VII U 1592/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia i wysokości wynagrodzenia z lat 1976-1977 z powodu braku odpowiednich danych w posiadaniu organu rentowego.
S. R. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia i wysokości wynagrodzenia z lat 1976-1977, argumentując, że pracodawca ma obowiązek wystawić takie zaświadczenie. ZUS odmówił, wskazując na brak imiennych deklaracji rozliczeniowych od płatnika (Areszt Śledczy w K.) oraz zniszczenie dokumentacji. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że ZUS nie dysponował danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, a postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do merytorycznego rozstrzygania spornych kwestii.
S. R. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 19 października 2020 r., która odmówiła wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w Areszcie Śledczym w K. w latach 1976-1977. Ubezpieczony powoływał się na obowiązek pracodawcy do wydawania takich zaświadczeń i wskazywał na przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz orzecznictwo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania, argumentując, że z posiadanej dokumentacji nie wynikają żądane okoliczności, ponieważ płatnik składek rozliczał się za pomocą bezimiennych deklaracji, a karty depozytowe osadzonych uległy zniszczeniu. Sąd Okręgowy ustalił, że S. R. był zatrudniony w Areszcie Śledczym w K. w latach 1976-1977, jednak płatnik składał deklaracje bezimienne, a dokumentacja uległa zniszczeniu. Sąd oddalił odwołanie, uznając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający fakty wynikające z posiadanych przez organ danych, a nie rozstrzygający sporne kwestie prawne. Ponieważ ZUS nie dysponował danymi pozwalającymi na wydanie żądanego zaświadczenia, decyzja o odmowie była prawidłowa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie jest zobowiązany do wydania takiego zaświadczenia, jeśli nie dysponuje danymi potwierdzającymi te fakty w swojej ewidencji lub rejestrach.
Uzasadnienie
Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający fakty wynikające z posiadanych przez organ danych, a nie rozstrzygający sporne kwestie prawne. W przypadku braku odpowiednich danych w posiadaniu ZUS, odmowa wydania zaświadczenia jest uzasadniona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. R. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 217 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.
k.p.a. art. 217 § 2 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zaświadczenie wydaje się, gdy osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
k.p.a. art. 218 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Pomocnicze
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 125 § 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 125a § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Powód powołał się na możliwość odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku niewywiązania się z obowiązku wydania zaświadczenia.
k.p.a. art. 218 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
ustawa systemowa art. 83b § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W sprawach o wydanie zaświadczenia, gdy przepisy procedury administracyjnej przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład wydaje decyzję.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 15 § 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W przypadku braku możliwości ustalenia podstawy wymiaru składek, przyjmuje się kwotę minimalnego wynagrodzenia.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 50 § 2j
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie może być udowadniana zeznaniami świadków.
k.p.c. art. 148 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdy przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
k.p.c. art. 477 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 3 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie wniosku dowodowego z opinii biegłego z uwagi na brak dokumentacji.
rozporządzenie art. 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.
Zwolnienie zakładów pracy zatrudniających powyżej 20 pracowników z imiennego zgłaszania do ubezpieczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak danych w posiadaniu ZUS uniemożliwiający wydanie zaświadczenia. Deklaracje rozliczeniowe były bezimienne. Dokumentacja płatnika składek uległa zniszczeniu. Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do merytorycznego rozstrzygania spornych kwestii prawnych.
Odrzucone argumenty
Obowiązek pracodawcy do wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia i wysokości wynagrodzenia. Naruszenie przepisów k.p.a. i rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe przez ZUS.
Godne uwagi sformułowania
zaświadczenie stanowi przejaw wiedzy organu rentowego i nie może być traktowane jako jego oświadczenie woli nie można tym samym, w trybie zaświadczeń, otrzymać takich danych, które przesądzą chociażby kierunek postępowania w sprawie toczącej się w ramach innego, ogólnego postępowania administracyjnego tam, gdzie jest spór co do prawa, nie powinno być w tym zakresie wydane zaświadczenie
Skład orzekający
Monika Rosłan-Karasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do rozstrzygania spornych kwestii prawnych, a organ rentowy nie jest zobowiązany do wydania zaświadczenia, jeśli nie posiada odpowiednich danych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku danych w ZUS z powodu bezimiennych deklaracji i zniszczenia dokumentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z uzyskiwaniem zaświadczeń z ZUS w przypadku braku dokumentacji, co jest częstym problemem dla wielu ubezpieczonych.
“ZUS odmówił zaświadczenia o latach pracy? Sprawdź, dlaczego i co możesz zrobić.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Rosłan-Karasińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. w Warszawie sprawy S. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o wydanie zaświadczenia na skutek odwołania S. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 19 października 2020 r. znak (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VII U 1592/20 UZASADNIENIE W dniu 13 listopada 2020 r. S. R. złożył za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odwołanie od decyzji z dnia 19 października 2020r. nr: (...) odmawiającej wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia u płatnika - Areszt Śledczy w K. w latach 1976-1977. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony zaakcentował, że zgodnie z obowiązującymi przepisami pracodawca ma obowiązek wydania pracownikowi, a także organowi rentowemu zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości oraz zobowiązany jest do wystawienia zaświadczenia o wysokości przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconego za okresy, za które przychód ten przysługuje, a także o wysokości wypłacanych wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, świadczeń i zasiłków oraz innych należności zgodnie z treścią art. 125 ust. 1 pkt 2 oraz art. 125a ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W przypadku natomiast gdy dokumentacja, którą pracodawca ma zgodnie z przepisami obowiązek prowadzić uległa zniszczeniu np. na skutek zalania, pracodawca nie ma obowiązku wystawienia pracownikowi zaświadczenia RP-7. W takiej sytuacji pracodawca może wystąpić do jednostki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z właściwie przygotowanym oświadczeniem, w którym wyjaśni przyczynę braku posiadania odpowiedniej dokumentacji. W takim oświadczeniu należy wskazać przyczynę, z powodu której dokumenty uległy zniszczeniu bądź zagubieniu. Za nieprzedstawienie właściwego dokumentu w tym zakresie, pracodawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności. Ubezpieczony powołał się także na orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 maja 2008 r. (III APa 67/07), w którym Sąd ten wskazał, że niewywiązanie się z obowiązku zawartego w art. 125 ust. 1 pkt 2 oraz art. 125a ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS może być uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania uzasadniające odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c. W ocenie ubezpieczonego, nie wydając takiego zaświadczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia z 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe . Mając na uwadze powyższe, odwołujący S. R. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie organu rentowego do wydania zaświadczenia o okresie ubezpieczenia oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w Areszcie Śledczym w K. w latach 1976-1977 ewentualnie o zobowiązanie ww. płatnika składek do wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z właściwie przygotowanym oświadczeniem, w którym wyjaśni on przyczynę braku posiadania odpowiedniej dokumentacji, tak, by organ rentowy poczynił dalsze kroki w celu ustalenia wszystkich potrzebnych danych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (odwołanie z dnia 13 listopada 2020 r. k. 3-6 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wniósł o oddalenie odwołania wskazując w odpowiedzi na odwołanie, że zaświadczenie może być wydane celem potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych, znajdujących się w jego posiadaniu. Tymczasem z posiadanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokumentacji w postaci akt płatnika składek nie wynika okoliczność, na którą odwołujący żąda wydania zaświadczenia, albowiem w spornym okresie czasu płatnik składek rozliczał się za pomocą bezimiennych deklaracji rozliczeniowych. Brak jest zatem podstaw do wydania zaświadczenia. Dodał też, że jak wynika z kserokopii pisma Służby Więziennej z dnia 26 listopada 2015 r., podpisanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego w K. , karty depozytowe osadzonych z tamtego okresu czasu były składowane i przechowywane przez 20 lat, po czym uległy zniszczeniu. Organ rentowy wskazał że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania przez nich ubezpieczeniu i wymiarowi czasu pracy. W niniejszej sprawie nie można jednak zastosować ww. przepisu. Ponadto zgodnie z treścią art. 50 ust. 2j ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, nie może być udowadniana zeznaniami świadków. Zatem wobec braku informacji o wysokości podstawy wymiaru składek, należało wydać rozstrzygnięcie o negatywnej dla odwołującego treści. Jednocześnie przepis art. 217 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Dalej art. 218 wskazuje, że organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Z kolei odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Ustawodawca w treści art. 83b ust. 1 ww. ustawy systemowej wskazał, że jeżeli przepisy procedury administracyjnej przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Na tej podstawie organ rentowy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawnie oraz faktycznie uzasadniona (odpowiedź na odwołanie z dnia 14 grudnia 2020 r. k. 14-15 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: S. R. , urodzony w dniu (...) , w okresach od 26 stycznia 1976 r. do 28 października 1976 r. i od 30 października 1976 r. do 1 października 1977 r. był osadzony w Zakładzie Karnym w J. , gdzie był zatrudniony na Oddziale Zewnętrznym w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika fizycznego. W dniu 27 listopada 1998r. Areszt Śledczy w K. wydał mu stosowne zaświadczenie o wykonywaniu pracy, w którym potwierdził okres zatrudnienia, wymiar czasu pracy oraz zajmowane stanowisko. W zaświadczeniu nie wskazano kwot otrzymywanego wynagrodzenia za pracę. Karty depozytowe osadzonych z ww. okresu czasu były przechowywane w zbiorach archiwalnych przez okres 20 lat od zwolnienia, a następnie podlegały zniszczeniu oraz utylizacji (pismo z dnia 26 listopada 2015 r. k. 9, zaświadczenie o wykonywaniu pracy z dnia 27 listopada 1998 r. k. 11 a.s.). W powyższym okresie Areszt Śledczy w K. składał deklaracje bezimienne, tj. bez imiennego wykazu osób ubezpieczonych i bez informacji o składnikach wynagrodzenia tych osób (pismo z dnia 6 marca 2020 r. k. 10 a.s., deklaracje – nienumerowane karty a.r.). W dniu 13 października 2020 r. S. R. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wydanie zaświadczenia o przebiegu ubezpieczeń. W treści wniosku ubezpieczony wskazał, że w celu prawidłowego ustalenia wysokości emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wnosi o potwierdzenie, że w latach 1976-1977 były za niego odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu zatrudnienia w Areszcie Śledczym w K. . Ubezpieczony dodał, że w przypadku, gdy dokumentacja, którą pracodawca ma zgodnie z przepisami obowiązek prowadzić, uległa zniszczeniu, pracodawca nie ma obowiązku wystawienia pracownikowi zaświadczenia Rp-7. Stwierdził, że Areszt Śledczy w K. nie ma możliwości wystawienia druku Rp-7, gdyż jego karta z osadzenia uległa zniszczeniu po upływie 20 lat od zwolnienia z ww. jednostki penitencjarnej. W związku z powyższym, to organ rentowy powinien wystawić stosowny dokument (wniosek o wydanie zaświadczenia z dnia 13 października 2020 r. k. 7-8 a.s.). W rozpoznaniu ww. wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wydał w dniu 19 października 2020 r. decyzję nr: (...) , w której odmówił ubezpieczonemu wydania stosownego zaświadczenia. Organ rentowy wskazał, że nie może potwierdzić okresu ubezpieczenia od 1976 r. do 1977 r., ponieważ w ww. latach płatnik składał deklaracje bezimienne, tj. bez imiennego wykazu osób ubezpieczonych i bez informacji o składnikach wynagrodzenia tych osób. Wobec tego nie ma możliwości stwierdzenia, czy we wskazanym okresie S. R. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, a tym samym, czy zostały za niego opłacone składki na ubezpieczenia społeczne (decyzja ZUS z dnia 19 października 2020 r.- nienumerowane karty akt ZUS). S. R. odwołał się od ww. decyzji (odwołanie z dnia 13 listopada 2020 r. k. 3-6 a.s.). Powyższy stan faktyczny, który nie był w sprawie sporny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie niekwestionowanych przez strony dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego. Jednocześnie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. , pominął wniosek odwołującego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z uwagi na brak dokumentacji kadrowo-płacowej dotyczącej okresu zatrudnienia ubezpieczonego w latach 1976-1977, a w oparciu o deklaracje bezimienne nie ma możliwości potwierdzenia wysokości otrzymywanego wynagrodzenia, jak również tego, że od wynagrodzenia były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne. W związku z tym, bezprzedmiotowy był wniosek strony odwołującej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność wskazaną w piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie S. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 19 października 2020 r., jako bezzasadne, podlegało oddaleniu. Rozpoznanie sprawy w analizowanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. (Dz. U. z 2021r., poz. 11), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a zatem nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów. Spór dotyczył jedynie prawa. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym. Tytułem wstępu należy wskazać, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie ( art. 477 9 k.p.c. i art. 477 14 k.p.c. ) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. To oznacza, że wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, odnośnie żądań zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., II UK 275/11) . Tak było również w rozpatrywanej sprawie, w której Sąd był władny jedynie do tego, by skontrolować decyzję z dnia 19 października 2020 r. i rozstrzygnąć o jej zasadności w granicach tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Inne kwestie i żądania, nie mieszczące się w zakresie tego, o czym mowa w kontrolowanej decyzji, jak choćby żądanie S. R. dotyczące uwzględnienia, że okres jego zatrudnienia w latach 1976 – 1977 jest okresem składkowym, wykraczały poza zakres rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji i nie mogły być przedmiotem oceny Sądu. Sąd skoncentrował się na tym tylko, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zasadnie odmówił S. R. wydania zaświadczenia za lata 1976 – 1977, o jakie ubezpieczony wnioskował. Zgodnie z brzmieniem art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a. ), organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie to powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni ( art. 217 § 3 k.p.a. ). Jak stanowi ust. 2 pkt 2 art. 217 k.p.a. , zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W przypadkach, o których mowa we wspomnianym art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. , organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu ( art. 218 § 1 k.p.a. ). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające ( art. 218 § 2 k.p.a. ). Postępowanie o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. w związku z art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) nie jest postępowaniem merytorycznym (por. wyrok Sadu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2016r., III AUa 21/16). Samo zaś zaświadczenie stanowi przejaw wiedzy organu rentowego i nie może być traktowane jako jego oświadczenie woli, co nadawałoby decyzji charakter władczy czy merytoryczny. Jest ono aktem przewidzianym przepisami prawa, wydawanym na żądanie osoby, która się o nie ubiega, przy czym osoba ta musi wykazać interes prawny w jego pozyskaniu. W orzecznictwie podkreśla się, że zaświadczenie nie tworzy, nie uchyla i nie zmienia istniejących stosunków prawnych. Wydając takie zaświadczenie organ rentowy przedstawia jedynie zanany mu na daną chwilę (a więc niejako wstecz) stan faktyczny lub prawny, a nie rozstrzyga o żadnych prawach i obowiązkach ubezpieczonego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r., III AUa 418/06, wyrok Sadu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2016 r., III AUa 21/16, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r., II UK 52/09 , wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2017 r., III AUa 1344/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2013 r., III AUa 30/13 ). Strona nie może więc - w drodze zaświadczenia - uzyskać de facto rozstrzygnięcia kwestii, która będzie dopiero przedmiotem orzekania w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Nie można tym samym, w trybie zaświadczeń, otrzymać takich danych, które przesądzą chociażby kierunek postępowania w sprawie toczącej się w ramach innego, ogólnego postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, strona nie może domagać się stwierdzenia w drodze urzędowego zaświadczenia istnienia faktów prawotwórczych, których ustalenie jest przedmiotem oceny prawnej organu w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej. Nie może domagać się, aby organ przesądzał w drodze zaświadczenia przesłanki, które będą (chociażby ewentualnie) badane w ramach innego postępowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r., III AUa 775/15). Podkreśla się ponadto w orzecznictwie, że gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Tam bowiem gdzie jest spór co do prawa, nie powinno być w tym zakresie wydane zaświadczenie, gdyż ma ono jedynie potwierdzać stan rzeczy na podstawie posiadanych przez organ rentowy danych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r., II UK 52/09, wyrok Sądy Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2003 r., III RN 21/02, tak też: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 1998 r., III SA 1282/97). Zacytowany art. 218 § 1 k.p.a. odwołuje się do potwierdzenia w zaświadczeniu faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydanie zaświadczenia polega więc w istocie na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia. Użyte w ww. przepisie określenie „danych znajdujących się w jego posiadaniu” nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (M. Jaśkowska, Komentarz do art. 218 k.p.a., (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el 2016). Zaświadczenia nie można również wystawić jedynie na podstawie zeznań świadków przedłożonych przez stronę (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11 maja 2006 r., II SA/Bk 1047/05). Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji są informacje zgromadzone przez ten organ przed wystąpieniem danej osoby o wystawienie zaświadczenia (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2018, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r., II SA/Wa 955/12). Jak już zostało wspomniane, organ wydając zaświadczenie na podstawie posiadanych danych i dokumentów, może ewentualnie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, ale jedynie w ograniczonym, koniecznym zakresie. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (M. Jaśkowska, Komentarz do art. 218 k.p.a., (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el 2016). Powyższe oznacza, że postępowanie w zakresie wydawania zaświadczeń obejmuje jedynie potwierdzenie stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych przez organ dokumentów. Ponadto treścią zaświadczenia może być objęte jedynie pozytywne załatwienie wniosku, na co wskazał między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 marca 2011r. (II SA/Gd 971/10). W sytuacji zaś, gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać jedynie orzeczenie odmawiające wydania zaświadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 maja 2010r., VIII SA/Wa 88/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 października 2007 r., II SA/Bk 487/07). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z § 12 obowiązującego do dnia 31 grudnia 1998 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego, rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. z 1990r., Nr 41, poz. 7), zakłady pracy zatrudniające powyżej 20 pracowników zwolnione były z imiennego zgłaszania do ubezpieczenia, zgłaszały natomiast pracowników do ubezpieczenia przez podanie w deklaracji rozliczeniowej łącznej liczby zatrudnionych pracowników na koniec okresu, którego deklaracja dotyczyła. Jak wynika z dokumentacji posiadanej przez organ rentowy, Areszt Śledczy w K. rozliczał się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych składając właśnie deklaracje bezimienne. Tym samym organ rentowy nie otrzymywał informacji o tym, kto jest jego pracownikiem oraz jakie są jego składniki wynagrodzenia. Wobec braku takich informacji, opierając się na swoich rejestrach, ewidencji i innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie mógł stwierdzić, czy w spornym okresie czasu odwołujący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i czy zostały opłacone za niego należne składki. Na marginesie należy zaznaczyć, że organ rentowy nie prowadził postępowania w zakresie uznania spornego okresu za okres składowy. Wniosek odwołującego dotyczył wydania zaświadczenia o okresie podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz o wysokości pobranego wynagrodzenia. Zatem przedmiot sprawy sądowej wyznaczał wniosek skarżącego o wydanie zaświadczenia oraz decyzja organu rentowego o odmowie wydania takiego zaświadczenia. Sprawa sądowa mogła zatem obejmować tylko przedmiot rozstrzygania wynikający z żądania wydania ww. dokumentu oraz z odpowiadającej mu decyzji ZUS. Reasumując, skoro na chwilę wydania skarżonej decyzji organ rentowy nie dysponował dokumentacją i własnymi danymi potwierdzającymi opłacanie przez płatnika składek - Areszt Śledczy w K. składek za odwołującego za lata 1976-1977, a także wskazującymi na wysokość wypłacanego wynagrodzenia w tym okresie czasu, to decyzja o odmowie wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na ubezpieczenia społeczne, jak również o wysokości wynagrodzenia za wskazany okres czasu, była prawidłowa. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , odwołanie S. R. od decyzji z dnia 19 października 2020r., jako bezzasadne, podlegało oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI