VII U 2854/19

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w WarszawieWarszawa2020-03-18
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaokręgowy
emeryturaZUSTrybunał Konstytucyjnytermink.p.a.ustawa emerytalnaorzecznictwoposiedzenie niejawnekoszty procesu

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej przeliczenia emerytury z powodu upływu 5-letniego terminu od doręczenia pierwotnej decyzji, mimo wznowienia postępowania po wyroku TK.

Ubezpieczona odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej przeliczenia emerytury, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i wadliwość przepisów. ZUS odmówił uchylenia decyzji z 2013 r., powołując się na 5-letni termin z art. 146 k.p.a. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że mimo wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK, upływ 5-letniego terminu od doręczenia pierwotnej decyzji uniemożliwia jej uchylenie i ponowne przeliczenie świadczenia.

Sprawa dotyczyła odwołania B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przeliczenia emerytury. Ubezpieczona wniosła o uchylenie decyzji i ponowne wyliczenie świadczenia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. P 20/16), który orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. ZUS odmówił uchylenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2013 r., stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa, ale powołując się na art. 146 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeśli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, podzielił stanowisko ZUS. Sąd uznał, że choć wyrok TK stanowił podstawę do wznowienia postępowania (na podstawie art. 145a k.p.a.), to upływ 5-letniego terminu od doręczenia pierwotnej decyzji (art. 146 k.p.a.) uniemożliwiał jej uchylenie i ponowne przeliczenie emerytury. Sąd podkreślił, że termin ten jest bezwarunkowy i nie podlega przywróceniu. Mimo oddalenia odwołania, Sąd, stosując art. 102 k.p.c., nie obciążył ubezpieczonej kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego, uznając, że sytuacja była szczególnie uzasadniona ze względu na przełomowy charakter orzeczenia TK i uzasadnione przekonanie ubezpieczonej o słuszności jej stanowiska.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie decyzji na podstawie art. 145a k.p.a. w związku z wyrokiem TK nie jest możliwe, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145a k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. Termin ten jest bezwarunkowy i jego upływ pozbawia organ możliwości orzeczenia co do istoty sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

Strony

NazwaTypRola
B. K.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145a k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd oddala odwołanie w przypadku braku podstaw do jego uwzględnienia.

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Pomocnicze

k.p.a. art. 151 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.

ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w 1953 r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

k.p.c. art. 148¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów Sąd uzna, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej uniemożliwia jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 146 k.p.a. Art. 145a k.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania po wyroku TK, ale nie uchyla ograniczeń z art. 146 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Możliwość przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej po wyroku TK. Wyrok TK powinien prowadzić do uchylenia decyzji ZUS bez względu na upływ terminu.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji termin taki nie może być przywrócony na podstawie art. 58 k.p.a., a fakt, że upłynął, pozbawia organ administracyjny prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia co do istoty obciążanie ubezpieczonej takimi kosztami byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości

Skład orzekający

Agnieszka Stachurska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania po wyroku TK w kontekście upływu terminów, a także stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach o świadczenia emerytalne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wyrokiem TK P 20/16 i upływem 5-letniego terminu od doręczenia decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą dostosowania prawa do wyroku TK a rygorystycznymi przepisami proceduralnymi dotyczącymi terminów. Pokazuje też, jak sądy stosują zasady słuszności (art. 102 k.p.c.) w trudnych sytuacjach.

Wyrok TK to nie wszystko: 5 lat na przeliczenie emerytury minęło, sąd oddala odwołanie.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VII U 2854/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2020 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2020 r. w Warszawie sprawy B. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 kwietnia 2019r., znak: (...) oddala odwołanie; nie obciąża B. K. kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego. SSO Agnieszka Stachurska UZASADNIENIE W dniu 29 maja 2019r. B. K. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 kwietnia 2019r., znak: (...) . Wskazała, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Poprzez jej wydanie została ukarana finansowo, a wynika to z wadliwości przepisów i długiego, trwającego ponad dwa i pół roku, oczekiwania na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, co spowodowało upływ 5 letniego terminu określonego w art. 146 k.p.a. Organ rentowy odmówił w tej sytuacji uchylenia decyzji i ponownego wyliczenia emerytury bez potrąceń, pomimo iż był zobowiązany do tego na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Ubezpieczona wniosła więc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpatrzenia (odwołanie z dnia 29 maja 2019r., k. 3 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie z dnia 7 czerwca 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 ( 14) § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że w zaskarżonej decyzji odmówił ubezpieczonej uchylenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2013r., znak: (...) ale stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. Powołał się przy tym na art. 146 i art. 151 k.p.a. , zgodnie z którymi uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , na podstawie którego została wydana decyzja, nie może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takiej sytuacji organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których jej nie uchylił. W ocenie organu rentowego w przedmiotowej sprawie od dnia doręczenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2013r. minęło 5 lat, zatem nie było możliwe jej uchylenie (odpowiedź na odwołanie z dnia 7 czerwca 2019r., k. 4 a.s.) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: B. K. , urodzona w dniu (...) , na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 11 czerwca 2008r., znak: (...) , ma przyznane prawo do emerytury od 13 maja 2008r., w związku z osiągnięciem 55 lat. Wysokość świadczenia emerytalnego była przeliczana i waloryzowana (decyzja ZUS z 11 czerwca 2008r., k. 54 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 20 czerwca 2008r., k. 76 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 8 maja 2009r., k. 104 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 3 czerwca 2009r., k. 116 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 4 września 2009r., k. 128 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 5 maja 2010r., k. 151 tom I a.r., decyzja ZUS z dnia 4 marca 2010r., k. 166 tom I a.r.). W dniu 10 czerwca 2013r. B. K. złożyła w (...) Oddziale ZUS w W. wniosek o emeryturę w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Po rozpoznaniu wniosku organ rentowy decyzją z dnia 20 sierpnia 2013r., znak: (...) przyznał prawo do emerytury od 13 lipca 2013r. Jej wysokość, obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wyniosła 1.258,96 zł i była niższa od dotychczas wypłacanego świadczenia, wobec czego organ rentowy wskazał, że nadal będzie wypłacane świadczenie emerytalne przyznane na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (wniosek o emeryturę z 10 czerwca 2013r., k. 1-5 tom II a.r., decyzja ZUS z dnia 20 sierpnia 2013r., k. 15 tom II a.r.). Na wniosek z 14 maja 2015r., decyzją z dnia 25 czerwca 2015r., znak: (...) (...) Oddział w W. przeliczył emeryturę powszechną B. K. , ustalając że wynosi ona 1.326,77 zł (1.384,00 zł po waloryzacji od 1 marca 2015r.). Jednocześnie zawiesił wypłatę tego świadczenia, wskazując że jest świadczeniem mniej korzystnym i nadal będzie wypłacana emerytura przyznana według dotychczasowych zasad (wniosek o ponowne obliczenie z 14 maja 2015r. - nieoznaczone karty a.r., decyzja ZUS z 25 czerwca 2015r. – nieoznaczone karty a.r.) . W dniu 10 kwietnia 2019r. B. K. złożyła w (...) Oddziale ZUS w W. skargę o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r., wydanym w sprawie o sygn. P 20/16. Wniosła również o wydanie nowej decyzji i przeliczenie emerytury bez zastosowania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS (wniosek o wznowienie postępowania z 10 kwietnia 2019r. – nieoznaczone karty a.r.) . W odpowiedzi na powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2019r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019r., wznowił postępowanie w sprawie emerytury, zakończone decyzją z dnia 20 sierpnia 2013r. Następnie w tym samym dniu, tj. 17 kwietnia 2019r., wydał decyzję znak: (...) w której odmówił uchylenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2013r., zarazem stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 146 k.p.a. uchylenie decyzji nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których decyzji nie uchylił (postanowienie z 17 kwietnia 2019r., decyzja ZUS z 17 kwietnia 2019r. – nieoznaczone karty a.r.). Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których wiarygodność nie budziła wątpliwości. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Rozpoznanie sprawy w rozpatrywanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. (Dz. U. z 2020r., poz. 288 ze zm.), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a zatem nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów. Spór dotyczył jedynie prawa. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, na wstępie należy przypomnieć, że spór w przedmiotowej sprawie powstał w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny w dniu 6 marca 2019r. wydał wyrok w sprawie o sygn. P 20/16, w którym orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w (...) r., które przed dniem 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Konsekwencją każdego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, wynikającą z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP , jest to, że takie orzeczenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2020r., poz. 53) , zwana dalej ustawą emerytalną, nie zawiera odpowiedniej regulacji określającej wprost zasady i tryb postępowania w omawianym przypadku. Co prawda, można byłoby rozważać zastosowanie w takiej sytuacji art. 114 ust. 1 tej ustawy, na który wskazała ubezpieczona w odwołaniu, zgodnie z którym prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, jednakże takie stanowisko nie jest uprawnione, co potwierdza orzecznictwo (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014r., III UZP 3/13; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2017r., III UK 117/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016r., III AUa 455/15; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2018r., I UK 355/17) . Wskazany pogląd opiera się na tym, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wyraźnie odsyła w przypadku w nim określonym do przepisów określających zasady i tryb wznowienia postępowania. Tymczasem instytucja przewidziana w art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest wznowieniem postępowania sensu stricto, lecz co najwyżej "swoistym wznowieniem postępowania" (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003r., III UZP 5/03 i orzecznictwo tam powołane), ma szerszy charakter niż wznowienie postępowania i nieco odmienne od niego przesłanki. Z istoty swej służy też innym celom, pozwalając - przy wykorzystaniu mniej rygorystycznych podstaw niż określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego podstawy wznowienia takiego postępowania - ponownie ustalić prawo do świadczeń emerytalno-rentowych lub ich wysokość. Nie jest też ograniczona jakimkolwiek terminem. Co jednak szczególnie istotne, orzeczenie, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji , stanowi samodzielną i szczególną podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe ( art. 401 1 k.p.c. i art. 540 § 2 k.p.k. ), jak i administracyjne ( art. 145a k.p.a. ). Stosownie do art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w niej stosuje się zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego , chyba że ustawa stanowi inaczej. Za przepis, na podstawie którego może dojść do wzruszenia decyzji organu rentowego wydanej w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją , należy zatem uznać art. 145a k.p.a. , w myśl którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W takim przypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W rozpatrywanej sprawie – wobec faktu, że w dniu 6 marca 2019r. Trybunał Konstytucyjny wydał wymieniony wcześniej wyrok w sprawie o sygn. P 20/16 - organ rentowy, stosując powołany art. 145a k.p.a. w związku z art. 149 k.p.a. , wznowił postępowanie, lecz nie uchylił decyzji z dnia 20 sierpnia 2013r., wskazując jako podstawę takiego rozstrzygnięcia art. 146 § 1 k.p.a. Wymieniony przepis przewiduje, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b , jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W sprawie poddanej kontroli Sądu nie budzi wątpliwości, że od daty doręczenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2013r., której uchylenia domaga się ubezpieczona, upłynęło 5 lat. Wprawdzie w aktach organu rentowego brak jest potwierdzenia odbioru tej decyzji przez B. K. , jednak ubezpieczona nie kwestionowała okoliczności doręczenia jej ww. decyzji, jak również upływu 5 letniego terminu, co potwierdziła w odwołaniu. W takiej sytuacji zastosowanie przez organ rentowy art. 151 § 2 k.p.a. było prawidłowe. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 , organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W przedmiotowej sprawie Sąd, dokonując analizy stanowiska ubezpieczonej, nie znalazł więc podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji wydanej w dniu 20 sierpnia 2013r. i ponowne wyliczenie emerytury. Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt. 3-8 oraz w art. 145a nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, co oznacza, że organ administracyjny rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia, ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanym art. 146 k.p.a. ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1999r., sygn. akt I SA 1956/98 ). Przepis ten zawiera dwie przesłanki negatywne ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. W przypadku upływu pięcioletniego terminu od daty doręczenia decyzji organ rentowy nie może orzec co do istoty sprawy. Zgodnie z poglądami orzecznictwa upływ tego terminu jest bezwarunkowy, niezależny od okoliczności, które go spowodowały. Termin taki nie może być przywrócony na podstawie art. 58 k.p.a. , a fakt, że upłynął, pozbawia organ administracyjny prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia co do istoty i ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005r., sygn. akt VII SA/Wa 463/05 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 124/09 ). Zaznaczenia wymaga także, że choć w wyroku z dnia 6 marca 2019r. Trybunał Konstytucyjny wskazał na możliwość dochodzenia wyrównania świadczeń przez wszystkie kobiety objęte zakresem przedmiotowego orzeczenia, to jednocześnie orzeczenie to nie doprowadziło do wyrugowania z systemu prawa omówionych przepisów art. 146 i art. 151 k.p.a. , które nadal wiążą przy rozpatrywaniu skarg o wznowienie postępowania. Z kolei wskazanie w uzasadnieniu powyższego orzeczenia na powinność ustawodawcy wprowadzenia odpowiednich regulacji w celu zagwarantowania jednolitych zasad zwrotu świadczeń należnych uprawnionym, świadczy o świadomości TK co do przedstawionego wyżej problemu. Stąd też, na marginesie powyższych rozważań, Sąd wskazuje, że problematyka stanowiąca przedmiot rozstrzygania przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 6 marca 2019r. skutkowała podjęciem przez ustawodawcę inicjatywy w zakresie uregulowania sposobu przeliczania emerytury z uwzględnieniem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 15 maja 2019r. wniesiono senacki projekt ustawy mający na celu przywrócenie możliwości pobierania wyższej emerytury tym ubezpieczonym, które pobierały wcześniejszą emeryturę bez obiektywnej wiedzy, że kwoty tego świadczenia pomniejszą emeryturę powszechną. Projekt ten z dniem 15 lipca 2019r. przekazano do Sejmu w celu kontynuowania prac legislacyjnych, które ostatecznie nie zostały zakończone przed końcem VIII kadencji Sejmu. Jednak na dzień 13 listopada 2019r. Marszałkowi Senatu RP przedłożono tożsamy do wspomnianego senacki projekt o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( (...) nr 12), co pozwala zakładać, że kwestia ustalania emerytur powszechnych kobiet urodzonych w (...) r., poruszona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019r., może być w przyszłości przedmiotem działań legislacyjnych podczas obecnej kadencji Parlamentu RP. Podsumowując zaprezentowaną argumentację, wskazać należy, że Sąd Okręgowy, uwzględniając cytowane przepisy, nie znalazł podstaw do dokonania zmiany zaskarżonej decyzji w aktualnym stanie faktycznym i prawnym, wobec czego na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 wyroku, mimo, iż ubezpieczona przegrała proces, Sąd nie obciążył jej kosztami zastępstwa procesowego Zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie natomiast z art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. W rozpatrywanej sprawie za stronę przegrywającą niewątpliwie należało uznać B. K. z uwagi na oddalenie wniesionego przez nią odwołania, co z kolei skutkowało powstaniem po jej stronie obowiązku zwrotu kosztów na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który był reprezentowany przez radcę prawnego. Sąd zastosował jednak art. 102 k.p.c. i odstąpił od obciążania ubezpieczonej tymi kosztami. Zgodnie z treścią ww. przepisu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Uzależnione jest to każdorazowo od okoliczności, które muszą być tego rodzaju, by ponoszenie kosztów przez stronę przegrywającą pozostawało w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” zalicza się między innymi szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy czy też subiektywne przekonanie powoda co do zasadności zgłoszonego roszczenia – trudne do zweryfikowania a limine. Ocena, czy takie wypadki wystąpiły w konkretnej sprawie należy do sfery uznania sądu, który powinien dokonać jej w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013r., V CZ 132/12; z dnia 15 marca 2013r., V CZ 89/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2018r., III AUa 1477/17) . W ocenie Sądu szczególny przypadek, o którym mowa powyżej, niewątpliwie wystąpił w przedmiotowej sprawie. Przypomnieć należy, że zainicjowanie przez ubezpieczoną postępowania było wynikiem wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 6 marca 2019r. wyroku w sprawie o sygn. P 20/16, w którym TK orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r. poz. 1270 oraz z 2019r. poz. 39) , w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (...) r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Powołane orzeczenie stanowi przełom w zakresie dotychczas obowiązujących zasad obliczania emerytury powszechnej kobiet urodzonych w (...) roku, które przed dniem 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy emerytalnej. Doprowadziło ono do wyrugowania niekorzystnych dla ww. kobiet zasad obliczania emerytury i w konsekwencji otworzyło drogę do wznowienia postępowań zakończonych wydaniem decyzji przyznających emerytury z zastosowaniem niekorzystnego i niekonstytucyjnego sposobu obliczenia. Zwrócił na to uwagę również sam Trybunał w uzasadnieniu powyższego orzeczenia, wskazując, że skutkiem wyroku jest prawo wznowienia postępowania z mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji dla wszystkich kobiet objętych zakresem orzeczenia Trybunału, możliwe do zrealizowania w trybie wznowienia postępowań zakończonych wydaniem wyroku przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 401 1 k.p.c. , zaś w przypadku osób, które nie odwołały się od decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 145a k.p.a. w związku z art. 124 ustawy emerytalnej. W konsekwencji odwołująca, korzystając z możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ZUS (...) Oddział w W. z 20 sierpnia 2013r., a potem z możliwości zaskarżenia niekorzystnej decyzji ZUS, mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że jej stanowisko jest słuszne. Poza tym, co do zasady spór, jaki się zarysował w związku z obliczeniem emerytur kobiet z rocznika 1953, został przez TK rozstrzygnięty po myśli tej grupy ubezpieczonych. To zaś, że Sąd odwołanie oddalił z przyczyn formalnych – podzielając stanowisko ZUS – nie oznacza, że ubezpieczona powinna ponieść koszty procesu. Sąd Okręgowy ocenił, że obciążanie ubezpieczonej takimi kosztami byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości. Jak zostało wskazane, ubezpieczona miała prawo sądzić, że po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 20/16 będzie miała możliwość skutecznego uzyskania korzystniejszego dla niej przeliczenia emerytury, tym bardziej, że rolą Trybunału jest stanie na straży konstytucyjnej prawidłowości norm prawnych statuowanych przez ustawodawcę, a co za tym idzie, publikacja przedmiotowego orzeczenia mogła wzbudzić u ubezpieczonej pewność co do zasadności zgłoszonej skargi o wznowienie postępowania. Nie bez znaczenia był dla Sądu również sam przebieg procesu, który nie uzasadniał obciążenia strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Należy mieć na uwadze, że udział profesjonalnego pełnomocnika po stronie organu rentowego był ograniczony w zasadzie do złożenia odpowiedzi na odwołanie, a treść tego pisma sprowadzała się w istocie do przedstawienia argumentacji powołanej w zaskarżonej decyzji i powielanej w sposób szablonowy również w innych sprawach. Oprócz odwołania pełnomocnik organu rentowego nie złożył żadnych innych pism procesowych ani nie uczestniczył w rozprawie. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. ZARZĄDZENIE (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI