VII U 1626/24

VII U 1626/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 21 października 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel Protokolant: sekr. sądowy Maria Nalewczyńska po rozpoznaniu 21 października 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy B. H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne na skutek odwołania B. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 23 sierpnia 2024 r. nr (...) 1) oddala odwołanie, 2) zasądza od B. H. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. VII U 1626/24 UZASADNIENIE 23 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję nr (...) , którą stwierdził, że roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne B. H. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej w r. 2023 wynosi 24 430 zł, a roczna składka na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu 2 198,70 zł (decyzja - akta ZUS). 8 października 2024 r. B. H. , reprezentowana przez męża J. H. , odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 23 sierpnia 2024 r. nr (...) , wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że obowiązkowi składkowemu w roku składkowym 2023, powinna podlegać za 6 miesięcy prowadzonej działalności gospodarczej, tj. za luty, marzec i kwiecień, wrzesień, październik i listopad, kiedy działalność była prowadzona. Odwołująca się nadmieniła, że powyższe okresy prowadzenia działalności gospodarczej są zgodne z zapisem Rejestrze CEIDG i dodała, że w żadnym z tych miesięcy nie zrealizowała dochodu i tym samym nie został osiągnięty dochód za cały 2023 r., co potwierdza to wynik finansowy za 2023 r. który wykazał stratę w wysokości 1103,75 zł. Zdaniem odwołującej roczna składka zdrowotna winna stanowić iloraz 6 miesięcy (a nie 7 miesięcy) oraz miesięcznej składki zdrowotnej w wysokości 314,10 zł i wynosiła łącznie za 2023 r. 1 884,60 zł, przy rocznej podstawie wymiaru składki 20 940 zł (k. 3). W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od odwołującej się na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Organ rentowy wskazał, że z dokumentów zgromadzonych na koncie płatnika składek wynika, że B. H. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach od 19 grudnia 2022 r. do 17 kwietnia 2023 r. oraz od 1 września do 30 listopada 2023 r. W związku z powyższym w roku kalendarzowym 2023 płatnik składek prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez 7 miesięcy. Minimalna roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok 2023 r. obowiązująca B. H. wynosi więc 24 430 zł, natomiast roczna składka na to ubezpieczenie zdrowotne wynosi 2 198,70 zł (k. 19). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: B. H. prowadzi działalność gospodarczą od 1 września 2007 r. (k. 26). 19 grudnia 2022 r. wznowiła prowadzenie zawieszonej uprzednio działalności gospodarczej a od 18 kwietnia 2023 r. ponownie ją zawiesiła (k. 28). Następnie, wznowiła działalność od 11 września 2023 r. i zawiesiła ją 1 grudnia 2023 r. (k.27 - 29). B. H. w złożonej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. deklaracji ZUS DRA za kwiecień 2024 r. wykazała roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne za 2023 r. w wysokości 1884,60 zł Pismem z 22 maja 2024 r. ZUS (...) Oddział w W. poinformował B. H. o unieważnieniu złożonej deklaracji i wezwał do złożenia poprawnego dokumentu rozliczeniowego. 10 czerwca 2024 r. do Zakładu wpłynęło pismo pełnomocnika B. H. , w którym nie zgodził się ze stanowiskiem Zakładu wrażonym w piśmie z 22 maja 2024 r. o unieważnieniu deklaracji ZUS DRA za miesiąc 04/2024 r. w zakresie rozliczenia rocznego składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok składkowy 2023 27 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok składkowy 2023 z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, o czym zawiadomił B. H. . W toku postępowania do Zakładu wpłynęły wyjaśnienia do sprawy oraz dokumenty PIT - B za 2023 r., zestawienie okresów prowadzenia działalności z 9 lipca 2024 r., zrzut z ekranu stanu konta B. H. jako osoby ubezpieczonej z 14 czerwca 2024 r., lista wpłat na rachunek indywidualny, protokół ZUS z 15 maja 2024 r. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej B. H. w 2023 r. osiągnęła przychód w kwocie 975,60 zł, natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 12.679,35 zł. 26 lipca 2024 r. ZUS (...) Oddział w W. zakończył postępowanie wyjaśniające. Powyższy stan faktyczny został w całości odtworzony na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a która nie budzi także jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie podlega oddaleniu. Podkreślić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy są całkowicie bezsporne, natomiast strony wywodziły z nich odmienne skutki prawne, zatem spór zsiadały na gruncie sprawy ma wyłącznie charakter prawny. Wstępnie przypomnieć należy, że od 1 stycznia 2022 r. uległy znacznym zmianom zasady opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Od wskazanej daty obowiązują bowiem przepisy ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105), tzw. Polski Ład, w zakresie w jakim ustawa ta dotyczyła zmian przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . W/w ustawa wprowadziła szereg zmian dotyczących: przepisów podatkowych, ustalania wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zasad rozliczania składek, a zmiany te dotyczą w szczególności osób prowadzących działalność gospodarczą. W art. 81 ust. 2 i 2e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 146) - dalej u.ś.o.z. - wprowadzona została nieznana przed 1 stycznia 2022 r. roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących pozarolniczą działalność. Adresatami art. 81 ust. 2 są osoby prowadzące pozarolniczą działalność wskazane w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przedsiębiorcy, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tj. przedsiębiorcy korzystający z tzw. ulgi na start), opłacający podatek dochodowy na zasadach ogólnych (według skali podatkowej lub w formie podatku liniowego). Do tej właśnie grupy zalicza się B. H. . Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla ww. osób, w tym dla odwołującej się, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152 - 154 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , z uwzględnieniem art. 24 ust. 1 - 2b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego r. do 31 stycznia roku następnego, zwanego „rokiem składkowym” ( art. 81 ust. 2 u.ś.o.z.). Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu osoba, o której mowa w ust. 2, wpłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowiącej dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka (art. 81 ust. 2c u.ś.o.z.). W 2022 r. wnioskodawca przyjął formę opodatkowania - zasady ogólne według skali. Ubezpieczony, który ustala roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne na podstawie dochodu, wpłaca kwotę stanowiąca różnicę między roczną składką na ubezpieczenie zdrowotne ustaloną od rocznej podstawy, a sumą składek na ubezpieczenie zdrowotne wynikającą ze złożonych dokumentów za poszczególne miesiące roku składkowego (art. 81 ust. 2j). Cytowane przepisy posługują się dwoma pojęciami - rok kalendarzowy i rok składkowy. Rok kalendarzowy, jak powszechnie wiadomo, obejmuje miesiące od stycznia do grudnia, natomiast rok składkowy jest przesunięty i obejmuje miesiące od lutego danego r. do 31 stycznia roku następnego. Kluczowy dla rozstrzygnięcia sporu w n/n sprawie jest przepis art. 81 ust. 2 u.ś.o.z., który wyraźnie przewiduje, że dla grupy prowadzących działalność gospodarczą, którą ten przepis wymienia - a znajduje się w tej grupie również odwołująca się B. H. - roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b oraz 152-154 PDOFizU) a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (z uwzględnieniem art. 24 ust. 1 -2b PDOFizU). Dochód pomniejsza się o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Ustalona, jak wskazano, roczna podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje w tzw. roku składkowym, czyli od 1 lutego danego r. do 31 stycznia r. następnego. Ustawodawca wprowadził także dla wskazanej grupy ubezpieczonych roczną minimalną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli bowiem podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne ustalona na podstawie art. 81 ust. 2 u.ś.o.z. jest niższa od kwoty stanowiącej iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym (za który ustalany był wskazany powyżej dochód) i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, to podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za ten rok składkowy stanowi ta kwota (art. 81 ust. 2b u.ś.o.z.). W świetle wskazanych przepisów nie ulega wątpliwości, że roczną podstawą wymiaru składki jest dochód osiągnięty w danym roku kalendarzowym, a nie składkowym. W konsekwencji dla celów wyliczenia minimalnej wysokości rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne ww. osób uzasadnione jest odniesienie się do miesięcy roku kalendarzowego, a nie roku składkowego. W rozliczeniu rocznym podstawę wymiaru stanowi zatem dochód uzyskany w roku kalendarzowym, który zestawia się z sumą składek zapłaconych od lutego danego roku do stycznia roku następnego, co stanowi rok składkowy, który został celowo tak zdefiniowany przez ustawodawcę, aby uwzględniać, że miesięczna składka zdrowotna jest ustalana z miesięcznym przesunięciem (od dochodu z miesiąca poprzedniego). Dzięki takiemu bowiem rozwiązaniu ubezpieczony ma czas na dokładne ustalenie podstawy wymiaru składki miesięcznej. Minimalna roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych jest ustalana jako iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym, za który ustalany był dochód i kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego. W przypadku zawieszenia lub zakończenia działalności gospodarczej dochód uzyskany przez przedsiębiorcę w skali roku kalendarzowego do czasu zawieszenia działalności podlega pełnemu rozliczeniu. Składka wyliczona od rocznej podstawy jej wymiaru może odbiegać od sumy składek na ubezpieczenie zdrowotne opłaconych za poszczególne miesiące w sytuacji np. zawieszenia albo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w trakcie r. (tak: A. Sidorko [w:] Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. IV, red. A. Pietraszewska - Macheta, Warszawa 2023, art. 81). Przenosząc powyższe na grunt sprawy, wskazać należy, że odwołująca się wznowiła prowadzenie działalności w grudniu 2022 r., zatem prowadziła ją również w styczniu 2023 r. Błędnie zatem, w rocznym rozliczeniu nie wykazała tego miesiąca i jako miesiące podlegania ubezpieczeniu wyszczególniła tylko 6 miesięcy z roku składkowego, tj. luty, marzec i kwiecień, wrzesień, październik i listopad a nie 7 miesięcy z roku kalendarzowego tj. styczeń, luty, marzec, kwiecień, wrzesień, październik i listopad. Odwołująca się nie wzięła błędnie pod uwagę tego, że roczną podstawą wymiaru składki jest dochód osiągnięty w danym roku kalendarzowym, a nie w roku składkowym i dla celów wyliczenia minimalnej wysokości rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne uzasadnione jest odniesienie się do miesięcy roku kalendarzowego, a nie roku składkowego, ro stwierdzić należy, że sporny miesiąc, tj. styczeń, 2023 r. powinien być uwzględniony do liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w r. kalendarzowym 2023 r. Mając na względzie powołane okoliczności Sąd ocenił, że decyzja wydana przez organ rentowy jest zgodna z prawem, dlatego odwołanie - jako bezzasadne - podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 KPC , o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd kierował się utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, w którym przyjmuje się, że wartością przedmiotu zaskarżenia w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (zapłaconą) przez odwołującego i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres - art. 22 w związku z art. 398 2 § 1 KPC (por. postanowienia z 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23 - 24, poz. 301; z 26 stycznia 2011 r., II UK 190/10, z 7 kwietnia 2010 r. I UZ 8/10, z 24 maja 2012 r., II UZ 16/12, oraz z 7 listopada 2013 r. II UZ 59/13). Poglądy te odnoszą się do sytuacji, gdy istotą sporu jest wysokość składek wymierzonych od ustalonej przez organ rentowy podstawy ich wymiaru. W takim przypadku wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek zapłaconych a wysokością składek naliczonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej ww. pogląd znajduje zastosowanie, ponieważ w istocie spór sprowadzał się do ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Mając to na uwadze Sąd ustalił, że wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie stanowi kwota 314,10 zł - będąca różnicą 2198,70 zł (tj. kwoty składki należnej liczonej od ustalonej przez ZUS podstawy jej wymiaru) i 1884,60 zł (tj. kwoty uiszczonej przez odwołujące się). W tym stanie rzeczy Sąd w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 3 KPC w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził na rzecz organu rentowego od odwołującej się jako strony przegrywającej postępowanie kwotę 90 zł - stanowiącą stawkę minimalną dla wartości przedmiotu sporu do 500 zł - wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. .