VII U 1847/24

VII U 1847/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 31 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel po rozpoznaniu 31 grudnia 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy W. W. (2) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania W. W. (2) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z 25 października 2024 r. nr (...) oddala odwołanie. VII U 1847/24 UZASADNIENIE Decyzją z 25 października 2024 r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. odmówił W. W. (1) ponownego ustalenia wysokości emerytury. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wydanie wyroku z 4 czerwca 2024 r. przez Trybunał nie jest przesłanką do uchylania lub zmiany decyzji, wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej. Nadto podniósł, że ubezpieczony nie należy do grupy osób, których dotyczy orzeczenie Trybunału, ponieważ ww. nie ma ustalonego prawa do emerytury, która podlegałaby pomniejszeniu o kwoty pobranych wcześniej emerytur (k. 52 tomu II akt rentowych). Pismem z 26 listopada 2024 r. pełnomocnik W. W. (2) odwołał od ww. decyzji, wnosząc o jej zmianę i ponowne przeliczenie świadczenia emerytalnego wnioskodawcy bez stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej oraz przyznanie wyrównania zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 3). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji (k. 7). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W. W. (1) urodził się (...) 26 marca 2012 r. złożył wniosek o emeryturę (k. 1 tom II akt rentowych). Decyzją z 18 maja 2012 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. przyznał W. W. (1) emeryturę od 1 marca 2012 r., tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek. Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej tj. w ten sposób, że podstawę obliczenia emerytury, stanowiącej sumę kwoty 40704,86 zł (kwota zewidencjonowanych i zwaloryzowanych składek na koncie) i 451845,75 zł (kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego), podzielono przez 250,80 miesięcy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Wysokość emerytury została ustalona na 1963,92 zł (k. 43 tom II akt rentowych). 7 października 2024 r. odwołujący złożył do organu rentowego wniosek o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. wydanym w sprawie SK 140/20 oraz o ponowne przeliczenie emerytury i wypłatę wyrównania wraz z odsetkami za okres wypłaty zaniżonej emerytury oraz przeprowadzenie zaległych waloryzacji ustalonej miesięcznie emerytury (k. 51 tom II akt rentowych). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił go w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach organu rentowego, których strony również nie kwestionowały. Sąd Okręgowy zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że zachodziły podstawy do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z art. 148 1 § 1 KPC sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, jeśli sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Mając na względzie, że żadna ze stron nie wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, zaś sąd uznał, że jej przeprowadzenie nie jest konieczne - wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 145a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. KPA , można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Art. 145a § 2 KPA wskazuje, że w sytuacji określonej w art. 145a § 1 KPA skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 76, poz. 483 z późn. zm.), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z art. 21 powyższej ustawy z 2000 r., Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, przy czym Rządowe Centrum Legislacji może zlecić wyspecjalizowanym podmiotom niektóre czynności związane z wydawaniem tych dzienników w sposób, o którym mowa w art. 2a ust. 2 Tymczasem na dzień wydania decyzji przez organ rentowy, a nawet na dzień zamknięcia rozprawy przez niniejszy Sąd, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, mając na względzie powyższe przepisy ustawy z 2000 r., trzeba zaznaczyć, że sporny wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wydany na posiedzeniu niejawnym, a publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór Urzędu", nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji . W tym miejscu wskazać należy, że zasada praworządności, wyrażona w art. 7 Konstytucji RP , nakłada na wszystkie organy władzy publicznej, w tym sądy, obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Sądy, jako niezależny organ władzy sądowniczej, są zobowiązane do działania w granicach prawa i zgodnie z zasadami konstytucyjnymi. Zwłaszcza nie mają kompetencji do eliminowania skutków zaniechania ustawodawcy. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do destabilizacji porządku prawnego i podważenia podstawowych zasad konstytucyjnych, takich jak zasada legalizmu, równości wobec prawa oraz rozdziału i równowagi władzy. Sądy muszą pozostać wierne zasadom praworządności. Ochrona praw jednostki powinna być realizowana w ramach obowiązującego systemu prawnego, z wykorzystaniem przewidzianych środków, takich jak interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich, skargi konstytucyjne, czy postępowania przed sądami międzynarodowymi, a nie poprzez samodzielne działania organów władzy sądowniczej lub administracyjnej. Zgodnie z art. 145a § 1 i 2 KPA nie stanowi podstawy do skutecznego żądania wznowienia samo orzeczenie Trybunału o niezgodności. Muszą tutaj wystąpić dwie przesłanki: zarówno wydanie takiego orzeczenia przez Trybunał, jak i utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego. Orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej. Dopiero utrata mocy obowiązującej przez przepisy, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym, rodzi sytuację, w której prawa i obowiązki jednostki mogą zostać określone w sposób jednoznacznie zgodny z wymogami Konstytucji RP . Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których została wydana decyzja administracyjna, może stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145a (por. w tym zakresie: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do KPA, opubl. W LEX). W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że odwołujący miał przyznaną emeryturę powszechną bez pomniejszonej podstawy. Należy wskazać, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), Trybunał orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 11998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Trybunał wskazał w tym wyroku, że nie tylko wobec kobiet - emerytek z rocznika 1953 przepis art. 25 ust. 1b ustawy stał się "swoistą pułapką", ale również dla tych wszystkich ubezpieczonych, którzy przed dniem 6 czerwca 2012 r. (przed datą wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej dodającej m.in. art. 25 ust. 1b) nabyli prawo do jednego z rodzajów emerytur wcześniejszych wymienionych w tym przepisie, a tym samym - działając w zaufaniu do obowiązującego wówczas prawa - nie mogli przewidzieć, że podstawa obliczenia emerytur nabytych kilka lat później (w związku z osiągnieciem powszechnego wieku emerytalnego) zostanie pomniejszona o kwoty wypłaconych emerytur wcześniejszych. Decyzją z 18 maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. przyznał W. W. (1) emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym od 1 marca 2012 r. Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, kwota emerytury powszechnej została obliczona bez pomniejszenia o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, gdyż przepis art. 25 ustępu 1b został dodany ustawą z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r., poz. 637 z 6 czerwca 2012 r.). Dokonano wówczas nowelizacji przepisu art. 25 ustawy emerytalno - rentowej poprzez dodanie w art. 25 ustępu 1b w brzmieniu: Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust. 1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem przepis ten nie objął W. W. (2) . Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił odwołanie na podstawie art. 477 14 § 1 KPC , o czym orzekł w sentencji wyroku.