VII U 2051/24Prawo do rekompensaty za prace w szczególnych warunkach
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego W. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku, która odmówiła mu przyznania rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. ZUS uznał, że ubezpieczony nie wykazał 15 lat pracy w takich warunkach, uwzględniając jedynie 13 lat, 4 miesiące i 1 dzień. Ubezpieczony domagał się przyznania prawa do rekompensaty, wskazując na okresy zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...) sp. z o.o. w K. w latach 1998-1998 oraz 2000-2004. Sąd Okręgowy w Gdańsku, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym analizie dokumentów i zeznań świadków, ustalił, że ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w szczególnych warunkach. Sąd uznał, że prace polegające na transporcie i dostarczaniu szkodliwych środków chemicznych (podchloryn sodu, wodorotlenek sodu, kwasy, chlor, wybielacz) na oddziały produkcyjne papierni, a także prace pomocnicze przy konserwacji maszyn i usuwaniu braków, kwalifikują się jako prace w szczególnych warunkach zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dział VIII poz. 1 - ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie, oraz Dział XIV poz. 25 - bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu). Sąd podkreślił, że kluczowy jest rodzaj wykonywanej pracy, a nie nazwa stanowiska, oraz że pracownik był narażony na szkodliwe czynniki chemiczne, zapylenie, hałas i wysoką temperaturę. Łączny okres pracy w szczególnych warunkach, uwzględniając okresy sporne i niesporne, wyniósł ponad 18 lat, co przekroczyło wymagany próg 15 lat. W związku z tym sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, uznając, że ustalenie charakteru pracy wymagało postępowania dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie pracy pomocniczej i transportowej w zakładach przemysłowych (np. papierniczych) za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli pracodawca nie jest z branży typowo uznawanej za szkodliwą, a praca wykonywana jest na rzecz innego podmiotu. Podkreślenie znaczenia rodzaju wykonywanej pracy nad nazwą stanowiska.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika i konkretnych obowiązków. Wymaga indywidualnej oceny charakteru pracy w każdym przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okresy pracy na stanowiskach operatora urządzeń i pojazdów transportowych – robotnika transportowego oraz operatora urządzeń i pojazdów transportowych w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...) sp. z o.o. w K. w latach 1998-1998 oraz 2000-2004 mogą zostać zakwalifikowane jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS i ustawy o emeryturach pomostowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach, która może zostać zakwalifikowana jako prace wymienione w wykazie A, Dziale VIII pod poz. 1 (ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie) oraz w Dziale XIV pod poz. 25 (bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu).
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zeznaniach świadków i ubezpieczonego, którzy opisali charakter pracy polegającej na transporcie i dostarczaniu szkodliwych środków chemicznych oraz pracach pomocniczych na oddziałach produkcyjnych. Uznał, że rodzaj wykonywanej pracy, narażenie na czynniki szkodliwe (chemiczne, zapylenie, hałas, wysoka temperatura) oraz związek z procesem technologicznym uzasadniają kwalifikację jako praca w szczególnych warunkach, nawet jeśli pracodawca nie był typowo z branży transportowej, a praca była wykonywana na terenie innego zakładu.
Czy łączny okres pracy w szczególnych warunkach, uwzględniając okresy sporne i niesporne, wynosi co najmniej 15 lat, co jest warunkiem przyznania rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ustalił, że łączny okres pracy w szczególnych warunkach wynosi 18 lat, 5 miesięcy i 20 dni, co przekracza wymagany próg 15 lat.
Uzasadnienie
Po uwzględnieniu okresu pracy w szczególnych warunkach w spornych okresach (5 lat, 1 miesiąc i 11 dni) do okresu niespornego (13 lat, 4 miesiące i 9 dni), łączny staż pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach przekroczył wymagane 15 lat.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. B. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | organ_państwowy | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.e.p. art. 2 § pkt 2
Ustawa o emeryturach pomostowych
Rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie mają ustalonego decyzją prawomocną prawa do emerytury pomostowej.
u.e.p. art. 21 § ust. 1
Ustawa o emeryturach pomostowych
Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
u.e.r. z FUS art. 32 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Dz.U. Nr 8, poz.43 art. § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Dz.U. Nr 8, poz.43 art. § 2 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Dz.U. Nr 8, poz.43 art. § 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, które należy uwzględnić przy ocenie prawa do świadczeń.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zmieniając zaskarżoną decyzję, przyznaje ubezpieczonemu prawo do świadczenia.
Pomocnicze
u.e.r. z FUS art. 32 § ust. 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
u.e.r. z FUS art. 118 § ust. 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd wnioskując a contrario, nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, jeśli ustalenie to wymagało postępowania dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca ubezpieczonego polegająca na transporcie i dostarczaniu szkodliwych środków chemicznych oraz pracach pomocniczych na oddziałach produkcyjnych papierni kwalifikuje się jako praca w szczególnych warunkach. • Łączny okres pracy w szczególnych warunkach przekracza wymagane 15 lat. • Rodzaj wykonywanej pracy, a nie nazwa stanowiska, jest decydujący dla kwalifikacji jako praca w szczególnych warunkach. • Narażenie na czynniki szkodliwe (chemiczne, zapylenie, hałas, wysoka temperatura) było identyczne jak w przypadku pracowników bezpośrednio produkcyjnych.
Odrzucone argumenty
Argument ZUS o niewykazaniu 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, lecz rodzaj powierzonej mu pracy • decydującą rolę w analizie charakteru pracy z punktu widzenia uprawnień emerytalnych (prawa do rekompensaty) jest możliwość zakwalifikowania jej pod jedną z pozycji, wskazanych w załączniku do powołanego rozporządzenia • na zakwalifikowanie prac jako takich nie ma decydującego znaczenia okoliczność, czy zostały bądź nie zostały one zawarte w wykazie resortowym • na gruncie zasady równego traktowania ubezpieczonych, którzy świadczyli takie same prace szczególne w pełnym wymiarze czasu pracy (...) nie ma usprawiedliwionych podstaw (...) do różnicowania świadczenia ciężkich prac załadunkowych, wyładunkowych lub przeładunkowych szkodliwych materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w zależności od branży
Skład orzekający
Justyna Skórzewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie pracy pomocniczej i transportowej w zakładach przemysłowych (np. papierniczych) za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli pracodawca nie jest z branży typowo uznawanej za szkodliwą, a praca wykonywana jest na rzecz innego podmiotu. Podkreślenie znaczenia rodzaju wykonywanej pracy nad nazwą stanowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika i konkretnych obowiązków. Wymaga indywidualnej oceny charakteru pracy w każdym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może przyznać prawo do świadczeń emerytalnych, gdy ZUS odmawia, opierając się na szczegółowej analizie faktycznego charakteru pracy. Jest to przykład walki o prawa pracownicze i interpretacji przepisów.
“Czy praca w papierni to praca w szczególnych warunkach? Sąd Okręgowy rozwiewa wątpliwości ZUS!”
Sektor
przemysł papierniczy
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.