VII U 1196/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy przyznał ubezpieczonej emeryturę wraz z rekompensatą, uznając, że okres pracy na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego w redakcji gazety był pracą o szczególnym charakterze.
Ubezpieczona J. W. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do rekompensaty, twierdząc, że organ rentowy nie uwzględnił okresu pracy w redakcji gazety jako pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy, analizując obowiązki J. W. na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego, uznał, że wykonywała ona pracę dziennikarską i redakcyjną o szczególnym charakterze, co potwierdziły zeznania świadków i dowody z dokumentów. W związku z tym, Sąd zmienił decyzję ZUS, przyznając ubezpieczonej emeryturę wraz z rekompensatą.
Sprawa dotyczyła odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty do emerytury. Ubezpieczona twierdziła, że organ rentowy nie uwzględnił jej pracy na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego w redakcji gazety jako pracy w szczególnych warunkach, mimo że wykonywała tam obowiązki dziennikarskie i redakcyjne, często w godzinach nocnych, niedziele i święta, a także koordynowała pracę zespołu. ZUS odmówił przyznania rekompensaty, uznając, że ubezpieczona nie udowodniła wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, nie uwzględniając okresu zatrudnienia w redakcji. Sąd Okręgowy, po analizie zeznań świadków i dokumentów, ustalił, że J. W. faktycznie wykonywała pracę dziennikarską i redakcyjną, która kwalifikuje się jako praca o szczególnym charakterze. Sąd podkreślił, że definicja dziennikarza i redaktora zawarta w Prawie prasowym obejmuje osoby zajmujące się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, a także te, które współdecydują o publikacji. Mimo stanowiska zastępcy kierownika, obowiązki ubezpieczonej obejmowały redagowanie tekstów, pisanie komentarzy, nadzór nad zespołem i tworzenie materiałów, co potwierdzało wykonywanie pracy dziennikarskiej. Sąd uznał, że praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoliło na doliczenie spornego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach, przekraczając wymagane 15 lat. W konsekwencji Sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał ubezpieczonej emeryturę wraz z rekompensatą, zasądzając również zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, praca na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego w redakcji gazety, jeśli obejmuje faktyczne wykonywanie obowiązków dziennikarskich i redakcyjnych, może być uznana za pracę o szczególnym charakterze.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja dziennikarza i redaktora w Prawie prasowym obejmuje osoby wykonujące czynności redakcyjne i przygotowujące materiały prasowe. Mimo formalnego stanowiska, obowiązki ubezpieczonej polegające na redagowaniu tekstów, pisaniu komentarzy i nadzorze nad zespołem potwierdzają wykonywanie pracy o szczególnym charakterze, która była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uwzględnienie odwołania
Strona wygrywająca
J. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
u.e.p. art. 2 § pkt 5
Ustawa o emeryturach pomostowych
Definicja rekompensaty jako odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
u.e.p. art. 21 § ust. 1
Ustawa o emeryturach pomostowych
Warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
u.e.p. art. 21 § ust. 2
Ustawa o emeryturach pomostowych
Przesłanka negatywna: rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (interpretowana jako emerytura z obniżonym wiekiem z tytułu pracy w szczególnych warunkach).
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 3 pkt 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze, obejmująca dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy.
r.w.w.e. art. 13 § pkt 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Warunki nabycia prawa do emerytury dla dziennikarzy, w tym wiek emerytalny 55 lat dla kobiet i wymagany okres zatrudnienia, z czego co najmniej 15 lat pracy dziennikarskiej.
p.p. art. 7 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe
Definicja dziennikarza jako osoby zajmującej się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych.
p.p. art. 7 § ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe
Definicja redaktora naczelnego.
p.p. art. 7 § ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe
Definicja redakcji.
p.p. art. 7 § pkt 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe
Definicja materiału prasowego.
p.p. art. 7 § pkt 6
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe
Definicja redaktora jako dziennikarza decydującego lub współdecydującego o publikacji materiałów prasowych.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do wniesienia odpowiedzi na odwołanie przez organ rentowy.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do uwzględnienia odwołania przez sąd.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
r.o.c.r.p. art. 9 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do ustalenia stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego w redakcji gazety obejmowała faktyczne wykonywanie obowiązków dziennikarskich i redakcyjnych. Obowiązki ubezpieczonej polegały na redagowaniu tekstów, pisaniu komentarzy, nadzorze nad zespołem i tworzeniu materiałów prasowych. Praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, często w godzinach nocnych, niedziele i święta. Nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wyklucza prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Praca na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego nie jest pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Ubezpieczona nie udowodniła 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Okres zatrudnienia od 15 kwietnia 2007r. do 31 grudnia 2008r. nie powinien być uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
praca dziennikarska i redakcyjna była pracą o szczególnym charakterze każdy redaktor jest dziennikarzem, ale nie każdy dziennikarz jest redaktorem nie chodzi jednak o to, jaka była odpowiedzialność danego pracownika, tylko jakie czynności taki pracownik faktycznie wykonywał
Skład orzekający
Agnieszka Stachurska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie pracy na stanowisku kierowniczym w redakcji za pracę o szczególnym charakterze, jeśli obejmuje ona faktyczne wykonywanie obowiązków dziennikarskich i redakcyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracy w redakcji gazety codziennej i interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może inaczej ocenić charakter pracy niż organ rentowy, opierając się na faktycznie wykonywanych obowiązkach, a nie tylko formalnym stanowisku. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy praca zastępcy kierownika to praca dziennikarza? Sąd Okręgowy rozstrzyga o emeryturze.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN
Sektor
media
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VII U 1196/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2025r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025r. w Warszawie sprawy J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o rekompensatę na skutek odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 19 czerwca 2023r., znak: (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. W. emeryturę wraz z rekompensatą; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz J. W. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. UZASADNIENIE J. W. w dniu 26 lipca 2023r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 19 czerwca 2023r., znak: (...) , odmawiającej prawa do rekompensaty. W odwołaniu wskazała, że organ rentowy nie uwzględnił okresu jej pracy w (...) sp. z o.o. , gdzie pracowała jako zastępca kierownika działu gospodarczego od 15 kwietnia 2007r. do 31 grudnia 2008r. Praca w tym okresie nie różniła się od pracy wykonywanej na wcześniejszym stanowisku. Ponadto ubezpieczona wskazała, że pracę tę wykonywała także w niedziele i święta, a czas pracy był zadaniowy i często wynosił ponad 8 godzin dziennie. Dodatkowo, podczas zamykania gazety codziennej, za co była odpowiedzialna, praca odbywała się w godzinach nocnych – po godzinie 23:00 (odwołanie z dnia 26 lipca 2023r., k. 5 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko zacytował art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Ponadto organ rentowy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Okresy pracy, o których mowa wyżej, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach (...) lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, organ rentowy wyjaśnił, że ubezpieczona nie udowodniła 15 lat pracy w warunkach szczególnych wykonywanej do 31 grudnia 2008r. Zakład ustalił staż pracy ubezpieczonej w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 8 miesięcy i 23 dni. Do okresu pracy w warunkach szczególnych pracy nie uwzględniono zatrudnienia od 15 kwietnia 2007r. do 31 grudnia 2008r. w (...) sp. z o.o. , ponieważ J. W. w tym okresie była zatrudniona na stanowisku kierownika działu gospodarczego, zatem nie można było stwierdzić, że wykonywała pracę dziennikarza, czy osoby zajmującej się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych zgodnie z ustawą Prawo prasowe (odpowiedź na odwołanie z dnia 7 sierpnia 2023r., k. 18 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. W. , ur. (...) , w dniu 28 czerwca 1990r. uzyskała tytuł magistra filologii polskiej na Uniwersytecie (...) (dyplom ukończenia studiów z dnia 17 kwietnia 1990r. – nienumerowana karta akt osobowych). Po ukończeniu studiów pracowała: - od 1 listopada 1991r. do 31 maja 1992r. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku dziennikarza w Przedsiębiorstwie (...) Ltd .; - od 1 stycznia 1993r. do 30 września 1993r. w (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na stanowisku dziennikarza, w wymiarze pełnego etatu; - od 1 października 1993r. do 18 września 1996r. w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku dziennikarza w redakcji (...) ; - od 2 września 1996r. do 31 grudnia 1999r. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku dziennikarza w (...) S.A. w W. ; - od 9 grudnia 1999r. do 31 sierpnia 2000r. w (...) sp. z o.o. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku redaktora miesięcznika (...) ; - od 1 września 2000r. do 31 lipca 2001r. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku redaktora w (...) sp. z o.o. ; - od 6 sierpnia 2001r. do 9 listopada 2001r. w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku redaktora w (...) sp. z o.o. ; - od 1 lutego 2002r. do 30 kwietnia 2002r. w (...) (...) sp. z o.o. , a następnie w (...) sp. z o.o. sp. k. w wymiarze pełnego wymiaru czasu pracy, na stanowisku redaktora; - od 1 marca 2003r. do 15 kwietnia 2007r. w wymiarze pełnego etatu w (...) sp. z o.o. w W. , na stanowisku dziennikarza (świadectwa pracy - akta ZUS). Od 15 kwietnia 2007r. do 31 maja 2009r. J. W. pracowała w (...) sp. z o.o. , w wymiarze pełnego etatu. W okresie od 15 kwietnia 2007r. do 30 kwietnia 2009r. wykonywała pracę na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarka, a od 1 maja 2009r. do 31 maja 2009r. pracowała jako redaktor (świadectwo pracy z 31 maja 2009r., k. 52 a.s.). Umowę o pracę z (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. ubezpieczona podpisała w dniu 29 marca 2007r. Służbowo podlegała kierownikowi działu, a czas jej pracy określony był wymiarem zadań. Pracodawca mógł zobowiązać ubezpieczoną do pełnienia dyżuru w niedziele i inne dni wolne od pracy i faktycznie tak się działo. Do obowiązków ubezpieczonej należało: uczestniczenie w redagowaniu tygodników, zgodnie z organizacją pracy redakcji; nadzorowanie i koordynowanie pracy podległego zespołu; rekrutacja i ocena osób zatrudnionych w dziale; dbanie o rozwój kwalifikacji podległych pracowników; współpraca z innymi działami w zależności od potrzeb redakcji i wydawcy; udział w zebraniach i kolegiach redakcyjnych; przygotowywanie materiałów dziennikarskich własnych; redagowanie i opracowywanie innych niż własne materiałów dziennikarskich; terminowa realizacja powierzonych zadań dziennikarskich; współpraca z redakcjami gazet związanych z wydawcą; tworzenie koncepcji wydawniczych; doradztwo w zakresie strategii wydawniczej i promocyjnej; uczestniczenie w kursach organizowanych przez pracodawcę, służących pogłębianiu wiedzy zawodowej (umowa o pracę z dnia 29 marca 2007r., k. 46-51 a.s. oraz część B akt osobowych; zeznania świadka M. M. , k. 106 verte a.s.; zeznania świadka M. N. (1) , k. 129-130 a.s.; zeznania ubezpieczonej, k. 130-131 a.s.). Na początku pracy w (...) sp. z o.o. J. W. , wspólnie z kierownikiem działu gospodarka, opracowywała formułę działu, gdyż dopiero tworzona była nowa gazeta (...) . Ustalano, jakie teksty będą publikowane w dziale, jaki będzie ich charakter - czy będą to relacje z konferencji, wywiady, newsy itp. Przez pierwsze miesiące sama pisała teksty do gazety, gdyż proces zatrudniania innych osób dopiero trwał. Po kilku miesiącach, gdy w dziale przybyło zatrudnionych, ubezpieczona zajmowała się nie tylko pisaniem własnych tekstów, ale również czytała i redagowała teksty napisane przez innych dziennikarzy. Takich tekstów było po kilka dziennie. Ubezpieczona często wskazywała innym czego brakuje w ich tekście, jak powinien wyglądać i co jest niepotrzebne. Zdarzało się, że sama korygowała teksty innych. Jeśli była taka potrzeba, to je skracała lub coś dopisywała. Bywało, że dodawała tytuły, śródtytuły czy leady. Każdego dnia rano praca w redakcji rozpoczynała się od tego, że zgłaszano tematy artykułów, które powinny być w gazecie. Później wraz z grafikiem ustawiano kolumny graficznie i tekstowo. Pod koniec dnia powstawała gazeta, składająca się z kilkudziesięciu kolumn. Ze względu na to, że była wydawana codziennie, to dział gospodarczy, w którym pracowała J. W. , miał kilka kolumn. Ubezpieczona pisała komentarze do każdego wydania - komentarz musiał być wielostronny, dotyczący konkretnego zjawiska. Napisanie takiego komentarza często wymagało pracy własnej, w tym zebrania potrzebnych materiałów. Poza tym ubezpieczona uczestniczyła w kolegiach - porannym lub popołudniowym. W redakcji była do końca dnia, tj. do momentu, jak gazeta była przekazywana do drukarni, co następowało w późnych godzinach wieczornych. Zdarzało się jednak, że występowały nieoczekiwane sytuacje, kiedy trzeba było dodatkowo obserwować giełdy i sprawdzać, jak reagują na różne zdarzenia geopolityczne. W konsekwencji tego bywało, że następowała zmiana layout, zmiana określonego tekstu lub też określony tekst należało napisać od nowa. W związku z tym praca w redakcji kończyła się często w późnych godzinach nocnych. Odbywała się również w niedziele i święta, kiedy opracowywano wydanie na poniedziałek lub na kolejny dzień po świętach. Ubezpieczona koordynowała pracę zespołu w dziale, a polegało to na tym, że musiała wiedzieć, co kto ma robić, wysłać i zlecić pracę, a potem wyegzekwować jej wykonanie. Podczas zatrudnienia na stanowisku zastępcy kierownika nie wykonywała pracy administracyjnej. Zajmowała się szukaniem nowych osób do pracy – podczas spotkań opowiadała o pracy oraz o możliwościach, jednak ustalaniem warunków zatrudnienia zajmowali się redaktorzy naczelni. Również proces przygotowania dokumentów, związanych z zatrudnieniem, odbywał się bez udziału J. W. (zeznania świadka M. M. , k. 106 verte a.s.; zeznania świadka M. N. (1) , k. 129-130 a.s.; zeznania ubezpieczonej, k. 130-131 a.s.; artykuły J. W. , k. 53- 63 a.s.). J. W. w dniu 20 kwietnia 2023r. wniosła o przyznanie jej emerytury wraz z rekompensatą (wniosek z dnia 20 kwietnia 2023r., wniosek z dnia 2 czerwca 2023r.- nienumerowane kraty akt ZUS). Organ rentowy decyzją z dnia 19 czerwca 2023r. odmówił ubezpieczonej prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury, wskazując, że nie udowodniła 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Wskazał przy tym, że do stażu pracy w warunkach szczególnych uwzględnił 13 lat, 8 miesięcy i 23 dni. Natomiast nie został uwzględniony okres zatrudnienia od 15 kwietnia 2007r. do 31 grudnia 2008r. w (...) sp. z o.o. , na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego (decyzja z dnia 19 czerwca 2023r. – nienumerowane karty akt ZUS). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych dokumentów, których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana. Ponadto za podstawę ustaleń faktycznych zostały przyjęte zeznania świadków i ubezpieczonej. Świadek M. M. pracowała wraz z ubezpieczoną u tego samego pracodawcy. Wskazała, czym zajmowała się J. W. , podkreślając, że pracy redakcyjno-dziennikarskiej w zakresie obowiązków ubezpieczonej było tyle samo, co u innych dziennikarzy. Natomiast świadek M. N. (2) zajmowała w (...) sp. z o.o. tożsame stanowisko, co ubezpieczona, tylko w innym dziale. Opisała bardzo szeroko, jakie obowiązki należały do zastępcy kierownika działu oraz potwierdziła, że zajmowanie tego stanowiska nie powodowało nie wykonywania pracy dziennikarskiej. Dodatkowo z zeznań tego świadka w sposób jasny oraz spójny z tym, co zeznała ubezpieczona i drugi ze świadków, wynika, że praca w redakcji – szczególnie na stanowisku kierowniczym w dziale – odbywała się bez poszanowania norm czasu pracy wynikających z kodeksu pracy . Pracę wykonywano do momentu, kiedy gazeta była gotowa do druku i dotyczyło to tak świadka, innych zatrudnionych, jak i ubezpieczonej J. W. . Biorąc pod uwagę spójność zeznań świadków i ubezpieczonej, tak w odniesieniu do zakresu zadań ubezpieczonej, jej czasu pracy, jak i sposobu organizacji pracy w redakcji gazety (...) , Sąd ocenił osobowe środki dowodowe jako wiarygodne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Regulacja dotycząca prawa do rekompensaty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, o którą ubiegała się J. W. została wprowadzona do ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 164). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób obliczenia określają art. 21 – 23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”. Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wskazane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej oraz 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Do prawidłowej interpretacji tego przepisu konieczne jest jednak zastosowanie wykładni systemowej, która prowadzi do przepisu art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego. Z kolei z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, za których były opłacane składki na ubezpieczanie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 roku. W tych okolicznościach warunek sformułowany w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na prace w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia . Nabycie prawa do takiego tylko świadczenia stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (wyrok Sadu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017r., III AUa 2047/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2015r., III AUa 1070/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017r., III AUa 529/16). W przedmiotowej sprawie – z uwagi na charakter pracy wykonywanej przez J. W. – konieczne jest jeszcze przypomnienie, że zgodnie z art. 32 ust. 3 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1251) dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy. Na podstawie § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, dziennikarz zatrudniony w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w agencjach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objęty układem zbiorowym pracy dziennikarzy nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn w czasie wykonywania pracy dziennikarskiej oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy dziennikarskiej. O tym jednak kto jest dziennikarzem nie decydują przepisy emerytalno – rentowe, lecz przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1914). Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 5 tej ustawy dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji. Zgodnie z punktem 7 cytowanego przepisu redaktorem naczelnym jest osoba posiadająca uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji, natomiast punkt 8 wskazuje, że redakcją jest jednostka organizująca proces przygotowywania (zbierania, oceniania i opracowywania) materiałów do publikacji w prasie. Natomiast materiałem prasowym, zgodnie z art. 7 pkt 4 tej samej ustawy, jest każdy opublikowany lub przekazany do opublikowania w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa. W analizowanej sprawie należy jeszcze zwrócić uwagę na definicję z art. 7 pkt 6 ustawy Prawo prasowe , w którym wskazano, że redaktorem jest dziennikarz decydujący lub współdecydujący o publikacji materiałów prasowych. Jest to osoba, która ma rzeczywisty wpływ na zawartość merytoryczną dziennika lub czasopisma. Termin „współdecydujący” rodzi pytanie o granice odpowiedzialności za opublikowane treści materiałów prasowych. W każdym razie na potrzeby rozpatrywanego przypadku istotne jest, że każdy redaktor jest dziennikarzem, ale nie każdy dziennikarz jest redaktorem. Rozstrzygając, czy J. W. w spornym okresie wykonywała pracę dziennikarza, Sąd nie podzielił argumentacji organu rentowego i przyjął, że ubezpieczona, zatrudniona wówczas na stanowisku zastępcy kierownika działu gospodarczego, wykonywała tego rodzaju pracę. Czyniąc takie ustalenie, Sąd uwzględnił zeznania ubezpieczonej oraz świadków, którzy w sposób spójny opisali zakres czynności, jakie wykonywała ubezpieczona na powyższym stanowisku. Wynika z nich, że przeważająca część pracy, jaką wykonywała, obejmowała przygotowywanie pisma do druku, nadzór nad działaniami działu, udział w planowaniu poszczególnych numerów gazety, a także czytanie i redagowanie wszystkich tekstów, jakie pisali dziennikarze czy redaktorzy i zatwierdzanie ich do druku, jak również pisanie własnych tekstów i komentarzy. Ubezpieczona – jak zeznali świadkowie – była zastępcą kierownika działu czytającym wszystkie teksty i redagującym je, a często także nanoszącym poprawki. Poza tym J. W. dużo artykułów pisała sama. Było to konieczne na zajmowanym stanowisku, a ponadto wynikało z tego, że w czasie, kiedy ubezpieczona została zatrudniona w (...) sp. z o.o. , tworzona była nowa gazeta (...) . Wówczas zespół redakcji dopiero był tworzony, trwał proces rekrutacji, dlatego szczególnie przez kilka pierwszych miesięcy pracy ubezpieczona była jedną z osób tworzących teksty. Później, gdy zespół powiększył się, nadal pisała artykuły, a poza tym redagowała teksty przygotowane przez innych. Dodatkowo, jak wynikało z zeznań świadków i ubezpieczonej, J. W. , pracując w (...) sp. z o.o. , codziennie pisała komentarze do gazety oraz zbierała materiały potrzebne do tego. Często, pod wpływem nieoczekiwanych okoliczności np. zmian na giełdzie, pracując w późnych godzinach, musiała zmieniać teksty lub pisać je od nowa. Zadaniami związanymi z koordynowaniem i nadzorem nad zespołem dzieliła się ze swoim szefem. Z zeznań świadków oraz ubezpieczonej wynika ponadto, że choć praca na stanowisku zastępcy kierownika działu różniła się zakresem obowiązków od pracy na stanowisku dziennikarza – nie była tożsama, ponieważ ubezpieczona miała więcej obowiązków – to do jej zadań należało wykonywanie pracy dziennikarskiej i redakcyjnej. Okoliczności te potwierdzili zarówno świadkowie, jak i dołączone do akt sprawy artykuły autorstwa ubezpieczonej, opublikowane w spornym okresie. Zdaniem Sądu, zarówno praca ubezpieczonej odpowiadająca pracy dziennikarza, jak i ta, która była pracą redaktora, dlatego że redaktor zgodnie z prawem prasowym zawsze jest dziennikarzem, była pracą o szczególnym charakterze, na jaką wskazują przepisy ustawy emerytalnej i rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. Oczywiście nie można zaprzeczyć, że praca zastępcy kierownika działu ma w sobie zakres odpowiedzialności, jakiej nie ma dziennikarz czy redaktor. W przepisach ustawy o emeryturach pomostowych oraz ustawy emerytalnej nie chodzi jednak o to, jaka była odpowiedzialność danego pracownika, tylko jakie czynności taki pracownik faktycznie wykonywał. Nawet więc, jeśli J. W. odpowiadała za pracę działu jako całości, to nie oznacza, że w pełnym wymiarze czasu pracy nie wykonywała pracy dziennikarza, którego definicję zawiera ustawa Prawo prasowe . Jak wynika z zebranego materiału dowodowego ubezpieczona w spornym okresie nie wykonywała prac administracyjnych w redakcji. Nawet podczas szukania i rekrutacji dziennikarzy do gazety nie zajmowała się ustalaniem konkretnych kwot wynagrodzenia czy podpisywaniem umów, a jedynie nawiązywaniem kontaktu z potencjalnym kandydatem i przedstawianiem charakterystyki pracy w redakcji. Ponadto, dowiedzione zostało, że w (...) sp. z o.o. J. W. pracowała ponad 8 godzin w ciągu doby. Gazeta (...) była codzienną gazetą, z której tworzeniem wiązał się duży nakład pracy. Ubezpieczona w czasie pracy dla redakcji tej gazety pracowała więc od poniedziałku do piątku oraz w niedziele i święta, a dodatkowo miała dyżury. Zatem ustalone zostało, że pracowała znacznie więcej niż liczba godzin wymagana w ramach pełnego etatu. Wobec powyższego pracę dziennikarza i redaktora – nawet, jeśli oprócz tego były jakieś zadania o innym charakterze (np. rozmowy o pracy z dziennikarzami mogącymi pracować w redakcji) - wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. To z kolei oznacza, że do okresu pracy o szczególnym charakterze, który ZUS uwzględnił, w łącznym wymiarze 13 lat, 8 miesięcy i 23 dni, należało doliczyć jeszcze okres od 15 kwietnia 2007r. do 31 grudnia 2008r. (1 rok, 8 miesięcy i 16 dni), co po zsumowaniu daje łącznie więcej niż wymagane 15 lat. W konsekwencji odwołanie musiało podlegać uwzględnieniu poprzez zmianę zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznanie ubezpieczonej emerytury wraz z rekompensatą. Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz J. W. , reprezentowanej przez pełnomocnika, który złożył stosowny wniosek, kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną, została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935) , który rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2024r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat adwokackich ( Dz. U. z 2024r., poz. 1949), został zmieniony od 31 grudnia 2024r. Zmiana, nie zawierająca przepisów przejściowych, polegała na zastąpieniu dotychczasowej stawki 180 zł stawką wynoszącą 360 zł i stąd taka została zasądzona na rzecz J. W. .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI