II SO/OP 3/23

II SO/Op 3/23 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny art.55 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 54 § 1 i § 2, art. 55 § 1, art. 154 § 6, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Ł. o wymierzenie grzywny Z. Sp. z o.o. w O. za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) wymierzyć Z. Sp. z o.o. w O. grzywnę w wysokości 300 zł (trzysta złotych), 2) zasądzić od Z. Sp. z o.o. w O. na rzecz P. Ł. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2023 r. (data wpływu do tut. Sądu: 20 stycznia 2023 r.), P. Ł. (zwany dalej też wnioskodawcą), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o wymierzenie grzywny Z. Sp. z o.o. w O. (zwanemu dalej: "organem"), w wysokości 2.000 zł za nieprzekazanie tut. Sądowi skargi jaką wniósł 9 grudnia 2022 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskował 4 listopada 2022 r., domagając się udostępnienia w wersji elektronicznej:
po pierwsze – artykułu w Czasie na Opole z dnia 5 maja 29022 r., pt. Zawyżone pensje w WiK znajdą finał w sądzie;
po drugie – informacji kiedy artykuł w Czasie na Opole pt. "Zawyżone pensje w WIK znajdą finał w sądzie" został opublikowany na stronie https://czasnaopole.pl/, pod jakim linkiem i kiedy został usunięty;
po trzecie – artykułu, który na stronie https://czasnaopole.pl/zawyzone-pensie-w-wik-znajda- final-w-sadzie/ był zamieszczony;
po czwarte – wskazanie pod jakim linkiem artykuł "Zawyżone pensje w WIK znajdą finał w sądzie" był w dniu 5 maja 2022 roku zamieszczony.
Jako podstawę prawną wniosku o wymierzenie grzywny wnioskodawca wskazał art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Załączył jednocześnie kopię skargi datowaną na dzień 9 grudnia 2022 r., jaką wniósł na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania opisanego wyżej wniosku. Wnioskodawca podniósł, że skarga ta została przekazana za pośrednictwem organu i pomimo upływu ponad miesiąca organ nie przekazał skargi Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na nią. Zaznaczył nadto, że brak reakcji ze strony organu uniemożliwia wyznaczenie posiedzenia i rozpoznanie sprawy. Uzasadnia to, w ocenie wnioskodawcy, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2.000 zł. Zdaniem autora skargi działania organu mogą być celowe i wiązać się z toczącym postępowaniem sądowym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w O. pod sygn. akt [...], a obecnie także przed Sądem Apelacyjnym we W.
W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z 26 stycznia 2023 r., pełnomocnik organu zwrócił uwagę, że pismo wnioskodawcy nie spełnia wszystkich wymagań formalnych, jakie stawia pismom wnoszonym przez strony przepis art. 46 p.p.s.a. Mianowicie, zgodnie z przepisem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać wskazanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Natomiast, wniesiony w niniejszej sprawie wniosek nie zawiera numeru PESEL osoby jej wnoszącej, tj. P. Ł.
Zaznaczył przy tym pełnomocnik organu, że skarga z dnia 9 grudnia 2022 r. wraz z odpowiedzią oraz aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu w dniu 19 stycznia 2023 r., a więc w dniu w którym wpłynął również do Sądu wniosek Skarżącego o ukaranie Organu grzywną. Sprawa zainicjowana skargą z dnia 9 grudnia 2022 r. została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pod sygn. akt II SAB/Op 3/23.
Jako przyczynę uchybienia wskazanego wyżej terminu, pełnomocnik podał liczne zadania realizowane przez organ, w tym w zakresie użyteczności publicznej, które powierzone zostały przez Miasto O. Zwrócił także uwagę, że skarga została wniesiona tuż przed Świętami Bożego Narodzenia, a więc w okresie w którym uwaga pracowników Z. skupiała się na właściwej organizacji i bezproblemowym przeprowadzeniu jarmarku bożonarodzeniowego w O. Wyjaśnił, że następnie nastał okres świąteczno-noworoczny, podczas którego wielu pracowników Z. przebywało na urlopie. Dopiero ich powrót po urlopie do pracy, umożliwił udzielenie odpowiedzi na skargę, co finalnie nastąpiło w dniu 19 stycznia 2023 r.
W jego ocenie w zaistniałym stanie faktycznym zwłoka organu w przekazaniu skargi na bezczynność nie była znacząca. Zwrócił się do Sądu o wymierzenie grzywny w najniższej, dopuszczalnej prawem, wysokości. Zdaniem pełnomocnika organu w realiach niniejszej sprawy wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi w najniższej dopuszczalnej wysokości, będzie wystarczające i będzie miało charakter dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny, gdyż Z. Sp. z o.o. dołoży wszelkich starań, by w przyszłości skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej były przekazywane w terminie wskazanym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p.
Na marginesie wskazał, iż w jego ocenie, wniosek o ukaranie organu grzywną jest kolejnym z działań wymierzonym w Z. Sp. z o.o. Podał, że Z. Sp. z o.o. nie ulega wątpliwości, iż w zaistniałym stanie faktycznym wniosek z dnia 4 listopada 2022 r. jest przejawem nadużywania przez skarżącego prawa do dostępu do informacji, gdyż wnioskiem tym domaga się udostępnienia informacji, która ma służyć jego partykularnemu interesowi, a nie interesowi społecznemu. Co więcej, jak zaznaczył pełnomocnik organu, skarżący nie kryje się z tym, iż informacja, której domaga się we wniosku z dnia 4 listopada 2022 r., ma służyć tylko i wyłącznie jego interesom, gdyż w skardze z dnia 9 grudnia 2022 r. wprost wskazuje: "zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej była celowa i mogła wpłynąć na postępowanie sądowe prowadzone przez Sąd Okręgowy w O., a co najmniej wprowadzić Sąd w błąd. (...) Skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji w postaci artykułu również w celu przedłożenia go sądowi, a Organ poprzez rażącą zwłokę Skarżącemu to uniemożliwił".
Na skutek zarządzenia z dnia 23 stycznia 2023 r., wnioskodawca w wyznaczonym przez Sąd terminie - w piśmie z dnia 24 stycznia 2023 r. uzupełnił brak formalny wniosku podając numer PESEL (k-29 akt).
Sądowi jest urzędowa znana okoliczność, że przedmiotowa skarga z dnia 9 grudnia 2022 r. nadana przez P. Ł. do organu przesyłką poleconą została przekazana do tut. Sądu gdzie została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Op 3/23.
Od skargi został również uiszczony prawem wymagany wpis.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 54 § 1 i 2 zd. 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a., z tym, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi przez organ administracji.
Natomiast zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada zatem, czy organ wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Stosownie też do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Przywołane przepisy statuują dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny. Pierwszym z nich jest stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, natomiast drugim jest złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Wobec tego przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy. Obowiązek przekazania akt sprawy ma bowiem charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Wskazuje na to Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie przyjęto, że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. W związku z tym przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi, nie mają znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny. Mogą one mieć wpływ jedynie na określenie wysokości grzywny.
Grzywna ta natomiast, co w pełni podziela Sąd orzekający w tej sparwie, posiada charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny (por. postanowienia NSA: z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 4560/21; z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 278/13). Nie budzi bowiem wątpliwości, że przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest pełnienie funkcji dyscyplinującej, ale także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma na celu także stosowną prewencję, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12).
Równocześnie zauważyć też należy, że ustawodawca określił wyłącznie górną granicę grzywny, nie wskazał natomiast jej minimalnej kwoty oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania. Ustalając grzywnę w określonej wysokości, sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku.
Mając na względzie powyższe wywody Sąd stwierdził, że ustalone w tej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a., wobec czego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony i podlega uwzględnieniu. Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie. Skoro, według przedłożonych w sprawie dowodów nadania skargi, została ona wysłana w dniu 9 grudnia 2022 r. i wpłynęła do organu w dniu 12 grudnia 2022 r. (co potwierdza także organ w odpowiedzi na wniosek), to określony w art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej termin 15 dni na przekazanie przez organ Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę - upływał z dniem 27 grudnia 2022 r. Tymczasem w niniejszej sprawie organ przekazał skargę do Sądu w dniu 23 stycznia 2023 r., co potwierdzają zapisy w Repertorium sądowym. Z tego względu wniosek o wymierzenie organowi grzywny należało uznać za zasadny.
Określając wysokość grzywny, tj. 300 zł, Sąd wziął pod uwagę okres zwłoki w przekazaniu skargi do Sądu i szczególny charakter przepisów o udostępnianiu informacji publicznej, określających skrócony termin przekazania skargi. Nie bez znaczenia dla tak poczynionej oceny ma bowiem ustalony przez ustawodawcę nieprzypadkowo - skrócony 15-dniowy termin realizacji tego obowiązku, który w niniejszej sprawie został przekroczony. Niemniej jednak Sąd uwzględnił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na wniosek i uznał, że opóźnienie w realizacji omawianego obowiązku nie posiadało cech celowego i umyślnego naruszenia przepisów, lecz wystąpiło na skutek nałożenia się obowiązków powierzonych Z. Sp. z o.o. w O. i jednoczesnym sezonem urlopowym pracowników tego Z., związanym ze Świętami Bożego Narodzenia. Określając wysokość grzywny w przedmiotowej sprawie (300 zł), Sąd wziął pod uwagę zatem z jednej strony przekroczenie ustawowego terminu przekazania skargi do sądu administracyjnego, ale zarazem uwzględnił, że finalnie skarga została przekazana tutejszemu Sądowi, co wskazuje, że działanie organu nie było nacechowane lekceważącym podejściem do realizacji ustawowego obowiązku. Zatem w tym przypadku danie pierwszeństwa jedynie funkcji represyjnej i orzeczenie wysokiej grzywny, byłoby niezasadne. Jak wynika z akt sprawy, wpływ do siedziby organu wniosku o wymierzenie grzywny doprowadził do podstawowego skutku, jakim jest poddanie skargi kognicji sądu administracyjnego, gdyż organ przekazał ją niezwłocznie po doręczeniu wniosku przez Sąd.
W przedstawionych okolicznościach, zdaniem Sądu, grzywna w kwocie 300 zł jest adekwatna do wagi naruszenia dokonanego przez organ, zaś wymierzenie jej w tej wysokości służyć będzie realizacji funkcji prewencyjnej przez zapobieganie popełnianiu w przyszłości podobnych naruszeń zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r. i postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r.). Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono o wymierzeniu grzywny w wysokości 300 zł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., w pkt 2 sentencji postanowienia, orzeczono natomiast o kosztach, na które składa się uiszczony przez wnioskodawcę wpis od wniosku w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. poz. 1804) i kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.