VII U 396/22

Sygn. akt VII U 396/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2025r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2025r. w Warszawie sprawy B. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania B. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 15 kwietnia 2020r., nr (...) 1. oddala odwołanie; 2. zasądza od B. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. sędzia Agnieszka Stachurska UZASADNIENIE B. M. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 18 maja 2020r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu (...) (...) Oddział w W. z dnia 15 kwietnia 2020r., znak: (...) którą odmówiono jej prawa do ponownego przeliczenia świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik ubezpieczonej wskazał, że w dniu 30 marca 2020r. B. M. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Zgodnie z pouczeniem zawartym we wniosku, możliwość ponownego obliczenia emerytury z FUS dotyczy kobiet, którym ustalono prawo do okresowej emerytury kapitałowej do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia ustalonego indywidualnie dla nich podwyższonego wieku emerytalnego, które ukończyły 65 lat, a nie ukończyły wieku emerytalnego podwyższonego i ustalonego dla nich indywidualnie. Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do ponownego obliczenia świadczenia emerytalnego, powołując się na treść art. 20 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, podkreślając w uzasadnieniu decyzji, że przepis ten ma zastosowanie do osób, które pobierały okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia wniosku. Pełnomocnik ubezpieczonej, wskazując na niezgodność zaskarżonej decyzji z przepisami i stanem faktycznym, podkreślił, że przepisy obowiązujące zarówno w dacie złożenia przez ubezpieczoną wniosku o emeryturę w wieku powszechnym, tj. w dniu 12 listopada 2014r., jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie przewidywały przesłanki negatywnej przyznania okresowej emerytury kapitałowej, ani też ponownego przeliczenia emerytury z FUS w postaci przekazania środków zgromadzonych na OFE na dochody budżetu państwa. W szczególności przesłanka taka nie została zastrzeżona w przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 20 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, ani w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020r., poz. 53, ze zm.), ani też w ustawie z dnia 21 listopada 2008r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. 2018r., poz. 926). Prawo do okresowej emerytury kapitałowej, zgodnie z art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych , w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku o emeryturę oraz wydania decyzji o przyznaniu emerytury, przysługiwało ze środków zewidencjonowanych na subkoncie, członkowi OFE do ukończenia 67 lat z zastrzeżeniem progów wiekowych obowiązujących w latach 2014-2020. Tym samym ubezpieczona spełniała wszystkie warunki do uzyskania okresowej emerytury kapitałowej. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach kapitałowych , prawo do emerytury kapitałowej i jej wysokość ustala organ rentowy w drodze decyzji, na podstawie wniosku o ustalenie prawa do emerytury złożonego przez członka OFE. Pełnomocnik dodał także, że ustalenie prawa do emerytury kapitałowej następuje na podstawie decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, niezależnie od tego, czy ubezpieczony, będący członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, składa wniosek o ustalenie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, czy też wniosek o ustalenie prawa do emerytury kapitałowej, gdyż w obu tych przypadkach Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest obowiązany do rozpatrzenia przesłanek do nabycia obu tych świadczeń. Nadmienił również, że pomimo złożenia przez ubezpieczoną w dniu 12 listopada 2014r. wniosku o emeryturę i jego pozytywnego rozpatrzenia, mimo zgromadzenia przez nią na subkoncie wielokrotnie wyższej kwoty niż minimalna wymagana kwota, a także spełnienia pozostałych warunków, okresowa emerytura kapitałowa nie była wypłacana. Ubezpieczona nigdy nie powzięła decyzji ani nie wyraziła woli rezygnacji z przysługującej jej emerytury kapitałowej. Analiza treści Wniosku o emeryturę ( (...) ) oraz (...) do wniosku o emeryturę wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie informował wnioskodawców o tym, aby ich działania lub zaniechania mogły skutkować pozbawieniem ich prawa do emerytury kapitałowej lub negatywnie wpłynąć na wysokość przyszłej emerytury. W szczególności punkt 4 wniosku o emeryturę (...) ani towarzyszące mu objaśnienie nie zawierają żadnego pouczenia o następstwach dokonanego wyboru, w szczególności nie przedstawiały porównania wysokości przyszłych świadczeń. Dodatkowo pełnomocnik ubezpieczonej wskazał, że na skutek popełnionego błędu przy obliczaniu wysokości należnej emerytury na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS została zaniżona wysokość przyznanej emerytury. Błąd taki został popełniony przy wydawaniu decyzji z 23 grudnia 2014r. o przyznaniu emerytury w kwocie zaliczkowej, gdzie błędnie wskazano, że „okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE (II filar) wynosi 460,23 zł oraz emerytura obliczona zgodnie z art. 26 (składki zaewidencjonowane na koncie w ZUS I filar) wynosi 4.157,49 zł, łącznie świadczenie wynosi 4.617,72 zł i jest mniej korzystne od emerytury obliczonej w sposób mieszany”. Obliczenie emerytury zgodnie z art. 26, zawarte w tej samej decyzji, wskazuje kwotę 4.625,78 zł (a nie 4.157,49 zł), a w tej sytuacji łączne świadczenie wynosi 5.086,01 zł (a nie 4.617,72 zł – jak podano w decyzji) i jest bardziej korzystne od przyznanej emerytury obliczanej w sposób mieszany (4.676,55 zł). W konsekwencji ubezpieczona została pozbawiona korzyści wynikających z waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ZUS oraz na subkoncie, przy założeniu takiej samej średniej długości dalszego trwania życia. Ubezpieczona otrzymuje obecnie emeryturę mieszaną w wysokości 4.300,00 zł, natomiast wysokość jej świadczenia powinna wynosić 7.700,00 zł. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że B. M. nabyła prawo zarówno do okresowej emerytury kapitałowej, jak i do emerytury kapitałowej (odwołanie z dnia 15 maja 2020r., k. 3-9 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając przedstawione stanowisko wskazał, że ubezpieczona w dniu 12 listopada 2014r. złożyła wniosek o emeryturę, w którym wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Dodatkowo ww. wystąpiła o wariantowanie wysokości emerytury. W oparciu o powyższe, decyzją z dnia 23 grudnia 2014r., organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury w wysokości ustalonej na zasadach mieszanych, zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440). Dodatkowo w ww. decyzji ubezpieczona została poinformowana, że okresowa emerytura kapitałowa wraz z emeryturą wyliczoną w oparciu o art. 26 ww. ustawy jest mniej korzystna od emerytury wyliczonej w sposób mieszany. Warunkiem obliczenia emerytury na podstawie art. 183 ww. ustawy, dla osoby będącej członkiem OFE, było złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W następstwie złożenia ww. wniosku, przy obliczaniu składnika emerytury na podstawie art. 26 powyższej ustawy, ale dla celów ustalenia emerytury mieszanej, składka emerytalna przeliczona została wskaźnikiem korygującym (19,52%/12), tj. w pełnej wysokości, bez pomniejszania o część należną z OFE i następnie zwaloryzowana. W związku z powyższym w decyzji z dnia 23 grudnia 2014r., w obliczeniu emerytury na podstawie art. 26 , zostały wykazane składki w pełnej wysokości zaewidencjonowanej na koncie, z uwzględnieniem waloryzacji, w kwocie 327.467,08 zł, gdzie składnik OFE już nie występuje. Natomiast odmiennie została obliczona emerytura z FUS i OFE (emerytura kapitałowa). W tym przypadku do obliczenia emerytury z FUS przyjęte i zwaloryzowane zostały składki do wysokości 12,22% (faktyczne), a do obliczenia emerytury z OFE środki zgromadzone na rachunku w OFE. Kwota zwaloryzowanych składek wyniosła 209.457,65 zł, natomiast obliczona emerytura, po uwzględnieniu zwaloryzowanego kapitału początkowego i średniego dalszego trwania życia, wyniosła 4.157,49 zł plus obliczona emerytura z OFE w kwocie 460,23 zł. Powyższe oznacza, że organ rentowy nie kwestionował prawa ubezpieczonej do emerytury kapitałowej, jednak mając na uwadze treść wniosku ubezpieczonej i wysokość świadczenia wyliczonego w różnych wariantach, przyznał emeryturę w najkorzystniejszej wysokości. Następnie w dniu 31 marca 2020r. ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia z FUS, którego zakres dotyczy kobiet, które przed dniem 1 października 2017r. miały ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia ustalonego podwyższonego wieku emerytalnego i ukończony wiek 65 lat. Ponieważ ubezpieczona nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, organ rentowy odmówił jej prawa do ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego (odpowiedź na odwołanie z dnia 10 czerwca 2020r., k. 17 a.s.). Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wniesione przez ubezpieczoną (wyrok z dnia 2 grudnia 2020r., k. 30 a.s.). Apelację od wyroku wniosła ubezpieczona, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu (apelacja z dnia 22 lutego 2021r., k. 44 - 56 a.s.). W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od ubezpieczonej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą według norm przepisanych (odpowiedź na apelacje z dnia 10 czerwca 2021r., k. 80 a.s.). Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie od dnia 2 grudnia 2020r. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych celem ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu w instancji odwoławczej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał, że procedowanie Sądu I instancji dotknięte było wadą nieważności, ponieważ pomimo złożonego wniosku o przeprowadzenie rozprawy Sąd zastosował przepis art. 148 1 k.p.c. i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 3 grudnia 2021r. wraz z uzasadnieniem, k. 114 i 119 - 133 a.s.). Sąd Okręgowy po ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona B. M. , urodzona (...) , w dniu 12 listopada 2014r. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o emeryturę. W treści wniosku w punkcie II podpunkt 3 zaznaczyła, że wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa, a także w punkcie II podpunkt 5 oświadczyła, że prosi o wybranie najkorzystniejszego wariantu emerytury. Dodatkowo dopisała odręcznie „Proszę o wariantowanie wysokości emerytury” (wniosek o emeryturę z dnia 12 listopada 2014r., k. 1-16 tom IV akt ZUS). W podobnym czasie, jak ubezpieczona, tylko kilka dni wcześniej wniosek o emeryturę złożyła również koleżanka B. D. F. - G. . Z uwagi na to, że obie były w podobnej sytuacji, to sprawą dotyczącą emerytury zajmowały się wspólnie – jeździły do oddziałów organu rentowego i ustalały okoliczności przyznania świadczenia. Podczas jednej z wizyt w oddziale ZUS ubezpieczona została poinformowana przez pracownika ZUS o sposobie wypełnienia formularza w sposób umożliwiający przyznanie jej emerytury w najkorzystniejszym wariancie oraz że celem wyliczenia najkorzystniejszego wariantu świadczenia w punkcie II podpunkt 3 wniosku powinna zaznaczyć (...) . Ubezpieczona zgodnie z taką informacją wypełniła wniosek. Miała świadomość, że „wariant najkorzystniejszy świadczenia” oznacza świadczenie w najwyższej wysokości. Również D. G. we wniosku o emeryturę z dnia 6 listopada 2014r. zaznaczyła, że wnosi o wyliczenie świadczenia w najkorzystniejszym wariancie. Dodatkowo w dniu 26 stycznia 2015r. złożyła napisane własnoręcznie oświadczenie, ż wybiera wariant najkorzystniejszy do wypłaty (zeznania ubezpieczonej B. M. , k. 151-155 i 199 verte - 200 a.s., zeznania świadka D. G. , k. 164-170 i 199 a.s., oświadczenie z 26 stycznia 2015r., wniosek o emeryturę - akta emerytalne D. G. ). Decyzjami z 27 stycznia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ustalił dla D. G. okresową emeryturę kapitałową od 6 grudnia 2014r. oraz emeryturę na podstawie art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przyznaną od tej samej daty, co okresowa emerytura kapitałowa ( decyzje ZUS z 27 stycznia 2015r. - akta emerytalne D. G. ). Decyzją z dnia 23 grudnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał B. M. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od dnia 7 grudnia 2014r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Organ rentowy dokonał obliczenia wysokości emerytury: 1. na podstawie art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w ten sposób, że do obliczenia podstawy wymiaru przyjął podstawę wymiaru składek z 10 kolejnych lat kalendarzowych od 1994r. do 2003r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 415,36% i został ograniczony do 250%. Podstawa wymiaru obliczona została poprzez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, wynoszącego 250%, przez kwotę bazową - 3.191,93 zł i wyniosła 7.979,83 zł. Do obliczenia emerytury uwzględniono 38 lat, 1 miesiąc i 9 dni okresów składkowych oraz 2 lata, 11 miesięcy i 3 dni okresów nieskładkowych. Emerytura wyniosła 4.879,66 zł 2. na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdzie uwzględniono kwotę składki zaewidencjonowanej na koncie z uwzględnieniem waloryzacji – 327.467,08 zł; kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego – 838.229,09 zł i średnie dalsze trwanie życia – 252,00 m-cy. Emerytura wyniosła 4.625,78 zł; 3. na podstawie art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym, wobec osiągnięcia wieku uprawniającego do emerytury w roku 2014, wysokość świadczenia uwzględniała: - 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 ustawy, tj. 975,93 zł - 80% emerytury obliczonej na podstawie art. 26 ustawy, tj. 3.700,62 zł, a więc łącznie 4.676,55 zł. Organ rentowy wskazał w decyzji dodatkowo, że okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE wynosi 460,23 zł, natomiast emerytura obliczona zgodnie z art. 26 wynosi 4.157,49 zł, a więc łącznie 4.617,72 zł i jest mniej korzystna od emerytury obliczonej w sposób mieszany (decyzja ZUS z dnia 23 grudnia 2014r., k. 61 tom IV akt ZUS) . Wobec innej decyzji, wydanej w sprawie D. G. , ubezpieczona została poinformowana w oddziale ZUS, że różnica wynika z tego, że prawdopodobnie inny sposób wyliczenia emerytury został uznany za najkorzystniejszy wariant w stosunku do niej (zeznania ubezpieczonej B. M. , k. 151-155 i 199 verte - 200 a.s.; zeznania świadka D. G. , k. 164-170 i 199 a.s.). Decyzją z dnia 4 listopada 2015r., znak: (...) organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę od dnia 7 grudnia 2014r., tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość świadczenia emerytalnego ponownie została obliczona w kilku wariantach i odpowiadała wyliczeniom zawartym w decyzji z dnia 23 grudnia 2014r. W związku z tym, organ rentowy podjął wypłatę emerytury obliczonej w systemie mieszanym, tj. na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej, w kwocie 4.617,72 zł. Po waloryzacji w dniu 1 marca 2015r. wysokość świadczenia do wypłaty wyniosła 4.712,55 zł. Od powyższej decyzji ubezpieczona nie złożyła odwołania do sądu (decyzja ZUS z dnia 4 listopada 2015r., k. 65-66 tom IV akt ZUS). W dniu 27 grudnia 2017r. B. M. złożyła wniosek o przeliczenie emerytury. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z 4 stycznia 2018r., znak: (...) , odmówił jej jednak przeliczenia świadczenia wskazując, że zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, jeżeli w miesiącu, w którym został zgłoszony wniosek o emeryturę obowiązywała inna tablica średniego dalszego trwania życia niż tablica obowiązująca w miesiącu, w którym został osiągnięty powszechny wiek emerytalny, to wówczas świadczenie może zostać ponownie obliczone. W przypadku B. M. wniosek o emeryturę został złożony w miesiącu, w którym obowiązywała ta sama tablica średniego dalszego trwania życia, która obowiązywała w miesiącu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, dlatego wniosek załatwiono odmownie (wniosek z dnia 27 grudnia 2017r., k. 73-74 tom IV akt ZUS; decyzja ZUS z dnia 4 stycznia 2018r., k. 75 tom IV akt ZUS). W dniu 31 marca 2020r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o ponowne przeliczenie emerytury z FUS, wskazując, że chodzi o sytuację kobiet, które przed dniem 1 października 2017r. miały ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia ustalonego podwyższonego wieku emerytalnego i ukończony wiek 65 lat. W decyzji z dnia 15 kwietnia 2020r., znak: (...) organ rentowy odmówił jej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego wskazując, że nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej (wniosek z dnia 31 marca 2020r., k. 77-79 tom IV akt ZUS; decyzja ZUS z dnia 15 kwietnia 2020r., k. 81 tom IV akt ZUS). Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, które zostały ocenione jako wiarygodne. Strony sporu ich nie kwestionowały w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności były podstawą dokonania ustaleń w sprawie. Sąd w toku postępowania przeprowadził również dowód z zeznań świadka D. G. i ubezpieczonej. Zarówno świadek, jak i ubezpieczona, opisały w bardzo szeroki sposób, jak wyglądało składanie wniosku o przyznanie świadczenia, jak wypełniały wnioski oraz jak były pouczane przez pracowników organu rentowego. Sąd nie negował opisywanych przez świadka i ubezpieczoną okoliczności wizyt w oddziałach organu rentowego i rozmów z pracownikami ZUS w zakresie, jaki został uwzględniony podczas dokonywania ustaleń faktycznych. W tym zakresie złożone zeznania zostały ocenione jako wiarygodne. Niemniej jednej wątpliwości budził tak duży stopień szczegółowości relacji, nadto należy zasygnalizować, że między zeznaniami D. G. , złożonymi na piśmie, a zeznaniami składanymi podczas rozprawy i dokumentacją znajdującą się w aktach emerytalnych świadka, występują rozbieżności. Dotyczą one kwestii złożenia przez świadka oświadczenia o wyliczeniu emerytury w najkorzystniejszym wariancie. W zeznaniach złożonych na piśmie świadek wskazał, że takiego oświadczenia nie złożył, podczas gdy w aktach emerytalnych znajduje się własnoręcznie sporządzony dokument z 26 stycznia 2015r., w którym D. G. wniosła o zastosowanie najkorzystniejszego wariantu obliczenia emerytury. Ponadto na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024r. przypomniała sobie okoliczności złożenia takiego oświadczenia i wyjaśniała, że w zeznaniach na piśmie odnosiła się jedynie do druku wniosku. Ze względu na brak spójności w zeznaniach świadka w opisanym zakresie, Sąd nie dał im wiary. Zwrócił również uwagę, że świadek powoływał się na niepamięć odnośnie szczegółów dotyczących składania wniosku i ww. oświadczenia z uwagi na znaczny upływ czasu. Sąd nie dał wiary zeznaniom D. G. oraz ubezpieczonej również w zakresie, w którym wskazywały, że ubezpieczona nie była świadoma tego, w jaki sposób zostanie obliczona jej emerytura. Zwraca uwagę, że B. M. jest z wykształcenia księgową, kilkukrotnie udawała się do oddziału ZUS celem pozyskania informacji dotyczących przyznania emerytury, zatem nie było podstaw, by dać wiarę temu, że nie rozumiała, czym jest wyliczenie przez organ rentowy świadczenia w najkorzystniejszym wariancie. Podczas zeznań składanych przed Sądem przyznała, że wypłacana jej emerytura mieszana była świadczeniem najwyższym, jednak w jej ocenie nie najkorzystniejszym. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Biorąc pod uwagę okoliczność, że spór w rozpatrywanej sprawie oscylował wokół kwestii możliwości przeliczenia emerytury ubezpieczonej, okoliczności dotyczących przyznania jej w 2014r. świadczenia emerytalnego, a także świadomości odnośnie oświadczeń zamieszczonych w złożonym w 2014r. wniosku o emeryturę, to na wstępie przypomnieć należy, że B. M. , jako osoba urodzona w (...) r., mogła uzyskać prawo do świadczenia emerytalnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 53, zwana dalej ustawą emerytalną), zamieszczonych w Dziale II (...) Rozdziale I „Emerytury dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r.” (art. 24 i następne). Jednak z racji tego, że wiek emerytalny ukończyła w dniu 7 grudnia 2014r., to w jej przypadku istniała również możliwość przyznania świadczenia emerytalnego w oparciu o art. 183 ww. ustawy. W przepisie tym przewidziano, że pierwsze roczniki świadczeniobiorców z nowego systemu emerytalnego, a więc osoby, które osiągnęły wiek uprawniający do emerytury w latach 2009-2014, mogą nabyć prawo do świadczenia - tzw. emerytury mieszanej, która będzie składać się z części ustalanej na podstawie art. 53 i art. 26 ustawy, w proporcjach zależnych od tego, w którym roku kalendarzowym dana osoba osiągnęła wiek emerytalny. Jeśli stało się to w roku 2014, jak w przypadku ubezpieczonej, to było to 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 oraz 80% emerytury obliczonej na podstawie art. 26. Warunkiem przyznania świadczenia w oparciu o wskazany art. 183 było to, aby osoba wnioskująca o takie świadczenie nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego albo by złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W przypadku osób, które jak ubezpieczona, urodziły się w roku 1954, istniała zatem możliwość, by świadczenie emerytalne zostało przyznane według reguł mieszanych z art. 183 ustawy emerytalnej albo w całości według nowych zasad na podstawie art. 26. Gdyby ubezpieczona uzyskała prawo do emerytury w oparciu o drugi ze wskazanych przepisów, to dodatkowo na podstawie przepisów ustawy z 21 listopada 2008r. o emeryturach kapitałowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz. 1097) przysługiwałaby jej okresowa emerytura kapitałowa. Art. 7 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w listopadzie i grudniu 2014r. przewidywał w ust. 1 , że ze środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych , zwanym dalej "subkontem", przysługuje okresowa emerytura kapitałowa. Ust. 2 stanowił zaś, że przysługuje ona członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 67 roku życia z zastrzeżeniem ust. 2a . W rozpatrywanej sprawie organ rentowy nie kwestionował ani w roku 2014, ani później prawa B. M. do przyznania świadczenia w oparciu o jeden ze wskazanych wariantów. Przedmiotem kwestionowania przez ZUS nie było również prawo ubezpieczonej do okresowej emerytury kapitałowej, o ile emerytura z FUS zostałaby przyznana w oparciu o art. 26 ustawy emerytalnej. Potwierdzeniem jest to, że organ rentowy po złożeniu przez ubezpieczoną wniosku o emeryturę w listopadzie 2014r., dokonał wyliczenia świadczenia zarówno w oparciu o art. 183 ustawy emerytalnej, jak i na podstawie art. 26 wraz z okresową emeryturą kapitałową. Wskazuje na to treść decyzji z 23 grudnia 2014r. o przyznaniu emerytury w kwocie zaliczkowej, w której znalazła się taka informacja. Rzecz jednak w tym, że ubezpieczona emerytury z art. 26 ustawy emerytalnej oraz okresowej emerytury kapitałowej nie otrzymała i ostatecznie nie pobierała, gdyż świadczenia te były mniej korzystne – niższe niż emerytura ustalona w tzw. systemie mieszanym. Decyzja w zakresie wyboru świadczenia nie leżała jednak po stronie ZUS, a ubezpieczonej, gdyż to ubezpieczona, mając możliwość uzyskania świadczenia w oparciu o dwa różne przepisy – po pouczeniu przez pracownika ZUS – zdecydowała, by organ rentowy na podstawie przedłożonych dokumentów wybrał wariant najkorzystniejszy. Stosowany punkt wniosku o emeryturę, na taki wybór ubezpieczonej wskazujący, został przez nią zaznaczony. Ponadto ubezpieczona dopisała we wniosku „proszę o wariantowanie wysokości emerytury”. To oznacza, że chciała, aby organ rentowy nie ograniczył się tylko do jednej podstawy obliczenia emerytury, lecz dokonał obliczenia świadczeń we wszystkich możliwych wariantach. Tak też się stało. Organ rentowy nie tylko przedstawił możliwe warianty, ale także w decyzji z 23 grudnia 2014r. wybrał ten, który był najkorzystniejszy, co w rzeczywistości oznaczało wariant w najwyższej kwocie. Ubezpieczona wskazywała, że w jej przekonaniu tego wariantu świadczenia, który był odnośnie wyliczonej kwoty najwyższy, nie można utożsamiać z wariantem najkorzystniejszym. Mimo tego po wydaniu decyzji z 4 listopada 2015r., która powielała decyzję z 23 grudnia 2014r., nie wniosła od niej odwołania, choć takie prawo jej przysługiwało. Ubezpieczona mogła kwestionować poprawność wyliczeń ZUS odnośnie kwot, jakie w decyzji wskazano, a także sam wybór świadczenia. Dopiero po kilku latach, gdy zorientowała się o możliwości przeliczenia emerytury, gdyby pobierała świadczenie wyliczone na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej i okresową emeryturę kapitałową, zdecydowała się na zakwestionowanie działania ZUS. W żadnym aspekcie jej stanowisko nie jest zasadne. Ubezpieczona, choć po pouczeniach udzielonych przez pracownika ZUS, to jednak świadomie podjęła decyzję, by zaznaczyć punkt o wyborze najkorzystniejszego wariantu i o przekazaniu środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa, to bowiem było warunkiem wyliczenia i przyznania jej świadczenia w systemie mieszanym. Jak wskazywała w zeznaniach, była świadoma tego, co oznaczają jej decyzje, choć nie miała świadomości skutków tego w przyszłości. Nie powoływała się poza tym na naciski, które wywierałby pracownik organu rentowego. Jego rola – jak wynika z zeznań ubezpieczonej i świadka – ograniczyła się do przekazania informacji o możliwościach prawnych, jakie posiada ubezpieczona oraz o sposobie wypełnienia wniosku w sytuacji decyzji o wariantowaniu świadczenia. Ubezpieczona natomiast decyzję, bazującą na uzyskanych informacjach, powzięła samodzielnie i dobrowolnie, szczególnie że jest osobą, która z racji posiadanego wykształcenia i wykonywanego zawodu, powinna mieć świadomość podjętych decyzji oraz świadomość znaczenia informacji, jakich jej udzielono. Wobec tego nie ma podstaw, by obecnie powoływała się na wprowadzenie w błąd. Taki błąd po stronie organu rentowego nie wystąpił, nie tylko w fazie przyjmowania od ubezpieczonej wniosku, ale również na etapie wydawania decyzji. Po pierwsze, organ rentowy dokonał poprawnych wyliczeń świadczeń we wszystkich możliwych wariantach. W odwołaniu B. M. powoływała się na okoliczność, że emerytura z art. 26 ustawy emerytalnej powinna wynosić więcej – 4.625,78 zł, a więc tyle, ile organ rentowy wskazał w decyzji z 23 grudnia 2014r. w części obejmującej wyliczenia wysokości emerytury na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej. Stanowisko ubezpieczonej we wskazanym zakresie nie jest jednak słuszne. Organ rentowy – co szczegółowo wyjaśnił w odpowiedzi na odwołanie – wyliczenie emerytury na podstawie ww. przepisu przedstawił w decyzji na potrzeby obliczenia świadczenia w systemie mieszanym, a więc przy uwzględnieniu, że ubezpieczona zrezygnowała z członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym. Wówczas uwzględniona do wyliczenia kwota składek obejmowała pełne środki, gdyż składnik OFE już nie występował. Z tego względu wyliczenie świadczenia z art. 26 ustawy emerytalnej, było wyższe niż to, które zostało dokonane na podstawie tego samego przepisu, ale już nie jako składnik emerytury w systemie mieszanym, tylko jako świadczenie w całości obliczone w oparciu o ten przepis. Po drugie, emerytura obliczona w oparciu o art. 183 ustawy emerytalnej, w dacie gdy była wydawana decyzja z 23 grudnia 2024r., była świadczeniem najkorzystniejszym. Oczywiście można i należy przyjąć, że „korzystniejszość" świadczenia może być mierzona jego wysokością, ale można tę wysokość porównywać aktualnie i w dłuższej perspektywie. Może się okazać, że emerytura, której wysokość aktualnie jest niższa, w dłuższej perspektywie okaże się wyższa. Można racjonalnie przyjąć, że z punktu widzenia świadczeniobiorcy, gdy aktualna różnica nie jest wielka, wskazanie „korzystniejszego wariantu," oznacza to świadczenie, które aktualnie jest niższe kwotowo, ale w przyszłości nastąpi jego wzrost. Trudno jednak zarzucić organowi rentowemu, że popełnił błąd, nie analizując mogących nastąpić w przyszłości zmian świadczenia ubezpieczonej. W analizowanej sprawie, biorąc pod uwagę zmiany, które nastąpiły od 1 października 2017r., a do których odwoływała się ubezpieczona, było to nawet niemożliwe. Poza tym trzeba mieć na względzie, że ubezpieczona w pełni świadomie nie tylko wniosła o wybór przez ZUS wariantu dla niej korzystniejszego, ale również wnioskowała o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa. Ponadto, pobierała świadczenie, które ZUS wskazał jako korzystniejsze, mimo wiedzy o tym, że znajdująca się w podobnej sytuacji koleżanka pobiera inaczej obliczoną emerytura. Nie ma podstaw, by w opisanej sytuacji – tylko wobec faktu, że ubezpieczona po kilku latach zorientowała się, że jej świadczenie mogłoby zostać przeliczone na korzystnych zasadach – by przyjąć, że organ rentowy wprowadził ją w błąd. Zdaniem Sądu, w czasie wydawania decyzji z 23 grudnia 2014r., prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy, wybierając na ich podstawie ten wariant, który w tamtym czasie był dla ubezpieczonej najbardziej korzystny. Nie miał możliwości przewidzenia, że ustawą z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 38 – dalej jako ustawa zmieniająca) nastąpi zmiana m.in. art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych oraz w art. 20 ustawy zmieniającej zostanie wprowadzona możliwość ponownego obliczenia emerytury z Funduszu. Ubezpieczona, jak wynika z analizy jej stanowiska, gdyby nie wskazana zmiana, która weszła w życie od 1 października 2017r. nie kwestionowałaby faktu pobierania emerytury mieszanej i jej wysokości, bo faktycznie to świadczenie w dacie wydania decyzji z 23 grudnia 2014r., ale i potem, było dla niej najkorzystniejsze. Ubezpieczona chciałby natomiast skorzystać z możliwości, jaką daje art. 20 ustawy zmieniającej, ale słusznie organ rentowy wskazał, że przepis ten jej nie dotyczy. Ubezpieczona we wniosku z 31 marca 2020r., który rozpoczął postępowanie, zakończone zaskarżoną decyzją, wyraźnie zaznaczyła, że odwołuje się do regulacji wprowadzonej w art. 20 ustawy zmieniającej. Choć przepis ten nie został wprost wskazany, to już sama treść wniosku wskazuje, że chodzi o sytuację w nim uregulowaną. Wobec tego przypomnieć należy, iż w przepisie tym w ust. 1 przewidziano, że osobom, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ustalono prawo do okresowej emerytury kapitałowej na okres do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego, emerytura z Funduszu podlega ponownemu obliczeniu na zasadach określonych w art. 26c ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, na wniosek zgłoszony po osiągnięciu wieku 65 lat, a do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, do którego została im przyznana okresowa emerytura kapitałowa, o ile pobierały okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia tego wniosku, przy czym do ponownego obliczenia emerytury z Funduszu przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku osiągniętego w dniu zgłoszenia wniosku, według tablicy trwania życia obowiązującej w tym dniu. Emerytura z Funduszu w przeliczonej wysokości przysługuje od miesiąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej niż od dnia osiągnięcia wieku 65 lat. B. M. , co słusznie wskazał ZUS, nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, a przepis wyraźnie przewiduje, że stosuje się go tylko do tych, którzy taką emeryturę mieli przyznaną i ją pobierali. W przypadku ubezpieczonej taka sytuacja nie miała miejsca, ale nie dlatego, że ubezpieczona została wprowadzona w błąd przez ZUS, lecz w wyniku jej świadomej i dobrowolnej decyzji. Decyzja ta przez kilka lat nie była negowana przez ubezpieczoną, dopiero w odwołaniu od decyzji z 15 kwietnia 2020r. ubezpieczona wskazała na błąd organu rentowego. O tym, że on nie wystąpił świadczy świadomość ubezpieczonej co do podjętej decyzji, tym bardziej, że zeznając ubezpieczona wskazała, że znała przepisy. Wobec tego ze zrozumieniem skutków swojej decyzji, złożyła oświadczenie, że chce, by ZUS wyliczył emeryturę w najkorzystniejszym wariancie i by środki zgromadzone w OFE zostały przekazane na dochody budżetu państwa. Skutkiem takiej decyzji ubezpieczonej było przyznanie jej emerytury w wysokości ustalonej na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej, co z kolei spowodowało istotny skutek. Mianowicie, zgodnie z treścią art. 111a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 1113 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomi o ustaleniu członkowi otwartego funduszu prawa do emerytury na podstawie art. 46 - 50a , art. 50e lub art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o obliczeniu wysokości emerytury na podstawie art. 183 tej ustawy. W myśl art. 111a ust. 1 pkt 2a tej ustawy, w przypadku ustalenia prawa do emerytury, o której mowa w ust. 1 pkt 2, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykreśla wpis o członkostwie w otwartym funduszu z Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych i zawiadamia o tym wykreśleniu fundusz emerytalny. To zaś powoduje utratę prawa do okresowej emerytury kapitałowej, bowiem zgodnie z art. 8 ustawy o emeryturach kapitałowych , warunkiem nabycia prawa do okresowej emerytury kapitałowej jest status członka otwartego funduszu emerytalnego. Nie można zatem łączyć emerytury, której wysokość obliczono na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej, z okresową emeryturą kapitałową. W toku postępowania sądowego B. M. powoływała się na okoliczność, że nikt nie pouczył jej o tym, że zaznaczenie w formularzu (...) odnośnie zgody na przekazanie środków zgromadzonych w Otwartym Funduszu Emerytalnym uniemożliwi jej skorzystanie z uprawnienia pobierania emerytury kapitałowej. Odnosząc się do tego, należy zwrócić uwagę na kilka okoliczności. Po pierwsze, szczegółowy przebieg wielu rozmów z pracownikami ZUS, jakie przeprowadziła ubezpieczona i jej koleżanka, tak drobiazgowo przedstawiony w zeznaniach, nie jest zdaniem Sądu udowodniony. Budzi wątpliwości tak pełna i szczegółowa wiedza B. M. i D. G. co do pytań, jakie były zadawane w ZUS i odpowiedzi, jakie padały, w sytuacji, kiedy świadek podczas przesłuchania przed sądem wskazał na niepamięć co do szczegółów rozmów prowadzonych w organie rentowym ze względu na znaczny upływ czasu, a ponadto niezgodnie z dokumentami zeznał, że nie składał oświadczenia o dokonaniu wyliczenia świadczenia w najkorzystniejszym wariancie. Dopiero po okazaniu na rozprawie takiego dokumentu świadek przypomniał sobie, że go napisał i złożył w ZUS, co budzi wątpliwości odnośnie treści złożonych zeznań, tym bardziej, że przebieg rozmów w urzędach i innych instytucjach, szczególnie, gdy od daty zdarzeń upłynął już znaczny czas, a rozmów w tym samym przedmiocie było wiele, może zacierać się. Mogą umykać istotne szczegóły, a czasem z uwagi na potrzebę przeforsowania własnej wersji, mogą zostać pominięte istotne szczegóły takich rozmów. Wobec tego, zdaniem Sądu, bazując tylko na zeznaniach ubezpieczonej i świadka trudno przyjąć, by faktycznie nie zostały udzielone przez pracownika ZUS takie informacje, o których wcześniej była mowa i by ubezpieczona, nie mając pełnej wiedzy, zaznaczyła, że wnosi o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa. Po drugie, dokładna analiza zeznań ubezpieczonej, w szczególności tego co zeznała uzupełniająco na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024r., wskazuje, że ubezpieczona czytała w internecie i w prasie informacje o emeryturze kapitałowej. Musiała mieć więc świadomość warunków, jakie należy spełnić, by ją uzyskać i tego, że jej przyznanie wiąże się z członkostwem w OFE. Rezygnacja z tego członkostwa, na jaką wskazywał pracownik ZUS, była warunkowa, a więc zależna od tego, czy emerytura mieszana, do której prawo zależy od takiej rezygnacji, okaże się korzystniejsza. Potwierdza to zresztą przypadek D. G. , która też zaznaczyła we wniosku o emeryturę punkt mówiący o takiej rezygnacji, a jednak emerytura na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej i okresowa emerytura kapitałowa zostały jej przyznane. Podobnie byłoby w przypadku B. M. , gdyby jej świadczenie wyliczone w oparciu o ww. przepis okazało się korzystniejsze. Wobec tego, że tak się nie stało i emerytura mieszana była świadczeniem wyższym, oświadczenie o rezygnacji z członkostwa w OFE stało się skuteczne. Nikt jednak, wskazując ubezpieczonej, że powinna we wniosku o emeryturę zaznaczyć (...) w punkcie II podpunkcie 3, nie namawiał do niekorzystnej dla niej rezygnacji z członkostwa w OFE, a tylko wskazywał na konieczność takiego wpisu z uwagi na możliwość przeprowadzenia wówczas wariantowania świadczeń. Gdyby ubezpieczona tego nie zaznaczyła, to wówczas musiałby zaznaczyć inny wnioskowany wariant wyliczenia emerytury. Po trzecie, z uzupełniających zeznań ubezpieczonej wynika, że w istocie chodzi o to, że czytając w prasie i w internecie, a także podczas wizyt w ZUS, nie powzięła wiedzy o możliwości przeliczenia w przyszłości świadczenia, które w 2014r. było mniej korzystne. O tym jednak, że taka możliwość powstanie, o czym ubezpieczona dowiedziała się w roku 2020, nie było jednak wiadomo wtedy, kiedy świadczenie emerytalne było ubezpieczonej przyznawane, gdyż przepisy dające podstawę do przeliczenia weszły w życie od 1 października 2017r. Trudno wobec tego obarczyć ZUS odpowiedzialnością za to, że tego nie przewidział. Reasumując, działania ZUS, które ubezpieczona oceniła jako błędne, zdaniem Sądu były prawidłowe, podobnie jak zaskarżona decyzja. Wobec powyższego, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , odwołanie podlegało oddaleniu. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935) , zasądzając od B. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Organ rentowy w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym był bowiem reprezentowany przez radcę prawnego, który w odpowiedzi na apelację wnioskował o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny, uchylając zaskarżony wyrok, pozostawił Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o tych kosztach. W związku z tym w punkcie 2 wyroku, od ubezpieczonej, która po ponownym rozpoznaniu sprawy przegrała proces, została zasądzona kwota odpowiadająca minimalnej stawce kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. sędzia Agnieszka Stachurska