VII U 1717/14

Sygn. akt VII U 1717/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka Protokolant: protokolant sądowy Marcin Kamionowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. w W. sprawy T. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o odsetki od emerytury na skutek odwołania T. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 9 lipca 2014 r., znak: ENS/20/ (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VII U 1717/14 UZASADNIENIE Ubezpieczony T. T. w dniu 22 sierpnia 2014 r. wniósł do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, za pośrednictwem organu rentowego, odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 9 lipca 2014r., znak: ENS/20/ (...) , na mocy której organ rentowy odmówił mu przyznania prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie w ustaleniu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania T. T. podniósł, iż organ rentowy ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w ustaleniu prawa do emerytury ubezpieczonego, albowiem w toku postępowania przed organem rentowym odwołujący przedstawił wyczerpujące i kompletne dokumenty, na podstawie których możliwe było ustalenie jego prawa do emerytury. Mając na uwadze powyższe, odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w przyznaniu świadczenia za okres od 3 listopada 2012 r. do dnia zapłaty (odwołanie k. 2-4 a.s). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie z dnia 1 września 2014 r. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu swojego stanowiska, organ rentowy podniósł, iż wykonując wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt VII U 259/13 zmienił wydaną w dniu 3 stycznia 2013 r. decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach od dnia 3 listopada 2012 r. tj. od daty określonej w wyroku Sądu. O powyższym organ rentowy rozstrzygnął w decyzji z dnia 31 marca 2014 r. Organ rentowy podkreślił, iż został zachowany termin do wydania ww. decyzji z dnia 31 marca 2014 r., ponieważ organ rentowy wydał tę decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji tj. do dnia wpływu prawomocnego orzeczenia sygn. akt VII U 259/13, które to wpłynęło do organu w dniu 13 marca 2014 r. Organ rentowy podniósł ponadto, iż w sentencji ww. wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. Sąd nie wskazał odpowiedzialności i nie zobowiązał tym samym organu rentowego do wypłaty odsetek, gdyż organ rentowy, zasadnie dysponując zgromadzonym na dzień 3 stycznia 2013 r. materiałem dowodowym wydał decyzję z dnia 3 stycznia 2013 r. odmawiającą ubezpieczonemu prawa do emerytury. Mając na uwadze powyższe organ rentowy podkreślił, iż odwołanie ubezpieczonego jest bezzasadne i jako takie zasługuje na oddalenie (odpowiedź na odwołanie k. 7-8 a.s). Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony T. T. urodzony (...) wystąpił w dniu 26 września 2012 r. do organ rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych (k. 1-6 a.r.). Organ rentowy decyzją z dnia 3 stycznia 2013 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury (k. 57 a.r). Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji (k. 79 a.r). Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt VII U 259/13 zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonemu prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych od dnia 3 listopada 2012 r. ( k. 145 a.r). Wykonując powyższy wyrok organ rentowy decyzją z dnia 31 marca 2013 r. przyznał ubezpieczonemu prawa do emerytury ze szczególnych warunków od dnia 3 listopada 2012 r. od daty określonej w wyroku Sądu (179 a.r). Ubezpieczony w odwołaniu z dnia 12 sierpnia 2014 r. podniósł, że Oddział decyzją z dnia 31 marca 2014 r. nie dokonał wypłaty należnych odsetek od dnia 3 listopada 2012 r. Organ rentowy decyzją z dnia 9 lipca 2014 r. znak: ENS/20/ (...) odmówił ubezpieczonemu prawa do wypłaty roszczonych odsetek (s. 251 a.r.). Powyższą decyzję zaskarżył odwołujący, inicjując tym samym niniejsze postępowanie odwoławcze (k. 2-4 a.s) . W toku postępowania strony podtrzymały zajęte w odwołaniu i odpowiedzi na odwołanie, stanowiska, odwołujący w zakresie uwzględnienia odwołania i przyznania prawa do odsetek, zaś pełnomocnik organu rentowego o oddalenie odwołania ubezpieczonego (stanowiska procesowe stron zajęte na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. k. 21 a.s). Ustalenia stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o akta rentowo-emerytalne odwołującej uznając wynikające z ich treści okoliczności za bezsporne, albowiem żadna ze stron postępowania nie zgłaszała uwag względem tego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 118 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku „ o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U z 2013 roku poz.1440 ze zmianami) - organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od daty wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. W razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego. Wówczas, jeżeli wypłata świadczenia nie została zrealizowana: a) w najbliższym terminie płatności świadczenia następującym po dniu wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, albo b) w następnym terminie płatności, jeżeli okres między datą wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, a najbliższym terminem płatności jest krótszy niż 30 dni - organ rentowy powinien ustalić i wypłacić odsetki za zwłokę w trybie określonym w & 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 01 lutego 1999r. , w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustalaniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 12, poz. 104). Natomiast jeżeli organ odwoławczy nie orzekł o odsetkach, odsetki za opóźnienie w ustalaniu prawa do świadczenia lub jego wysokości należy ustalać w razie niedotrzymania ustawowego terminu na wydanie decyzji uwzględniającej orzeczenie organu odwoławczego. Jak wynika z okoliczności sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z dnia 31 marca 2013 r., Oddział ZUS (...) Oddział w W. wykonał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 13 lutego 2014 r., (a doręczony do Oddziału ZUS w dniu 13 marca 2014 r.) wydany w sprawie o sygn. akt VII U 259/13 i przyznał wnioskodawcy prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 3 listopada 2010 r. roku tj., od daty określonej w wyroku Sądu. Tym samym organ rentowy decyzję w sprawie prawa do świadczenia wydał zgodnie z przepisami tj. w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. W przypadku ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego. Sąd Okręgowy chciałby zauważyć, iż odsetki za opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia lub jego wysokości ustala się w razie niedotrzymania ustawowego terminu na wydanie decyzji uwzględniającej orzeczenie organu odwoławczego lub w przypadku orzeczenia przez Sąd odpowiedzialności organu rentowego za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczenia. Skoro Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII U 259/13 uwzględnił odwołanie ubezpieczonego, a akta wpłynęły do Oddziału rentowego w dniu 13 marca 2014 r., to uznać należy, iż decyzja z dnia 31 marca 2014 r. została wydana z zachowaniem 30 dniowego terminu, a tym samym wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz w ustawowym terminie. Sąd Okręgowy podkreśla, iż zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, art. 118 ust. 1a cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych rozumiany jest w ten sposób, że za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uznaje się dzień wpływu prawomocnego orzeczenia tylko w sytuacji, gdy za nieustalenie tych okoliczności nie ponosi odpowiedzialności organ rentowy (vide: Trybunał Konstytucyjny w P 11/07 w wyroku z dnia 11 września 2007 roku OTK-A 2007/8/97). Jak podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do wydania decyzji polegać może m.in. na przedłożeniu przez wnioskodawcę brakujących dowodów lub złożenie stosownego oświadczenia (o ile zaniedbano uczynić tego we wniosku), (por. wyrok SN z 8 stycznia 1991 r., sygn. akt II URN 120/90 oraz K. Antonów, M. Bartnicki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2007, s. 402). Zdaniem Sądu Okręgowego, należy zgodzić się z twierdzeniem, że przez wyjaśnienie "ostatniej niezbędnej okoliczności" trzeba rozumieć wyjaśnienie ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia samego istnienia prawa wnioskodawcy do świadczenia. Organ rentowy nie powinien zatem zwlekać (nawet dążąc do korzystniejszego ustalenia uprawnień zainteresowanego) z wydaniem decyzji do czasu rozstrzygnięcia okoliczności, które mogą mieć wpływ na nieznaczne podwyższenie świadczenia (por. K. Antonów, M. Bartnicki, op.cit., s. 402). Sąd Okręgowy podkreśla, iż powyższy przepis nie może być jednakże stosowany w oderwaniu od przepisu art. 85 ust.1ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), zgodnie z którym, jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie więc z brzmieniem cytowanego wyżej przepisu zasadą jest wypłata przez organ rentowy ustawowych odsetek określonych w przepisach prawa cywilnego, jeśli organ nie dokona tej wypłaty w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że zawarte w art. 85 ust. 1 ustawy określenie: "nie ustalił prawa do świadczenia" oznacza zarówno nie wydanie w terminie decyzji przyznającej świadczenie, jak i wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, mimo spełnienia warunków do jego uzyskania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2001 r., II UKN 402/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 501). Organ rentowy jest zwolniony jednak z obowiązku wypłaty odsetek, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Pamiętać przy tym należy, iż organ rentowy ponosi również odpowiedzialność za nieprawidłowe orzeczenie w sprawie o wcześniejszą emeryturę. Wydanie więc przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji, odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, w szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia, oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa (por. wyrok SN z 25 stycznia 2005 r., sygn. akt I UK 159/04, OSNP nr 19/2005, poz. 308). W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, iż organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, który zmienił niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie i przyznał mu prawo do wcześniejszej emerytury. Sąd Okręgowy zważył, iż istotne jest określenie czy w chwili orzekania przez organ rentowy, stan sprawy, w szczególności zgromadzona dokumentacja zatrudnienia, złożona przez wnioskodawcę, pozwalała na wydanie korzystnego dla wnioskodawcy orzeczenia. W ocenie Sądu Okręgowego odpowiedz jest negatywna. Wskazać należy, iż wydanie przez Sąd wyroku korzystnego dla wnioskodawcy poprzedzone było szerokim postępowaniem dowodowym. Sąd dopuścił bowiem dowód z zeznań świadka J. Ś. , który potwierdział czasokres zatrudnienia odwołującego w warunkach szczególnych oraz dowód w postaci opinii i opinii uzupełniającej biegłej sądowej zakresu BHP M. M. która uznała, iż w spornym okresie od 13 maja 1989 r. do 28 lutego 1993 r. odwołujący wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, iż nawet biegła sądowa dwukrotnie sporządzała opinie w zakresie dotyczącym spornego charakteru zatrudnienia odwołującego zaś fakt dopuszczenia dowodu z opinii biegłej oraz zeznań świadka wyraźnie wskazuje na skomplikowany charakter sprawy. Dlatego też Sąd uznał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest obowiązany do wypłaty odsetek, albowiem opóźnienie w ustaleniu i wypłacie prawa do świadczenia pieniężnego w postaci wcześniejszej emerytury z ubezpieczenia społecznego jest skutkiem innych przyczyn, niezależnych od Zakładu. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołanie, jako niezasadne, o czym orzekł w sentencji wyroku. J.R.