VII U 2323/24Emerytura bez pomniejszenia o wcześniejsze swiadczenia po wyroku TK
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A.S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G., który odmówił prawa do ustalenia wysokości emerytury powszechnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20). ZUS argumentował, że wydanie wyroku przez TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. A.S. wniósł o ponowne ustalenie wysokości emerytury i jej wypłatę wraz z wyrównaniem. Sąd Okręgowy w Gdańsku, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając wysokość emerytury powszechnej A.S. od dnia 1 lipca 2024 r. bez pomniejszenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa stanowią podstawę do wzruszenia prawomocnej decyzji ZUS w trybie art. 114 ustawy emerytalnej. Podkreślono, że ubezpieczony, składając wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., nie mógł przewidzieć negatywnych skutków dla swojej przyszłej emerytury powszechnej. Sąd zaznaczył, że jedynie sądy powszechne mają kompetencję do badania zgodności przepisów z Konstytucją i odmowy ich zastosowania, a ZUS nie może samodzielnie kwestionować konstytucyjności przepisów. W pozostałym zakresie odwołanie zostało oddalone, a odpowiedzialność ZUS za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nie została stwierdzona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadkach podobnych do opisanego, powołując się na wyroki TK i zasadę zaufania do państwa. Podkreślenie kompetencji sądów do kontroli konstytucyjności przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę i złożyły wniosek przed określoną datą, a ich emerytura powszechna została pomniejszona na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 140/20) stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli wcześniejsza emerytura została pobrana przed osiągnięciem wieku emerytalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK oraz zasada zaufania do państwa i stanowionego prawa stanowią podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej bez pomniejszenia o sumę pobranych emerytur wcześniejszych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK SK 140/20, stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją, w połączeniu z zasadą zaufania obywateli do państwa, uzasadnia wzruszenie decyzji ZUS w trybie art. 114 ustawy emerytalnej. Ubezpieczony, który złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., nie mógł przewidzieć negatywnych skutków dla swojej przyszłej emerytury powszechnej.
Czy organ rentowy (ZUS) ma kompetencję do samodzielnego badania zgodności przepisów prawa z Konstytucją i odmowy ich zastosowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie posiada takich uprawnień; kompetencja ta przysługuje jedynie sądom powszechnym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jedynie sądy powszechne mają uprawnienie do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego za niekonstytucyjny i wyrokowania z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję. Organ rentowy nie może samodzielnie kwestionować konstytucyjności przepisów.
Czy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, jeśli działał na podstawie przepisów, które później zostały uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności, jeśli działał na podstawie przepisów, które w momencie wydania decyzji nie budziły wątpliwości interpretacyjnych i korzystały z domniemania konstytucyjności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja wydana na podstawie przepisów, które później uznano za niekonstytucyjne, nie jest bezprawna, ponieważ podstawa prawna odpadła dopiero po ogłoszeniu wyroku TK. Organ rentowy nie miał możliwości samodzielnego zbadania konstytucyjności przepisów, a jedynie sądy mają taką kompetencję.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.e.r. art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeśli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W kontekście wyroku TK, nową okolicznością jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego.
Pomocnicze
u.e.r. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r. i nie nabyły prawa do emerytury na zasadach ogólnych przed 1 stycznia 2013 r. Dotyczy pomniejszenia emerytury powszechnej o sumę pobranych emerytur wcześniejszych.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy mocy dowodowej dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy waloru dowodowego dokumentów prywatnych.
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
k.p.c. art. 148¹ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdy przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
u.e.r. art. 133 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa datę od której następuje ustalenie wysokości emerytury.
u.e.r. art. 118 § 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją. • Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. • Sądy powszechne mają kompetencję do badania konstytucyjności przepisów i odmowy ich zastosowania. • Ubezpieczony nie mógł przewidzieć negatywnych skutków pomniejszenia emerytury powszechnej o pobrane świadczenia wcześniejsze.
Odrzucone argumenty
Argument ZUS, że wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Argument ZUS, że organ rentowy nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów.
Godne uwagi sformułowania
wydanie wyroku przez Trybunał nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazana w art. 114 ustawy emerytalnej • nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego • sąd powszechny ma również możliwość samodzielnego zbadania zgodności z Konstytucją przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie • organ rentowy nie ma takich uprawnień, które przynależą jedynie sądowi • nie można w przedmiotowej sprawie przyjąć, by doszło do błędu organu rentowego w rozumieniu art. 133 ustęp 1 pkt. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 114 ustawy emerytalnej • nieustalenie w postępowaniu administracyjnym ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w przedmiocie wysokości emerytury powszechnej nie jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność
Skład orzekający
Ewa Dawidowska-Myszka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadkach podobnych do opisanego, powołując się na wyroki TK i zasadę zaufania do państwa. Podkreślenie kompetencji sądów do kontroli konstytucyjności przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę i złożyły wniosek przed określoną datą, a ich emerytura powszechna została pomniejszona na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i konstytucyjnością przepisów, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców, w tym emerytów i osób planujących przejście na emeryturę.
“Emerytura bez pomniejszenia o wcześniejsze świadczenia? Sąd przyznał rację ubezpieczonemu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego!”
Dane finansowe
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.