VII SAB/Wa 531/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuprzewlekłość postępowaniarzecznik dyscyplinarnyprawo o szkolnictwie wyższymsąd administracyjnydopuszczalność skargiwłaściwość sąduorganizacja administracji

WSA w Warszawie odrzucił skargę na bezczynność Ministra Nauki w sprawie odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego, uznając sprawę za niedopuszczalną do kognicji sądu administracyjnego ze względu na jej wewnętrzny charakter organizacyjny.

Skarżący Z. F. złożył skargę na bezczynność Ministra Nauki w sprawie odwołania go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego. Minister argumentował, że odwołanie nie jest aktem administracyjnym podlegającym zaskarżeniu, a relacja między ministrem a rzecznikiem ma charakter organizacyjny. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska Ministra, odrzucając skargę jako niedopuszczalną, powołując się na wyłączenie spraw z zakresu nadrzędności i podległości organizacyjnej między organami administracji publicznej.

Skarżący Z. F. złożył skargę na bezczynność Ministra Nauki, zarzucając mu nierozpatrzenie pisma z 17 lipca 2024 r. dotyczącego odwołania go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Skarżący kwestionował podstawę prawną odwołania, uznając je za niezgodne z prawem. Minister Nauki wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że powołanie i odwołanie rzecznika dyscyplinarnego jest aktem wewnętrznym ministra, niebędącym decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny uznał skargę za niedopuszczalną, powołując się na art. 5 pkt 1 p.p.s.a., który wyłącza właściwość sądów administracyjnych w sprawach wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej. Sąd podkreślił, że relacja między ministrem a rzecznikiem dyscyplinarnym ma charakter organizacyjny i wewnętrzny, a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W konsekwencji, skarga na bezczynność organu w tej materii również okazała się niedopuszczalna. Sąd odrzucił skargę i orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na bezczynność organu w sprawie odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego nie jest dopuszczalna przed sądem administracyjnym, ponieważ jest to sprawa wynikająca z nadrzędności i podległości organizacyjnej między organami administracji publicznej, a zatem wyłączona z drogi sądowej na podstawie art. 5 pkt 1 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że relacja między Ministrem Nauki a powołanym przez niego rzecznikiem dyscyplinarnym ma charakter organizacyjny i wewnętrzny. Odwołanie z takiej funkcji nie jest aktem administracyjnym podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a zatem skarga na bezczynność w tej sprawie jest niedopuszczalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 5 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s.w. art. 277 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.k.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.s.w.i.n. art. 277

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.w.i.n. art. 341

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.o.R.M. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów

u.p.s.w.i.n. art. 281

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.w.i.n. art. 426

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie rzecznika dyscyplinarnego jest aktem wewnętrznym organu administracji, niepodlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sprawa dotyczy relacji organizacyjnych między Ministrem a rzecznikiem, co wyłącza właściwość sądu administracyjnego na podstawie art. 5 pkt 1 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Akt odwołania rzecznika dyscyplinarnego jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegającym kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Minister pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu pisma skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

nie jest to jednak każda forma aktywności organów administracji publicznej ius interna administracji przejaw wewnętrznego działania administracji nie jest władny przesądzić albowiem czynność odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego nie podlega kontroli sądu administracyjnego

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Mirosław Montowski

członek

Szczepan Borowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących wewnętrznych relacji organizacyjnych w administracji publicznej, w szczególności w kontekście powoływania i odwoływania osób na funkcje."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rzecznika dyscyplinarnego przy Ministrze Nauki, ale zasady dotyczące wyłączenia spraw organizacyjnych z drogi sądowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między aktami administracyjnymi a wewnętrznymi działaniami organizacyjnymi organów, co ma kluczowe znaczenie dla dopuszczalności skarg do sądów administracyjnych.

Czy odwołanie z funkcji rzecznika dyscyplinarnego można zaskarżyć? Sąd administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SAB/Wa 531/24 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Mirosław Montowski
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2183
art. 277 ust. 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2025 r. sprawy ze skargi Z. F. na bezczynność Ministra Nauki w sprawie odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu Z. F. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego.
Uzasadnienie
W piśmie z 21 listopada 2024 r. Z F (dalej także jako: skarżący) złożył skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Ministra Nauki (dalej także jako: Minister lub organ) postępowania w sprawie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Z akt sprawy wynika, że w piśmie z 15 maja 2024 r. Minister Nauki poinformował skarżącego o odwołaniu go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Motywując swoje stanowisko organ wskazał m.in., że zachowanie skarżącego nie licowało z powagą powierzonej mu funkcji. Pismo to zostało doręczone Rektorowi [...] Uniwersytetu Technologicznego w dniu 24 maja 2024 r., a także skarżącemu w dniu 10 czerwca 2024 r.
W piśmie z 14 czerwca 2024 r. adresowanym do Ministra skarżący wskazał, że powołany w piśmie z 15 maja 2024 r. przepis art. 277 § 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 1571, dalej także jako: ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym) nie daje Ministrowi kompetencji do odwołania go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego. Pismo to zostało nadane przez skarżącego w formie elektronicznej.
W odpowiedzi Minister w piśmie z 24 czerwca 2024 r. wskazał skarżącemu, że jakkolwiek art. 277 powołanej ustawy nie zawiera wprost regulacji dotyczącej odwoływania rzeczników dyscyplinarnych czy wygaszania ich kadencji, to nie stanowi przeszkody do odwołania rzecznika. Minister posiada uprawnienie do odwołania rzecznika m.in. wówczas, gdy utraci do niego zaufanie. Organ wskazał, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie postępowania dyscyplinarnego odsyła do przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (obecnie Dz.U. z 2025 r., poz. 46), a nie do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.), wobec czego pismo z 15 maja 2024 r. nie stanowiło decyzji administracyjnej. Organ dodał, że pismo to, jako akt oświadczenia woli organu administracji publicznej, nie podlega zaskarżeniu. Odpowiedź ta została doręczona skarżącemu 2 lipca 2024 r.
W piśmie z 17 lipca 2024 r. skarżący zakwestionował stanowisko Ministra. Po raz kolejny wskazał, że odwołanie go z funkcji rzecznika nastąpiło bez podstawy prawnej. Jego zdaniem, skoro ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie określa, w odróżnieniu od innych regulacji prawnych dotyczących rzeczników dyscyplinarnych, w jakich przypadkach i kto może odwołać rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, to oznacza, że ani Minister, ani nikt inny nie może tego uczynić bez względu na powód odwołania. Wobec powyższego skarżący wniósł o anulowanie "decyzji" z 15 maja 2024 r.
W piśmie z 11 października 2024 r. skarżący złożył za pośrednictwem Ministra ponaglenie w związku z brakiem odpowiedzi na jego pismo z 17 lipca 2024 r. W dniu 11 października 2024 r. Minister przekazał ponaglenie Prezesowi Rady Ministrów, a następnie w piśmie z 13 października 2024 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi, w której jeszcze raz wskazał, że pismo z 15 maja 2024 r. nie stanowi decyzji administracyjnej i że w sprawie nie przysługuje stronie żaden środek odwoławczy w rozumieniu przepisów k.p.a. Odpowiedź to została wysłana na adres zamieszkania skarżącego, ale została zwrócona organowi z adnotacją "nie podjęto w terminie". W związku z niepodjęciem tej korespondencji Minister w dniu 3 grudnia 2024 r. przesłał skarżącemu swoje pismo z 13 października 2024 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP.
We wspomnianym na wstępie piśmie z 21 listopada 2024 r. skarżący złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego rozpoznania jego pisma z 17 lipca 2024 r. w którym zakwestionował on możliwość odwołania go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego.
Skarżący wniósł po pierwsze o orzeczenie, że Minister pozostaje w bezczynności, gdyż w ustawowym terminie nie ustosunkował się do ponownego wniosku o usunięcie z obiegu prawnego niezgodnej z prawem decyzji, a po drugie o orzeczenie, że postanowienie Ministra Nauki o odwołaniu skarżącego z funkcji rzecznika dyscyplinarnego wydane zostało bez podstawy prawnej tj. z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację prezentowaną w korespondencji kierowanej do Ministra, która znajduje się w aktach sprawy, koncentrując się na braku podstawy prawnej umożliwiającej odwołanie go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego.
Minister Nauki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie (ewentualnie o oddalenie skargi).
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżący został powołany do pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego ministra w dniu 18 maja 2023 r. na kadencję na lata 2023-2026. W trakcie pełnienia funkcji skarżący nie otrzymał od ministra polecenia prowadzenia żadnej sprawy, natomiast w tym czasie parokrotnie kierował do ministra wnioski o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych w sprawach dotyczących przedstawicieli środowiska akademickiego. W ramach spływających do ministra sygnałów dotyczących działań skarżącego, pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. Rektor [...] Uniwersytetu Technologicznego w S. zwrócił się do ministra z prośbą o informację czy toczy się wobec niego postępowanie wyjaśniające albo dyscyplinarne prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego ministra. Po analizie działań skarżącego i sposobu jego postępowania, Minister Nauki w dniu 15 maja 2024 r. odwołał go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna. Zdaniem organu zarówno powoływanie, jak i odwoływanie rzeczników dyscyplinarnych następuje w drodze aktu indywidualnego ministra, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Taki akt nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem, ani także innym aktem w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie prawa podnosi się, że tego rodzaju akty wewnętrzne regulują tzw. ius interna administracji i mogą dotyczyć w szczególności struktury organizacyjnej, zasad działania, procedury decyzyjnej i sposobu obsady stanowisk w organach administracji publicznej. Organ ponadto podał, że działania ministra w przedmiotowym zakresie mieszczą się w ramach przynależnej mu funkcji kreacyjnej, która polega m.in. na powoływaniu osób na różne funkcje w systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym do składów tworzonych gremiów umocowanych w ustawach z obszaru szkolnictwa wyższego i nauki. Przykładem są tu m.in. funkcje rzeczników dyscyplinarnych oraz członkostwo w zespołach i radach powoływanych na podstawie m.in. art. 341 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1050, ze zm.). Organ zaznaczył, że w omawianym zakresie ustawodawca przyznał ministrowi ustawowo uprawnienia kreacyjne. Korzystanie z tych uprawnień nie odbywa się w ramach postępowania ogólnoadministracyjnego, w myśl przepisów k.p.a. O niestosowaniu k.p.a. w sprawie, a tym bardziej o nienadaniu aktowi ministra, wskazywanej przez skarżącego formy decyzji administracyjnej, zdaniem organu przesądza zarówno treść art. 277 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, charakter czynności powołania i odwołania rzecznika dyscyplinarnego, jak i sposób uregulowania tej instytucji w otoczeniu prawnym systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Minister w akcie powołania wyraża wolę podjęcia z daną osobą współpracy i powierza - w zaufaniu - pełnienie funkcji i wykonywanie szczególnej misji rzecznika dyscyplinarnego realizowanej w ramach systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Rzecznik pełni tę funkcję w warunkach związania poleceniami organu, który go powołał.
Wobec tego, zdaniem Ministra, w zakresie objętym zaskarżeniem nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną realizowaną w trybie przepisów k.p.a, której załatwienie miałaby nastąpić w ustawowych terminach. W tej sytuacji, w ocenie organu, skarżącemu nie przysługiwało prawo do wniesienia ponaglenia, a w konsekwencji brak jest stanu bezczynności organu.
W piśmie procesowym z 19 stycznia 2025 r. skarżący ustosunkował się do argumentów organu przedstawionych w odpowiedzi na skargę.
Skarżący wskazał, że organ nie odpowiedział na jego pismo z 17 lipca 2024 r. do dnia 11 października 2024 r. (pozostawał bezczynny niemal 3 miesiące). W reakcji na ponaglenie organ wystosował do skarżącego pismo z dnia 13 października 2024 r. lecz wysłał je pocztą tradycyjną zamiast elektronicznie na skrzynkę e-PUAP skarżącego. Fakt nieodebrania przez skarżącego przesyłek organu, przesyłanych tradycyjną pocztą, wbrew twierdzeniom organu, w żaden sposób nie obciąża skarżącego albowiem taki sposób przekazywania korespondencji przez organ był niezgodny z prawem, z uwagi na fakt, że skarżący przesyłał korespondencję za pośrednictwem platformy e-PUAP i nie zrezygnował z takiej formy korespondencji.
W dalszej kolejności skarżący stwierdził, że akt odwołania go z funkcji rzecznika dyscyplinarnego jest jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, a więc czynność taka jest innym niż decyzja administracyjna lub postanowienia aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skarżący podał, że brak przepisu umożliwiającego Ministrowi Nauki odwoływanie rzeczników dyscyplinarnych ministra był przez ustawodawcę zamierzony, świadomy i celowy. Jego zdaniem nie jest możliwe odwołanie takiego rzecznika dyscyplinarnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Nie oznacza to jednak, że kontroli sądowoadministracyjnej podlega każda forma aktywności organów administracji publicznej.
Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych została określona w art. 3 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z przepisu tego wynika, że kontrolą sądowoadministracyjną objęte zostały wymienione w tym przepisie formy aktywności podmiotów wykonujących administrację publiczną, ale również ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zarówno skarga na bezczynność organu, jak też na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ale dopuszczalna jest jedynie wówczas, gdy organ obowiązany jest do wydania aktu, który podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Ustalenie zatem dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej wymaga w pierwszej kolejności ustalenia czy opieszałość stanowiąca przedmiot skargi miała miejsce w postępowaniu, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Należy ponadto zwrócić uwagę, że w art. 5 p.p.s.a. ustawodawca wskazał kategorie spraw, w których dopuszczalność drogi sądowej przed sądem administracyjnym została wyłączona. Zgodnie z art. 5 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej.
Przedmiotem skargi złożonej w niniejszej sprawie jest bezczynność Ministra Nauki, której skarżący dopatruje się w nierozpatrzeniu przez ten organ w ustawowym terminie jego żądania sformułowanego w piśmie z 17 lipca 2024 r., stanowiącym, w jego ocenie, odwołanie od "decyzji" Ministra z 15 maja 2024 r. o odwołaniu skarżącego z funkcji rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Skarżący wskazał, że odpowiedź na pismo otrzymał po złożeniu ponaglenia i po upływie niemal 3 miesięcy.
Zdaniem Sądu złożona przez skarżącego skarga na bezczynność Ministra Nauki nie jest dopuszczalna albowiem pismo z 15 maja 2024 r. zawierające informację o odwołaniu skarżącego z funkcji rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nie stanowi decyzji administracyjnej, nie jest również innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 277 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Minister powołuje 28 rzeczników dyscyplinarnych spośród nauczycieli akademickich, z których: 14 reprezentuje każdą z dziedzin i posiada stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora, a 14 posiada co najmniej stopień doktora w zakresie nauk prawnych. Rzecznik dyscyplinarny, o którym mowa w ust. 2, jest właściwy w sprawach dotyczących czynów nauczycieli akademickich pełniących funkcje rektora, przewodniczącego uczelnianej komisji dyscyplinarnej, przewodniczącego i członka komisji dyscyplinarnej przy RGNiSW oraz przewodniczącego i członka komisji dyscyplinarnej przy ministrze. Kadencja rzeczników dyscyplinarnych trwa 4 lata i rozpoczyna się w przypadku rzeczników powoływanych przez Ministra w dniu 1 stycznia. Rzecznik dyscyplinarny jest związany poleceniami organu, który go powołał, w zakresie rozpoczęcia prowadzenia sprawy. Polecenia nie mogą dotyczyć czynności podejmowanych przez rzecznika w ramach prowadzonych spraw.
Przepis ten nie przewiduje ani przesłanek, ani trybu, ani możliwości odwołania rzecznika dyscyplinarnego, co zdaniem sądu nie oznacza jednocześnie, że odwołanie takie nie jest możliwe, ale tej kwestii Sąd w niniejszej sprawie nie jest władny przesądzić albowiem czynność odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie powołania nauczyciela akademickiego, spełniającego kryteria do pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego, w sprawie powołania, czy odpowiednio odwołania takiej osoby z pełnionej funkcji nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a. ani wprost ani odpowiednio. Zaznaczyć należy, że przepisy k.p.a. stosuje się do spraw administracyjnych. Zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. przepisy tej ustawy normują postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. Jednym z istotnych elementów pojęcia sprawy administracyjnej jest indywidualny charakter sprawy ściśle oznaczonego podmiotu w konkretnie określonej sytuacji. Należy przyjąć, że użyte w komentowanym przepisie pojęcie sprawy indywidualnej wyznacza zakres obowiązywania przepisów Kodeksu w przedmiocie ogólnego postępowania administracyjnego w powiązaniu z innymi przesłankami wymienionymi w art. 1 pkt 1 i 2, które muszą być spełnione łącznie. Jednakże sprawa indywidualna nie staje się sprawą administracyjną tylko i wyłącznie z tej przyczyny, że jest to sprawa ściśle oznaczonego podmiotu w konkretnie określonej sprawie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 1.). Sprawą indywidualną jest sprawa dotycząca uprawnień bądź obowiązków określonego podmiotu dotyczącej jego sfery osobistej, a nie związanej z pełnieniem określonej funkcji w strukturze administracji publicznej. Tego typu działania organu, nawet jeśli noszą cechy działań władczych nie stanowią załatwienia sprawy indywidualnej.
Jak wspomniano, w myśl art. 5 pkt 1 p.p.s.a sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej. Przepis art. 5 pkt 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wyłączenia dopuszczalności drogi sądowej przed sądem administracyjnym w sferze wewnętrznego działania administracji publicznej z uwagi na zachodzące między organami administracji publicznej zależności organizacyjne. Zależności organizacyjne w sferze wewnętrznej działania administracji publicznej, o których wspomina art. 5 pkt 1 p.p.s.a., mogą zachodzić zatem nie tylko pomiędzy organami administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, ale także funkcjonalnym (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 299/17).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że rzecznik przy ministrze właściwym do spraw nauki i szkolnictwa wyższego dysponuje niewątpliwie niezależnością w zakresie czynności w postępowaniu dyscyplinarnym, choć związany jest poleceniem w zakresie rozpoczęcia prowadzenia sprawy dyscyplinarnej, to jednak w znaczeniu organizacyjnym i strukturalnym podporządkowany jest organowi, który go powołał, w tym przypadku, Ministrowi, który zgodnie z art. 426 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym sprawuje nadzór nad szkolnictwem wyższym, w tym również w zakresie m.in. działań rektorów czy przewodniczących uczelnianych komisji dyscyplinarnych, w zakresie dbałości o porządek dyscyplinarny. Powiązanie organizacyjne rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze nauki wynika również z art. 281 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że obsługę rzeczników dyscyplinarnych powołanych przez ministra zapewnia urząd obsługujący ministra.
W ocenie Sądu, relacje organizacyjne ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego i powołanego przez niego rzecznika dyscyplinarnego, pozycja ustrojowa rzecznika w strukturze organizacyjnej ministerstwa, jak też kompetencje nadzorcze Ministra wskazują, że sprawa dotycząca zarówno powołania, jak i odwołania rzecznika dyscyplinarnego przy ministrze właściwym do spraw nauki (nie przesądzając o tym czy odwołanie jest w ogóle dopuszczalne), jest sprawą o której stanowi art. 5 pkt 1 p.p.s.a. Jest to bowiem przejaw wewnętrznego działania administracji, które w odróżnieniu od zewnętrznej działalności może być adresowana wyłącznie do podmiotów wchodzących w skład aparatu państwa (zależność organizacyjna) i nie może kształtować sytuacji prawnej osób niebędących podporządkowanymi organizacyjnie ani służbowo. W przypadku natomiast zewnętrznej działalności administracji adresatem aktów i czynności podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania są podmioty względnie od siebie niezależne, a skutkiem takiej działalności jest władcze rozstrzyganie o prawach lub obowiązkach obywatelskich niezwiązanych z udziałem określonej osoby w funkcjonowaniu w strukturach administracji (por. P. Razowski, Niedopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015 r, s. 186).
W konsekwencji tego, że w sprawie powołania bądź odwołania rzecznika dyscyplinarnego nie jest dopuszczalna droga sądowa przed sądem administracyjnym, niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność organu albowiem ta przysługuje jedynie w sprawie, w których prawodawca przewidział zakończenie jej decyzją administracyjną, postanowieniem lub innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., po stwierdzeniu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, odrzucił skargę.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł orzeczono stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI