VII U 1056/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, zobowiązując go do wypłaty emerytury za okres od października 2011 r. do stycznia 2012 r., uznając, że przepis zawieszający świadczenie był niezgodny z Konstytucją.
B. M. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej uchylenia decyzji o zawieszeniu jej emerytury za okres od października 2011 r. do stycznia 2012 r. ZUS argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z listopada 2012 r. nie miał zastosowania do okresu poprzedzającego jego ogłoszenie. Sąd Okręgowy uznał jednak, że wyrok TK, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, ma skutki retroaktywne i dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. W związku z tym sąd zmienił decyzję ZUS i nakazał wypłatę świadczenia.
Sprawa dotyczyła odwołania B. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w Gdańsku, która odmówiła uchylenia wcześniejszej decyzji zawieszającej wypłatę emerytury ubezpieczonej za okres od 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. ZUS powoływał się na przepis art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. nie miał zastosowania do okresu poprzedzającego jego ogłoszenie. Ubezpieczona B. M. wniosła o zmianę decyzji i nakazanie wypłaty emerytury wraz z odsetkami, wskazując na sprzeczność decyzji ZUS z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Okręgowy w Gdańsku, po analizie akt i argumentów stron, ustalił, że B. M. nabyła prawo do emerytury w dniu 1 kwietnia 2009 r. i do 4 października 2011 r. pobierała świadczenie, mimo kontynuowania zatrudnienia. Decyzją z 4 października 2011 r. ZUS wstrzymał wypłatę emerytury na podstawie wspomnianych przepisów. Po rozwiązaniu stosunku pracy, wypłata świadczenia została wznowiona od 1 lutego 2012 r. Kluczowe dla sprawy było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (sygn. akt K 2/12), które stwierdziło niezgodność art. 28 ustawy zmieniającej w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z Konstytucją RP, w zakresie, w jakim przepis ten dotyczył osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Trybunał uznał, że przepis ten narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Sąd Okręgowy przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne i w pełni zastosowanie do B. M., która nabyła prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. W związku z tym, sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, zobowiązując pozwanego do wypłaty świadczenia emerytalnego za okres od 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. Żądanie odsetek zostało przekazane ZUS do wydania decyzji. Sąd podkreślił, że utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza, że przepis ten nie może być stosowany od daty jego uchwalenia, a wyrok ma skutki retroaktywne, co uzasadnia wznowienie postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne i dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wejścia w życie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli okres zawieszenia świadczenia przypadał przed ogłoszeniem wyroku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu niezgodności z Konstytucją oznacza, że przepis ten nie może być stosowany od daty jego uchwalenia, a wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, co uzasadnia wypłatę świadczeń za okres, gdy obowiązywał niekonstytucyjny przepis.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
B. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
Dz. U. Nr 257, poz. 1726 art. 28
Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten, w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 art. 103a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, dodany przez art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Dz. U. Nr 78, poz. 483 art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do złożenia skargi o wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 272 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 272 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do zmiany prawomocnej decyzji organu rentowego w określonych okolicznościach.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące rozstrzygnięcia sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. ma skutki retroaktywne i stwierdza niezgodność przepisu zawieszającego emeryturę z Konstytucją RP. Przepis art. 28 ustawy zmieniającej w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa. Ubezpieczona nabyła prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., kiedy nie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania do okresu poprzedzającego jego ogłoszenie.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012r. okresu zawieszenia emerytur zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis był niekonstytucyjny od momentu jego uchwalenia orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i z tym dniem następuje utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza zatem, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstutywnego przepisu. konsekwencją weryfikacji decyzji -w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego eliminujące z obrotu prawnego przepis uznany za niezgodny z Konstytucją - jest konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego, od dnia wydania decyzji, na podstawie przepisu , którego zgodność z Konstytucją zakwestionował Trybunał Konstytucyjny z uwagi na retrospektywny charakter orzeczeń Trybunału
Skład orzekający
Elżbieta Zabrocka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie retroaktywnego charakteru orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących świadczeń emerytalnych i zasady ochrony zaufania obywatela do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. i których świadczenia zostały zawieszone na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na przeszłe decyzje administracyjne i jakie znaczenie ma zasada ochrony zaufania obywatela do państwa.
“Nawet po latach ZUS musi wypłacić emeryturę, jeśli przepis był niezgodny z Konstytucją!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VII U 1056/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Elżbieta Zabrocka Protokolant: st.sekr.sądowy Alina Bastuba po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. w Gdańsku sprawy B. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o datę wypłaty świadczenia na skutek odwołania B. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 12 marca 2013 r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. i zobowiązuje pozwanego do wypłaty świadczenia emerytalnego przysługującego ubezpieczonej B. M. za okres od 1 października 2011r do 31 stycznia 2012r, 2. wniosek ubezpieczonej o przyznanie odsetek od należności za okres wskazanych w pkt 1 wyroku przekazuje pozwanemu celem wydania decyzji. / na oryginale właściwy podpis/ Sygn. akt VII U 1056/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 12 marca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił B. M. uchylenia decyzji z dnia 4 października 2011r. w części , w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), prawo do emerytury za okres od dnia 01 października 2011r. do 31 stycznia 2012r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i z tym dniem następuje utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego , którego dotyczy orzeczenie Trybunału. W wyroku z dnia 13 listopada 2012r. , który został ogłoszony w dzienniku ustaw z 2012r. poz. 1285 w dniu 22 listopada 2012r. , Trybunał Konstytucyjny nie wskazał ani w wyroku ani w jego uzasadnieniu innej daty utraty mocy prawnej wskazanych z decyzji przepisów. Tym samym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012r. okresu zawieszenia emerytur na podstawie przepisu art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. tzw. ustawy zmieniającej w zw. z art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Od powyższej decyzji ubezpieczona B. M. złożyła odwołanie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi rentowemu wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011r. do 31 stycznia 2012r. wraz z ustawowymi odsetkami, wskazując iż w trybie art 145 kpa wystąpiła do pozwanego ze skargą o wznowienie postępowania w sprawie zawieszonej emerytury . Zaskarżona decyzja pozwanego , w której odmawia wznowienia wypłaty świadczenia jest sprzeczna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. , w oparciu o który należy przyjąć, iż zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis był niekonstytucyjny od momentu jego uchwalenia zatem nie mógł być podstawą wydania decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury, co powoduje, iż decyzja odmawiającą zwrotu zwieszonego w 2011r. świadczenia nie jest prawidłowa. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Ubezpieczona B. M. , urodzona (...) w dniu 28 kwietnia 2009r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Decyzją z dnia 19 maja 2009r . Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonej od dnia 1 kwietnia 2009r. tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek , prawo do emerytury i podjął wypłatę świadczenia. W dacie tej ubezpieczona kontynuowała zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy. Decyzją z dnia 4 października 2011 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wstrzymał ubezpieczonej wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011r. na podstawie art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 257 poz. 1726) z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia. Od powyższej decyzji ubezpieczona nie złożyła odwołania. Z dniem 31 stycznia 2012r. ubezpieczona rozwiązała stosunki pracy łączące ja z dotychczasowymi pracodawcami i wniosła do pozwanego o wznowienie wypłaty świadczenia Decyzją z dnia 10 lutego 2012r. pozwany organ wznowił wypłatę świadczenia od dnia 1 lutego 2012r. Dowód : akta ubezpieczeniowe : k. 1 wniosek , k. 61 –decyzja z dnia 10.05.2009r. , k. 191 –decyzja z dnia 4.10.2011r., k. 203 wniosek , k. 205 -207 świadectwa pracy , k. 215 –decyzja z dnia 10.02.2012r. Pismem z dnia 7 grudnia 2012r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. ,ubezpieczona złożyła w trybie art. 145 kpa skargę o wznowienie postępowania w sprawie wypłaty zawieszonych świadczeń emerytalnych i wypłatę świadczeń zaległych wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 12 marca 2013r. pozwany odmówił ubezpieczonej uchylenia decyzji z dnia 4.10.2011r. w części , w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), prawo do emerytury za okres od dnia 01 października 2011r. do 31 stycznia 2012r. Dowód : akta ubezpieczeniowe ; k. 251 wniosek , k. 269 decyzja z dnia 12.03.2013r. Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie sygn. Akt 2K/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r. , w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . W punkcie 9 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny określił jego skutki podając, że art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. ( tj. od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.), bez konieczności rozwiązania stosunku pracy utraci moc z chwila ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw. Przedmiotowe orzeczenie ogłoszone zostało w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012 r. pod. poz. 1285. Powyższy stan faktyczny, który był niesporny w sprawie, Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach emerytalnych, których prawdziwości i rzetelności nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Sąd również nie znalazł podstaw, aby je kwestionować z urzędu. Przedmiotem oceny Sądu była jedynie prawidłowość wydania przez organ rentowy decyzji odmawiającej ubezpieczonej uchylenia decyzji z dnia 4 października 2011r. w części w jakiej decyzja ta dotyczy zawieszenia prawa do emerytury za okres od dnia 01 października 2011r. do dnia 31 stycznia 2012r. ,(wobec tego, że za okres od 1 lutego 2012r. prawo do świadczenia zostało wznowione wobec rozwiązania stosunku pracy ). W ocenie organu rentowego, brak podstaw wypłaty wyrównania emerytury zawieszonej w tym okresie w kontekście treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. wydanego w sprawie o sygn. Akt 2K/12 . W niniejszej sprawie ubezpieczona wniosła skargę o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją organu rentowego z dnia 4.10. 2011r. w przedmiocie zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego ubezpieczonej od dnia 01 października 2011r. domagając się wypłaty zawieszonych świadczeń. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania . Skarga ta znajduje zatem oparcie w art. 272 § 1 i 2 k.p.a. jako podstawa wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego . W myśl powyższego przepisu można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1 ). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu( § 2) . Okoliczności tej ,w ocenie sądu rozpoznającego odwołanie, w żadnym zakresie nie należy pomijać, albowiem aczkolwiek przesłanki wznowienia postępowania mają swe źródło w przepisach postępowania administracyjnego, a wady decyzji związane z naruszeniem procedury postępowania administracyjnego nie podlegają co do zasady ocenie w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych , jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy rzutują na ustalenie czy i od jakiej daty strona ma prawo do wypłaty emerytury zawieszonej na podstawie uznanego za niezgodny z konstytucją przepisu , czyli pośrednio wpływa na ocenę merytoryczną prawidłowości wydanej decyzji, która podlega kontroli sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Co prawda przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998r. (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.), zawierają de facto samodzielną podstawę dokonania zmiany prawomocnej decyzji organu rentowego orzekającej o prawie do świadczenia lub jego wysokości vide : art. 114 ust. 1 , jednakże konsekwencją uwzględnienia nowych okoliczności jest wydanie decyzji i ponowne ustalenia prawa lub wysokości z datą powzięcia informacji o okoliczności uzasadniającej ponowne ustalenie. Takie zresztą stanowisko organu rentowego ujawnia się w decyzjach podejmujących wypłatę świadczeń emerytalnych od dnia 22 listopada 2012r. tj. od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego , podczas gdy konsekwencją weryfikacji decyzji -w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego eliminujące z obrotu prawnego przepis uznany za niezgodny z Konstytucją - jest konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego, od dnia wydania decyzji, na podstawie przepisu , którego zgodność z Konstytucją zakwestionował Trybunał Konstytucyjny z uwagi na retrospektywny charakter orzeczeń Trybunału, który w pełni za Sądem Najwyższym akceptuje sąd orzekający w niniejszej sprawie. Artykuł 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (ust. 2). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów (ust. 3). Utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza zatem, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstutywnego przepisu. W tym celu wprowadzono skargę o wznowienie postępowania. ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008r. V Co 43/08 LEX nr 564856, wyrok z dnia 21 listopada 2006r., II PK 42/06 LEX nr 9506622 ) Art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, nie może stanowić samodzielnej przesłanki wypłaty świadczeń od daty prawomocnej decyzji zawieszającej wypłatę świadczeń , o ile nie zostaną spełnione przez wnioskodawcę przesłanki wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego w przepisanej prawem formie. Osoby takie nie mogą być bowiem w korzystniejszej sytuacji prawnej w stosunku do tej kategorii osób, co do których zapadły prawomocne wyroki oddające odwołania od decyzji zawieszającej wypłatę świadczenia a co do których strona nie wywiodła skargi o wznowienie postępowania w trybie kodeksu postępowania cywilnego ( art.401 1 i następne k.p.c. ). Sąd Okręgowy mając na uwadze fakt, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12 ma określony zakres podmiotowo – przedmiotowy, stanął na stanowisku , iż w kontekście daty przyznania ubezpieczonej prawa do emerytury tj. od dnia 1 kwietnia 2009r. w stosunku do niej wyrok Trybunału Konstytucyjnego , na który powołuje się w skardze, ma w pełni zastosowanie a zatem skarga jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Spełniony został zatem warunek wskazujący podstawę warunkującą dopuszczalność wznowienia oraz strona zachowała ustawowy termin do wznowienia postępowania. Przechodząc zaś do meritum wskazać należy, iż podstawę orzeczenia wydanego w sprawie ubezpieczonego stanowił art. 103 a cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm. ) . Badając zgodność z Konstytucją art. 28 cyt. w wyroku Trybunału ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych , Trybunał Konstytucyjny powiązał treść tego przepisu z treścią art. 103 a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS , wskazując iż przepisy te nie znajdują zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy tzw. zmieniającej spowodowało , ze osoby które już skutecznie nabyły i realizowały prawo do emerytury w okresie od 08 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. musiały , na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej z dnia 16 grudnia 2010r. w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poddać się nowej , mniej korzystnej dla nich treści ryzyka emerytalnego. Innymi słowy , ubezpieczeni, którzy prawo do emerytury uzyskali po spełnieniu jedynie warunku osiągniecia wieku ( oraz odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego ) , musieli ponownie zrealizować swoje prawo do emerytury według nowej treści ryzyka , czyli spełnić także warunek rozwiązania stosunku pracy , aby nadal poobierać od 01 października 2011r. emeryturę. Podsumowując , Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż dokonana przez ustawodawcę zmiana polegająca na dodaniu do ustawy o emeryturach i rentach z FUS art. 103 a, reguluje de facto niezwykle ważną z punktu widzenia nabycia prawa do emerytury kwestię , jaką jest treść ryzyka emerytalnego. W tym kontekście, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, jeśli ubezpieczony już raz skutecznie spełnił warunki do przyznania prawa do emerytury , to niedopuszczalne jest - z punktu widzenia zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i do stanowionego przez nie prawa – nakazanie mu zastosowania się do nowej treści ryzyka , czyli nakazanie mu ponownego zrealizowania już raz skutecznie zrealizowanego prawa do emerytury. Podkreślić zatem w tym miejscu należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się jedynie do tych ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 30 września 2011 r. , czyli w czasie, gdy przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS umożliwiały nabycie prawa do emerytury oraz kontynuowania dotychczasowego zatrudnienia (bez konieczności rozwiązania stosunku pracy). Tylko ci ubezpieczeni nie musieli dokonywać wyboru między kontynuowaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę. Zmiana tych zasad przez art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw — tj. przez art. 28 - oznaczała w istocie wprowadzenie nowej treści „ryzyka emerytalnego". Tymczasem zasada zaufania do państwa i prawa, oparta na pewności prawa, powinna być szczególnie zachowywana w przypadku, gdy dotyczy ona decyzji o poważnym znaczeniu życiowym. Im dłuższa jest perspektywa czasowa działań podejmowanych przez jednostkę, tym silniejsza powinna być ochrona zaufania do państwa i stanowionego prawa. Przepis art. 28 w/w ustawy zasadę tą naruszył. Wskazany przepis spowodował, że osoby, które przeszły na emeryturę w okresie, kiedy nie było obowiązku rozwiązania stosunku pracy w celu uzyskania emerytury (czyli od stycznia 2009 r. do końca 2010 r.), musiały mimo to zrezygnować z pracy do końca września 2011 r. Gdyby w momencie przejścia na emeryturę osoby te wiedziały, że muszą przerwać zatrudnienie, to wówczas być może w ogóle nie składałyby wniosków emerytalnych i kontynuowałyby zatrudnienie. Podstawy stosunku ubezpieczeniowego - także w zakresie ubezpieczeń społecznych - powinny się opierać na przeświadczeniu, że po upływie określonego czasu ubezpieczony otrzyma określone świadczenie. W stosunku do ubezpieczonych objętych rozstrzygnięciem Trybunału należy zatem dokonać rekonstrukcji stanu prawnego , powracając do stanu, jaki obowiązywał zanim do cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS został dodany art. 103a cyt. ustawy . Przed wprowadzeniem tego przepisu nie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy celem realizacji prawa do emerytury. Ustawą z dnia 21 listopada 2008r. o emeryturach kapitałowych uchylony został z dniem 8 stycznia 2009r. ust. 2a art. 103 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 37 pkt 5b cyt ustawy ) Przepis ten stanowił, iż prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą , na rzecz którego wykonywał go bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Od dnia 01 stycznia 2011r. przepis ten ponownie został wprowadzony do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako art. 103a – z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych ( ...). Ubezpieczonym , którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 08 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. emerytura była wypłacana , mimo kontynuowania zatrudnienia, ponieważ, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, ryzkiem emerytalnym nie był objęty obowiązek rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą na rzecz którego praca była świadczona przed dniem nabycia prawa do emerytury. Mając na uwadze treść przytoczonego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić zatem należy, iż ubezpieczona , która należy do grupy osób , które prawo do emerytury nabyły w okresie od 08 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r., zachowała prawo do wypłaty emerytury , zatem decyzja organu rentowego z dnia 4.10.2011r. zawieszająca wypłatę świadczenia emerytalnego ubezpieczonej od dnia 01 października 2011r. nie była prawidłowa , bowiem została oparta na przepisie, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . W związku z powyższym , uwzględniając orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. i mając na uwadze jego skutki retroaktywne, które pozwany organ rentowy winien wziąć pod rozwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji , sąd zmienił decyzję w ten sposób, ze zobowiązał pozwany organ rentowy do podjęcia wypłaty należnego ubezpieczonej świadczenia emerytalnego za okres od dnia 01 października 2011r. do 31 stycznia 2012r. , orzekając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. jak w punkcie 1. wyroku. Odnosząc się do żądania odsetek Sąd przekazał w tym zakresie sprawę organowi celem wydania decyzji , mając na względzie to, że świadczenie to nie było przedmiotem jego decyzji (pkt 2 wyroku). SSO Elżbieta Zabrocka
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI