VII U 1004/24

Sygn. akt VII U 1004/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsiora Protokolant Karolina Jarząbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 roku w Warszawie sprawy L. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania L. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 13 maja 2024 r. znak: (...) oddala odwołanie. Sędzia SO Renata Gąsior UZASADNIENIE L. T. w dniu 23 maja 2024 roku złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 13 maja 2024 roku, znak: (...) odmawiającej mu ponownego ustalenia wysokości emerytury. Odwołujący wniósł o ponowne ustalenie wysokości emerytury z uwzględnieniem dodatku za pracę w szczególnych warunkach ( odwołanie k. 3 a.s. ). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , wskazując że odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury, ponieważ odwołujący urodził się przed 31 grudnia 1948 r. zatem prawo do rekompensaty mu nie przysługuje, nadto skorzystał już z prawa do wcześniejszej emerytury, tj. od ukończenia 60 lat życia w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( odpowiedź na odwołanie k. 8-8v. a.s. ). Sąd Okręgowy, ustalił następujący stan faktyczny: L. T. , urodzony (...) , od 14 sierpnia 2007 roku miał przyznane prawo do emerytury na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Wysokość świadczenia do wypłaty miesięcznie została ustalona na kwotę 1.194,93 zł ( decyzja z dnia 13 sierpnia 2007 r. k. 23 akt ZUS ). L. T. w dniu 8 maja 2024 roku złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego z uwzględnieniem dodatku za pracę w szczególnych warunkach ( wniosek k. 11 akt ZUS ). Zaskarżoną decyzją z dnia 13 maja 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. odmówił L. T. ponownego ustalenia wysokości emerytury ( decyzja z dnia 13 maja 2024 r. – karta bez numeracji akt ZUS ). L. T. złożył odwołanie od ww. decyzji inicjując niniejsze postępowanie ( odwołanie k. 3 a.s. ). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym w aktach ZUS, które nie były kwestionowane przez strony i zostały ocenione jako wiarygodne, gdyż ich treść i forma nie budziły zastrzeżeń Sądu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie L. T. podlegało oddaleniu, jako niezasadne. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy organ rentowy zasadnie odmówił L. T. ponownego ustalenia wysokości emerytury w związku z wnioskiem z dnia 8 maja 2024 roku, w którym domagał się uwzględnienia dodatku za pracę w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu skarżona decyzja jest prawidłowa. W wyroku z dnia 16 maja 2018 r. (sygn. akt III UK 88/17) Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa o emeryturach pomostowych , która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r., co do zasady określa reguły nabycia prawa do emerytury pomostowej z uwzględnieniem bardziej rygorystycznych kryteriów od tych, które obowiązywały na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów ( ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ). Wynika to choćby z zawężenia katalogu prac uznawanych obecnie za prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dla tych ubezpieczonych, którzy nie nabędą prawa do emerytury pomostowej i którzy utracili równocześnie prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ustawa o emeryturach pomostowych przewiduje prawo do rekompensaty, które uregulowano w art. 2 pkt 5 (ustawowa definicja rekompensaty) oraz w art. 21-23 określających przesłanki nabycia prawa do tego świadczenia oraz zasady jego ustalania. Zgodnie z jej ustawową definicją zawartą w art. 2 pkt 5 ustawy, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej . Gramatyczna wykładnia ustawowej definicji rekompensaty jednoznacznie wskazuje, że świadczenie to dotyczy takich ubezpieczonych, którzy nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej i którzy równocześnie utracili możliwość nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , to znaczy takich ubezpieczonych, którzy nie spełnili łącznie warunków przewidzianych w art. 32, art. 46 lub art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Potwierdzeniem tej tezy jest wykładnia art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych , dokonywana z uwzględnieniem reguł funkcjonalnych (celowościowych). Celem tego przepisu jest bowiem przyznanie odszkodowania za rzeczywistą utratę określonych uprawnień, co oznacza, że musi on dotyczyć tylko tych ubezpieczonych, którzy ze względu na niespełnienie choćby jednego ustawowego warunku (wieku, ogólnego stażu emerytalnego) nie mogli skorzystać z dotychczasowych regulacji i nabyć prawa do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny, a także nie mogą skorzystać z regulacji nowych, przewidzianych ustawą o emeryturach pomostowych . Prawo do rekompensaty zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696) przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat i nie nabył prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych , rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z art. 173 ust. 1 tej ustawy, kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku. W odniesieniu do osób urodzonych przed 1.01.1949 r. przepis nie ma już zastosowania, gdyż mężczyźni urodzeni w (...) r. mogli przechodzić na emeryturę w niższym wieku emerytalnym do końca 2013 r., kiedy to osiągnęli 65 lat. Z takiego prawa skorzystał odwołujący L. T. , przechodząc na wcześniejszą emeryturę od 14 sierpnia 2007 roku na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , zatem nawet jeśli urodziłby się po 1 stycznia 1949 roku, to nie przysługiwałoby mu prawo do rekompensaty stanowiącej odszkodowanie za uratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, gdyż skorzystał ze swojego prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne. Sędzia SO Renata Gąsior