VII U 1380/23

Sygn. akt VII U 1380/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior Protokolant Jakub Strzałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. w Warszawie sprawy I. C. , (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania I. C. , (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 28 czerwca 2022 roku nr (...) 1. 
        oddala odwołania, 2. 
        zasądza od I. C. oraz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwoty po 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Renata Gąsior UZASADNIENIE I. C. w dniu 9 sierpnia 2022 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 28 czerwca 2022 roku, nr (...) . Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie, że I. C. od 1 sierpnia 2017 roku jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej i płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska ubezpieczona wskazała, że w dniu 1 sierpnia 2017 r. rozpoczęła pracę w spółce płatnika składek. Zatrudnienie odwołującej związane było z rozwojem spółki i uzyskaniem przez spółkę gruntu pod inwestycję deweloperską. Powyższe rozpoczęło procedurę przeprowadzenia całego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Na odwołującej spoczywał obowiązek niemal samodzielnego zorganizowania inwestycji. Ubezpieczona zajmowała się samodzielnym kierowaniem firmą, a co za tym idzie jej zakres obowiązków był bardzo szeroki. Była zobowiązana do kompleksowego prowadzenia firmy. Dzięki bogatej wiedzy i doświadczeniu w zakresie księgowości odwołująca mogła skupić się na realizowaniu wszystkich obowiązków formalnych ciążących na spółce i związanych z prowadzonymi inwestycjami, a w szczególności na profesjonalnym prowadzeniu kadr oraz księgowości. Odwołująca zajmowała się sporządzaniem deklaracji PIT-11, tworzeniem dokumentacji „Raport Miesięcznie dla ubezpieczonego”, a także przygotowywanie druków do ZUS. Odwołująca zajmowała się, m.in. przygotowywaniem i analizowaniem niezbędnej dokumentacji związanej z działalnością spółki, realizowaniem obowiązków formalnych, odbieraniem i wysyłaniem korespondencji pocztowej oraz kontaktowaniu się z urzędami oraz partnerami biznesowymi. W zakresie obowiązków ubezpieczonej znajdowały się niemal wszystkie czynności związane z prowadzeniem spółki. Jako prezes zarządu odwołująca w szczególności skupiała się na realizacji obowiązków formalnych, reprezentowaniu spółki, a także prowadzeniu niemal całego procesu inwestycyjnego związanego z budową nieruchomości (odwołanie z dnia 9 sierpnia 2022 r. – k. 3-224 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i do odwołania I. C. , jak i płatnik składek nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających fakt wykonywania pracy w warunkach umowy o pracę. Zgodnie z umową ubezpieczona miała podjąć pracę od 1 sierpnia 2017 r. Zgłoszenie do ZUS I. C. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) sp. z o.o. nastąpiło w dniu 8 września 2017 r. od 1 sierpnia 2017 r. (czyli po terminie o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy systemowej). Niezdolność do pracy powstała zaś 16 października 2017 r. Organ rentowy zwrócił uwagę na fakt, że ubezpieczona w spółce (...) sp. z o.o. pełni funkcję prezesa zarządu, pozostaje również jedynym wspólnikiem spółki. Przedstawiony materiał świadczy również o tym, że czynności jakie miała wykonywać ubezpieczona w ramach umowy o pracę pokrywały się z czynnościami zarządczymi spółki. Świadczą o tym chociażby przedłożone kserokopie, np. uzupełnienie błędnie złożonego wpisu o wpis z 5 lutego 2021 r. i z 25 marca 2021 r., gdzie wyraźnie I. C. wskazuje, że jest uprawniona do samodzielnej reprezentacji spółki jako prezes jednoosobowego jej zarządu, czy też kserokopie podejmowanych uchwał zgromadzenia wspólników, a także dokumentacja przedkładana w ZUS, czy też innych organach. Organ rentowy zauważył, że I. C. na niektórych fakturach VAT posługuje się pieczęcią Specjalista ds. kadrowo-księgowych, jednak z umowy o pracę jak i wyjaśnień wskazanych w odwołaniu jednoznacznie wynika, że zajmowała stanowiska Prezesa Zarządu zajmując się „pełnym i samodzielny kierowaniem firmą” z szerokim zakresem obowiązków. Organ rentowy wskazał, że I. C. z racji sprawowanej funkcji i obowiązków wynikających wprost z Kodeksu Spółek Handlowych ma obowiązek, m.in. prowadzić sprawy spółki i reprezentować ją na zewnątrz jako członek zarządu. Obowiązek reprezentowania spółki należał także do ubezpieczonej jako jej pracownika. Obowiązki powierzone I. C. pokrywają się z kompetencjami prezesa zarządu zawartymi w Kodeksie spółek handlowych . Nadto, w sprawie nie występuje element podporządkowania pracownika kierownictwu pracodawcy. Wbrew stanowisku odwołującej zaprezentowanemu w odwołaniu, organ rentowy podkreślił, że zgodnie z KRS to właśnie I. C. jest wspólnikiem posiadającym całość udziałów w spółce, co oznacza, że jako jedyny wspólnik ma decydujący i faktyczny wpływ we wszystkich polach działania spółki. Zabrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że nie wystąpił element podporządkowania pracownika pracodawcy. Organ rentowy stoi na stanowisku, że w tym przypadku status pracownika zostaje wchłonięty przez status właściciela kapitału (pracodawcy) (odpowiedź na odwołanie z dnia 9 września 2022 r. – k. 225-226 a.s.). Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości miejscowej do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (postanowienie z dnia 7 lipca 2023 r. – k. 236 a.s.). Odwołanie od opisanej na wstępnie decyzji, w dniu 10 sierpnia 2022 r. złożył również płatnik składek (...) sp. z o.o. , reprezentowany przez prezesa zarządu spółki I. C. , wskazując na tą samą argumentację oraz wnioski dowodowe. Płatnik składał domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że I. C. od dnia 1 sierpnia 2017 r. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odwołanie z dnia 10 sierpnia 2022 r. – k. 3-10 akt VII U 1463/24). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie płatnika składek wniósł o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na odwołanie z dnia 9 września 2022 r. – k. 12-13 akt VII U 1463/24). Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (postanowienie z dnia 29 grudnia 2023 r. – k. 43 akt VII U 1463/24). Odwołanie płatnika składek zostało zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie pod sygn. akt VII U 1463/24, zaś zarządzeniem z 2 października 2024 r. sprawę tę połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą (k. 46 - akta VII U 1463/24) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) sp. z o.o. , NIP (...) , została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 31 grudnia 2015 r. Siedziba spółki mieści się w W. , przy ul. (...) . Prezesem zarządu oraz jedynym wspólnikiem spółki, posiadającym 1000 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł jest I. C. , a przeważający przedmiot spółki to kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek (odpis KRS - k. 328-331 a.s.). I. C. posiada wykształcenie średnie w zawodzie technik ekonomista i ekonomika i organizacja przedsiębiorstw (dyplom – k. 12 a.s., świadectwo dojrzałości – k. 13 a.s.). Ubezpieczona pełni funkcję wiceprezesa zarządu spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz jest wspólnikiem tej spółki razem z J. S. , posiada 700 udziałów o łącznej wartości 35.000 zł (k. 382-387 a.s.). Spółki (...) oraz (...) mają siedzibę pod tym samym adresem, obecnie przy ul. (...) w W. . (...) sp. z o.o. jest właścicielem gruntu i deweloperem, lecz nie posiada struktury wykonawczej, dlatego zleca realizację robót (...) sp. z o.o. , która odpowiada za wybudowanie domu. W spółce (...) sp. z o.o. zatrudniony jest jako pracownik K. P. – partner I. C. (zeznania J. S. – k. 432 a.s.; zeznania K. P. – k. 433 a.s.). W 2017 r. (...) sp. z o.o. kupiła grunt w G. – działkę pod budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej (decyzja – k. 213 a.s.; zeznania K. P. – k. 433 a.s.). I. C. w dniu 31 lipca 2017 r. zawarła z (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę o pracę na czas nieokreślony od 1 sierpnia 2017 r., na ½ etatu, na stanowisku prezesa zarządu, za wynagrodzeniem 7 900,00 zł brutto (umowa o pracę z dnia 31 lipca 2017 r. – k. 11 a.r.). W imieniu spółki umowę podpisał K. P. , który uzyskał pełnomocnictwo do podpisania tej umowy (pełnomocnictwo z dnia 10 lipca 2016 r. – a.r.; zeznania K. P. – k. 433v a.s.). W dniach 1-3 sierpnia 2017 r. ubezpieczona odbyła instruktaż stanowiskowy oraz instruktaż ogólny (karta szkolenia bhp – a.r.). W dniu 1 sierpnia 2017 r. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku prezesa zarządu (orzeczenie lekarskie – a.r.). Do obowiązków ubezpieczonej należały wszystkie obowiązki związane z kierowaniem działalnością spółki, a szczególności odpowiedzialność materialna członka zarządu za spółkę: zarządzanie spółką, prowadzenie spraw, wdrażanie nowych planów i strategii, wyznaczanie kierunków działalności, sporządzenie i zatwierdzenie sprawozdań handlowych, gospodarowanie materiałami, sprzętem i środkami finansowymi, współdziałanie z działem prawnym, reprezentowanie spółki, przygotowywanie poleceń przelewów oraz ich akceptacja, bycie na bieżąco z przepisami prawa (pismo płatnika składek z 6 czerwca 2022 r. – a.r.; protokoły ze zgromadzeń wspólników, akty notarialne, uchwały jedynego wspólnika, potwierdzenie przelewów wynagrodzenia, listy obecności – a.r.). (...) sp. z o.o. , poza I. C. , nie zatrudniała żadnych pracowników (zeznania J. S. – k. 432 a.s.; zeznania K. P. – k. 433 a.s.). I. C. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w dniu 8 września 2017 r. od 1 sierpnia 2017 r. (bezsporne). Odwołująca się została także zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik także przez płatnika (...) sp. z o.o. od maja 2017 r. z podstawą wymiaru składek 16.000,00 zł (bezsporne). Ubezpieczona od 16 października 2017 r. stała się niezdolna do pracy w związku z ciążą (bezsporne). Podczas nieobecności ubezpieczonej w pracy, spółka nie zatrudniła nikogo na jej miejsce, lecz na podstawie pełnomocnictwa pomagał ubezpieczonej jej partner - K. P. (zeznania J. S. – k. 432-433 a.s.; zeznania K. P. – k. 433v a.s.). Ubezpieczona wróciła do pracy po urlopie macierzyńskim, lecz okresowo korzysta ze zwolnień lekarskich z uwagi na chorobę – stwardnienie rozsiane (zeznania I. C. – k. 434 a.s .). (...) sp. z o.o. w 2016 r. miała zysk w wysokości 11.242,95 zł, natomiast 2017 r. poniosła stratę -40.059,56 zł, w 2018 r. -23.903,46 zł, w 2019 r. -17.521,67 zł, w 2020 r. -22.760,38 zł, z kolei w 2021 r. zysk wyniósł 1.031.059,58 zł (rachunki zysków i strat, bilanse – k. 214-224 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 16 maja 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych odwołującej się z tytułu umowy o pracę w spółce (...) sp. z o.o. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania – a.r.). Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. stwierdził, że I. C. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 sierpnia 2017 r. (decyzja z dnia 28 czerwca 2022 r. – a.r.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, które albo mają walor dokumentów urzędowych, albo pochodzą od stron i nie były przez nie kwestionowane, dlatego zostały ocenione jako wiarygodne. Ponadto Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o zeznania odwołującej się I. C. oraz świadków J. S. i K. P. . Ubezpieczona opisała okoliczności związane z powstaniem spółki oraz jej zatrudnienia w spółce w spornym okresie, natomiast świadkowie wyjaśnili okoliczności związane z działalnością spółki (...) sp. z o.o. i powiązań ze spółką (...) sp. z .o. Sąd zeznaniom odwołującej oraz ww. świadków dał wiarę w całości, ponieważ były one spójne i wiarygodne oraz korespondowały z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie. Przechodząc do oceny prawidłowości wydanej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 497) obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu - podlegają pracownicy, czyli osoby fizyczne pozostające w stosunku pracy, w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Od dnia 1 stycznia 2003 r. w myśl art. 8 ust. 6 pkt 4 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 5 , w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu podlegają osoby będące wspólnikami jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Dla rozstrzygnięcia sporu istotna jest ocena ważności w spornym okresie umowy o pracę zawartej między spółką (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. a I. C. stanowiącej pracowniczy tytuł do ubezpieczenia. Przy tym w przedmiotowej sprawie bezsporne było, że odwołująca od początku istnienia spółki była jedynym wspólnikiem wskazanej spółki, nadto jedynym członkiem jej zarządu uprawnionym do jej reprezentacji. O tym, czy strony istotnie w stosunku pracy pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 § 1 k.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2021 r., III SKP 30/21, LEX nr 3123192; z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13, LEX nr 1391783; z dnia 26 lutego 2013 r., I UK 472/12, LEX nr 1356412). Treść oświadczeń woli złożonych przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma więc rozstrzygającego znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego jako stosunku pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2016 r., I PK 139/15, LEX nr 2057610 czy z dnia 26 lutego 2013 r., I UK 472/12). Istotne jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Zasadnicze znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, ma ustalenie faktyczne, czy praca wykonywana w ramach badanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy wymienione w art. 22 § 1 k.p. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero w wyniku tego badania (poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w warunkach wskazujących na stosunek pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2016 r., II UK 517/15, LEX nr 2191456). Jeśli chodzi zaś o kwalifikowanie zatrudnienia wspólników spółek wieloosobowych, to w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że nie rozstrzygają o tym przepisy prawa handlowego, lecz przepisy określające stosunek pracy (por. wyroki: z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 37/96, OSNAPiUS 1997 Nr 17, poz. 320; z dnia 5 lutego 1997 r., OSNAPiUS 1997 Nr 20, poz. 404; z dnia 27 listopada 2019 r., III UK 360/18, LEX nr 3122451 czy z dnia 3 marca 2020 r., II UK 295/18, LEX nr 3122327). W świetle art. 22 § 1 k.p. wymagane jest więc stwierdzenie czy praca, którą wykonywał wspólnik na rzecz spółki, miała cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, a więc: konieczność osobistego wykonywania pracy czy polegała ona na wykonywaniu pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem i na jego ryzyko. Zarazem podkreślić należy, że żaden przepis Kodeksu pracy czy Kodeksu spółek handlowych nie zawiera regulacji, która wykluczałaby wprost możliwość skutecznego zawarcia umowy o pracę (nawet w sposób dorozumiany). Dlatego w dotychczasowej judykaturze co do zasady dopuszcza się pracownicze zatrudnianie wspólników wieloosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowiskach członków zarządu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 1995 Nr 18, poz. 227 oraz wyroki: z dnia 17 maja 1995 r., I PRN 14/95, OSNAPiUS 1995 Nr 21, poz. 263; z dnia 23 stycznia 1998 r., I PKN 498/97, OSNAPiUS 1999 nr 1; z dnia 16 grudnia 1998 r., OSNAPiUS 2000 Nr 4, poz. 159; z dnia 2 lipca 1998 r., II UKN 112/98, OSNAPiUS 2000 Nr 2, poz. 66; z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 268/00, LEX nr 551026; z dnia 9 września 2004 r., OSNP 2005 nr 10; z dnia 23 października 2006 r., I PK 113/06, Prawo Pracy 2007 nr 1, s. 35; z dnia 23 lipca 2009 r., II PK 36/09, OSNP 2011 nr 5-6, poz. 77; z dnia 4 listopada 2009 r., I PK 106/09, LEX nr 564759; z dnia 7 kwietnia 2010 r., LEX nr 987623; z dnia 3 sierpnia 2011 r., I UK 8/11, LEX nr 1043990; z dnia 13 marca 2018 r., I UK 27/17, LEX nr 2508640; z dnia 16 października 2018 r., I UK 115/18, OSNP 2019 Nr 5, poz. 61). W orzecznictwie wskazuje się, że dopuszczalne jest także zatrudnienie wspólników wieloosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie umów o pracę na stanowiskach wykonawczych, gdyż w takim przypadku wspólnika nie można traktować jako podmiotu, którego praca polega na obrocie jego własnym kapitałem (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 grudnia 2008 r., Monitor Prawa Pracy 2009 nr 5, s. 268-271; z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 33/10, LEX nr 598436; z dnia 12 maja 2011 r., II UK 20/11, OSNP 2012 nr 11-12, poz. 145; z dnia 13 listopada 2013 r., I PK 94/13, OSNP 2015 Nr 1, poz. 4). Dla objęcia wspólnika ubezpieczeniami społecznymi konieczne jest tylko to, aby wykreowany umową stosunek pracy był rzeczywiście realizowany i by nosił cechy wynikające z art. 22 § 1 k.p. , w tym podporządkowanie pracownicze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2017 r., II UK 451/16, LEX nr 2427158). Stąd członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wykonujący swoje obowiązki na podstawie stosunku prawnego, w tym również nawiązanego w sposób dorozumiany, spełniającego kryteria określone w art. 22 k.p. , podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, nawet gdy jest wspólnikiem tej spółki (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2019 r., III UK 298/18, LEX nr 2688340). Sąd Najwyższy wyklucza jedynie możliwość pracowniczego zatrudniania wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowisku prezesa jednoosobowego zarządu spółki oraz wspólnika dominującego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2006 r., I PK 113/06; z dnia 23 września 1997 r., I PKN 276/97, OSNAPiUS 1998 Nr 13, poz. 397; z dnia 28 kwietnia 1997 r., I PKN 115/97, OSNAPiUS 1998 Nr 1, poz. 12; z dnia 23 stycznia 2020 r., II UK 243/18, LEX nr 3220705). Dlatego właściciele jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - ze względu na przedmiot zbiorczego tytułu ubezpieczenia jakim jest "prowadzenie działalności pozarolniczej" - podlegają ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., I UZP 4/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 304). Status wspólników takich spółek wyłącza konwersję tytułu ubezpieczenia na wynikający z zawarcia umowy o pracę z własną spółką (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13, LEX nr 1391783). Jest to bowiem sytuacja, w której społeczny status wykonawcy pracy staje się jedynie funkcjonalnym elementem statusu właściciela spółki i niezależnie od argumentów dotyczących braku podporządkowania pracowniczego, w istocie nie zachodzi przesłanka odpłatności pracy; jedyny wspólnik wykonuje czynności na swoją rzecz (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne. Jest od pracodawcy (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) niezależny ekonomicznie, a do przesunięć majątkowych w związku z wynagradzaniem dochodzi w ramach jego własnego majątku, zysku spółki (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13 oraz z dnia 17 października 2017 r., II UK 451/16). Zarazem jednak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2016 r. (III UK 226/15) podkreślił, że aby zatrudnienie jedynego spółki z o.o. w tej spółce zostało uznane za zatrudnienie pracownicze, konieczne są ustalenia faktyczne potwierdzające, w oparciu o analizę treści stosunku prawnego łączącego takiego "pracownika" ze spółką oraz rzeczywiste zasady jego wykonywania, że stosunek ten spełnia przesłanki stosunku pracy. Stanowisko to jest zbieżne z poglądami piśmiennictwa, które dopuszcza zawarcie umowy o pracę przez jedynego wspólnika sp. z o.o. ze spółką, jeżeli funkcje zarządu wykonują inne osoby oraz pod warunkiem, że praca spełnia warunki pracy właściwej dla stosunku pracy (M. Gersdorf (w:) M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz., Warszawa 2014, s. 148). Zdaniem Sądu Najwyższego, w przypadku spółki z o.o., która rzeczywiście prowadzi działalność ukierunkowaną na realizację jej celów określonych w umowie spółki, a w szczególności faktycznie prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia w tym celu pracowników, dopuszczalne jest pracownicze zatrudnienie jedynego wspólnika takiej spółki, jeżeli: 1. zatrudnienie takie ma miejsce na stanowisku specjalistycznym, związanym z prowadzoną przez spółkę działalnością; 2. ustalenia potwierdzają zapotrzebowanie na pracę wspólnika dla spółki na takim stanowisku; 3. jedyny wspólnik nie angażuje się w bieżącą działalność zarządczą spółki; 4. jedyny wspólnik podlega faktycznie przy wykonywaniu pracy na rzecz spółki poleceniom osób zarządzających spółką lub kierujących jej poszczególnymi działami. Za dopuszczalne należy uznać zawarcie umowy o pracę przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ze spółką, jeżeli funkcje zarządu wykonują inne osoby oraz pod warunkiem, że praca spełnia warunki pracy właściwej dla stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2018 r., UK 575/16, LEX nr 2488094). Wykluczone jest objęcie ubezpieczeniem pracowniczym wspólników spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, którzy są jedynymi udziałowcami. W takich przypadkach bowiem status wykonawcy pracy (pracownika) zostaje "wchłonięty" przez status właściciela kapitału (pracodawcy). Inaczej mówiąc, tam, gdzie status wykonawcy pracy (pracownika) zostaje zdominowany przez właścicielski status wspólnika spółki z o.o. nie może być mowy o zatrudnieniu w ramach stosunku pracy wspólnika, który w takiej sytuacji wykonuje czynności (nawet typowo pracownicze) na rzecz samego siebie (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne. Jedyny wspólnik jest od pracodawcy (spółki z o.o.) niezależny ekonomicznie, gdyż - skoro do przesunięcia majątkowego dochodzi w ramach majątku samego wspólnika - nie zachodzi przesłanka odpłatności pracy, a nadto dyktuje mu sposób działania jako zgromadzenie wspólników (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2023 r., III USK 99/22Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 20 grudnia 2017 r., III AUa 636/17, LEX nr 2441501/wyroki Sądu Najwyższego z: 11 września 2013 r., II UK 36/13, LEX nr 1391783; 7 kwietnia 2010 r., II UK 357/09, LEX nr 987623; tak również Z. Hajn, Zatrudnienie (się) we własnym zakładzie pracy w świetle ustrojowych podstaw prawa pracy (w:) Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, pod red. L. Florka i Ł. Pisarczyka, Warszawa 2011, s. 195 i nast.). W analizowanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że od 1 sierpnia 2017 r. I. C. była jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu spółki (...) sp. z o.o. , czego strona nie negowała i co wynika wprost chociażby z informacji ujawnionych w KRS. W tym miejscu wskazać należy, że stosunek pracy oparty na umowie o pracę przede wszystkim dla swojego istnienia wymaga spełnienia przesłanek wynikających z treści przepisu art. 22 § 1 k.p. który stanowi, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Podporządkowanie pracownika pracodawcy jest podstawowym elementem każdego stosunku pracy. Oznacza to, że czynności świadczone samodzielnie, gdzie wiążące decyzje są podejmowane bez żadnej faktycznej kontroli nie są wykonywaniem pracy w reżimie pracowniczym, czyli podporządkowania pracowniczego. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że I. C. wykonywała obowiązki pracownika. Odwołująca została zatrudniona na stanowisku Prezesa zarządu. Zakres jej obowiązków był bardzo szeroki, tak naprawdę wykonywała obowiązki wyłącznie z tytułu powołania do pełnienia funkcji prezesa zarządu. Odwołująca sama zarządzała spółką, nikomu nie podlegała, była osobą, której nikt nie wydawał żadnych poleceń – o wszystkim decydowała sama. Wobec czego w jej przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której praca byłaby wykonywana w warunkach podporządkowania. W ocenie Sądu I. C. faktycznie nie realizowała zatem niczyich poleceń i nikomu nie podlegała w spółce, sama decydowała o sposobie swojej pracy. W rzeczywistości wobec posiadania całości udziałów i pełnienia funkcji w jednoosobowym zarządzie, nikt nie mógł rozliczyć odwołującej z podejmowanych przez nią czynności. Z tych przyczyn I. C. w okresie, kiedy została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu zawartej umowy o pracę będąc w tym czasie jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu płatnika nie mogła skutecznie pozostawać ze spółką w stosunku pracy. Wiąże się to nie tylko z brakiem podporządkowania pracowniczego w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. , ale sprzeciwia się temu także zasadnicza sprzeczność pomiędzy właścicielskim, a pracowniczym statusem ubezpieczonej, jaka pojawia się w takim przypadku. Koncepcja stosunku pracy opiera się na teorii, według której podstawą ustroju pracy jest wymiana świadczeń między dwoma kontrahentami: właścicielem środków produkcji (podmiotem zatrudniającym), a pracownikiem (wyrok Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2010 r., II UK 34/10, LEX nr 619639). W przedmiotowej sprawie zaś takiej wymiany nie było. Ubezpieczona nie mogła zawrzeć umowy i jej realizować sama ze sobą (Wyrok SN z 20.10.2020 r., III UK 190/19, OSNP 2021, nr 10, poz. 117.). W ocenie Sądu organ rentowy trafnie zatem zakwestionował podleganie ubezpieczeniu społecznemu przez odwołującą z tytułu umowy o pracę, przyjmując, że od 1 sierpnia 2017 r. I. C. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 sierpnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołania jako bezzasadne, o czym orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. , zasądzając od I. C. oraz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwoty po 360,00 zł, które zostały ustalone na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Renata Gąsior