VII U 133/13

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w WarszawieWarszawa2015-12-15
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturaZUSpodstawa wymiaruwynagrodzeniestawka godzinowadokumentacja płacowaubezpieczenia społeczneprzeliczenie świadczeniaPaństwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych

Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, przeliczając emeryturę G.Z. z uwzględnieniem wynagrodzeń z lat 1971-2011, co skutkowało ustaleniem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury na 74,58%.

G.Z. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej przeliczenia jego emerytury, twierdząc, że organ rentowy nieprawidłowo odmówił uwzględnienia dokumentów z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych. Spór dotyczył możliwości uwzględnienia wynagrodzeń ze stawką godzinową i premią, gdy brakowało pełnej dokumentacji płacowej i ewidencji czasu pracy. Sąd, po analizie opinii biegłych, uznał, że możliwe jest wyliczenie wynagrodzenia na podstawie dostępnych dokumentów, w tym stawek godzinowych i okresów niezdolności do pracy, choć premie regulaminowe nie mogły zostać uwzględnione z powodu braku dokumentacji zasad ich przyznawania.

G.Z. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przeliczenia jego emerytury, argumentując, że organ rentowy nieprawidłowo odmówił uwzględnienia dokumentów z okresu zatrudnienia w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW) w latach 1968-1979. Głównym punktem sporu było to, czy można uwzględnić wynagrodzenia ze stawką godzinową i premią, gdy brakowało pełnej dokumentacji płacowej i precyzyjnej ewidencji czasu pracy. Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym opinii biegłych z zakresu rachunkowości, ustalił, że możliwe jest wyliczenie wynagrodzenia na podstawie dostępnych dokumentów, takich jak wnioski o przeszeregowanie i zmiany warunków płacy, które określały stawki godzinowe. Sąd uznał, że okresy niezdolności do pracy i zasiłki chorobowe mogą być uwzględnione, a czas pracy wynosił 40 godzin tygodniowo. Z uwagi na brak zachowanego regulaminu premiowania oraz dokumentów potwierdzających faktyczną wysokość wypłacanych premii, Sąd nie uwzględnił tego składnika wynagrodzenia w ostatecznym rozliczeniu. W konsekwencji, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przeliczając emeryturę G.Z. od dnia 15 maja 2012r. i przyjmując wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury wynoszący 74,58%, obliczony na podstawie wynagrodzeń z wybranych lat.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, można, jeśli istnieją inne dowody pozwalające na ustalenie wynagrodzenia, takie jak wnioski o przeszeregowanie, zmiany warunków płacy, zeznania świadków, a także uwzględniając okresy niezdolności do pracy i zasiłki chorobowe. Premii regulaminowych nie można uwzględnić bez dokumentacji zasad ich przyznawania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie sądowe dopuszcza szersze środki dowodowe niż postępowanie administracyjne. Na podstawie dostępnych dokumentów i opinii biegłych możliwe jest ustalenie stawek godzinowych i czasu pracy, a także uwzględnienie okresów niezdolności do pracy. Brak dokumentacji premii uniemożliwia jej uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji

Strona wygrywająca

G. Z.

Strony

NazwaTypRola
G. Z.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (11)

Główne

k.p.c. art. 477¹⁴ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 477¹⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe art. 21 § 1

Środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia są zaświadczenia pracodawcy, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument. W postępowaniu sądowym dopuszczalne są inne środki dowodowe.

ustawa emerytalna art. 103a

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 21 listopada 2012r.

Ustawa z dnia 28 marca 1933r. o ubezpieczeniu społecznym

Ustawa z dnia 6 lipca 1972r. o podwyższeniu zasiłków przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby pracownika

Ustawa z dnia 17 grudnia 1974r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Ustawa z dnia 18 grudnia 1919r. o czasie pracy w przemyśle i handlu

Uchwała Rady Ministrów z dnia 10 maja 1958r. w sprawie skróconego czasu pracy w zakładach przemysłu poligraficznego

Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość ustalenia wynagrodzenia na podstawie dokumentacji zastępczej i innych dowodów w postępowaniu sądowym. Uwzględnienie okresów niezdolności do pracy i zasiłków chorobowych przy wyliczeniu podstawy wymiaru emerytury. Prawidłowość stawek godzinowych przyjętych przez biegłą sądową.

Odrzucone argumenty

Brak możliwości uwzględnienia premii regulaminowej z powodu braku dokumentacji zasad jej przyznawania. Brak możliwości ustalenia wynagrodzenia z powodu braku precyzyjnej ewidencji godzin pracy. Nieprawidłowość wyliczeń biegłej sądowej w zakresie stawek i czasu pracy (argumenty odwołującego, które zostały częściowo uwzględnione i skorygowane).

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu przed sądem dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. Brak dokumentacji płacowej nie wyklucza możliwości ustalenia wysokości wynagrodzenia. Premia nie przysługiwała w jednakowej, zawsze stałej wysokości, lecz był określony pewien przedział, a po drugie, nie wiadomo, czy i od czego było uzależnione jej przyznanie.

Skład orzekający

Agnieszka Stachurska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru emerytury w przypadku niepełnej dokumentacji płacowej, zwłaszcza gdy wynagrodzenie było określone stawką godzinową."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów i sytuacji z przeszłości, a także wymaga analizy konkretnych dokumentów i opinii biegłych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie kompletnej dokumentacji pracowniczej i jak sąd radzi sobie z jej brakiem, co jest częstym problemem w sprawach o świadczenia emerytalne.

Jak odzyskać należną emeryturę, gdy brakuje dokumentów z dawnego zakładu pracy?

0

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VII U 133/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska Protokolant: Ewa Sęk po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015r. w Warszawie sprawy G. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. o wysokość emerytury na skutek odwołania G. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. z dnia 27 listopada 2012r., znak: (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przelicza od dnia 15 maja 2012r. emeryturę G. Z. przyjmując do obliczenia wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury wynoszący 74,58% obliczony przy uwzględnieniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: - za rok 1971 w wysokości 16.814,40 zł (szesnaście tysięcy osiemset czternaście złotych czterdzieści groszy); - za rok 1972 w wysokości 18.661,52 zł (osiemnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt dwa grosze); - za rok 1973 w wysokości 30.198,50 zł (trzydzieści tysięcy sto dziewięćdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy); - za rok 1974 w wysokości 36.046,03 zł (trzydzieści sześć tysięcy czterdzieści sześć złotych trzy grosze); - za rok 1975 w wysokości 41.628,48 zł (czterdzieści jeden tysięcy sześćset dwadzieścia osiem złotych czterdzieści osiem groszy); - za rok 1976 w wysokości 46.216,38 zł (czterdzieści sześć tysięcy dwieście szesnaście złotych trzydzieści osiem groszy); - za rok 1977 w wysokości 50.426,38 zł (pięćdziesiąt tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych trzydzieści osiem groszy); - za rok 1978 w wysokości 56.950,98 zł (pięćdziesiąt sześć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt złotych dziewięćdziesiąt osiem groszy); - za rok 1979 w wysokości 63.608,12 zł (sześćdziesiąt trzy tysiące sześćset osiem złotych dwanaście groszy); - za rok 1980 w wysokości 41.400,00 zł (czterdzieści jeden tysięcy czterysta złotych); - za rok 1985 w wysokości 120.000,00 zł (sto dwadzieścia tysięcy złotych); - za rok 1987 w wysokości 168.000,00 zł (sto sześćdziesiąt osiem tysięcy złotych); - za rok 1991 w wysokości 10.949.221,00 zł (dziesięć milionów dziewięćset czterdzieści dziewięć tysięcy dwieście dwadzieścia jeden złotych); - za rok 1994 w wysokości 34.467.000,00 zł (trzydzieści cztery miliony czterysta sześćdziesiąt siedem tysięcy złotych); - za rok 1995 w wysokości 4.637,57 zł (cztery tysiące sześćset trzydzieści siedem złotych pięćdziesiąt siedem groszy); - za rok 1996 w wysokości 5.814,79 zł (pięć tysięcy osiemset czternaście złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy); - za rok 2008 w wysokości 14.361,72 zł (czternaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt jeden złotych siedemdziesiąt dwa groszy); - za rok 2009 w wysokości 25.647,10 zł (dwadzieścia pięć tysięcy sześćset czterdzieści siedem złotych dziesięć groszy); - za rok 2010 w wysokości 35.034,63 zł (trzydzieści pięć tysięcy trzydzieści cztery złote sześćdziesiąt trzy grosze); - za rok 2011 w wysokości 31.014,05 zł (trzydzieści jeden tysięcy czternaście złotych pięć groszy). 2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE G. Z. w dniu 27 grudnia 2012r. wniósł do Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. , odwołanie od decyzji z dnia 27 listopada 2012r., znak: (...) , odmawiającej przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu rentowego wyrażonym w zaskarżonej decyzji, według którego dokumenty dołączone do wniosku o emeryturę nie dają możliwości wyliczenia ilości faktycznie przepracowanych godzin. Podniósł, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy i aby otrzymać sumę rzeczywiście przepracowanych przez niego godzin pracy należy stawkę godzinową pomnożyć przez liczbę godzin pracy w miesiącu oraz dodać premię, wysługę lat i dodatek banknotowy. Wskazane okoliczności mogą zostać udowodnione także przez świadków. Ponadto, Sąd może zażądać dokumentów od pracodawcy, tj. Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych (odwołanie od decyzji ZUS z dnia 27 listopada 2012r., t. I, k. 3-3v a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, że od dnia 1 grudnia 2004r. G. Z. ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto wynagrodzenie z 10 lat kalendarzowych, tj. od 1987r. do 1996r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 43,02 %. Kolejną decyzją z dnia 7 listopada 2011r. dokonano przeliczenia podstawy wymiaru renty, a do jej ustalenia przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, tj. lata od 1969 do 1972, od 1979 do 1981, od 1984 do 1987, od 1990 do 1992, od 1994 do 1997 oraz od 2009 do 2010. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 50,48 %. W dniu 17 maja 2012r. G. Z. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę. Decyzją z dnia 16 sierpnia 2012r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 15 maja 2012r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto wynagrodzenie z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Są to lata: 1971-1972, 1979-1981, 1984-1987, 1990-1992, 1994-1997, 2008-2011, przy czym za lata 1971-1972 przyjęto wynagrodzenie minimalne. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 52,61 %. Wypłata świadczenia została zawieszona z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia. Jednocześnie decyzją z dnia 16 sierpnia 2012r. dokonano przeliczenia renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i przyjęto wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 52,61 %. W dniu 15 listopada 2011r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. Do wniosku zostały dołączone dokumenty w postaci: świadectwa pracy wystawionego przez Państwową Wytwórnię Papierów Wartościowych, wniosek o przyjęcie do pracy, wnioski o przeszeregowanie oraz zmiana warunków pracy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wynagrodzenie G. Z. było określone stawką godzinową. Decyzją z dnia 27 listopada 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił G. Z. przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. Organ rentowy wskazał, że przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z dokumentacji zastępczej obowiązuje ścisła zasada uwzględniania tylko takich składników wynagrodzenia, określonych w aktach osobowych, które przysługiwały bezwarunkowo w czasie trwania zatrudnienia jako składniki stałe w określonej wysokości, np. wynagrodzenie zasadnicze, stałe dodatki określone kwotowo. Inne składniki wynagrodzenia mogą być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli zachowana dokumentacja wskazuje niewątpliwie na ich faktyczną wypłatę w określonej wysokości, od której została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne. W przypadku gdy w aktach osobowych wynagrodzenie pracownika określone zostało stawką godzinową dopuszczalne jest ustalenie wynagrodzenia, stanowiącego podstawę wymiaru świadczenia, tylko wówczas, jeżeli zachowały się dane dotyczące ilości godzin jakie pracownik faktycznie przepracował dziennie, tygodniowo lub miesięcznie w danym okresie, na określonym stanowisku. Wedle stanowiska organu rentowego, z dokumentacji wynika, że G. Z. w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. był zatrudniony w okresie od dnia 3 września 1968r. do dnia 31 lipca 1979r. Wskazany okres pracy został potwierdzony świadectwem pracy, z którego wynika, że pracownik otrzymywał wynagrodzenie określone stawką godzinową. Dokument ten nie wskazuje jednak ile godzin w ciągu roku, w poszczególnych miesiącach, ubezpieczony przepracował. Pozostałe dokumenty dotyczące zatrudnienia u w/w pracodawcy także wskazują na wynagrodzenie określone stawką godzinową. Ubezpieczony nie przedłożył druku Rp-7. Wobec powyższego, w ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości obliczenia wysokości wynagrodzenia za poszczególne lata. Dodatkowo zaznaczono, że w trakcie zatrudnienia w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową. Wobec powyższego, organ rentowy nie znajdując podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie odwołania (odpowiedź ZUS na odwołanie z dnia 17 stycznia 2013r., t. I, k. 4-4v a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: G. Z. ur. (...) , w okresie od dnia 3 września 1968r. do dnia 31 lipca 1979r. był zatrudniony w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. , w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku operatora holendrów, krajacza papieru i kontrolera jakości (świadectwo pracy, akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. , legitymacja ubezpieczeniowa, a.r., zeznania świadka S. Z. , t. I, k. 30 a.s., zeznania świadka A. B. , t. I, k. 30-31 a.s., zaświadczenie z dnia 11 marca 2014r., t. I, k. 90 a.s., zeznania G. Z. , t. I, k. 120-121 a.s.). Wynagrodzenie pracownika zostało określone we "wnioskach o przeszeregowanie - przeniesienie" oraz "zmianach warunków płacy", które w okresie zatrudnienia pracownika były stosowane zamiast aneksów do umowy o pracę (zaświadczenie z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. z dnia 28 czerwca 2013r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Pracodawca wypłacał ubezpieczonemu wynagrodzenie godzinowe wraz z dodatkiem banknotowym, premią oraz wynagrodzeniem z tytułu wysługi lat. Dodatek banknotowy przysługiwał każdemu pracownikowi niezależnie od korzystania z urlopu bądź zwolnienia w stałej wysokości, tj. 20 %. Czas pracy ubezpieczonego w całym okresie zatrudnienia wynosił 40 godzin tygodniowo. Ubezpieczony pracował po 8 godzin. Zdarzało się, że czasem, w przypadku potrzeby, pozostawał w pracy dłużej i pracował w godzinach nadliczbowych (zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, karta zasiłkowa, a.r., zeznania świadka S. Z. , t. I, k. 30 a.s., zeznania świadka A. B. , t. I, k. 30-31 a.s., zeznania G. Z. , t. I, k. 120-121 a.s.). G. Z. z dniem 24 października 1968r. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej (pismo zakładu pracy z dnia 8 października 1968r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. , książeczka wojskowa, a.r., zeznania świadka S. Z. , t. I, k. 30 a.s.). W związku z powyższym, wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o zwolnienie z pracy z dniem 19 października 1968r., na co uzyskał zgodę w dniu 31 października 1968r. z zaznaczeniem, iż stosunek pracy nie ulega rozwiązaniu (podanie, akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej zakończonej z dniem 7 listopada 1970r., ubezpieczony powrócił do macierzystego zakładu pracy (książeczka wojskowa, a.r.). Z dniem 20 listopada 1970r. G. Z. został przyjęty na staż do zakładu pracy i zaszeregowany do grupy IV z wynagrodzeniem w kwocie 6,40 zł, dodatkiem banknotowym w wysokości 1,28 zł oraz premią do 20 %, tj. łącznie: 7,68 zł (świadectwo lekarskie z dnia 12 listopada 1970r., wniosek o przyjęcie do pracy z dnia 20 listopada 1970r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Dział (...) we wrześniu 1971r. wystąpił z wnioskiem przeszeregowanie G. Z. od dnia 1 września 1971r. i zatrudnienie go na stanowisku operatora holendrów z wynagrodzeniem zasadniczym kat. V w wysokości 7,70 zł, dodatkiem banknotowym w wysokości 1,54 zł oraz prawem do 20 % premii, tj. łącznie: 9,24 zł. Wskazany wniosek został zaakceptowany ( wniosek o przeszeregowanie z dnia 22 września 1971r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Z uwagi na podwyższenie kwalifikacji zawodowych, w dniu 26 stycznia 1972r. Dział (...) wniósł o kolejne przeszeregowanie G. Z. z dniem 1 stycznia 1972r. poprzez zmianę prawa do premii, która od 1 stycznia 1972r. przysługiwała w wysokości do 30 %. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian ( wniosek o przeszeregowanie z dnia 26 stycznia 1972r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W dniach od 11 września 1972r. do 14 września 1972r. ubezpieczony był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). W związku ze zmianą zakresu obowiązków ubezpieczonego Dział (...) w dniu 27 stycznia 1973r. wniósł o przeszeregowanie pracownika z dniem 1 stycznia 1973r. i zatrudnienie go na stanowisku krajacza papieru z płacą zasadniczą według VI grupy w wysokości 9,60 zł, dodatkiem banknotowym w wysokości 1,92 zł, premią do 10% w kwocie 0,96 zł, tj. łącznie 12,48 zł. Powyższy wniosek uzyskał akceptację dyrektora ( wniosek o przeszeregowanie z dnia 27 stycznia 1973r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Z dniem 1 maja 1973r. G. Z. został przeniesiony do pracy w Dziale Kontroli Jakości w charakterze kontrolera jakości. Wraz z przeniesieniem przyznano mu wynagrodzenie według kategorii VII w kwocie 13,35 zł, dodatek banknotowy w wysokości 2,67 zł oraz premię regulaminową do 10%, tj. łącznie 16,02 zł (wniosek o przeniesienie z dnia 9 maja 1973r., angaż z dnia 19 maja 1973r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W dniach: od 4 maja 1973r. do 7 maja 1973r. oraz od dnia 11 maja 1973r. do 13 maja 1973r. ubezpieczony był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). W dniu 3 lipca 1974r. Dział Kontroli Jakości wniósł o przeszeregowanie G. Z. z dniem 1 lipca 1974r. i przyznanie mu płacy zasadniczej według VII grupy w wysokości 15,75 zł, dodatku banknotowego w kwocie 3,15 zł oraz premii do 5 % premia (0,79 zł), tj. łącznie: 19,69 zł. Wniosek został zaakceptowany ( wniosek o przeszeregowanie z dnia 3 lipca 1974r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W okresach: od 27 listopada 1974r. do 30 listopada 1974r. oraz od dnia 18 grudnia 1974r. do 20 grudnia 1974r. ubezpieczony był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). Od dnia 1 stycznia 1975r. przysługiwało mu prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni (pismo z dnia 28 marca 1975r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Od dnia 1 stycznia 1975r. w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. zaczął obowiązywać Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego, zgodnie z którym wymiar czasu pracy wynosił 46 lub 40 godzin w tygodniu (Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego z dnia 31 grudnia 1974r., t. I, k. 125 a.s.). Na podstawie załącznika nr 2 do Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego z dnia 31 grudnia 1974r. przyznano G. Z. z dniem 1 maja 1975r. wynagrodzenie za pracę według II tabeli płac o następujących składnikach: - płaca zasadnicza kategoria VII - 16,70 zł/godz. przy 40-godzinnym tygodniu pracy, - dodatek specjalny w wysokości 20 % osobistego zaszeregowania tj. 3,34 zł/godz., - premia według zakładowego Regulaminu Premiowania do 5 % osobistego zaszeregowania, tj. 0,84 zł/godz. (zmiana warunków płacy z dnia 12 maja 1975r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Na podstawie przepisów Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego z dnia 31 grudnia 1974r., zakład pracy dokonał także kolejnej zmiany warunków płacy G. Z. z dniem 1 stycznia 1976r. Od w/w daty przyznano ubezpieczonemu wynagrodzenie za pracę według II tabeli płac o następujących składnikach: - płaca zasadnicza wg kategorii VII - 16,70 zł/godz. przy 40-godzinnym tygodniu pracy, - dodatek specjalny w wysokości 20 % osobistego zaszeregowania, tj. 3,34 zł/godz., - premia według zakładowego Regulaminu Premiowania do 5 % osobistego zaszeregowania, tj. 0,84 zł/godz. oraz - dodatek za wieloletnią nieprzerwaną pracę w przemyśle poligraficznym według zakładowego regulaminu w wysokości 5 %, tj. 0,84 zł/godz. (zmiana warunków płacy z dnia 1 stycznia 1976r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W dniu 7 lipca 1976r. Dział Kontroli Jakości wniósł o przeszeregowanie G. Z. z dniem 1 lipca 1976r., co uzyskało aprobatę. W związku z tym od wskazanej daty ubezpieczony otrzymywał płacę według siatki płac dla pracowników fizycznych o następujących składnikach: - płaca zasadnicza: VII grupa (16,70 zł), - dodatek banknotowy w wysokości 20%, tj. 3,34 zł, -premia 15 %, tj. 2,51 zł; - wysługa lat w wysokości 5%, tj. 0,84 zł, czyli łącznie 23,39 zł (wniosek o przeszeregowanie z dnia 7 lipca 1976r. , akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W okresach: od 4 października 1976r. do 9 października 1976r., w dniu 13 października 1976r., od 28 marca 1977r. do 31 marca 1977r. oraz od 1 kwietnia 1977r. do 4 kwietnia 1977r. ubezpieczony był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). Na podstawie przepisów art. 4 Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego z dnia 31 grudnia 1974r., z dniem 1 maja 1977r. przyznano G. Z. wynagrodzenie za pracę według III tabeli płac o następujących składnikach: płaca zasadnicza kategoria VII - 19,00 zł/godz., 20 % dodatek banknotowy - 3,80 zł/godz., 10 % premia - 1,90 zł/godz., 5 % wysługa lat - 0,95 zł/godz., tj. łącznie 25,65 zł/godz. (zmiana warunków płacy z dnia 1 czerwca 1977r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). G. Z. od dnia 9 lipca 1977r. do dnia 17 lipca 1977r., od dnia 17 sierpnia 1977r. do dnia 31 sierpnia 1977r., od dnia 10 października 1977r. do dnia 11 października 1977r., od dnia 20 października 1977r. do dnia 25 października 1977r., od dnia 6 grudnia 1977r. do dnia 8 grudnia 1977r. oraz od dnia 29 stycznia 1978r. do dnia 1 lutego 1978r. był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). W dniu 2 maja 1978r. Dział Kontroli Jakości wniósł o przeszeregowanie G. Z. z dniem 1 maja 1978r. z uwagi na podwyższenie kwalifikacji (zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na kontrolera jakości w zakresie introligatorstwa). Wniosek został zaakceptowany i od 1 maja 1978r. wynagrodzenie ubezpieczonego wynosiło łącznie 28,76 zł, na co składały się: - płaca zasadnicza według VIII kategorii zaszeregowania w wysokości 21,30 zł, - 20 % dodatek banknotowy w wysokości 4,26 zł, - 10 % premia w wysokości 2,13 zł oraz - 5 % tytułem wysługi lat w wysokości 1,07 zł (wniosek o przeszeregowanie z dnia 2 maja 1978r. , akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). W okresach: od dnia 17 maja 1978r. do dnia 21 maja 1978r., od dnia 28 lipca 1978r. do dnia 1 sierpnia 1978r., od dnia 2 sierpnia 1978r. do dnia 5 sierpnia 1978r., od dnia 8 sierpnia 1978r. do dnia 10 sierpnia 1978r. oraz od dnia 24 sierpnia 1978r. do dnia 25 sierpnia 1978r. ubezpieczony był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). Kolejny wniosek o przeszeregowanie G. Z. Dział Kontroli Jakości przygotował w dniu 28 września 1978r. Został on zaakceptowany i G. Z. od dnia 3 września 1978r. uzyskał następujące składniki wynagrodzenia: - płacę zasadniczą wg VIII grupy (21,30 zł), - 20 % dodatek banknotowy (4,26 zł), - 10 % premia (2,13 zł), - 10 % wysługa lat (2,13 zł), tj. łącznie: 29,82 zł (wniosek o przeszeregowanie z dnia 28 września 1978r., akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Z dniem 31 stycznia 1979r. stosunek pracy ubezpieczonego w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych zakończył się na skutek rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Zgodnie z wpisem w świadectwie pracy, w ostatnim okresie zatrudnienia ubezpieczony zatrudniony na stanowisku kontrolera jakości otrzymywał wynagrodzenie zasadnicze w VIII kategorii zaszeregowania, tj. w wysokości 22,74 zł miesięcznie, 20 % dodatku banknotowego, tj. 4,55 zł/godz. oraz premię w wysokości 10 %, tj. 2,27 zł/godz. + 10 % dodatek stażowy, tj. 2,27 (świadectwo pracy, akta osobowe z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. ). Ubezpieczony w okresach: od dnia 2 kwietnia 1979r. do dnia 6 kwietnia 1979r. oraz od dnia 12 kwietnia 1979r. do dnia 14 kwietnia 1979r. był niezdolny do pracy (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r.). Z dniem 2 sierpnia 1979r. G. Z. rozpoczął pracę w Spółdzielni (...) W. jako mistrz Oddziału Przygotowalni Papierniczej, gdzie był zatrudniony do dnia 31 marca 1980r. Na powyższym stanowisku otrzymywał wynagrodzenie według 13 kategorii zaszeregowania, tj. 4.000 zł miesięcznie + premia regulaminowa oraz 600 zł miesięcznie dodatku funkcyjnego, tj. 5.440 zł, a dodatkowo 400 zł z tytułu wysługi lat (legitymacja ubezpieczeniowa, a.r., świadectwo pracy, a.r.). Następnie w okresie od dnia 3 maja 1980r. do dnia 31 lipca 1997r. oraz od dnia 1 października 1997r. do dnia 14 kwietnia 1998r. ubezpieczony prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i był z tego tytułu zgłoszony do ubezpieczeń społecznych (zaświadczenie z ZUS z dnia 29 kwietnia 1998r., a.r.). W tym okresie korzystał ze zwolnień lekarskich: od dnia 13 czerwca 1992r. do dnia 16 lipca 1992r. oraz od dnia 2 września 1996r. do dnia 9 grudnia 1996r. (potwierdzenie pobierania zasiłku chorobowego, a.r.). Zarobki w okresie wykonywania działalności gospodarczej/podstawa wymiaru składek wynosiła w: 1980r. - 24.000 zł, w 1981r. i 1982r. - po 36.000 zł, w 1983r. - 40.600 zł, w 1984r. - 91.200 zł, w 1985r. - 120.000 zł, w 1986r. - 129.600 zł, w 1987r. - 168.000 zł, w 1988r. - 216.000 zł, w 1989r. - 574.200 zł, w 1990r. - 4.615,141 zł, w 1991r. - 10.949,221 zł, w 1992r. - 14.667,600 zł (plus 1.670.100 zł zasiłek chorobowy), w 1993r. - 12.232,200 zł, w 1994r. - 34.467,000 zł, w 1995r. - 4.637,57 zł, w 1996r. - 4.427,89 zł (plus 1.386,90 zł zasiłek chorobowy), w 1997r. - 5.950,92 zł oraz w 1998r. - 2.335,14 zł plus 2.669,60 zł (zaświadczenie ZUS z dnia 4 lutego 2005r., k. 23 a.r.). W okresie od dnia 30 kwietnia 1998 r. do dnia 26 maja 1999r. G. Z. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. jako osoba bezrobotna i pobrał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 8 maja 1998r. do 7 listopada 1998r. w łącznej kwocie 2.668,60 zł (zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w O. z dnia 23 grudnia 2004r., k. 7 a.r.). W dniu 30 grudnia 2004r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy wraz z kwestionariuszem dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych oraz dokumentacją pracowniczą w postaci świadectw pracy oraz zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (wniosek z dnia 30 grudnia 2004r. wraz z załącznikami, k. 1 – 7 a.r.). Z uwagi na oczekiwanie na przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, G. Z. w okresie od lutego do marca 2005r. pobierał z Ośrodka Pomocy Społecznej pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł miesięcznie (pismo OPS w O. z dnia 18 lutego 2005r., a.r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 19 maja 2005r. wydał decyzję znak: (...) , którą przyznał ubezpieczonemu od dnia 1 grudnia 2004r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 30 kwietnia 2007r. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto wynagrodzenie - dochód - przychód, które stanowiło podstawę wymiaru składek z okresu 10 lat kalendarzowych, tj. od stycznia 1987r. do grudnia 1996r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 43,02 %. Podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru przez kwotę bazową 1.829,24 zł wyniosła 786,94 zł. Do ustalenia wysokości renty organ rentowy uwzględnił 28 lat i 11 miesięcy okresów składkowych, tj. 347 miesięcy oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyniosła 75 % renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (75 % x 737.11 zł = 552,83 zł) (decyzja ZUS z dnia 19 maja 2005r., znak: (...) , k. 31 a.r.). W związku z upływem terminu, na jaki zostało przyznane świadczenie, G. Z. w dniu 7 marca 2007r. wystąpił do ZUS z wnioskiem o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (wniosek z dnia 7 marca 2007r., a.r.) i został skierowany do Lekarza Orzecznika ZUS, który orzeczeniem z dnia 28 marca 2007r. stwierdził częściową, trwałą niezdolność do pracy (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 28 marca 2007r., a.r.). Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał w dniu 18 kwietnia 2007r. decyzję znak: (...) , którą ponownie przyznał G. Z. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy (decyzja ZUS z dnia 18 kwietnia 2007r., znak: (...) , a.r.). W okresie od dnia 2 czerwca 2008r. do dnia 30 września 2014r. G. Z. był zatrudniony w (...) sp. z o.o. Oddział w J. , gdzie w okresie od dnia 2 czerwca 2008r. miał powierzone stanowisko pracownika pakowania (001/001 etatu), od dnia 1 września 2008r. zajmował się obsługą maszyn sklejających, pakowaniem (001/001 etatu) oraz od dnia 1 października 2011r. pracował jako pracownik pakowania (001/001 etatu) (świadectwo pracy, karta przebiegu zatrudnienia, a.r., zaświadczenie z dnia 25 listopada 2011r., a.r.). W trakcie powyższego zatrudnienia przypadało łącznie 182 dni okresów nieskładkowych, tj. od dnia 2 kwietnia 2014r. do dnia 15 kwietnia 2014r., od dnia 16 kwietnia 2014r. do dnia 29 kwietnia 2014r., od dnia 30 kwietnia 2014r. do dnia 30 kwietnia 2014r., od dnia 1 maja 2014r. do dnia 4 maja 2014r., od dnia 5 maja 2014r. do dnia 31 maja 2014r., od dnia 1 czerwca 2014r. do dnia 30 czerwca 2014r., od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 31 lipca 2014r., od dnia 1 sierpnia 2014r. do dnia 31 sierpnia 2014r. oraz od dnia 1 września 2014r. do dnia 30 września 2014r. (załącznik do okresów nieskładkowych, a.r.). Ubezpieczony uzyskał przychód (łącznie ze składkami ZUS) wynoszący: w 2008r. - 12.361,60 zł, w 2009r. - 24.973,64 zł, w 2010r. - 34.313,71 zł (zaświadczenie do rozliczenia i zaliczenia do stażu pracy za rok 2008, 2009, 2010, a.r.). Za poszczególne miesiące w 2010r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości: za styczeń - 2.293,58 zł, za luty - 4.237,20 zł, za marzec - 2.849, 00 zł, za kwiecień - 3.324,36 zł, za maj - 2.987,90 zł, za czerwiec - 2.612,88 zł, za lipiec - 2.503,32 zł, za sierpień - 2.276,10 zł, za wrzesień - 2.503,76 zł, za październik - 2.774,01 zł, za listopad - 3.098,30 zł oraz za grudzień - 2.481,30 zł (zaświadczenie z dnia 14 marca 2011r., a.r.). Z kolei w roku 2011 uzyskał przychód (wraz ze składkami ZUS) w wysokości 31.679,27 zł (zaświadczenie do rozliczenia i zaliczenia do stażu pracy za rok 2011, a.r.). Ubezpieczony w dniu 27 listopada 2008r. zwrócił się do organu rentowego z wnioskiem o doliczenie do stażu pracy okresu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. (zaświadczenie z dnia 20 listopada 2008r., a.r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał w dniu 4 grudnia 2008r. decyzję znak: (...) , którą przeliczył rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 listopada 2008r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto wynagrodzenie - dochód - przychód, które stanowiło podstawę wymiaru składek w okresie 10 lat kalendarzowych, tj. od stycznia 1987r. do grudnia 1996r. Podstawa wymiaru po waloryzacji wyniosła od 1 marca 2006r. - 835, 73 zł, a od 1 marca 2008r. - 890,05 zł. Do ustalenia wysokości renty organ rentowy uwzględnił 29 lat i 4 miesiące okresów składkowych, tj. 352 miesiące oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Wysokość świadczenia wyniosła 628,91 zł (decyzja ZUS z dnia 4 grudnia 2008r., znak: I/41224312/20, a.r.). W dniu 21 lipca 2011r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o udzielenie ulg w spłacie nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 31 grudnia 2010r. w kwocie 3.274,43 zł - nadpłata z powodu osiągania przychodu powodującego zmniejszenie świadczenia. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie (wniosek z dnia 21 lipca 2011r., a.r.). Następnie w dniu 19 września 2011r. G. Z. wystąpił do ZUS z wnioskiem o ponowne przeliczenie renty w oparciu o korzystniejsze okresy zatrudnienia, tj. zatrudnienie w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w latach 1968 - 1979, gdzie otrzymywał wynagrodzenie miesięczne w wysokości około 5.200 zł netto. Jednocześnie wniósł o uwzględnienie otrzymywanego wynagrodzenia w wysokości 5.840 zł w Spółdzielni (...) (wniosek z dnia 19 września 2011r., a.r.). W dniu 17 maja 2012r. ubezpieczony złożył w ZUS wniosek o emeryturę (wniosek z dnia 12 maja 2012r., a.r.). Decyzją z dnia 30 lipca 2012r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. ustalił kapitał początkowy G. Z. na dzień 1 stycznia 1999r. przyjmując okresy składkowe w wymiarze 29 lat, 5 miesięcy i 12 dni, tj. 353 miesiące oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 5 miesięcy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego został wyliczony na podstawie zarobków – dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych (1971 – 1974, 1979 – 1981, 1984 – 1988, 1990 – 1998) i wyniósł 45,68 %. Kapitał początkowy z kolei został wyliczony na kwotę 101.966,92 zł (decyzja ZUS z dnia 30 lipca 2012r., a.r.). Kolejną decyzją z dnia 16 sierpnia 2012r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. rozpoznając wniosek z dnia 17 maja 2012r. przeliczył G. Z. rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 maja 2012r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, tj. od 1971r. do 2011r. oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 52,61 %. Podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru przez kwotę bazową w wysokości 2.974,69 zł wyniosła 1.564,98 zł. Do ustalenia wysokości renty ZUS uwzględnił okresy składkowe w wymiarze 32 lat, 10 miesięcy i 27 dni, tj. 394 miesiące oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 5 miesięcy. Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosząca 75 % renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, została wyliczona ubezpieczonemu na kwotę 1.039,80 zł (decyzja ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r., znak: I/6/029018516, a.r., załącznik do decyzji z dnia 16 sierpnia 2012r., a.r.). W tym samym dniu, tj. 16 sierpnia 2012r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. wydał dwie decyzje znak: (...) , w których przyznał G. Z. emeryturę od dnia 15 maja 2012r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. W jednej z decyzji emerytura została wyliczona zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w niej podstawę obliczenia świadczenia stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura została obliczona jako równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę przy uwzględnieniu kwoty składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji - 24.769,67 zł, kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego - 284.130,45 zł, średniego dalszego trwania życia - 211,80 miesięcy i wyniosła 1.458,45 zł (decyzja ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r., znak: (...) , a.r.). W kolejnej decyzji z dnia 16 sierpnia 2012r. do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, tj. 1971r. (12.000 zł), 1972r. (12.000 zł), 1979r. (40.568,00 zł), 1980r. (41.400,00 zł), 1981r. (36.000 zł), 1984r. (91.200 zł), 1985r. (120.000 zł), 1986r. (129.600 zł), 1987r. (168.000 zł), 1990r. (4.615.141 zł), 1991r. (10.949.221 zł), 1992r. (16.337.700 zł), 1994r. (34.467.000 zł), 1995r. (4.637,57 zł), 1996r. (5.814,79 zł), 1997r. (5.950,92 zł), 2008r. (14.361,72 zł), 2009r. (25.647,10 zł), 2010r. (35.034,63 zł) i 2011r. (31.014,05 zł). Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 52,61 %. Z kolei podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika podstawy wymiaru przez kwotę bazową 2.974,69 zł wyniosła 1.564,98 zł. Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy uwzględnił okresy składkowe w wysokości 32 lat, 10 miesięcy i 27 dni, tj. 394 miesiące oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Wysokość emerytury została obliczona w następujący sposób: 24 % x 2974,69 zł = 713,93 zł, (394 x 1,3 %)/12 x 1564,98 zł = 667,93 zł, (5 x 0,7 %)/12 x 1564,98 zł = 4,54 zł, tj. łącznie 1.386,40 zł (decyzja ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r., znak: E/6/029018516, a.r., załącznik do decyzji ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r., znak: (...) , a.r.). W obu decyzjach z dnia 16 sierpnia 2012r. przyznających emeryturę organ rentowy wskazał, że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, ponieważ ubezpieczony kontynuuje zatrudnienie. Poinformowano również, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedstawić w Oddziale ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury (decyzje ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r. o przyznaniu emerytury, znak: (...) , a.r.). Decyzją z dnia 15 października 2012r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. uchylił wcześniej wydaną decyzję z dnia 16 sierpnia 2012r. obliczającą emeryturę na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i przyznał ubezpieczonemu emeryturę od dnia 15 maja 2012r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, obliczoną na nowo po wcześniejszej korekcie kapitału początkowego na koncie ubezpieczonego, dokonaną decyzją z dnia 9 października 2012r., znak: (...) , w której kapitał początkowy został wyliczony na kwotę 100.604,24 zł (decyzja z dnia 9 października 2012r., znak: (...) , a.r.). Przyjęta w decyzji z dnia 15 października 2012r. kwota skorygowanego i zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 280.333,31 zł, zaś wysokość emerytury obliczona ponownie – 1.440,52 zł. Jednocześnie zaznaczono w decyzji, że wypłata emerytury została zawieszona z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia i poinformowano o tym, jakich czynności należy dokonać, aby nastąpiło jej podjęcie. Organ rentowy wskazał również, że dokonano korekty stażu pracy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. od 3 maja 1980r. do 30 czerwca 1993r. oraz od 1 stycznia 1994r. do 31 lipca 1997r. (decyzja ZUS z dnia 15 października 2012r., znak: (...) , a.r.). W dniu 15 listopada 2012r. ubezpieczony zgłosił do organu rentowego wniosek o ponowne przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia, do którego dołączył dokumenty z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych (wniosek z dnia 15 listopada 2012r. z załącznikami, a.r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. w dniu 27 listopada 2012r. wydał decyzję znak: (...) , którą odmówił G. Z. przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w przypadku, gdy w aktach osobowych pracownika wynagrodzenie zostało określone stawką godzinową, dopuszczalne jest ustalenie wynagrodzenia, jeżeli zachowały się dane dotyczące ilości godzin, jakie faktycznie przepracował pracownik w danym czasie na określonym stanowisku (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie). Tymczasem z dokumentów dołączonych do wniosku z dnia 15 listopada 2012r., tj. świadectw pracy oraz dokumentów o przyjęciu do pracy, przeszeregowaniu, czy zmianie warunków pracy, nie wynika ilość faktycznie przepracowanych godzin pracy ubezpieczonego, a zatem, w ocenie organu rentowego, brak jest możliwości ponownego ustalenia podstawy wymiaru na podstawie przedłożonych dokumentów (decyzja ZUS z dnia 27 listopada 2012r., znak: (...) , a.r.). G. Z. odwołał się od powyższej decyzji (odwołanie od decyzji ZUS z dnia 27 listopada 2012r., t. I, k. 3-3v a.s.). W dniu 27 grudnia 2012r. ubezpieczony, na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wniósł o wypłatę zawieszonej emerytury (wniosek z dnia 27 grudnia 2012r., a.r.). Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, organ rentowy decyzją z dnia 4 stycznia 2013r., znak: (...) , odmówił G. Z. podjęcia wypłaty emerytury. W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r., z dniem 22 listopada 2012r. utracił moc prawną art. 103a ustawy emerytalnej w stosunku do osób, które prawo do emerytury nabyły przed 1 stycznia 2011r., a następnie wobec kontynuowania stosunku pracy zawartego przed dniem przejścia na emeryturę, ich prawo do emerytury zostało zawieszone z dniem 1 października 2011r. Jednocześnie podniesiono, że przepis art. 103a ustawy emerytalnej ma w dalszym ciągu zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury po 31 grudnia 2010r. W przypadku ubezpieczonego emerytura została przyznana z dniem 15 maja 2012r. i nadal obowiązuje przepis art. 103a ustawy emerytalnej stanowiący, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego (decyzja ZUS z dnia 4 stycznia 2013r., znak: (...) , a.r.). Ubezpieczony w dniu 29 lipca 2014r. zwrócił się do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę dodatku pielęgnacyjnego do renty z tytułu niezdolności do pracy (wniosek z dnia 29 lipca 2014r., a.r.), a w dniu 26 sierpnia 2014r. skierował wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury wraz z należnymi odsetkami oraz waloryzacją za okres od dnia 1 października 2011r. do dnia 22 listopada 2012r. (wniosek z dnia 26 sierpnia 2014r., a.r.). Decyzją z dnia 25 września 2014r., znak: (...) , organ rentowy na podstawie ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 21 listopada 2012r. (Dz. U. z 2014r., poz. 169) oraz art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.), odmówił G. Z. prawa do wypłaty emerytury zawieszonej od dnia 15 maja 2012r. do dnia 21 listopada 2012r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że na wniosek z dnia 17 maja 2012r. ubezpieczonemu została przyznana emerytura od dnia 15 maja 2012r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, a dla osób, które nabyły prawo do emerytury po dniu 31 grudnia 2010r. nadal zgodnie z art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Organ rentowy uznał zatem, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. i w związku z tym odmówił prawa do wypłaty zawieszonego świadczenia (decyzja ZUS z dnia 25 września 2014r., znak: (...) , a.r.). W dniu 3 października 2014r. G. Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o doliczenie stażu pracy. Dołączył do wniosku świadectwo pracy z (...) sp. z o.o. Oddział w J. (wniosek z dnia 3 października 2014r. wraz z załącznikiem, a.r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. decyzją z dnia 15 października 2014r., znak: (...) , przeliczył G. Z. rentę od dnia 1 października 2014r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto wcześniejszą podstawę wymiaru renty. Natomiast do ustalenia wysokości renty uwzględniono okresy składkowe w wysokości 34 lat, 9 miesięcy i 12 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 10 miesięcy i 29 dni. Po zmianie stażu pracy renta wyniosła 1.133,27 zł, jednak rentę zmniejszono o 219,92 zł z powodu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego (decyzja ZUS z dnia 15 października 2014r., znak: I/6/029018516, a.r.). Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 7 listopada 2014r., po przeprowadzeniu bezpośredniego badania i dokonaniu analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, w tym: dokumentacji z przebiegu leczenia w 2014r., kart informacyjnych leczenia szpitalnego w 2014r. oraz zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących w dniu 24 lipca 2014r., ustalił, że ubezpieczony jest trwale całkowicie niezdolny do pracy. Dodatkowo ustalono datę powstania całkowitej niezdolności do pracy na dzień 2 kwietnia 2014r. oraz uznano, że ubezpieczony nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 7 listopada 2014r., a.r.). W oparciu o powyższe orzeczenie, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 lipca 2014r., organ rentowy w dniu 2 grudnia 2014r. wydał decyzję znak: (...) , którą odmówił G. Z. prawa do dodatku pielęgnacyjnego, wskazując, że dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba taka została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat (decyzja ZUS z dnia 2 grudnia 2014r., znak: (...) , a.r.). Tego samego dnia, tj. 2 grudnia 2014r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. rozpatrując wniosek ubezpieczonego z dnia 29 lipca 2014r. wydał kolejną decyzję znak: (...) , w której przyznał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 1 lipca 2014r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Dodatkowo ustalono, że powyższe świadczenie przysługuje G. Z. na stałe i wskazano, że do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto dotychczasową podstawę wymiaru świadczenia. Wysokość renty wyniosła 1.508,26 zł brutto, a od 1 sierpnia 2014r. – 1.509,11 zł i od 1 października 2014r. – 1.511,03 zł (decyzja ZUS z dnia 2 grudnia 2014r., znak: (...) , a.r.). Renta z tytułu niezdolności do pracy przyznana ubezpieczonemu była wielokrotnie przeliczana i waloryzowana (decyzja ZUS z dnia 5 marca 2012r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 8 marca 2006r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 10 marca 2008r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 4 grudnia 2008r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 10 marca 2009r., znak: (...) , a.r., decyzja z dnia 30 września 2009r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 9 lutego 2010r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 31 sierpnia 2010r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 8 marca 2011r., znak: (...) , a.r., decyzja z dnia 7 listopada 2011r., znak: (...) , a.r., decyzja ZUS z dnia 29 listopada 2011r., znak: (...) , a.r.). Powyższy stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym w aktach osobowych ubezpieczonego z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych oraz w aktach rentowych, a także w oparciu o zeznania świadków A. B. i S. Z. oraz na podstawie zeznań ubezpieczonego. Zeznaniom świadków i G. Z. , choć nie były szczegółowe i nie dały podstaw do dokonania na ich podstawie pełnych ustaleń faktycznych, Sąd dał wiarę biorąc pod uwagę okoliczność, że były one spójne i zgodne z dokumentami dotyczącymi okresu zatrudnienia ubezpieczonego w (...) . Zeznania potwierdziły czas pracy G. Z. w wymiarze 8 godzin na dobę oraz występujące w pewnych okresach nadgodziny. Świadkowie oraz sam ubezpieczony nie byli jednak w stanie szczegółowo określić kiedy, z jaką częstotliwością i jak dugo trwała ponadwymiarowa praca ubezpieczonego. W tym zatem zakresie Sąd dokonał ustalenia, że taką pracę ubezpieczony wykonywał bez określenia szczegółów, które nie zostały odtworzone ani zeznaniami świadków, ani na podstawie dokumentów. Dowody z dokumentów zostały ocenione jako wiarygodne. Autentyczność, jak też prawdziwość zawartych w nich oświadczeń nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania, co pozwoliło uznać je za rzetelny i w pełni wartościowy materiał dowodowy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie G. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. z dnia 27 listopada 2012r., znak: (...) oraz z dnia 28 kwietnia 2015r., znak: (...) , w części podlegało uwzględnieniu. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawało samo prawo G. Z. do emerytury oraz fakt jego zatrudnienia w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. . Sporne było jedynie, czy organ rentowy prawidłowo odmówił przeliczenia świadczenia emerytalnego należnego wnioskodawcy przy uwzględnieniu dokumentów dotyczących zatrudnienia u w/w pracodawcy w okresie od 3 września 1968r. do 31 lipca 1979r. Spór w głównej mierze dotyczył tego, czy pracownikowi zatrudnionemu z uposażeniem określonym stawką godzinową oraz z prawem do premii – takiemu jak ubezpieczony - można uwzględnić zarobki do wyliczenia emerytury, jeśli nie zachowały się dokumenty płacowe (m.in. określające wysokość wypłacanej premii) oraz ewidencja czasu pracy wskazująca dokładny czas przepracowany przez pracownika w poszczególnych dniach, tygodniach i miesiącach. Rozważając zasadność stanowisk stron w pierwszej kolejności należy wskazać, że dokumentem potwierdzającym wysokość wynagrodzenia jest zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione na druku ZUS Rp – 7 przez pracodawcę lub prawnego następcę pracodawcy. Dokumentem takim może być również legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca odpowiednie wpisy o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia dokonane przez pracodawcę lub jego prawnego następcę. Równoważnymi dowodami stwierdzającymi fakt i okres zatrudnienia albo wysokość wynagrodzenia są kserokopie dokumentów wydane przez archiwa lub inne jednostki zajmujące się przechowywaniem dokumentów zlikwidowanych zakładów pracy, uwierzytelnione przez osoby kierujące archiwami lub firmami przechowującymi dokumenty. Jeśli ubezpieczony nie może udowodnić zarobków z okresu pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru, przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników. Organ rentowy w postępowaniu administracyjnym, w takiej kategorii spraw jak rozpoznawana, zobowiązany jest do ścisłego stosowania § 21 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. z 2011r., Nr 237, poz. 1412), zgodnie z którym środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Powołany przepis zawęża zakres środków dowodowych w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i dopiero wszczęcie postępowania sądowego na skutek złożenia odwołania, umożliwia ustalenie wynagrodzenia za pomocą innych środków dowodowych niż wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. W postępowaniu przed sądem dopuszczalne jest bowiem przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. Można to czynić wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . W praktyce oznacza to, że w postępowaniu sądowym istnieje możliwość wykazania wszelkimi dowodami okoliczności, od których zależą uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, także wówczas, gdy z dokumentów wynika co innego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 1995 roku, II URN 23/95). Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 4 października 2012r., w przypadku braku dokumentacji płacowej istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w aktach osobowych, tj. umowy o pracę, angaże, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia, wówczas można uwzględnić tylko takie składniki, które są pewne, wypłacane były w danym okresie stale i w określonej wysokości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2012r., sygn. akt III AUa 305/12). W rozpatrywanej sprawie ustalenie wysokości wynagrodzenia zasadniczego, jakie otrzymywał ubezpieczony uzależnione było od ustalenia dwóch elementów – przyznanej ubezpieczonemu stawki godzinowej oraz liczby przepracowanych godzin. Jeśli chodzi o pierwszy element, to w aktach osobowych G. Z. zachowały się „wnioski o przeszeregowanie/ przeniesienie” oraz „zmiany warunków płacy”, które – jak wskazała (...) były stosowane zamiast aneksów do umowy o pracę. Wynika z nich, jaką stawkę godzinową przyznawano lub proponowano G. Z. i że podlegała ona akceptacji. Jedynie w odniesieniu do okresu od 3 września 1968r. do 21 listopada 1970r. (przez część tego okresu ubezpieczony odbywał służbę wojskową) nie zachowały się dokumenty dotyczące przyznanych ubezpieczonemu w tym czasie składników wynagrodzenia i ich wysokości. Co więcej, przez część w/w okresu G. Z. nie świadczył pracy, ponieważ odbywał służbę wojskową. Do pracy powrócił od 21 listopada 1970r. i dopiero od tej daty można było ustalać wysokość jego wynagrodzenia. W zakresie drugiego z elementów istotnych, tj. liczby przepracowanych godzin, wskazać należy, iż nie zachowały się dokumenty indywidualne dotyczące G. Z. , z których wynikałoby, w jakim czasie ubezpieczony pracował w poszczególnych dniach spornego okresu. Z tego względu organ rentowy wskazywał na brak możliwości uwzględnienia odwołania. Sąd z takim stanowiskiem nie zgodził się, ponieważ – jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006r. (I UK 115/06, OSNP 2007/17-18/257 – „tak postawione a priori założenie, bez podjęcia próby przeanalizowania, czy na podstawie omawianych dowodów istnieje metoda, na podstawie której można dojść do rzeczywistej wysokości wynagrodzenia za pracę w spornym okresie, czyni ustalenie o braku możliwości wyliczenia wysokości zarobków ustaleniem dowolnym. Stawka godzinowa jest elementem podstawowym i wyjściowym przy obliczeniu wynagrodzenia za pracę. Skoro znany jest wymiar czasu pracy, potwierdzony świadectwem pracy, możliwe jest obliczenie liczby godzin pracy wynikającej z tego wymiaru w każdym kolejnym tygodniu, miesiącu i roku w spornym okresie. Z kolei brak prawa do wynagrodzenia wynikać musiałby z przerw w jej świadczeniu, a informacje o tym powinny znajdować się w świadectwie pracy. Brak jakiejkolwiek adnotacji o przerwach w zatrudnieniu (np. urlopach bezpłatnych) wskazywałby na ciągłość zatrudnienia rozumianego jako świadczenie pracy, za którą przysługiwało wynagrodzenie. Ewentualne okresy pobierania zasiłku chorobowego wynikają z przedłożonej legitymacji ubezpieczeniowej, stąd obliczenie wysokości zasiłku, jako pochodnej wynagrodzenia za pracę, wedle zasad wynikających z obowiązujących w spornym okresie przepisów: ustawy z dnia 28 marca 1933r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396); ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o podwyższeniu zasiłków przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby pracownika . (Dz. U. Nr 27, poz. 191); ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z 1983r., Nr 30, poz. 143 ze zm.) również nie jest niemożliwe. Kwestia braku "angażu" za określony rok, czy lata, nie przekreśla takiej metody, gdyż w obliczeniach uwzględniać przecież należy stawkę godzinową wynikającą z poprzedniego "angażu" aż do momentu "angażu" wprowadzającego stawkę wyższą.”. Zgodnie z cytowanym poglądem, w przypadku G. Z. możliwość ustalenia stawki godzinowej co do zasady nie nastręczała trudności. Jeśli chodzi zaś o czas pracy, to okresy niezdolności do pracy wynikają z legitymacji ubezpieczonego, gdzie dokonano stosownych wpisów, z których wynika, że G. Z. w okresie zatrudnienia w (...) był niezdolny do pracy w następujących okresach: od 11 września 1972r. do 14 września 1972r., od 4 maja 1973r. do 7 maja 1973r., od 11 maja 1973r. do 13 maja 1973r., od 27 listopada 1974r. do 30 listopada 1974r., od 18 grudnia 1974r. do 20 grudnia 1974r., od 4 października 1976r. do 9 października 1976r., w dniu 13 października 1976r., od 28 marca 1977r. do 31 marca 1977r. oraz od 1 kwietnia 1977r. do 4 kwietnia 1977r., od 9 lipca 1977r. do 17 lipca 1977r., od 17 sierpnia 1977r. do 31 sierpnia 1977r., od 10 października 1977r. do 11 października 1977r., od 20 października 1977r. do 25 października 1977r., od 6 grudnia 1977r. do 8 grudnia 1977r., od 29 stycznia 1978r. do 1 lutego 1978r., od 17 maja 1977r. do 21 maja 1977r., od 28 lipca 1978r. do 1 sierpnia 1978r., od 2 sierpnia 1978r. do 5 sierpnia 1978r., od 8 do 10 sierpnia 1978r., od 24 sierpnia 1978r. do 25 sierpnia 1978r., od dnia 2 kwietnia 1979r. do dnia 6 kwietnia 1979r. oraz od dnia 12 kwietnia 1979r. do dnia 14 kwietnia 1979r. Jeśli chodzi z kolei o ewentualne urlopy bezpłatne, to z akt osobowych nie wynika, by G. Z. z takich korzystał. Wskazuje na to po pierwsze, brak wniosków o urlop bezpłatny, a po drugie, ciągłość wniosków o przeszeregowanie i zmian warunków płacy, które następowały z częstotliwością co kilka miesięcy i z których uzasadnienia należy wnioskować, że ubezpieczony świadczył pracę. Świadectwo pracy także nie zawiera adnotacji o urlopach bezpłatnych, ponadto na nie korzystanie przez ubezpieczonego z takich przerw w zatrudnieniu nie wskazywali świadkowie oraz sam ubezpieczony. Wobec powyższego, Sąd przyjął, iż co do zasady istniała możliwość wyliczenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego. Z tego względu postanowieniem z dnia 3 października 2014r. został dopuszczony dowód z pisemnej opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury dla G. Z. przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w latach 1968 -1979 w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych, wyliczonych na podstawie dokumentacji kadrowej, zeznań świadków oraz Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Poligraficznego (postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 3 października 2014r., t. I, k. 134 a.s.). Biegła sądowa z zakresu rachunkowości B. W. w opinii z dnia 5 listopada 2014r. stwierdziła brak informacji o wysokości stawki godzinowej za okres od 3 września 1968r. do 21 listopada 1970r. tj. w okresie odbywania służby wojskowej. Zgodnie z pismem z dnia 26 września 2014r. Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. biegła przyjęła, że wynagrodzenie ubezpieczonego zostało określone we "wnioskach o przeszeregowanie/przeniesienie" oraz w "zmianach warunków płacy", które w okresie zatrudnienia były stosowane zamiast aneksów do umowy o pracę. Wedle ustaleń biegłej sądowej, po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, wynagrodzenie G. Z. wynosiło: - zgodnie z wnioskiem o przyjęcie do pracy od 20 listopada 1970r. - 7,68 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 września 1971r. - 9,24 zł; - zgodnie z przeszeregowaniem od 1 stycznia 1973r. - 12,48 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeniesienie od 1 maja 1973r. - 16,02 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 lipca 1974r. - 19,68 zł; - zgodnie ze zmianą warunków płacy od 1 maja 1979r. - 20,88 zł; - zgodnie ze zmianą warunków płacy od 1 stycznia 1976r. - 21,72 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 lipca 1976r. - 23,39 zł; - zgodnie ze zmianą warunków płacy od 1 maja 1977r. - 25,65 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 maja 1978r. - 28,76 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 3 września 1978r. - 29,82 zł. Biegła przyjęła nadto, że ubezpieczony pracował przez 5 dni w tygodniu po 8 godzin dziennie. W okresie zatrudnienia od 20 listopada 1970r. do 31 grudnia 1974r. takie ustalenia wynikały z zeznań świadków: A. B. oraz S. Z. . Dodatkowo biegła powołała się na uchwałę nr 144 Rady Ministrów z dnia 10 maja 1958r. w sprawie skróconego czasu pracy w zakładach przemysłu poligraficznego (Monitor Polski nr 28, poz. 219), zgodnie z którym wymiar czasu pracy dla stanowisk, na których zatrudniony był G. Z. wynosił do 40 godzin tygodniowo. Wskazana uchwała została uchylona z dniem 25 lutego 1987r. Biegła sądowa sporządziła kalendarze w celu wyliczenia wynagrodzenia miesięcznego. Na podstawie kalendarzy wyliczyła wynagrodzenie roczne i przyrównała je do średniej krajowej, a następnie z całego okresu zatrudnienia wybrała 20 lat najkorzystniejszych dla ubezpieczonego. Biegła sądowa pominęła przy tym wyliczenia z 10 lat, tj. za okres 1987r. do 1996r., uznając, że żadna z wielkości przyjętych do wyliczenia nie uległa zmianie, wobec czego wskaźnik podstawy wymiaru emerytury pozostał na tym samym poziomie i wynosi 43,02 %. Biegła sądowa wyliczyła zatem, że najkorzystniejsza dla G. Z. wysokość wskaźnika podstawy wymiaru emerytury to ta wynosząca 72,54 %, wyliczona z 20 wybranych lat (opinia biegłej sądowej zakresu rachunkowości B. W. z dnia 5 listopada 2014r., t. I, k. 140-156 a.s.). W piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014r. ubezpieczony wskazał, że nie zgadza się z opinią biegłej sądowej z zakresu rachunkowości, gdyż zawiera ona błędy mające istotny wpływ na wyliczenie wysokości wskaźnika podstawy emerytury. Zdaniem ubezpieczonego, biegła sądowa mylnie przyjęła do wyliczeń wynagrodzenie określone we "wnioskach o przeszeregowanie/przeniesienie" oraz w "zmianach warunków płacy", które w okresie zatrudnienia były stosowane zamiast aneksów do umowy o pracę. Ubezpieczony stanął na stanowisku, że biegła błędnie ustaliła stawki wynagrodzenia: - zgodnie z wnioskiem o przyjęcie do pracy od 20 listopada 1970r. powinno być 8,96 zł (nie została uwzględniona premia regulaminowa w wysokości 20 % stawki zasadniczej, tj. 1,28 zł); - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 września 1971r. powinno być 10,79 zł, gdyż nie uwzględniono premii regulaminowej w wysokości 20 % stawki zasadniczej, tj. 1,54 zł; - biegła przyjęła od 1 stycznia 1973r. stawka 12,48 zł, a brak jest wniosku o przeszeregowanie z 1 stycznia 1973r., a zatem powinna być przyjęta zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 stycznia 1972r. stawka 11,55 zł uwzględniająca stawką zasadniczą 7,70 zł, dodatek banknotowy 1,54 zł, a także premię regulaminową w wysokości 30 % stawki zasadniczej, tj. 2,31 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeniesienie od 1 maja 1973r. powinno być 17,26 zł, gdyż nie uwzględniono premii regulaminowej w wysokości 10 % stawki zasadniczej, tj. 1,335 zł; - zgodnie z wnioskiem o przeszeregowanie od 1 lipca 1974r. powinna być kwota 19,69 zł, uwzględniająca stawkę zasadniczą 15,75 zł, dodatek banknotowy 3,15 zł oraz premię regulaminową 5 % stawki zasadniczej, tj. 0,79 zł; - zgodnie ze zmianą warunków płacy od 1 maja 1975r. powinna być stawka 20,88 zł, uwzględniająca płacę zasadniczą w kwocie 16,70 zł, dodatek banknotowy w wysokości 3,34 zł oraz premię regulaminową 5 % stawki zasadniczej, tj. 0,84 zł. G. Z. nie wniósł zastrzeżeń do pozostałych wysokości wynagrodzeń przyjętych przez biegłą. Podkreślił przy tym, że z zachowanych dokumentów kadrowych jednoznacznie wynika, że w spornym okresie posiadał zmiany stawek zaszeregowania wynagrodzenia zasadniczego, a także zmianę wysokości procentowej premii regulaminowej. Jedynie dodatek banknotowy pozostawał zawsze na niezmienionym poziomie i kształtował się w wysokości 20 %. Ubezpieczony wskazał również, że brak jest podstaw do przyjęcia 40 - godzinnego systemu czasu pracy w całym w spornym okresie, gdyż Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego z określonym limitem obowiązywał od 1 stycznia 1975r. Tym samym, w ocenie ubezpieczonego w pełni zasadne jest przyjęcie, że przed w/w datą był zatrudniony w dni robocze nie krócej niż 8 godzin dziennie, a w soboty nie krócej niż 6 godzin dziennie. W oparciu o powyższe zastrzeżenia ubezpieczony wniósł o uzupełnienie opinii biegłej sądowej i dokonanie przez biegłą przeliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru ze stawki godzinowej z uwzględnieniem wysokości premii regulaminowej oraz zmian wskazanych w piśmie (pismo procesowe G. Z. z dnia 4 listopada 2014r., t. I, k. 192-193v a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2014r. powołał się na brak możliwości obliczenia oraz przyjęcia do przeliczenia podstawy wymiaru wynagrodzeń za lata 1968 – 1979, jedynie na podstawie stawki godzinowej, bowiem brak jest danych dotyczących ilości godzin, jaką G. Z. przepracował w danym miesiącu, na określonym stanowisku pracy. Jednocześnie organ rentowy zaznaczył, że z dokumentów dotyczących zmiany warunków płacy wynika, że premia przysługiwała według Zakładowego Regulaminu Premiowania od 1 lipca 1974r. w wysokości do 5 % osobistego zaszeregowania, a zatem na podstawie przedłożonych dokumentów nie można przyjąć, że G. Z. w spornym okresie otrzymywał maksymalną wysokość premii (pismo procesowe Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. z dnia 5 grudnia 2014r., t. I, k. 199 a.s.). Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie postanowił dopuścić dowód z pisemnej uzupełniającej opinii biegłego sądowego B. W. celem ustosunkowania się do zarzutów ubezpieczonego zawartych w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014r. (postanowienie z dnia 16 grudnia 2014r., t. II, k. 203 a.s.). Biegła sądowa B. W. w opinii uzupełniającej odniosła się do zarzutów G. Z. i wskazała, że zgodnie z wnioskiem o przyjęcie do pracy od 20 listopada 1970r. wysokość stawki wskazanej w opinii jest zgodna z w/w dokumentem i wynosi 7,68 zł, natomiast premia jest wskazana do 20 %, wobec czego może wynosić w przedziale od 0 % do 20 %, ale bez list płac nie można wskazać jej faktycznej wielkości. Odnosząc się z kolei do dokumentu w postaci wniosku o przeszeregowanie od 1 września 1971r. biegła także uznała, że wobec tego, iż premia jest wskazana do 20 %, to może wynosić w przedziale od 0 % do 20 % i bez list płac nie można wskazać jej faktycznej wielkości. Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku wniosku o przeszeregowanie od 1 stycznia 1973r., gdzie premia jest wskazana do 30 %, we wniosku o przeniesienie od 1 maja 1973r., gdzie premia jest wskazana do 10 %, a także we wniosku o przeszeregowanie od 1 lipca 1974r., w którym premia została wskazana w wysokości do 5 %. Reasumując biegła z zakresu rachunkowości odnosząc się do zarzutów ubezpieczonego dotyczących braku doliczenia premii, wskazała, że brak dokumentacji w postaci list płac uniemożliwia wskazanie, w jakich kwotach premia była wypłacana, a co za tym idzie nie ma możliwości jej uwzględnienie przy wyliczeniach. Biegła przyjęła więc premię do wyliczeń tylko w okresach, kiedy pracodawca wskazał jej wysokość kwotowo w dokumentacji o zmianach płacy. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego błędnie przyjętej normy czasu pracy obowiązującej w analizowanym okresie, biegła sądowa podniosła, że czas pracy G. Z. na mocy Układu Zbiorowego Pracy Pracowników Przemysłu Poligraficznego oraz zgodnie ze stanowiskiem zawartym w piśmie pracodawcy z dnia 26 września 2014r., wynosił 40 godzin na tydzień, w tym z możliwością skrócenia dobowej normy czasu pracy do 7 godzin. Niezależnie od powyższego, biegła uznała, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz zeznania świadków zasadne jest przyjęcie, że w całym spornym okresie ubezpieczony był zatrudniony w dni robocze nie krócej niż 8 godzin dziennie. Biegła zaznaczyła przy tym, że z informacji uzyskanej z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Departament Prawa Pracy z dnia 10 kwietnia 2013r. jednoznacznie wynika, że do 1 stycznia 1975r. normy czasu pracy określały przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1919r. o czasie pracy w przemyśle i handlu . Na podstawie art. 1 tej ustawy czas pracy pracowników nie mógł przekraczać bez wliczenia przerw odpoczynkowych najwyżej 8 godzin na dobę, w sobotę 6 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień. Analizując zarzut dot. wyliczeń, że "w okresie od 1 stycznia 1972r. do 30 kwietnia 1973r. została wykazana stawka na godzinę 12,48 zł, a winna być stawka godzinowa 11,55 zł, a w okresie od 1 maja 1973r. do 30 czerwca 1974r. wykazała stawkę godzinową 12,48 zł pomimo, iż w dniu 1 maja 1973r. był wniosek o przeniesienie i stawka należna w tym okresie wyniosła 16,02 zł", biegła stwierdziła, że nieprawdą jest, iż naliczyła powyższe stawki. Wskazała, które konkretnie stawki przyjęła do wyliczeń, natomiast omyłkowo nie uwzględniła stawki 16,02 zł w okresie od 1 maja 1973r. do 30 czerwca 1974r., co skorygowała w wyliczeniach. Jeśli chodzi zaś o zarzut dotyczący tego, iż w dniu 4 maja 1974r. oraz w dniu 28 kwietnia 1974r. wykazana została ilość godzin pracy 6, a w miesiącu wrześniu 1978r. mylnie pomnożono 21 dni x 8 godzin, tj. 168 godzin przez stawkę 28,78 zł, a winno być od 1 września 1978r. do 2 września 1978r. - 1 dzień x 8 godzin, tj. 8 godzin przez stawkę 28,78 zł , a od 3 września 1974r. 20 dni x 8 godzin, tj. 160 godzin przez stawkę z wniosku o przeszeregowanie 29,82 zł, podkreśliła, że nie znalazła podanych wyżej wielkości w kalendarzach. Dodatkowo zaznaczyła, że wielkości wynagrodzeń są podane prawidłowo zarówno jeśli chodzi o czas pracy, jak i o stawki za godzinę. Wynagrodzenie wyliczone przez biegłą za miesiąc lipiec 1979r. wyniosło 5.248,32 zł, a według książeczki ubezpieczeniowej 5.264,00 zł, wystąpiła zatem różnica niecałych 16 zł. Tym samym twierdzenie ubezpieczonego, że wyliczenie z legitymacji "znacznie odbiega od tych przyjętych przez biegłą" jest zbyt daleko idące. Biegła sądowa poprawiła jednak miesiące wrzesień 1978r. oraz lipiec 1979r. przyjmując wynagrodzenie z książeczki ubezpieczeniowej. Kończąc wskazała, że wysokość wskaźnika podstawy wymiaru emerytury dla ubezpieczonego z 20 najkorzystniejszych lat wynosi 73,50 % (opinia uzupełniająca, t. II, k. 213 - 223 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Poznaniu w piśmie procesowym z dnia 6 marca 2015r. odniósł się do opinii uzupełniającej biegłej sądowej wskazując m.in., iż z Polską Wytwórnią Papierów Wartościowych należy wyjaśnić zasady premiowania od lipca 1974r., a więc w jaki sposób była przyznawana premia, czy każdy pracownik otrzymywał premię w wysokości do 5 %, a później 15 % lub 10 % płacy zasadniczej oraz, czy premia była nadal określana przedziałami (od-do) w okresie od lipca 1976r. Zdaniem organu rentowego należy wyjaśnić, czy kwoty premii podane w zaświadczeniach od 1 lipca 1974r. do 1978r. są to kwoty premii, które ubezpieczony otrzymał w tym okresach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł więc o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej na okoliczność wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury G. Z. przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskanych w latach 1968 -1979. Zdaniem organu rentowego biegły winien wyjaśnić kwestię przyjętego wynagrodzenia za okres od stycznia do maja 1973 roku biorąc pod uwagę fakt, że od stycznia 1972r. nie nastąpiło przeszeregowanie dotyczące płacy zasadniczej, a także w aktach brak jest przeszeregowania od dnia 1 stycznia 1973r., na co również zwróciła uwagę biegła (pismo procesowe z dnia 6 marca 2015r., t. II, k. 256-257 a.s.). Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie dopuścił dowód z pisemnej uzupełniającej opinii biegłego sądowego B. W. celem ustosunkowania się do zarzutów organu rentowego w zakresie błędnych wyliczeń biegłej, zawartych w piśmie procesowym z dnia 6 marca 2015r. i ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury dla G. Z. przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w latach 1968 - 1979 w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w dwóch wariantach: przy uwzględnieniu premii regulaminowej oraz bez uwzględnienia premii regulaminowej (postanowienie z dnia 16 kwietnia 2015r., t. II, k. 273 a.s.). W dniu 25 maja 2015r. biegła sądowa B. W. wydała pisemną opinię uzupełniającą, w której podniosła, że w żadnym miejscu opinii, czy uzupełnienia do opinii nie oświadczyła, że brak jest dokumentu przeszeregowania do dnia 1 stycznia 1973r., biorąc pod uwagę fakt, iż taki dokument jest załączony do teczki zatytułowanej (...) G. Z. , znajdującej się w aktach sprawy. Odnośnie wzmianki o braku powyższego dokumentu w uzupełnieniu opinii, biegła wskazała, że nie były to jej słowa, a zacytowany zarzut postawiony przez ubezpieczonego, do którego miała się odnieść. Dokonując wyliczeń, zgodnie z tezą dowodową biegła sądowa wyliczyła, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury G. Z. przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w latach 1968 -1979 w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w wariancie bez uwzględnienia premii regulaminowej, przyjęty z 20 lat, wyniósł 73,11 %, natomiast z uwzględnieniem premii regulaminowej stanowił 76,37 % (opinia uzupełniająca, t. II, k. 291-298 a.s.). Odnosząc się do treści powyższej opinii, organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2015r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie odwołania (pismo procesowe Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. z dnia 23 lipca 2015r., t. II, k. 315 a.s.). Swoją argumentację podtrzymał także G. Z. (załącznik do protokołu rozprawy, t. II, k. 325-328 a.s.). Postanowieniem z dnia 14 września 2015r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego B. W. celem wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury dla G. Z. przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w wariantach jak w opinii z dnia 5 listopada 2014r., skorygowanej opinią z dnia 11 stycznia 2015r. oraz jak w opinii z dnia 25 maja 2015r., z uwzględnieniem okresów niezdolności do pracy ubezpieczonego wynikających z legitymacji ubezpieczeniowej i wypłaconych za te okresy wynagrodzeń za okres niezdolności do pracy i zasiłków chorobowych wyliczonych według ówcześnie obowiązujących przepisów oraz po skorygowaniu liczby przepracowanych przez odwołującego godzin w dniach 4 marca 1975r. i 28 kwietnia 1976r. (zamiast 6 godzin powinno być 8) (postanowienie z dnia 14 września 2015r., t. II, k. 355 a.s.). W opinii z dnia 4 października 2015r. biegła sądowa wyliczyła wskaźnik podstawy wymiaru emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w latach 1968 - 1979 w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w wariancie bez premii regulaminowej, natomiast z uwzględnieniem zasiłków chorobowych i otrzymała wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 74,58 %. Z kolei wskaźnik podstawy wymiaru emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w latach 1968 - 1979 w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w wariancie z uwzględnieniem premii regulaminowej i zasiłków chorobowych wyniósł 76,37 % (opinia uzupełniająca z dnia 4 października 2015r., t. II, k. 360 - 373 a.s.). W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2015r. organ rentowy podtrzymał wcześniejsze stanowisko w sprawie i stwierdził brak możliwości obliczenia oraz przyjęcia do przeliczenia podstawy wymiaru wynagrodzeń za lata 1968 - 1979 na podstawie stawki godzinowej, uznając, iż brak jest danych dotyczących ilości godzin, jaką G. Z. przepracował w danym miesiącu na określonym stanowisku pracy. Dodatkowo organ rentowy podniósł, że z dokumentacji przekazanej przez Państwową Wytwórnię Papierów Wartościowych nie wynika, że ubezpieczony miał wypłacone zasiłki chorobowe za okresy przyjęte przez biegłą sądową (pismo procesowe z dnia 20 listopada 2015r., t. II, k. 385 a.s.). Sąd zaaprobował opinie biegłej z poprawkami, które biegła naniosła w kolejnych opiniach, ostatecznie w opinii z dnia 10 października 2015r. Zdaniem Sądu, stawki godzinowe, które do wyliczeń przyjęła biegła, są prawidłowe i znajdują oparcie w dokumentach, jakie zachowały się w aktach osobowych z (...) . Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 6 marca 2015r. powoływał się m.in. na brak wniosku o przeszeregowanie od 1 stycznia 1973r., lecz w aktach osobowych znajduje się wniosek o przeszeregowanie z dnia 27 stycznia 1973r. wskazujący na przeszeregowanie od 1 stycznia 1973r. Organ rentowy bezzasadnie wskazywał zatem na wymienioną okoliczność. Jeśli chodzi zaś o zarzuty G. Z. odnośnie błędnej wysokości przyjętych stawek, wyrażone w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014r. (k. 191 – 193 a.s.), to biegła sądowa szczegółowo odniosła się do nich w opinii z dnia 11 stycznia 2015 roku. Ubezpieczony wskazywał m.in., że błędne są kwoty obowiązujących stawek w okresach od 1 stycznia 1972r. do 30 kwietnia 1973r. oraz od 1 maja 1973r. do 30 czerwca 1974r. Po analizie wyliczeń biegła dokonała korekty stawki przyjętej od 1 maja 1973r. uwzględniając taką stawkę, jaka wynika z wniosku o przeniesienie. Z kolei w okresie od 1 maja 1973r. do 30 kwietnia 1973r. wyliczenie biegłej było prawidłowe. Wniosek o przeszeregowanie z 27 stycznia 1973r. (ten, którego istnienie kwestionował organ rentowy), wskazuje na zaproponowaną i zaaprobowaną od 1 stycznia 1973r.: stawkę zasadniczą - 9,60 zł, dodatek banknotowy – 1,92 zł oraz premię do 10% - 0,96 zł, tj. łącznie 12,48 zł. Biegła zatem prawidłowo odczytała w/w dokument i przyjęła do wyliczeń to, co od 1 stycznia 1973r. do 30 kwietnia 1973r. znajdowało oparcie w powołanym dokumencie. Zasadniczym zarzutem G. Z. , na jaki powoływał się w toku postępowania, a szczególnie zaakcentował w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014r. (k. 191 – 193 a.s.), był brak uwzględnienia premii przez biegłą sądową do wyliczenia wynagrodzenia za okres pracy w (...) . Sąd, który rozstrzygając decydował o tym, czy w/w składnik wynagrodzenia mógł zostać uwzględniony do wyliczeń, polecił biegłej dokonanie wyliczeń w dwóch wariantach – z uwzględnieniem premii, tak jak podnosił ubezpieczony oraz bez uwzględnienia tego składnika. Ostatecznie, Sąd wydając wyrok przyjął drugi wariant, a zatem ten, w którym uwzględnieniu mogły podlegać: stawka zasadnicza, dodatek banknotowy oraz w późniejszym okresie zatrudnienia - wysługa lat. Premii, zdaniem Sądu – nie można było przyjąć do wyliczenia, ponieważ nie zachowały się dokumenty dotyczące zasad przyznawania tego składnika wynagrodzenia. Państwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych w piśmie z dnia 26 września 2014r. (k. 124 verte a.s.) wskazała, że nie zachował się obowiązujący w okresie zatrudnienia ubezpieczonego regulamin premiowania. W oparciu o dokumentację innych pracowników zatrudnionych w tamtym okresie, (...) podała, że pracownicy w obszarze produkcyjnym mieli prawo do premii w przedziale 20-30%. Z powyższego wynika po pierwsze, że premia nie przysługiwała w jednakowej, zawsze stałej wysokości, lecz był określony pewien przedział, a po drugie, nie wiadomo, czy i od czego było uzależnione jej przyznanie. Z dokumentów zachowanych w aktach osobowych G. Z. wynika, że premia miała charakter regulaminowy (niektóre dokumenty odwołują się do regulaminu premiowania bądź posługują się sformułowaniem premia regulaminowa), ale brak regulaminu nie pozwala ustalić, jakie były zasady jej przyznawania, a także tego, od czego zależała jej wysokość. Dodatkowym argumentem, na który zwrócił uwagę organ rentowy, było to, iż we wnioskach o przeszeregowanie/przeniesienie bądź w dokumentach zmiany warunków płacy wysokość premii najczęściej była poprzedzona przyimkiem „do”, co tylko dodatkowo wskazuje, że kwota tego świadczenia mogła, lecz nie musiała być przyznana w wysokości maksymalnej. Wobec tego, bez dokumentów wskazujących kwoty faktycznie przyznanych czy wypłaconych ubezpieczonemu premii, nie można dokonać wiarygodnych wyliczeń. Wyliczenia, które w wariancie z premią poczyniła biegła sądowa, mają charakter hipotetyczny, przybliżony, zakładający, że ubezpieczony zawsze otrzymywał premię (w każdym kolejnym miesiącu) oraz, że była mu ona przyznana w najwyższej wysokości. Takie założenie jest jednak nieuprawnione biorąc pod uwagę fakt, że G. Z. , na którym spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu, nie wykazał, by tak faktycznie było. Ubezpieczony uznał, iż sam fakt określenia w zachowanych dokumentach prawa do premii z oznaczeniem, iż przysługuje ona przykładowo „do 10%” czy „do 5%”, daje podstawy do uwzględnienia premii w wyliczeniach wynagrodzenia. Sąd takiego stanowiska nie podzielił z powodów, które zostały wyjaśnione. Biegła sądowa korygując wyliczenia w wariantach z premią i bez premii, na skutek zobowiązania Sądu, uwzględniła okresy niezdolności ubezpieczonego do pracy podczas zatrudnienia w (...) . Jak zostało wskazane, informacja o takich okresach znajduje się w legitymacji ubezpieczeniowej i na tej podstawie biegła – przy uwzględnieniu ówcześnie obowiązujących przepisów – wyliczyła świadczenia, jakie za czas niezdolności do pracy przysługiwały ubezpieczonemu. Organ rentowy odnosząc się do tej kwestii, w piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2015r. wskazał na brak informacji w dokumentach nadesłanych przez (...) , czy zasiłki chorobowe faktycznie zostały wypłacone (k. 385 a.s.). Zdaniem Sądu wskazywana okoliczność nie podważa w żadnym razie prawidłowości wyliczeń biegłej i możliwości uwzględnienia za sporne lata zasiłków chorobowych. Istotnie nie zachowały się dokumenty, które potwierdziłyby ich faktyczną wypłatę, niemniej jednak nie są one konieczne. Takimi dokumentami, które stanowiłyby dowód rzeczywistej wypłaty byłyby jedynie listy płac, czy inne dokumenty z podpisem pracownika kwitującym odbiór wyliczonej i należnej mu kwoty. Takich wymogów formalnych nie stosuje jednak nawet Zakład Ubezpieczeń Społecznych aprobując choćby listy płac z wyliczeniem pracodawcy, na których nie ma podpisu pracownika (można byłoby zatem przyjąć, że nie wiadomo, czy w takiej sytuacja wypłata faktycznie nastąpiła). Reasumując, Sąd przyjął, że świadczenia przysługujące w związku chorobą – pomimo braku dowodu ich faktycznej wypłaty – przysługiwały ubezpieczonemu bezwarunkowo i mogły być uwzględnione do wyliczenia wynagrodzeń za sporny okres. Analizując czas pracy G. Z. w okresie zatrudnienia w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych, Sąd uwzględnił, że ubezpieczony pracował 40 godzin tygodniowo. To wynika z dokumentu „zmiana warunków płacy”, który zmienił wynagrodzenie ubezpieczonego od 1 stycznia 1976r. i wskazywał na 40 godzinny tydzień pracy. Podobny zapis o 40 godzinach znajduje się również w zmianie warunków płacy z dnia 12 maja 1975r. oraz w Układzie Zbiorowym Pracy dla Przemysłu Poligraficznego, który zaczął obowiązywać od 1 stycznia 1975r. Przywidywał on w § 10 możliwość stosowania skróconego czasu pracy – 40 godzin tygodniowo dla pracowników zatrudnionych w uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia warunkach pracy. Były to osoby zatrudnione w wydziałach lub na stanowiskach pracy wymienionych w załączniku, w tym także G. Z. . O pracy ubezpieczonego w wymiarze 8 godzin na dobę zeznawali także świadkowie. Sporne było natomiast, czy ubezpieczony przed wprowadzeniem Układu Zbiorowego Pracy pracował w wymiarze dłuższym niż 40 godzin, w tym czy wykonywał pracę w soboty. Wedle stanowiska ubezpieczonego wyrażonego w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014r., jego praca do 30 kwietnia 1975r. odbywała się przez 46 godzin tygodniowo (tj. po 8 godzin od poniedziałku do piątku i 6 godzin w soboty). Sąd nie podzielił wskazanego stanowiska. Wbrew temu na co powoływał się G. Z. , świadkowie nie potwierdzili jego pracy w soboty. Wspominali, że praca w w/w dniach była wykonywana po 6 godzin, ale tego twierdzenia nie odnosili bezpośrednio do osoby ubezpieczonego. To zaś co potwierdzili w odniesieniu do G. Z. , to było wykonywanie pracy w wymiarze 8 godzin. Zdaniem Sądu, to ubezpieczony powinien w rozpatrywanej sprawie wykazać okoliczności istotne dla ustalenia wysokości jego wynagrodzenia w spornym okresie, tj. czas pracy, jaki go wówczas obowiązywał i w jakim realizował obowiązki pracownicze, a także wysokość stawki wynagrodzenia przysługującej za pracę. Ubezpieczony tymczasem nie przedstawił dowodów, które wskazywałyby w sposób jednoznaczny, że jego czas pracy wynosił 46 godzin tygodniowo w którymkolwiek okresie zatrudnienia w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych. Jeśli chodzi o okres od 1 stycznia 1975r., a jeśli nie, to na pewno od 1 maja 1975r., to G. Z. z całą pewnością świadczył pracę w wymiarze 40 godzin tygodniowo. To wynika ze wskazywanych wyżej dokumentów, w tym Układu Zbiorowego Pracy. Z kolei jeśli chodzi o okres wcześniejszy, co do którego obowiązujący ubezpieczonego czas pracy nie jest w żaden sposób udokumentowany, to Sąd bazował na obowiązujących w tym czasie przepisach powszechnie obowiązujących. Zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z dnia 10 maja 1958 roku w sprawie skróconego czasu pracy w zakładach graficznych (M. P. 1958r., Nr 38, poz.219), obowiązującym w okresie od 21 maja 1958 roku do 25 lutego 1987r., czas pracy osób zatrudnionych w przemyśle graficznym na stanowiskach robotniczych wymienionych w załączniku ograniczony był do 40 godzin tygodniowo. W związku z tym Sąd przyjął, że G. Z. zgodnie z powołaną regulacją, zanim został wprowadzony Układ Zbiorowy Pracy, już pracował w wymiarze krótszym, tj. 40 godzin na tydzień. W twierdzeniach i zeznaniach ubezpieczonego pojawiła się również informacja o pracy w godzinach nadliczbowych. W oparciu o zeznania złożone przez świadków i G. Z. Sąd ustalił, że taka praca była realizowana w zakładzie, w zależności od potrzeb, ale ubezpieczony nie wykazał, aby ją wykonywał oraz kiedy dokładnie i w jakim wymiarze to następowało. Tymczasem tego rodzaju informacje były kluczowe z punktu widzenia wyliczeń, które nie mogą mieć charakteru przybliżonego, hipotetycznego, ale muszą dokładnie i w sposób pewny odzwierciedlać rzeczywiste wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczonego. Wobec powyższego, czas pracy, jaki Sąd zaaprobował jako przyjęty do wyliczeń przez biegłą sądową, wynosił w całym spornym okresie 40 godzin tygodniowo. Zdaniem Sądu – choć w owym czasie powszechnie obowiązujący był 46 godzinny tydzień pracy, to ubezpieczonemu można uwzględnić ten, który był krótszy i wynosił 40 godzin. Biegła sądowa przeprowadzając wyliczenia, dokonywała ich korekty i uzupełnienia, zgodnie z tym, co zostało wskazane. Sąd przyjął, że ostatecznie prawidłowe jest wyliczenie dokonane w ostatniej z wydanych opinii, w wariancie bez premii z przyczyn, które zostały wyjaśnione. Biegła uwzględniła w niej zasiłki chorobowe oraz inne składniki wynagrodzenia ubezpieczonego przysługujące bezwarunkowo, a także skorygowała omyłki i błędy rachunkowe, jakie popełniła w opiniach poprzednio wydanych. Podsumowując, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , Sąd zmienił zaskarżoną decyzję przeliczając od dnia 15 maja 2012r. emeryturę G. Z. i przyjmując do obliczenia wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury wynoszący 74,58%, obliczony przy uwzględnieniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: - za rok 1971 w wysokości 16.814,40 zł; - za rok 1972 w wysokości 18.661,52 zł; - za rok 1973 w wysokości 30.198,50 zł; - za rok 1974 w wysokości 36.046,03 zł; - za rok 1975 w wysokości 41.628,48 zł; - za rok 1976 w wysokości 46.216,38 zł; - za rok 1977 w wysokości 50.426,38 zł; - za rok 1978 w wysokości 56.950,98 zł; - za rok 1979 w wysokości 63.608,12 zł; - za rok 1980 w wysokości 41.400,00 zł; - za rok 1985 w wysokości 120.000,00 zł; - za rok 1987 w wysokości 168.000,00 zł; - za rok 1991 w wysokości 10.949.221,00 zł; - za rok 1994 w wysokości 34.467.000,00 zł; - za rok 1995 w wysokości 4.637,57 zł; - za rok 1996 w wysokości 5.814,79 zł; - za rok 2008 w wysokości 14.361,72 zł; - za rok 2009 w wysokości 25.647,10 zł; - za rok 2010 w wysokości 35.034,63 zł; - za rok 2011 w wysokości 31.014,05 zł. Wskazany wskaźnik i przyjęte lata są dla ubezpieczonego najkorzystniejsze, co potwierdziła biegła sądowa, a z czym Sąd się zgodził. W pozostałym zakresie odwołanie G. Z. podlegało oddaleniu. Oddalając odwołanie częściowo na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , Sąd nie uwzględnił niektórych twierdzeń i wniosków G. Z. z powodu uznania ich za bezzasadne z przyczyn, o których była mowa. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku. ZARZĄDZENIE (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI