VII U 1469/16

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w WarszawieWarszawa2017-03-02
SAOSubezpieczenia społecznekapitał początkowyŚredniaokręgowy
kapitał początkowyubezpieczenia społecznenauka zawoduokres składkowyumowa o pracęZUSemeryturastaż pracy

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS odmawiającej zaliczenia okresu nauki w szkole zawodowej do stażu pracy przy ustalaniu kapitału początkowego, uznając brak indywidualnej umowy o pracę.

Ubezpieczony odwołał się od decyzji ZUS, która odmówiła zaliczenia okresu nauki w szkole zawodowej do stażu pracy przy ustalaniu kapitału początkowego. Pełnomocnik ubezpieczonego argumentował, że w tym okresie odbywał on naukę zawodu i otrzymywał wynagrodzenie. Sąd Okręgowy, analizując przepisy dotyczące zatrudniania młodocianych, uznał, że brak indywidualnej umowy o pracę między uczniem a zakładem pracy uniemożliwia zaliczenie tego okresu jako okresu składkowego, a tym samym nie wpływa na ustalenie kapitału początkowego. W konsekwencji, sąd oddalił odwołanie.

Sprawa dotyczyła odwołania H. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia kapitału początkowego poprzez zaliczenie okresu nauki w szkole zawodowej od 1 września 1973 r. do 19 czerwca 1976 r. Pełnomocnik odwołującego wnosił o zmianę decyzji, argumentując, że w tym okresie ubezpieczony pracował w ramach nauki zawodu i otrzymywał wynagrodzenie, a organ rentowy niesłusznie nie uznał przedstawionych dowodów. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony uczęszczał do szkoły przyzakładowej, gdzie dzielił czas między naukę teoretyczną a praktyczne przyuczanie do zawodu, otrzymując wynagrodzenie. Kluczową kwestią było ustalenie, czy okres ten można uznać za okres składkowy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Analizując przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu oraz Kodeksu pracy z 1974 r., sąd doszedł do wniosku, że dla zaliczenia okresu nauki jako okresu składkowego, niezbędne było zawarcie indywidualnej umowy o pracę lub umowę w celu przygotowania zawodowego między młodocianym a zakładem pracy. Ponieważ w niniejszej sprawie takie umowy nie zostały zawarte, a praca miała charakter szkoleniowy i praktyczny w ramach programu nauki, sąd uznał, że nie można było zakwalifikować tego okresu jako okresu zatrudnienia. Wobec powyższego, sąd oddalił odwołanie jako niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, okres nauki w szkole zawodowej, nawet połączony z praktykami w zakładzie pracy i otrzymywaniem wynagrodzenia, nie może być zaliczony jako okres składkowy do ustalenia kapitału początkowego, jeśli nie została zawarta indywidualna umowa o pracę lub umowa w celu przygotowania zawodowego między młodocianym a zakładem pracy.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach regulujących zatrudnianie młodocianych, które wymagały zawarcia pisemnej umowy (o pracę lub w celu przygotowania zawodowego) między młodocianym a zakładem pracy, aby okres ten mógł być uznany za składkowy. Brak takiej umowy, mimo odbywania praktyk i otrzymywania wynagrodzenia, wyklucza możliwość zaliczenia tego okresu do stażu pracy przy ustalaniu kapitału początkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
H. G.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (17)

Główne

ustawa emerytalna art. 173 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 174 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 174 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 174 § 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 53 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 6 § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 6 § 2 pkt 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa z 1958 r. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy

ustawa z 1958 r. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy

k.p. art. 190

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 191 § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 194

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 195 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

rozporządzenie RM z 1974 r. art. 1 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

rozporządzenie RM z 1974 r. art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

rozporządzenie RM z 1974 r. art. 5 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak indywidualnej umowy o pracę lub umowy w celu przygotowania zawodowego między młodocianym a zakładem pracy. Okres nauki w szkole zawodowej, nawet z praktykami i wynagrodzeniem, nie stanowi okresu składkowego bez formalnego zatrudnienia. Praca wykonywana w ramach nauki zawodu miała charakter szkoleniowy, a nie stosunku pracy.

Odrzucone argumenty

Okres nauki w szkole zawodowej powinien być zaliczony jako okres składkowy do ustalenia kapitału początkowego. Otrzymywanie wynagrodzenia i odbywanie praktyk w zakładzie pracy świadczy o istnieniu stosunku pracy.

Godne uwagi sformułowania

Okres uczęszczania przez H. G. do szkoły zawodowej zbiegł się ze zmianami w przepisach regulujących zatrudnienie osób młodocianych w celu nauki zawodu. Zasadniczą kwestią wymagająca rozstrzygnięcia jest więc to, czy nauka zawodu była pobierana przez młodocianego przy jego równoczesnym zatrudnieniu, czy też jako przedmiot praktyczny w programie nauki szkolnej. Stosunek zatrudnienia obejmował bowiem tylko młodocianych przyjętych do pracy w celu nauki zawodu, obowiązanych do dokształcania się w szkole, nie zaś tych, którzy pobierali naukę bez zatrudnienia się.

Skład orzekający

Małgorzata Jarząbek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie okresów składkowych na podstawie nauki zawodu i wymogu posiadania indywidualnej umowy o pracę."

Ograniczenia: Dotyczy okresu przed 1999 r. i specyficznych przepisów dotyczących zatrudniania młodocianych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację przepisów dotyczących okresów składkowych i zatrudniania młodocianych.

Czy nauka zawodu to praca? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek do zaliczenia okresu do kapitału początkowego.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VII U 1469/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2017 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Jarząbek Protokolant: Monika Bąk-Rokicka po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. w Warszawie sprawy H. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. o wysokość kapitału początkowego na skutek odwołania H. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. z dnia 4 sierpnia 2016 r. znak: (...) - oddala odwołanie. Sygn. akt VII U 1469/16 UZASADNIENIE W dniu 9 września 2016 r. (data prezentaty w ZUS) H. G. złożył za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. odwołanie od decyzji ww. organu rentowego z dnia 4 sierpnia 2016 r. znak: (...) w przedmiocie ponownego ustalenia kapitału początkowego. Działająca w imieniu H. G. pełnomocnik zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o jej zmianę poprzez ustalenie kapitału początkowego odwołującego przy zaliczeniu do stażu pracy okresu od 1 września 1973 r. do 19 września 1976 r., jak również o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków wskazanych w treści odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik odwołującego wskazała, że odwołujący w powyższym okresie odbywał naukę w (...) Szkole (...) przy Zakładach (...) w W. i w trakcie nauki pracował w we wskazanym wyżej zakładzie pracy w ramach nauki zawodu, z czego otrzymywał wynagrodzenie. Mimo przedstawienia organowi rentowemu kopii świadectwa ukończenia szkoły organ ten nie uznał tego dowodu za wiarygodny i nie zaliczył powyższego okresu nauki przy ustaleniu kapitału początkowego odwołującego. Ponadto organ rentowy nie uznał za wiarygodne zeznań świadków dotyczących charakteru nauk i pracy odwołującego we wskazanym wyżej okresie. W ocenie pełnomocnik odwołujący może udowodnić fakt świadczenia pracy w spornym okresie nauki (...) na podstawie dowodu z zeznań świadków innych niż powołani w postępowaniu poprzedzającym wydanie skarżonej decyzji. W odpowiedzi na odwołanie z dnia 27 września 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. wniósł o oddalenie odwołania H. G. na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wyjaśnił, że w związku z ponownym wnioskiem o ustalenie kapitału początkowego odwołujący przedłożył organowi zeznania świadków oraz świadectwa ukończenia (...) Szkoły (...) na okoliczności odbywania praktycznej nauki zawodu w okresie od 1 września 1973 r. do 19 czerwca 1976 r. W ocenie organu rentowego powyższe dowody nie mogły zostać uznane za wystarczające do zaliczenia spornego okresu, gdyż jeden ze świadków w tym czasie odbywał zasadniczą służbę wojskową, a drugi był zatrudniony w (...) w W. dopiero września 1974 r. Organ rentowy wskazał ponadto, że warunkiem niezbędnym do uznania okresu praktycznej nauki zawodu jest przedłożenie indywidualnej umowy zawartej pomiędzy zakładem pracy i młodocianym zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958 r. nr 45 poz. 226 ze zm.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: H. G. , urodzony w dniu (...) , w okresie od 1 września 1973 r. do 19 czerwca 1976 r. uczęszczał do (...) Szkoły (...) (...) w W. (dalej również jako (...) w W. ), gdzie uczył się zawodu tokarza. (...) Szkoła (...) do której uczęszczał odwołujący była szkołą przyzakładową, mieściła się na tym samym terenie co zakład pracy. Tygodniowy plan uczniów, w tym odwołującego, dzielił się na część teoretyczną oraz praktyczne przyuczanie do zawodu. W pierwszej klasie zajęcia obejmowały 3 dni nauki i 2 dni warsztatów szkolnych, natomiast w klasie drugiej i trzeciej nauka obejmowała jedynie 2 dni, z kolei a warsztaty 3 dni. Uczniowie otrzymywali wynagrodzenie za pracę, które ulegał zwiększeniu w kolejnych klasach: 150 zł w pierwszej klasie, od 300 zł do 360 zł w drugiej klasie oraz 630 zł w klasie trzeciej. W ramach praktycznej nauki zawodu Zakłady (...) w W. nie zawierały indywidualnych umów o naukę zawodu z uczniami (...) Szkoły (...) (kopia świadectwa ukończenia (...) potwierdzona za zgodność z oryginałem k. 36 a.r., zeznania świadków: J. K. k. 28-29 a.s., A. W. k. 29 a.s., Z. J. k. 29-30 a.s. i S. Z. k. 30 a.s., dowód z przesłuchania odwołującego k. 30-31 a.s.). Po zakończeniu nauki w (...) Szkole (...) odwołujący został w dniu 1 września 1976 r. zatrudniony w (...) w W. na stanowisku tokarza, gdzie pracował do 17 września 1977 r. (kopia świadectwa pracy z 10.11.1977 potwierdzona za zgodność z oryginałem k. 3 a.r.). W dniu 21 października 2002 r. H. G. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ustalenie kapitału początkowego. Wraz z wnioskiem odwołujący przedstawił kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych oraz dokumentację na potwierdzenie okresów zatrudnienia. Na wskutek powyższego wniosku organ rentowy wydał w dniu 13 lutym 2003 r. decyzję znak: (...) na podstawie której ustalił kapitał początkowy odwołującego na dzień 1 stycznia 1999 r. w wymiarze 96.010,42 zł (wniosek o ustalenie kapitału początkowego wraz z załącznikami k. 1-6, decyzja ZUS z 13.02.2003 r. ws. ustalenia kapitału początkowego k. 27-29 a.r.). W dniu 10 listopada 2015 r. H. G. wniósł o ponowne ustalenie kapitału początkowego. Do wniosku odwołujący załączył zeznania świadków A. W. i J. K. oraz kopię świadectwa ukończenia (...) Szkoły (...) przy (...) w W. (wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego z załącznikami k. 32-36 a.r.). W dniu 4 sierpnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wydał skarżoną decyzję znak: (...) wskazując, że ustalił kapitał początkowy odwołującego na dzień 1 stycznia 1999 r. w takim samym wymiarze jak w decyzji z dnia 13 lutego 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że nie uwzględnił okresu nauki w (...) Szkoły (...) (...) przy (...) w W. od 1 września 1973 r. do 19 czerwca 1976 r. gdyż nie uznał przedłożonych przez odwołującego zeznań świadków za wiarygodne (skarżona decyzja ZUS z 04.08.2016 r. k. 45 a.r.). H. G. odwołał się od powyższej decyzji w dniu 9 września 2016 r. inicjując tym samym niniejsze postępowanie (odwołanie k. 2 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów załączonych do akt sprawy i akt organu rentowego, jak również w oparciu o zeznania świadków J. K. , A. W. , Z. J. i S. Z. oraz zeznania odwołującego H. G. . Dowody z dokumentów pozwoliły na ustalenie ogólnych ram stanu faktycznego, jak również dostarczyły istotnych informacji co do charakteru praktyk zawodowych odbywanych przez odwołującego w latach 1973-1976 r. Strony nie kwestionowały prezentowanych wyżej dowodów z dokumentów, na których Sąd oparł się przy dokonywaniu ustaleń, a same dokumenty nie budziły zastrzeżeń z perspektywy ich waloru dowodowego, toteż Sąd uznał je w całości za wiarygodne. Co do zasady Sąd dał wiarę zeznaniom osób przesłuchanych w toku postępowania. Zarówno świadkowie jak i odwołujący byli uczniami (...) Szkoły (...) w M. , a ich zeznania były ze sobą zgodne i wzajemnie się uzupełniały w zakresie wskazywanych informacji, takich jak rozkład zajęć teoretycznych i praktycznych, wykonywanie pracy w ramach warsztatów szkolnych w (...) w W. czy też brak podpisywania przez zakład pracy indywidualnych umów o naukę zawodu z uczniami szkoły. Jednocześnie ani świadkowie ani odwołujący nie byli w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy zakład pracy odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne w związku z wypłacanym im wynagrodzeniem jak również czy okresy nauki w szkole były uwzględnione w wystawianych im świadectwach pracy. Z pewną rezerwą natomiast Sąd podszedł do zeznań świadka J. K. . Świadek wskazał bowiem, że uczęszczał do szkoły zawodowej w terminie wcześniejszym niż odwołujący i że zna go jedynie z zakładu pracy, a ponadto w okresie nauki odwołującego odbywał zasadniczą służbę wojskową. Mając jednak na względzie, że wskazywane przez świadka okoliczności co do zasady znajdywały potwierdzenie w zeznaniach pozostałych świadków, a okres, w którym świadek uczęszczał do szkoły (lata 1970-1973) nie był odległy w czasie od okresu pobierania nauki przez odwołującego (lata 1973-1976). W podobny sposób Sąd potraktował zeznania A. W. , który rozpoczął naukę w szkole zawodowej dopiero w 1974 r., a więc rok później po odwołującym. Ostatecznie okoliczności te w ocenie Sądu nie mogły przesądzić o braku wiarygodności zeznań wskazanych wyżej świadków, przy czym z wymienionych przyczyn Sąd nadał im charakter dowodów uzupełniających w stosunku do pozostałych zeznań. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie H. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2014 r., z dnia 4 sierpnia 2016 r. znak: (...) , było niezasadne i podlegało oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat ( art. 173 ust. 2 ). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy ( art. 173 ust. 3 ). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2). Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3). W myśl art. 53 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS emerytura wynosi: 1) 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz 2) po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych, 3) po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych - z uwzględnieniem art. 55. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół możliwości zaliczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresu uczęszczania przez odwołującego do (...) Szkoły (...) w okresie od 1 września 1973 r. do 19 września 1976 r. jako staży pracy przy ustalaniu kapitału początkowego. W ocenie organu rentowego odwołujący nie wykazał, aby w trakcie nauki w ww. szkole wykonywał pracę w związku z przyuczaniem się do zawodu na podstawie indywidualnej umowy zawartej z zakładem pracy i w związku z tym okres ten nie może być uwzględniony przy obliczaniu wysokości kapitału początkowego, a co za tym idzie, mieć wpływu na wysokość przysługującego odwołującemu świadczenia emerytalnego. Z powyższym nie zgodziła się reprezentująca odwołującego pełnomocnik, która wskazała, że w okresie nauki odwołujący pracował w Zakładach (...) w W. w ramach nauki zawodu i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie. Powyższą kwestię należy rozpatrywać pod kątem treści art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 ustawy emerytalnej. Zgodnie z powyższym przepisem za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r. Okres uczęszczania przez H. G. do szkoły zawodowej zbiegł się ze zmianami w przepisach regulujących zatrudnienie osób młodocianych w celu nauki zawodu. W początkowym okresie nauki odwołującego obowiązywały przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958 roku, Nr 45, poz. 226 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy przyjęto, że młodociani mogli być zatrudniani przez zakłady pracy tylko w celu: 1) nauki zawodu, 2) przyuczenia do określonej pracy, 3) odbycia wstępnego stażu pracy. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy zakład pracy, przyjmując młodocianego na naukę zawodu, w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy, był obowiązany zawrzeć z nim na piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracy oraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego. Ustawa o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy obowiązywała do wejścia w życie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1974 Nr 24, poz. 141 z późn. zm.) . Od dnia wejścia w życie przepisów Kodeksu pracy , tj. od dnia 1 stycznia 1975 r., kwestia zatrudniania młodocianych była regulowana przepisami art. 190-206 k.p. zawartymi w Dziale XIV Kodeksu. Zgodnie z ówczesną treścią tych przepisów młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych mógł być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego ( art. 191 § 2 k.p. ). Do zawierania i rozwiązywania z młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego mają zastosowanie przepisy kodeksu dotyczące umów o pracę na czas nieokreślony ze zmianami przewidzianym w art. 195 i 196 k.p. ( art. 194 k.p. ). Umowa o pracę zawierana w celu przygotowania zawodowego powinna określać w szczególności rodzaj i czas trwania przygotowania zawodowego oraz wysokość wynagrodzenia ( art. 195 § 1 k.p. ). Zasady zatrudniania młodocianych w celu przygotowania zawodowego zawierały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 1974 r., nr 37, poz. 219) . Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się w zakładach pracy jako 1) nauka zawodu, 2) przyuczenie do wykonywania określonej pracy (§ 1 ust. 1). Zakład pracy jest zobowiązany zawrzeć z młodocianym umowę o prace w celu przygotowania zawodowego na piśmie (§ 2 ust. 1). Ponadto młodociany zatrudniony w celu nauki zawodu był obowiązany wypełniać systematycznie obowiązek dokształcania się (§ 5 ust. 2). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że okresem składkowym w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej – w kontekście cytowanych wyżej przepisów wspomnianej ustawy z dnia 2 lipca 1958 r., Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 20 września 1974 r. – jest okres zatrudnienia wykonywanego na podstawie indywidualnej umowy między zakładem pracy, a szkolącym się młodocianym. Oznacza to, że dla ważności stosunku pracy łączącego ówcześnie obowiązujące przepisy – zarówno przed 1 stycznia 1975 r., jak i po tej dacie – obligatoryjnie wymagały, aby pomiędzy młodocianym pracownikiem a pracodawcą została zawarta umowa o pracę lub też umowa w celu przygotowania zawodowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15 kwietnia 2015 r. III AUa 1966/14). Ugruntowany jest pogląd doktryny i judykatury, że dla wykazania, że dany okres stanowi okres składkowy, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy emerytalnej bezwzględnie wymaganym jest przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia przez zakład pracy w celu przyuczenia do zawodu na podstawie indywidualnej umowy o pracę i wymogu tego nie może zastąpić powoływanie się wyłącznie na okoliczność nauki w zasadniczej szkole zawodowej dla pracujących niezależnie od tego, iż wśród wymienionych w świadectwie ukończenia przez ubezpieczonego zasadniczej szkoły przedmiotów podano także praktyczną naukę zawodu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 marca 2013 r., III AUa 1362/12). Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 1996 r. (II URN 2/96) praktyczna nauka zawodu w tych szkołach odbywała się zarówno w warsztatach szkolnych, jak również w zakładach pracy. W tym ostatnim przypadku organizowana była na podstawie umowy zawieranej między szkołą a zakładem pracy, lecz uczniowie wykonujący prace w ramach praktyki nie byli pracownikami tych zakładów pracy. Zasadniczą kwestią wymagająca rozstrzygnięcia jest więc to, czy nauka zawodu była pobierana przez młodocianego przy jego równoczesnym zatrudnieniu, czy też jako przedmiot praktyczny w programie nauki szkolnej. Innymi słowy, czy nauczający zawodu był pracodawcą, czy nauczycielem młodocianego, a więc czy związek między nimi polegał na stosunku prawa pracy – nauki zawodu, czy na stosunku administracyjnym. Stosunek zatrudnienia obejmował bowiem tylko młodocianych przyjętych do pracy w celu nauki zawodu, obowiązanych do dokształcania się w szkole, nie zaś tych, którzy pobierali naukę bez zatrudnienia się. Pozostawić więc trzeba na uboczu realizację praktycznej zawodu w takich szkołach, jak zasadnicze szkoły zawodowe i technika zawodowe, w których praktyczna nauka zawodu, gdy odbywała się poza warsztatami szkolnymi, w zakładach pracy, organizowana była na podstawie umowy zawartej między szkołą a zakładem pracy i uczniowie, wykonujący pracę w ramach praktyki nie byli pracownikami tych zakładów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 marca 2009 r. III AUa 1213/08). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że H. G. w spornym okresie odbywał praktyczną naukę zawodu na podstawie indywidualnej umowy o naukę zawodu, zawartej pomiędzy nim a zakładem pracy i że w związku z tym, w oparciu o powyższe przepisy, przysługiwał mu wówczas status pracownika, a za uznaniem powyższego przemawia szereg czynników. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że każdy ze świadków zeznających w sprawie, jak również odwołujący, potwierdzili, że (...) w W. nie podpisywał z uczniami indywidualnych umów o pracę w celu nauki zawodu, a odwołujący tego rodzaju umowy w trakcie trwania procesu nie przedłożył. (...) Szkoła (...) była szkołą przyzakładową, znajdywała się na terenie (...) w W. , a uczniowie tej szkoły byli zobowiązani do odbywania w zakładzie praktyki zawodowych przez 2-3 dni w tygodniu. W tym kontekście Sąd miał na uwadze rozbieżności w używanych przez świadków i odwołującego określeniach pracy wykonywanej przez uczniów w ramach uczęszczania do szkoły zawodowej – świadkowie Z. J. i J. K. określali te prace jako „praktyki”, świadek A. W. jako „warsztaty szkolne”, natomiast jedynie S. Z. używał po prostu określenia „praca”. Również sam odwołujący określał pace wykonywane w zakładzie pracy w trakcie nauki właśnie jako praktyki. Co prawda wszyscy świadkowie, a także odwołujący, wskazywali na okoliczność otrzymywania wynagrodzenia za pracę, jednakże nie zostało wyjaśnione czy wynagrodzenie to wynikało z praktyk zawodowych odbywających się w ramach pobierania nauki w zasadniczej szkole zawodowej, w szczególności nauki praktycznej, czy też w związku z wykonywaniem pracy w ramach umów indywidualnych z uczniami. Brak również informacji na temat tego czy praktyki zawodowe były prowadzone przez nauczycieli ze szkoły zawodowej czy też wyznaczonych w tym celu pracowników zakładu pracy, nie sposób więc stwierdzić, czy odwołujący był komuś w tym czasie przyporządkowany organizacyjnie w sposób jaki przewiduje to stosunek pracy. Za uznaniem wykonywanej przez odwołującego pracy jaki indywidualnej praktyki zawodowej nie przemawia również załączony do akt sprawy dokument w postaci świadectwa ukończenia szkoły, gdyż na podstawie jego treści nie jest możliwe poczynienie jakichkolwiek ustaleń w zakresie charakteru odbywającej się w toku nauczania nauki zawodu. Z tych też względów zdaniem Sądu nie można zakwalifikować pracy wykonywanej przez odwołującego w ramach nauki w szkole zawodowej jako pracy wykonywanej przez młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania do zawodu. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika bowiem, że praca ta miała charakter szkoleniowy, praktyczny i nie była nastawiona na realizację zadań zgodnie z zasadami stosunku pracy, a odwołujący nie wykazał, aby był organizacyjnie podległy zakładowi pracy. Stąd też w ocenie Sądu praca ta stanowiła w istocie praktyki zawodowe stanowiące istotny element w programie nauki szkolnej szkoły zawodowej do której odwołujący uczęszczał, nie może być więc mowy o istnieniu stosunku zatrudnienia młodocianego w celu przyuczenia lub nauki zawodu w myśl przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r., Kodeksu pracy czy rozporządzenia Rady Ministrów z 20 września 1974 r. W konsekwencji Sąd uznał, że okres nauki H. G. w (...) Szkole (...) od 1 września 1973 r. do 16 czerwca 1976 r. nie może zostać zakwalifikowany jako okres składkowy w myśl art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy, uznając iż zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 sierpnia 2016 r. znak: (...) jest zasadna i odpowiada prawu, na mocy art. 47714 § 1 k.p.c. oddalił wniesione od niej odwołanie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI