VII U 188/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy przyznał ubezpieczonej prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, uznając, że mimo wadliwego zaświadczenia o pracy, faktycznie wykonywała ona takie prace przez wymagany okres.
Ubezpieczona M. N. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, mimo posiadania 17 lat stażu w tej kategorii. ZUS odmówił, wskazując na brak formalnych wymogów w zaświadczeniu o pracy. Sąd Okręgowy, opierając się na opinii biegłego BHP i analizie akt osobowych, ustalił, że ubezpieczona faktycznie wykonywała pracę w warunkach szczególnych przez ponad 15 lat na stanowiskach składacza ręcznego i montażysty offsetowego. W związku z tym sąd zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do rekompensaty od daty wyroku.
Sprawa dotyczyła odwołania M. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczona wskazała na 17 lat pracy w warunkach szczególnych, jednak ZUS odmówił rekompensaty z powodu niespełnienia wymogów formalnych przez przedłożone zaświadczenie o pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu BHP. Biegły, analizując akta osobowe i zeznania ubezpieczonej, stwierdził, że M. N. pracowała na stanowiskach składacza ręcznego i montażysty offsetowego, które zgodnie z przepisami (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.) kwalifikują się jako praca w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy w tych warunkach wyniósł ponad 15 lat. Sąd uznał, że mimo wadliwości formalnej zaświadczenia, faktyczne wykonywanie pracy w warunkach szczególnych zostało udowodnione. Sąd podkreślił, że dla oceny charakteru pracy istotny jest rodzaj powierzonych czynności, a nie tylko nazwa stanowiska. Ponieważ ubezpieczona spełniła przesłankę 15 lat pracy w warunkach szczególnych, nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, a jej obecna emerytura została przyznana po osiągnięciu wieku powszechnego, sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, przyznając prawo do rekompensaty od daty wydania wyroku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, praca ta może zostać uznana za pracę w warunkach szczególnych, jeśli zostanie udowodniona innymi dowodami, takimi jak opinia biegłego BHP i analiza akt osobowych, nawet jeśli zaświadczenie pracodawcy nie spełnia wymogów formalnych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego BHP, który na podstawie analizy akt osobowych i standardowego zakresu czynności na danych stanowiskach, potwierdził wykonywanie pracy w warunkach szczególnych zgodnie z przepisami. Sąd podkreślił, że dowody inne niż formalne zaświadczenie pracodawcy są dopuszczalne w postępowaniu sądowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
M. N.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.p. art. 2 § pkt 5
Ustawa o emeryturach pomostowych
Definicja rekompensaty jako odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
u.e.p. art. 21 § ust. 1
Ustawa o emeryturach pomostowych
Warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
u.e.p. art. 21 § ust. 2
Ustawa o emeryturach pomostowych
Przesłanka negatywna: rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (wcześniejszej emerytury).
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja pracy w szczególnych warunkach.
u.e.r. FUS art. 33
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja pracy o szczególnym charakterze.
RRM § Wykaz A, Dział XI, poz. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Praca w warunkach szczególnych: produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukowych ze stopu drukarskiego.
RRM § Wykaz A, Dział XI, poz. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Praca w warunkach szczególnych: bezpośrednia obsługa aparatów reprodukcyjnych w drukarniach oraz produkcja i obróbka drukarskich form kopiowych i form drukowych.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument prywatny.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie pracy w warunkach szczególnych mimo wad formalnych zaświadczenia. Praca na stanowiskach składacza ręcznego i montażysty offsetowego kwalifikuje się jako praca w warunkach szczególnych. Nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wyklucza prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Zaświadczenie o pracy w szczególnych warunkach nie spełnia wymogów formalnych. Brak wskazania w zaświadczeniu charakteru pracy według wykazu, działu, pozycji i punktu zarządzenia resortowego.
Godne uwagi sformułowania
nie ma takich ograniczeń dowodowych jak w postępowaniu przez Zakładem nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury
Skład orzekający
Monika Rosłan-Karasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych w przypadku wadliwych formalnie zaświadczeń pracodawcy oraz interpretacja przesłanek negatywnych przyznania rekompensaty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej i interpretacji przepisów o emeryturach pomostowych i rekompensatach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może przyznać świadczenie mimo formalnych braków dokumentacji, opierając się na dowodach merytorycznych. Jest to istotne dla osób pracujących w specyficznych warunkach.
“Praca w szczególnych warunkach udowodniona mimo błędów w dokumentach – sąd przyznał rekompensatę!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VII U 188/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i (...) w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Rosłan-Karasińska Protokolant: Magdalena Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2023 r. w W. sprawy M. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o rekompensatę na skutek odwołania M. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 21 października 2021 r. znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej M. N. prawo do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze od daty wydania wyroku. Sygn. akt VII U 188/22 UZASADNIENIE M. N. w dniu 16 grudnia 2021 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 21 października 2021 r., znak: (...) . W uzasadnieniu wskazała, że ZUS odmówił jej prawa do rekompensaty, pomimo jej pracy w warunkach szczególnych przez 17 lat. Odwołująca podkreśliła, że pracodawca wydał jej zaświadczenie, które złożyła organowi rentowemu, a na jego treść nie ma ona wpływu. Podniosła, że w obecnej chwili zakład, w którym pracowała nie istnieje i nie ma możliwości wystawienia jej nowego zaświadczenia ( odwołanie z 16 grudnia 2021r., k. 3 a.s. ). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że nie uwzględnił do stażu pracy w szczególnych warunkach na potrzeby ustalenia prawa do rekompensaty okresu zatrudnienia ubezpieczonej w (...) w W. od 1 września 1980 r. do 17 października 1990 r. i od 19 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. z uwagi na niewskazanie w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach charakteru pracy ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu zarządzenia resortowego (odpowiedź na odwołanie k. 4-4v a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. N. , urodzona (...) posiada wykształcenie średnie. Ubezpieczona była zatrudniona od 1 września 1980 r. do 31 stycznia 2002 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w W. najpierw na stanowisku składacza ręcznego, a następnie montażysty offsetowego. Od dnia 1 września 1980 r. do dnia 30 listopada 1980 r. odbywała trzymiesięczny staż w Oddziale Zecerni. Następnie od 1 grudnia 1980 r. do 30 czerwca 1985 r. pracowała jako składacz ręczny. W okresie od dnia 1 lipca 1985 r. do 31 marca 1986 r. wykonywała pracę na stanowisku montażysty offsetowego w Wydziale Offsetowym, a od dnia 1 kwietnia 1986 r. do 17 października 1990 r. w Wydziale Produkcji Gazetowej. Od 18 października 1990 r. przebywała na urlopie wychowawczym. W okresie od dnia 19 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. pracowała na stanowisku montażysty offsetowego. Pełniła również funkcję brygadzisty, którą powierzono jej z dniem 1 maja 1986 r. W okresie od dnia 28 stycznia 1997 r. do 24 października 1997 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Ubezpieczona z uwagi na wykonywaną pracę była narażona na zarażenie ołowicą, składała pojedyncze czcionki, które miały w sobie ołów. Czcionki i pełne wiersze składane były na gorąco w dwóch działach. W miejscu jej pracy wydobywały się wyziewy. Ubezpieczona posiadała fartuch i buty ochronne oraz dostawała posiłki regeneracyjne. Ponadto otrzymywała dodatkowy składnik wynagrodzenia w związku z pracą w warunkach szkodliwych. Jako składacz ręczny nie przebywała na zwolnieniach lekarskich. (...) mieściły się przy ul. (...) w W. . (świadectwo pracy z 31 stycznia 2002 r. k. 11v a.s., zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach z dnia 31 stycznia 2002 r. k. 4 a.r., umowa o pracę z dnia 1 września 1980 r. k. B-232, wyciąg zarządzenia personalnego nr 5/85 k. B-223, wyciąg zarządzenia personalnego nr 61/85 k. B-221, wyciąg zarządzenia personalnego nr 34/86 k. B-215, wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego k. B-184, skierowanie nr 81/91 k. B-178, zaświadczenie lekarskie k. B-158 - akta osobowe, zeznania ubezpieczonej k. 45 a.s.). W dniu 10 września 2021 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie emerytury wraz z rekompensatą z tytułu pracy w szczególnych warunkach (wniosek z dnia 10 września 2021r. k. 1-3 tomu II a.r.). Decyzjami z dnia 21 października 2021 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia 6 października 2021 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego oraz odmówił prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wskazał, że przedłożone zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach z 31 stycznia 2002 r. nie spełnia wymogów formalnych. Pracodawca lub jego następca prawny powinien podać charakter wykonywanej pracy i stanowisko ściśle określone według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra lub uchwały centralnego związku spółdzielczego, którym podlegał zakład pracy (decyzje z dnia 21 października 2021 r. k. 10-15 tomu II a.r.). Ubezpieczona od decyzji o odmowie przyznania prawa do rekompensaty wniosła odwołanie, inicjując niniejsze postępowanie (odwołanie k. 3 a.s.). W toku niniejszego postępowania Sąd postanowieniem z 19 grudnia 2022 r. dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego sądowego z zakresu BHP celem wykazania faktu, czy praca wykonywana przez odwołującą M. N. w okresie spornym tj. od 1 września 1980r. do 17 października 1990 r. i od 19 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy emerytalnej (postanowienie z 19 grudnia 2022 r. k. 59 a.s.). Biegły sądowy z zakresu (...) w opinii z 14 lipca 2022 r. wskazał, że na podstawie zapisów znajdujących się w aktach sprawy w tym aktach osobowych można stwierdzić, że odwołująca się w spornym okresie czasu pracy wykonywała swoje obowiązki na stanowiskach: stażysty w Oddziale Zecerni (w wymiarze 3 miesięcy), składacza ręcznego w Oddziale Zecerni (w wymiarze 4 lat i 7 miesięcy), montażysty offsetowego (w wymiarze 12 lat, 7 miesięcy i 29 dni w tym 8 miesięcy i 27 dni na zwolnieniu lekarskim, a 11 lat, 11 miesięcy i 2 dni bez zwolnienia). W okresach od 1 maja 1986 r. do 1 maja 1990 r. i od 1 stycznia 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. odwołująca pełniła dodatkowo funkcję brygadzisty pracującego. Ponadto, przyuczała i szkoliła osoby do wykonywania zawodu montażysty offsetowego. Biegły podkreślił, że w aktach sprawy brak jest szczegółowych informacji dotyczących czynności jakie wykonywała ubezpieczona w spornym okresie. Zeznała ona jedynie, że świadcząc pracę wykonywała składanie czcionek drukarskich. Tym samym biegły wskazał, że przyjmując standardowy zakres czynności na stanowisku składacza ręcznego (zecera) w Drukarni (...) tj. składanie z materiału zecerskiego (np. czcionki) prostych form drukowych elementów tych form do późniejszego wykorzystywania w procesie drukowania, jego zdaniem praca odwołującej na stanowisku składacza ręcznego jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XI, poz. 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukowych ze stopu drukarskiego). Zdaniem biegłego przyjmując standardowy zakres czynności na stanowisku montażysty offsetowego w Drukarni (...) tj. przygotowanie formy drukowej i założenie jej na maszynie i ustawienie maszyny na określony format papieru, praca odwołującej na stanowisku montażysty offsetowego jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XI, poz. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów (bezpośrednia obsługa aparatów reprodukcyjnych w drukarniach oraz produkcja i obróbka drukarskich form kopiowych i form drukowych). Ponadto biegły wskazał, że pełnienie funkcji brygadzisty pracującego łącznie z wykonywaniem czynności montażysty offsetowego w Drukarni (...) jest również pracą w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XI, poz. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów (bezpośrednia obsługa aparatów reprodukcyjnych w drukarniach oraz produkcja i obróbka drukarskich form kopiowych i form drukowych). Ze względu na brak informacji, jakie czynności wykonywała odwołująca się na stanowisku stażysty w Oddziale Zecerni nie można w ocenie biegłego stwierdzić, że była to praca wykonywana w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania Rozporządzenia Rady Ministrów. Całość dokumentacji zdaniem biegłego pozwala na stwierdzenie, że odwołująca w spornym okresie czasu pracy wykonywała pracę w szczególnych warunkach/o szczególnym charakterze w oparciu o wymagania Rozporządzenia Rady Ministrów tj. 16 lat, 7 miesięcy i 2 dni (opinia biegłego Z. C. k. 62-70 a.s.). Do powyższej opinii strony nie wnosiły zarzutów. Jednak organ rentowy w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko z uwagi na obowiązujące przepisy i fakt, że przedłożone zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach nie spełnia wymogów formalnych (pismo za dnia 14 lutego 2023 r. k. 80 a.s.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach organu rentowego, aktach osobowych. W ocenie Sądu dokumenty te potwierdzające zatrudnienie ubezpieczonej i wykonywanie pracy w warunkach szczególnych były spójne i wiarygodne. Sąd oparł się również na zeznaniach odwołującej oraz opinii biegłego sądowego z zakresu (...) . Opinii tej należało dać wiarę, gdyż była zgodna ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i zeznaniami odwołującej się, które jako spójne i rzetelne również zostały ocenione jako wiarygodne. Opinia sporządzona przez biegłego sądowego została oceniona jako rzetelna, gdyż została wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. Opinia ta nie budziła w ocenie Sądu wątpliwości, biegły opierał się na szczegółowej dokumentacji szczególnie z akt osobowych. Ponadto, zauważyć należy, że biegły w opinii odniósł się do zeznań odwołującej się i konkretnych dokumentów z akt osobowych wskazując, na jakich konkretnych okolicznościach opierał swoje wnioski, przytaczając dowody i dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Do opinii tego biegłego strony nie wnosiły zastrzeżeń, a jej treść w sposób logiczny i jasny potwierdzała wywiedzione przez biegłego wnioski odnośnie pracy w warunkach szczególnych ubezpieczonej. W konsekwencji Sąd oparł się w całości na opinii biegłego. Sąd miał na uwadze, że strony nie wnosiły o uzupełnienie postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie M. N. jako zasadne podlega uwzględnieniu. Regulacja dotycząca prawa do rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą ubiegała się M. N. , została wprowadzona do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 164). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia wskazują art. 21 – 23 zamieszczone w rozdziale III (...) . Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, o której mowa w cytowanych przepisach, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Wskazywane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej oraz 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Do prawidłowej interpretacji tego przepisu konieczne jest jednak zastosowanie wykładni systemowej, która prowadzi do przepisu art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego. Z kolei z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczanie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r. W tych okolicznościach warunek sformułowany w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na prace w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia . Nabycie prawa do takiego tylko świadczenia stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017 r., III AUa 2047/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2015r., III AUa 1070/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017r., III AUa 529/16). Jeśli chodzi o wskazane wyżej przesłanki pozytywne nabycia prawa do rekompensaty, to analiza cytowanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych , prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, ubezpieczona legitymuje się wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na odwołanie wskazał, że nie uwzględnił do okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia M. N. od 1 września 1980r. do 17 października 1990 r. i od 19 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) , ponieważ w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach i zaświadczeniu z dnia 31 stycznia 2002 r. nie wskazano charakteru pracy odwołującej się według wykazu, działu, pozycji i punktu zarządzenia resortowego, a tym samym załączone przez nią dokumenty nie spełniają wymogów formalnych. Odnosząc się do tych okoliczności należy podnieść, że wprawdzie wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być prawidłowo stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00). Świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest jednak dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. i nie stanowi dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrario art. 244 § 1 k.p.c. nie zalicza się świadectwa pracy, skoro nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 grudnia 2013 r., III AUa 783/13, Lex nr 1409118). Poza tym w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma takich ograniczeń dowodowych jak w postępowaniu przez Zakładem i wnioskodawca nie tylko świadectwem pracy w warunkach szczególnych może wykazać, że faktycznie pracował w warunkach szczególnych. W tym celu może przedstawić również i inne dowody. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 4 listopada 2008 roku ( III AUa 3113/08, Lex nr 552003) „Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W sytuacji, kiedy brak wymaganego świadectwa pracy w warunkach szczególnych wystawionego przez pracodawcę, Sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była wykonywana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia, czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załącznikach nr 1 lub 2 do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.” Takie też postępowanie należy prowadzić, kiedy organ rentowy zakwestionuje fakty wskazane w tego rodzaju świadectwie (wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2009 r., I UK 77/09, Lex nr 558288). Jeśli chodzi natomiast o zajmowane przez wnioskodawcę stanowiska, to podkreślić trzeba, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, że dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13, Lex Nr 1455235). Uwzględniając zaprezentowane poglądy i przepisy, Sąd – ustalając, czy M. N. wykonywała prace w warunkach szczególnych w spornych okresach – przesłuchał odwołującą się i dopuścił dowody z akt osobowych, akt rentowych, a także dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Z przeprowadzonych przez Sąd dowodów jednoznacznie wynika, że M. N. pracowała w (...) w W. w spornym okresie od 1 września 1980 r. do 17 października 1990 r. i od 19 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. na stanowiskach montażysty offsetowego i składacza ręcznego, która poza pierwszymi 3-miesiącami pracy na stanowisku stażysty była pracą w warunkach szczególnych. Powyższe okoliczności potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach osobowych, zeznania odwołującej się, a także opinia biegłego Z. C. . Przy tym zostało również wykazane, że praca ta była wykonywana przez ubezpieczoną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a czynności, które wówczas wykonywała Sąd opisał ustalając stan faktyczny. Oceniając je biegły sądowy z zakresu bhp Z. C. wskazał w opinii, że w tym okresie, ubezpieczona wykonywała pracę w szczególnych warunkach w oparciu o wymagania ustawy o emeryturach z FUS oraz Rozporządzeń Rady Ministrów. Z tym stanowiskiem biegłego Sąd się zgodził, podobnie jak ubezpieczona. Zgodnie z nim można i należy przyjąć, że ubezpieczona wykonywała pracę składacza ręcznego i montażysty offsetowego, co wynika z jej zeznań oraz z akt osobowych i pozostałych dokumentów zebranych w toku postępowania. Biegły dokładnie przeanalizował dokumenty zgromadzone w sprawie oraz zeznania odwołującej, które w jego ocenie wykazały, że praca ubezpieczonej była stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywana w warunkach szczególnych mimo nieprawidłowości w świadectwie pracy oraz braku wskazania konkretnych czynności wykonywanych przez ubezpieczoną w spornym okresie. Biegły oparł się na standardowym zakresie czynności na stanowiskach zajmowanych przez ubezpieczoną w (...) i uznał, że jej praca na stanowisku składacza ręcznego była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XI, poz. 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukowych ze stopu drukarskiego), a praca na stanowisku montażysty offsetowego, a także łącznie z nią pełnioną funkcją brygadzisty była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XI, poz. 3 powyższego Rozporządzenia Rady Ministrów (bezpośrednia obsługa aparatów reprodukcyjnych w drukarniach oraz produkcja i obróbka drukarskich form kopiowych i form drukowych). Biegły stwierdził jedynie niemożność ustalenia czynności wykonywanych przez 3 miesiące pracy przez odwołującą na stanowisku stażysty w Oddziale Zecerni i w tym zakresie Sąd za biegłym uznał, że nie można uznać, aby ta praca byłą pracą w warunkach szczególnych. Jednak pozostały okres jej pracy w spornym okresie należało uznać za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych na podstawie podanych powyżej pozycji, działów i wykazów stosownych rozporządzeń. Do powyższego wniosku doprowadziła Sąd Okręgowy analiza zeznań odwołującej się, opinii biegłego z zakresu bhp oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w tym w szczególności aktach osobowych odwołującej. W ocenie Sądu powyższy okres, który należało zaliczyć jako okres pracy w warunkach szczególnych przekraczał wymagany czas 15 lat, a więc jest wystarczający, by przyjąć, że M. N. spełniła przesłankę, od której ustawa o emeryturach pomostowych uzależnia przyznanie prawa do rekompensaty, a więc posiada 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych. Poza tą przesłanką, w przypadku ubezpieczonej spełnione są także inne warunki, o których była mowa, tj. ubezpieczona nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, a emerytura, którą uzyskała w 2021 r. nie jest emeryturą wcześniejszą, lecz przyznaną w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. To z kolei oznacza, że nie wystąpiła przesłanka negatywna, o której wcześniej była mowa, zatem zachodzą podstawy do przyznania ubezpieczonej prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych . W tych okolicznościach należało stwierdzić, że ubezpieczona spełniła przesłanki do uzyskania dochodzonego od organu rentowego prawa do rekompensaty. W konsekwencji odwołanie podlegało uwzględnieniu na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w sposób określony w sentencji wyroku. Sąd przyznał ubezpieczonej prawo do rekompensaty od daty wydania wyroku, gdyż dopiero w toku postepowania sądowego Sąd zgromadził dowody, takie jak akta osobowe i opinia biegłego, pozwalające potwierdzić, że praca ubezpieczonej miała charakter pracy w warunkach szczególnych. Dowodami takimi nie dysponował organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję, wobec czego prawo do rekompensaty zostało przyznane dopiero od dnia wydania wyroku w sprawie przez tutejszy Sąd.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI