VII SAB/Wa 61/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-11-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organupostępowanie administracyjneodwołaniespecustawa gazowainwestycjeterminal LNGsądownictwo administracyjneterminyskarga na bezczynność

WSA w Warszawie stwierdził bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpoznania odwołania, zobowiązując go do jego rozpatrzenia w terminie 14 dni.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie pozostawienia jego odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego bez rozpoznania. Sąd uznał, że Minister nie miał podstaw do zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. (pozostawienie podania bez rozpoznania), a powinien był zastosować art. 134 k.p.a. (stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w drodze postanowienia). Sąd stwierdził bezczynność organu, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa i zobowiązał Ministra do rozpoznania odwołania w terminie 14 dni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T.M. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego dotyczącej lokalizacji inwestycji towarzyszącej terminalowi gazowemu w Świnoujściu. Skarżący zarzucił Ministrowi bezczynność po tym, jak organ pozostawił jego odwołanie bez rozpoznania, uznając braki formalne za nieusunięte. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność Ministra. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia była interpretacja przepisów dotyczących postępowania odwoławczego. Sąd podkreślił, że w przypadku odwołania, konsekwencje nieuzupełnienia braków formalnych powinny być rozstrzygane w drodze postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., a nie poprzez pozostawienie odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., który jest zasadniczo stosowany w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Sąd uznał, że Minister niezasadnie zastosował art. 64 § 2 k.p.a., ponieważ odwołanie skarżącego, mimo że nie sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, zawierało wystarczające zarzuty dotyczące wadliwości decyzji Wojewody, w tym kwestie oceny oddziaływania na środowisko, ochrony dziedzictwa kulturowego oraz zgodności z przepisami o pasie drogowym. Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przez organ i zobowiązał Ministra do rozpoznania odwołania w terminie 14 dni, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy powinien zastosować art. 134 k.p.a. i wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania.

Uzasadnienie

Przepis art. 134 k.p.a. reguluje konsekwencje nieuzupełnienia braków formalnych odwołania w postępowaniu odwoławczym, podczas gdy art. 64 § 2 k.p.a. ma zastosowanie głównie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Stosowanie art. 64 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy jest wadliwe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

specustawa gazowa art. 34 § ust. 3 i 4

Ustawa o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 64 § § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1 i § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy powinien stosować art. 134 k.p.a. do oceny braków formalnych odwołania, a nie art. 64 § 2 k.p.a. Odwołanie skarżącego zawierało wystarczające zarzuty dotyczące wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, mimo braku profesjonalnego pełnomocnika.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra Rozwoju i Technologii, że odwołanie skarżącego nie spełniało wymogów formalnych i powinno zostać pozostawione bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

organ pozostaje w bezczynności, gdy nie załatwił sprawy w terminie pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia i następuje w drodze czynności materialno-technicznej w postępowaniu odwoławczym w stosunku do szczególnego rodzaju podania jakim jest odwołanie art. 64 k.p.a. nie ma zastosowania konsekwencje nieuzupełnienia braków formalnych odwołania zostały uregulowane w art. 134 k.p.a. wymagania formalne stawiane odwołaniu powinny być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli decyzji administracyjnych.

Skład orzekający

Aneta Żak

sprawozdawca

Artur Kuś

przewodniczący

Wojciech Rowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania odwoławczego, stosowania art. 134 k.p.a. zamiast art. 64 § 2 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym, oraz wymogów formalnych odwołania w postępowaniach specjalnych (specustawy)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze specustawą gazową, ale zasady interpretacji przepisów k.p.a. mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest właściwa interpretacja przepisów proceduralnych i jak błąd organu w tym zakresie może prowadzić do stwierdzenia bezczynności. Pokazuje też, że nawet w postępowaniach specjalnych, prawo strony do obrony i jasne procedury są fundamentalne.

Błąd proceduralny organu: dlaczego Minister nie rozpoznał odwołania i co to oznacza dla stron postępowań?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SAB/Wa 61/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Żak /sprawozdawca/
Artur Kuś /przewodniczący/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 350/24 - Wyrok NSA z 2024-05-08
II OSK 359/24 - Wyrok NSA z 2024-05-14
II SA/Lu 769/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-09-19
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1 a, art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2302
art. 34 ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 § 2 i art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Rowiński asesor WSA Aneta Żak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T.M. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie pozostawienia odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 9 czerwca 2022 r. nr 5/2022 bez rozpoznania 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Ministra Rozwoju i Technologii do rozpatrzenia odwołania T.M. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz T.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 15 marca 2023 r. T. M. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie pozostawienia bez rozpoznania złożonego przez niego do tego organu odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 9 czerwca 2022 r. nr 5/2022 (znak: WIR.11.747.2.1.2022.DK) o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Ś. pn.: "Budowa gazociągu [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa kujawsko - pomorskiego". Odcinek: gazociąg w/c relacji [...] oraz stacja gazowa redukcyjna w/c Etap II - Odcinek od zespołu odgałęźnego do zakładów [...] do węzła [...], zwanej dalej "decyzją Wojewody Kujawsko - Pomorskiego".
Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania przedmiotowego odwołania i zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Skarga została wniesiona w związku z następującymi okolicznościami sprawy.
Minister Rozwoju i Technologii pismem z 28 października 2022 r. znak: DLI-II.7620.28.2022.AZ.8, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej jako: k.p.a., zawiadomił skarżącego o pozostawieniu bez rozpoznania jego odwołania z 30 czerwca 2022 r. od ww. decyzji Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z 9 czerwca 2022 r. W przedmiotowym piśmie Minister wyjaśnił, że pismem z 28 września 2022 r., znak: DLI-II.7620.28.2022.AZ.4, wezwał skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Ś. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1836 z późń. zm.), dalej jako: specustawa gazowa lub specustawa, do usunięcia przez skarżącego braków formalnych odwołania z 30 czerwca 2022 r. poprzez: 1) wskazanie zarzutów odnoszących się do decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, tj. wskazanie wadliwości tej decyzji związanych z naruszeniem konkretnych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego wraz z uzasadnieniem i wykazaniem powiązania treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z wadliwym zastosowaniem przepisów prawa, 2) wskazanie dowodów uzasadniających zawarte w odwołaniu żądanie dotyczące uchylenia w całości decyzji Wojewody - w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem, iż nieusunięcie przedmiotowych braków w ww. terminie spowoduje, że wniesione odwołanie zostanie pozostawione bez rozpoznania. W ww. piśmie z 28 października 2022 r. Minister wyjaśnił także, że w ww. wezwaniu z 28 września 2022 r., organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu, iż w pkt 1-9 ww. odwołania odwołujący opisał kwestie, które "grupa mieszkańców [...]" podnosiła w toku postępowania przed organem I instancji i jak do tych kwestii odniósł się inwestor. Zdaniem Ministra, w odwołaniu nie wskazano wadliwości decyzji Wojewody związanych z naruszeniem konkretnych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego wraz z uzasadnieniem. Nie wykazano powiązania treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Wojewody z wadliwym zastosowaniem przepisów prawa. Minister wskazał, że w odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie z 28 września 2022 r., w piśmie z 12 października 2022 r. skarżący jako naruszenie konkretnych przepisów prawa materialnego i prawa administracyjnego wskazał art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez brak poinformowania go przez Wojewodę o niezałatwieniu sprawy w terminie i o prawie do wniesienia ponaglenia. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie przedstawić dowodów ww. naruszeń, bowiem "zarzut naruszenia tych przepisów odnosi się właśnie do braku takowych dokumentów". W świetle powyższego, treść ww. pisma skarżącego, zdaniem Ministra, nie może zostać uznana za skuteczne usunięcie braków formalnych odwołania, co skutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpoznania.
W związku z ww. pismem o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, pismem z dnia 19 lutego 2023 r. skarżący wniósł do organu ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a następnie pismem z 15 marca 2023 r. opisaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 tej ustawy, co obejmuje przypadek bezczynności organu w sprawie załatwianej decyzją lub postanowieniem. Skarga na bezczynność w przypadkach określonych w powołanym wyżej przepisie art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. może zostać złożona w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu pozostaje w tej sprawie sposób procedowania przez Ministra Rozwoju i Technologii wniesionego do tego organu przez skarżącego odwołania z 30 czerwca 2022 r. od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 9 czerwca 2022 r. nr 5/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Ś. Postępowanie przed Ministrem odnosi się zatem do sprawy rozstrzyganej w formie decyzji lub postanowienia (stosownie do art. 134 k.p.a.), co z uwagi na treść ww. przepisów p.p.s.a. umożliwia objęcie go kontrolą sądu administracyjnego. Złożenie skargi poprzedzone zostało wniesieniem przez skarżącego ponaglenia, co w świetle art. 53 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a. pozwalało skargę na bezczynność uznać za skutecznie wniesioną.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., organ pozostaje w bezczynności, gdy nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Stan ten sąd administracyjny ustala w odniesieniu do daty wniesienia skargi. W rozważanym przypadku "załatwienie sprawy" polegać miało na rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji wydanej na podstawie przepisów specustawy gazowej. Dokonana przez Sąd ocena procedowania organu odwoławczego odnosić się może wyłącznie do okresu, jaki upłynął od przekazania Ministrowi przedmiotowego odwołania z 30 czerwca 2022 r. wraz z aktami sprawy, do dnia wniesienia rozpoznawanej skargi na bezczynność, co nastąpiło 20 marca 2023 r. (k. 72).
Wskazać należy, że na mocy przepisu szczególnego, jakim jest art. 34 ust. 4 specustawy gazowej, rozpoznanie odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej powinno nastąpić przez organ odwoławczy w terminie 14 dni. W przedmiotowej sprawie postępowanie odwoławcze zostało zakończone pozostawieniem odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., co nastąpiło pismem z 28 października 2022 r. W odniesieniu do tychże okoliczności faktycznych przypomnieć należy, że w uchwale z 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/1/2 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. NSA wskazał, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia i następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Jeżeli organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to przyjąć należy, iż pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., II OSK 2369/18).
Zdaniem Sądu, powyższy przypadek zaistniał na gruncie niniejszej sprawy, gdyż kontrolowana w postępowaniu sądowym czynność organu odwoławczego polegająca na pozostawieniu bez rozpoznania odwołania skarżącego była wadliwa, czego konsekwencją musiało być stwierdzenie, że organ ten dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania odwołania skarżącego i bezczynność ta trwała w dacie wniesienia skargi. Powyższy wniosek Sąd opiera na stwierdzeniu, że przepis art. 64 k.p.a. został w tej sprawie zastosowany przez organ odwoławczy w sposób nieuprawniony. W tym zakresie Sąd zauważa, że w judykaturze trafnie przyjmuje się, że art. 64 k.p.k. znajduje zastosowanie zasadniczo w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Przepisy regulujące ten etap postępowania administracyjnego mogą zaś mieć zastosowanie w postępowaniu odwoławczym jedynie w zakresie nieuregulowanym odmiennie przepisami o postępowaniu drugoinstancyjnym (rozdział 10 działu II). Analiza przepisów regulujących postępowanie przed organem odwoławczym wskazuje zaś, że konsekwencje nieuzupełnienia braków formalnych odwołania zostały uregulowane w art. 134 k.p.a. Przepis ten przewiduje bowiem uprawnienie organu odwoławczego do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności wniesionego odwołania, co może mieć miejsce, m.in., w razie uznania, że braki formalne wniesionego środka prawnego nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie. Nie może budzić wątpliwości, że organ II instancji po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać, czy odwołanie spełnia określone wymogi, w tym, czy zostało wniesione i podpisane przez uprawniony do tego podmiot. Jeżeli środek odwoławczy nie spełnia wymogów formalnych, to jest bezskuteczny, a to wyklucza dopuszczalność przystąpienia przez organ do jego merytorycznego rozpoznania. W takiej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany jest najpierw wezwać wnoszącego środek odwoławczy do usunięcia braków formalnych odwołania z pouczeniem o konsekwencjach prawnych niewykonania wezwania. Bezskuteczny upływ terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania obliguje organ do zastosowania art. 134 k.p.a., gdyż w takim przypadku zachodzi przesłanka do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a zatem do wydania przez organ II instancji postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Innymi słowy, skoro k.p.a. zawiera normę regulującą konsekwencje nieuzupełnienia braków formalnych odwołania odmiennie względem reguł obowiązujących co do innych podań składanych przed organem I instancji, to uznać należy, iż w postępowaniu odwoławczym w stosunku do szczególnego rodzaju podania jakim jest odwołanie art. 64 k.p.a. nie ma zastosowania.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie wskazuje, że w całości podziela, jako dominujące, prezentowane w aktualnym orzecznictwie NSA stanowisko, zgodnie z którym badanie dopuszczalności odwołania, także pod kątem potencjalnych braków formalnych tego środka, jest dokonywane przez organ odwoławczy w trybie art. 134 k.p.a., a stwierdzenie nieuzupełnienia braków formalnych odwołania powinno nastąpić w formie mającego przymiot ostateczności postanowienia (zob. wyrok NSA z 2 marca 2021 r., II OSK 2494/20 i powołane tam wyroki NSA z: 15 kwietnia 2010 r., I OSK 135/10; 28 stycznia 2011 r., I OSK 1814/10; 31 maja 2016 r., II OSK 2355/14; a także wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r. II OSK 2549/19 i powołane tam wyroki NSA z: 1 kwietnia 2016 r., II OSK 1847/14, 13 października 2017 r., II OSK 2450/16, 1 marca 2017 r., II OSK 3088/15). Argumentem dodatkowo wzmacniającym prezentowane wyżej stanowisko jest to, że wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności odwołania lepiej zabezpiecza stronie możność ochrony jej praw w postępowaniu odwoławczym względem określonej w art. 64 § 2 k.p.a. instytucji pozostawienia podania bez rozpoznania (tak, przykładowo, NSA w ww. wyroku z 2 marca 2021 r. oraz w wyrokach z 1 marca 2017 r., II OSK 3088/15 oraz z 31 maja 2016 r., II OSK 2355/14).
Jeśli przyjąć, że konsekwencją nieusunięcia braków formalnych odwołania nie jest pozostawienie tego środka bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., lecz wydanie w oparciu o art. 134 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności odwołania, to w sytuacji stwierdzonego braku podstaw do pozostawienia odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. stwierdzić należało, że Minister Rozwoju i Technologii jako organ odwoławczy pozostawał w tej sprawie w dacie wniesienia skargi w stanie bezczynności.
Wadliwość ustalona przez Sąd w niniejszej sprawie nie ogranicza się wyłącznie do przyjęcia, że forma działania Ministra Rozwoju i Technologii w związku ze stwierdzonym nieuzupełnieniem braków formalnych odwołania była błędna, albowiem uchybiała art. 134 k.p.a. Bezczynność, którą należy przypisać organowi, wynika bowiem również z uznania, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można mówić o przypadku wniesienia przez skarżącego odwołania obarczonego brakami formalnymi, których strona nie usunęła w wyznaczonym jej do tego terminie. Założenie, na którym oparł się organ odwoławczy, jest wynikiem nieprawidłowego zastosowania art. 34 ust. 3 specustawy gazowej.
Zgodnie z ww. przepisem, stanowiącym podstawę wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 9 czerwca 2022 r., odwołanie od decyzji administracyjnych, o których mowa w specustawie, powinno zawierać zarzuty odnoszące się do decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Kierując się normą prawną wynikającą z art. 34 ust. 3 specustawy gazowej, organ odwoławczy wezwał skarżącego do uzupełnienia dwojakiego rodzaju stwierdzonych braków formalnych odwołania, tj. po pierwsze braków polegających na wskazaniu zarzutów odnoszących się do decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego związanych z naruszeniem konkretnych przepisów prawa materialnego, jak i naruszeniem konkretnych przepisów postępowania administracyjnego, wraz z uzasadnieniem i wykazaniem powiązania treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z wadliwym zastosowaniem przepisów prawa, po wtóre zaś, do wskazania dowodów uzasadniających zawarte w odwołaniu żądanie dotyczące uchylenia w całości decyzji organu I instancji.
Oceniając, czy w okolicznościach tej sprawy było to działanie uzasadnione i faktycznie skarżący nie zastosował się do wystosowanego do niego wezwania, Sąd na wstępie zaznacza, że Minister trafnie wskazał, iż w art. 34 ust. 3 specustawy ustawodawca wprowadził dodatkowe wymagania co do treści odwołania od decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Ś. w stosunku do warunków wynikających z art. 63 oraz art. 128 k.p.a., w świetle których odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, że wynika z niego, iż strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zdaniem Sądu, niezasadnie organ przyjął, że złożone przez skarżącego odwołanie obarczone było zidentyfikowanymi przez organ odwoławczy brakami formalnymi. Uzasadniając powyższy wniosek, Sąd wskazuje, że analizowana materia ustawowa zawarta w art. 34 ust. 3 specustawy nie jest adresowana do profesjonalnych pełnomocników procesowych, gdyż nie łączy się z wymogiem sporządzenia odwołania z zachowaniem tzw. przymusu adwokacko–radcowskiego. Rygoryzm odnoszący się do oceny spełnienia wymagań związanych ze sformułowaniem odpowiednich zarzutów odwołania, różnicujący je względem obowiązku wynikającego z art. 128 (zdanie pierwsze i drugie) k.p.a., nie powinien być z tego względu stosowany przez organ w sposób restrykcyjny. Jakkolwiek bowiem w postępowaniu prowadzonym na podstawie specustawy gazowej odwołanie od decyzji organu I instancji powinno obejmować zarzuty przeciw tej decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie, to jednakże przyjąć należy, że regulacja ta oznacza, po pierwsze, iż w złożonym odwołaniu strona nie może ograniczyć się wyłącznie do wyrażenia swojego niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż organ odwoławczy nie może się tylko domyślać, w czym odwołujący się upatruje wadliwości rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjnego, a po drugie, że zarzuty muszą zostać ukierunkowane bezpośrednio na zakwestionowanie podstawy prawnej i/lub faktycznej wydanej decyzji i nie mogą abstrahować od jej treści. Powinny one zostać sformułowane w sposób taki, że wynika z nich, jakie błędy w ocenie wnoszącego odwołanie zostały popełnione na etapie stosowania prawa przez organ I instancji, co ma służyć sprawnemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy w toku postępowania odwoławczego. Przepis art. 34 ust. 3 specustawy, wprowadzający określony w nim zakres formalizmu co do wymogów stawianych odwołaniu, zdaniem Sądu, nie może być odczytywany w sposób, który ograniczałby prawo strony do osobistego działania w postępowaniu administracyjnym. Nie pozbawia środka odwoławczego skuteczności sam fakt, że pismo to jest sporządzone w sposób, który odbiega od powszechnie stosowanych przez pełnomocników zawodowych reguł, jeżeli zawiera ono rzeczowe wyjaśnienie wad prawnych kwestionowanej decyzji administracyjnej.
Zwrócenia uwagi wymaga podobieństwo cechujące analizowany art. 34 ust. 3 specustawy i przepis art. 222 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym odwołanie od decyzji organu podatkowego nie może sprowadzać się do wyrażenia przez stronę niezadowolenia z decyzji, ponieważ powinno ono zawierać zarzuty przeciw niej, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na gruncie wskazanej regulacji prawnej podkreśla się, że przywołane wymaganie nie może być rozumiane jako obowiązek sformułowania odwołania w sposób w pełni profesjonalny, za którym szedłby rygoryzm w ocenie jego spełnienia (zob. wyroki NSA z: 4 marca 2020 r., II FSK 798/18; 31 stycznia 2019 r., I FSK 466/17; 16 maja 2013 r., II FSK 1893/11. W wyroku z 18 stycznia 2007 r., II FSK 74/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wymagania formalne stawiane odwołaniu powinny być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli z odwołania można wyczytać zarzuty stawiane decyzji oraz żądanie wnoszącego odwołanie, to takiemu środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych, z którym to założeniem Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni się zgadza.
Jeśli chodzi o wynikający z art. 34 ust. 3 specustawy wymóg wskazania dowodów uzasadniających żądanie zawarte w odwołaniu, to obwiązek ten nie aktualizuje się w każdym przypadku. Może on mieć istotne znaczenie jedynie wówczas, gdy odwołujący podnosi sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z treścią zebranego materiału dowodowego, bądź wskazuje na niekompletność materiału dowodowego. Nie może równocześnie budzić zasadniczych wątpliwości poprawność wniosku, że nie zawsze istnieje możliwość wskazania dowodów na poparcie zgłoszonego w odwołaniu żądania, co ma miejsce zwłaszcza wówczas, gdy spór toczy się w przedmiocie wykładni przepisów prawa (zob. S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. red. L. Etel, Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, komentarz do art. 222, uwaga nr 2 in fine).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania, o których mowa w piśmie z 28 września 2022 r., postrzegać należy jako nieuzasadnione. O ile bowiem można uznać, że obszerne odwołanie skarżącego sporządzone zostało w sposób odbiegający od wymogów stawianych pismom procesowym sporządzanym przez profesjonalnych pełnomocników, to jego treść nie pozwala przyjąć, iż nie zawiera ono zarzutów przeciwko decyzji pierwszoinstacyjnej, ponieważ, zdaniem Sądu, wynika z niego w sposób dostateczny, jakie błędy, w ocenie wnoszącego odwołanie, zostały popełnione na etapie rozstrzygania sprawy ustalenia lokalizacji spornej inwestycji przez organ I instancji. Z przedmiotowego odwołania wynika, m.in., że skarżący zarzuca: 1) wydanie decyzji bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, 2) w oparciu o niezasadne uznanie, że realizacja planowanej inwestycji nie zagrozi archeologicznemu dziedzictwu kulturowemu, 3) z pominięciem stanowiska p.o. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 29 listopada 2021 r. o braku podstaw do udzielenia zgody na umieszczenie trasy gazociągu w pasie drogowym obwodnicy Inowrocławia. Odwołanie zarzuca ponadto wadliwy wybór lokalizacji inwestycji. Sąd zauważa, że o tym, iż w rozważanym przypadku organ odwoławczy nie miał podstaw do przyjęcia, że w złożonym odwołaniu skarżący nie wskazał, jakie nieprawidłowości dostrzega w rozstrzygnięciu organu I instancji, świadczy okoliczność, iż w piśmie przekazującym przedmiotowe odwołanie organowi II instancji z dnia 12 lipca 2022 r. Wojewoda zidentyfikował konkretne zarzuty odwołania kierowane przez skarżącego przeciwko decyzji tego organu z 9 czerwca 2022 r., które przedstawione zostały w punktach 1-8 powyższego pisma.
Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wymaga, aby Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne tej sprawy oraz kierując się treścią ww. przepisu, jak również treścią art. 34 ust. 4 specustawy gazowej, Sąd za zasadne uznał zobowiązać organ do rozpoznania odwołania skarżącego, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd wskazuje, że mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania sądowego (skarga na bezczynność wskazująca na niezałatwienie przez organ odwoławczy sprawy w terminie), pod pojęciem "rozpoznania odwołania" rozumieć trzeba wydanie przez organ odwoławczy decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, ewentualnie innego aktu administracyjnego (decyzji/postanowienia), zależnie od poczynionych przez organ odwoławczy stosownych ustaleń w sprawie.
Jeśli chodzi o analizę sprawy pod kątem dokonania oceny, czy stwierdzona bezczynność organu nosi znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowym stan rażącej bezczynności odnosi się do wadliwości obciążającej postępowanie o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (przykładowo: wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., II OSK 2024/21; wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r., Il OSK 151/21; wyrok NSA z 23 marca 2021 r., II OSK 2439/20; wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., II OSK 879/20; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1415/19). Podzielając poglądy judykatury przyjmujące, że orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie bezczynności powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić (zob. wyrok NSA z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie uznał, że na gruncie tej sprawy nie miał do czynienia z takim przypadkiem.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej skardze skarżący nie wniósł o zastosowanie środków, o których mowa w tym przepisie, a zasadności wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie z urzędu Sąd nie stwierdził.
Z powołanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie 4. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez stronę koszt wpisu od skargi (100 zł).
Z uwagi na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI