby i jest zobowiązany do samodzielnej oceny wszystkich okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale III UZP 1/20 wskazał, że sąd ubezpieczeń społecznych nie jest związany informacją IPN i musi samodzielnie ocenić, czy okres służby można zakwalifikować jako służbę na rzecz państwa totalitarnego, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.
Czy przepisy ustawy nowelizującej z 2016 roku, obniżające świadczenia emerytalne byłym funkcjonariuszom służb PRL, są zgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio o zgodności z Konstytucją, ale uznał, że zastosowanie przepisów w tym konkretnym przypadku było niezasadne z uwagi na brak przesłanek faktycznych i naruszenie zasady indywidualnej odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na wątpliwości co do zgodności ustawy z zasadą godności jednostki, rządów prawa, równości i proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności zbiorowej i obniżenia świadczeń w sposób bardziej niekorzystny niż dla prawomocnie skazanych przestępców.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Z. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (15)
Główne
u.o.z.f. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis wprowadzający obniżenie emerytury do 0% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz państwa totalitarnego.
u.o.z.f. art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Analogiczny przepis do art. 15c, dotyczący ustalania wysokości policyjnej renty inwalidzkiej.
Dz. U. z 2020r., poz. 723 z późn. zm.
Ustawa z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Podstawa prawna obniżenia świadczeń.
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis wskazujący na podstawę wydania decyzji o obniżeniu świadczeń.
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja służby na rzecz państwa totalitarnego.
u.o.z.f. art. 8a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis dotyczący nieobniżania świadczeń funkcjonariuszom, którzy krótkotrwale pełnili służbę przed 31 lipca 1990r. i rzetelnie wykonywali obowiązki po 12 września 1989r.
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wyznaczenia sądu do rozpoznania sprawy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku wskazywania dowodów przez strony.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasądzenia kosztów postępowania.
Dz. U. z 2015r., poz. 1800 art. 9 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Przepis określający wysokość opłat za czynności adwokackie.
Dz. U. z 2009r., Nr 24, poz. 245
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009r.
Poprzednia nowelizacja ustawy obniżająca wskaźnik podstawy wymiaru emerytury.
Dz. U. z 2021r. poz. 2345 art. 264
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks Karny
Przepis dotyczący przestępstwa nielegalnego przekroczenia granicy.
Dz. U. z 2021r. poz. 2345 art. 264a
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks Karny
Przepis dotyczący umożliwienia nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Dz. U. z 2021r. poz. 408 art. 86
Ustawa z dnia 10 września 1999r. Kodeks karny skarbowy
Przepis dotyczący przestępstwa przemytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba polegająca na ochronie granicy i zwalczaniu przemytu nie jest jednoznacznie służbą na rzecz państwa totalitarnego. • Brak dowodów na wykonywanie przez funkcjonariusza czynności operacyjno-technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa. • Sąd nie jest związany ustaleniami IPN i musi samodzielnie ocenić kwalifikację prawną służby. • Zastosowanie przepisów obniżających świadczenia w sposób zbiorowy, bez indywidualnej oceny czynów, budzi wątpliwości konstytucyjne i prawne.
Odrzucone argumenty
Informacja IPN o pełnieniu służby na rzecz państwa totalitarnego jest wiążąca dla organu rentowego i sądu. • Służba w organach bezpieczeństwa PRL z definicji jest służbą na rzecz państwa totalitarnego, niezależnie od wykonywanych zadań.
Godne uwagi sformułowania
nie można wyprowadzić wyłącznie z faktu pełnienia służby w Dowództwie (...) • brak jest natomiast jakiejkolwiek informacji co do tego, czy praca odwołującego mogła być zakwalifikowana jako wchodząca w zakres czynności operacyjno-technicznych, które były niezbędne do działalności Służby Bezpieczeństwa • ustawa zmieniająca wprowadziła pozasądową zbiorową odpowiedzialność za nieokreślony czyn z naruszeniem prawa jednostki do sądu i sprawiedliwego procesu.
Skład orzekający
Agnieszka Stachurska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie, że samo pełnienie służby w organach bezpieczeństwa PRL nie jest automatycznie podstawą do obniżenia świadczeń emerytalnych, jeśli nie towarzyszyły temu działania represyjne lub operacyjne na rzecz SB. Podkreślenie roli sądu w samodzielnej ocenie kwalifikacji prawnej służby."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i interpretacji przepisów tzw. 'ustawy represyjnej'. Orzeczenie opiera się na szczegółowej analizie faktów i orzecznictwie SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy 'ustawy represyjnej' i jej wpływu na świadczenia emerytalne byłych funkcjonariuszy PRL, co jest tematem budzącym duże emocje i zainteresowanie społeczne oraz prawnicze. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy mające na celu rozliczenie z przeszłością.
“Emerytura policyjna: Czy ochrona granicy w PRL to służba dla państwa totalitarnego?”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN
Sektor
bezpieczeństwo publiczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.