VII U 2322/24Emerytura bez pomniejszenia o świadczenia wcześniejsze wyrok TK
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznał sprawę P.K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o wysokość emerytury. Ubezpieczony odwołał się od decyzji ZUS z dnia 11 lipca 2024 r., która odmówiła mu prawa do ustalenia wysokości emerytury powszechnej bez pomniejszenia o sumę pobranych emerytur wcześniejszych, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. ZUS argumentował, że wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając dla P.K. wysokość emerytury powszechnej od dnia 1 lipca 2024 r. bez pomniejszenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na interpretacji art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Podkreślono, że ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę wcześniejszą przed 6 czerwca 2012 r. i prawo do niej uzyskał przed tą datą, nie mając świadomości, że wpłynie to negatywnie na wysokość jego przyszłej emerytury powszechnej. Sąd uznał, że takie działanie ustawodawcy narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, gwarantowaną przez art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W pozostałym zakresie odwołanie zostało oddalone, a sąd nie stwierdził odpowiedzialności ZUS za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, wskazując, że jedynie sądy powszechne mają kompetencję do badania konstytucyjności przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości emerytury powszechnej w przypadkach, gdy wcześniejsze świadczenia zostały pobrane przed wejściem w życie niekorzystnych przepisów, powołując się na zasadę zaufania do państwa i kompetencje sądów do badania konstytucyjności przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały emeryturę wcześniejszą przed 6 czerwca 2012 r. i nie nabyły prawa do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r. Interpretacja zasady zaufania może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli decyzja organu rentowego została wydana przed tym wyrokiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli nie został opublikowany, może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli organ rentowy nie uwzględnił obowiązującego standardu konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikająca z Konstytucji, nakazuje ustalenie emerytury powszechnej bez pomniejszenia o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, jeśli decyzja o przyznaniu emerytury wcześniejszej została podjęta przed wejściem w życie niekorzystnych przepisów. Sąd powszechny ma kompetencję do samodzielnego badania zgodności przepisów z Konstytucją i odmowy ich zastosowania.
Czy sąd powszechny ma kompetencję do samodzielnego badania zgodności przepisów prawa z Konstytucją i odmowy ich zastosowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję.
Uzasadnienie
Sąd powszechny, związany Konstytucją, ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy, który jest z nią sprzeczny, nawet jeśli nie został on jeszcze uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny. Jest to odmienne od orzekania przez Trybunał, które ma moc powszechnie obowiązującą.
Czy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, jeśli opóźnienie wynika z konieczności badania konstytucyjności przepisów przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ nie ma kompetencji do samodzielnego badania konstytucyjności przepisów, a jedynie sądy powszechne mogą to czynić.
Uzasadnienie
Organ rentowy działa na podstawie obowiązujących przepisów, które korzystają z domniemania konstytucyjności. Dopiero sąd może zweryfikować zgodność przepisów z Konstytucją. Brak możliwości samodzielnego badania konstytucyjności przez ZUS oznacza, że nie można mu przypisać odpowiedzialności za opóźnienie wynikające z konieczności takiej weryfikacji przez sąd.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.e.r. art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Sąd interpretuje to szeroko, uwzględniając wyroki TK i zasadę zaufania.
Pomocnicze
u.e.r. art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa wyliczenia emerytury powszechnej, która została pomniejszona o sumę pobranych emerytur wcześniejszych.
u.e.r. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis, który został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r., w związku z pomniejszaniem emerytury powszechnej o sumę pobranych emerytur wcześniejszych.
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Normatywna zasada równego traktowania ubezpieczonych.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Moc dowodowa dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Walor wiarygodności dokumentów prywatnych.
k.p.c. art. 148¹ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdy przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
u.e.r. art. 133 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do ustalenia wysokości emerytury od dnia 1 lipca 2024 roku.
u.e.r. art. 118 § 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako podstawa do wzruszenia decyzji ZUS w trybie art. 114 ustawy emerytalnej. • Zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa jako podstawa do ustalenia emerytury powszechnej bez pomniejszenia o świadczenia wcześniejsze. • Kompetencja sądu powszechnego do badania konstytucyjności przepisów i odmowy ich zastosowania.
Odrzucone argumenty
Argument ZUS, że wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej. • Argument ZUS, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
wydanie wyroku przez Trybunał nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazana w art. 114 ustawy emerytalnej • zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa • sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny • organ rentowy nie ma takich uprawnień, które przynależą jedynie sądowi
Skład orzekający
Ewa Dawidowska-Myszka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości emerytury powszechnej w przypadkach, gdy wcześniejsze świadczenia zostały pobrane przed wejściem w życie niekorzystnych przepisów, powołując się na zasadę zaufania do państwa i kompetencje sądów do badania konstytucyjności przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały emeryturę wcześniejszą przed 6 czerwca 2012 r. i nie nabyły prawa do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r. Interpretacja zasady zaufania może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i praktycznego dla wielu emerytów, pokazując, jak sądy interpretują prawo w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i zasady zaufania do państwa.
“Emerytura bez pomniejszenia? Sąd Okręgowy w Gdańsku przyznał rację ubezpieczonemu w sporze z ZUS o wyrok Trybunału Konstytucyjnego.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.