VII SAB/Wa 48/16

VII SAB/Wa 48/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/
Maria Tarnowska
Tomasz Stawecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120, art. 149 par. 2 w zw. z art. 154 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Maria Tarnowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. D. i B. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji I. stwierdza przewlekłość postępowania; II. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych); IV. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących Z. D. i B. D. łącznie kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 10 lutego 2016r. [...]wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia zażalenia z dnia 8 września 2014r., które do dnia dzisiejszego nie zostało rozpatrzone. Nie zostało skarżącym również doręczone zawiadomienie o terminie załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki, co oznacza, że został naruszony art. 35 i art. 36 kpa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. [...] - nie uwzględnił zarzutów pp. [...] (z art. 33 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). Dnia 8 września 2014 r. skarżący wnieśli, za pośrednictwem Wojewody [...], zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wojewoda przekazał ww. zażalenie wraz z aktami do GINB przy piśmie z 11 września 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 24 września 2014 r ww. zażalenie przekazano Ministrowi Administracji i Cyfryzacji. Wojewoda [...] w ww. sprawie nie działał bowiem jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, wobec czego właściwym w sprawie organem wyższego stopnia, stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31,poz.206 ze zm.), był MA i C.
W dniu 9 czerwca 2015 r. skarżący skierowali do Prezesa Rady Ministrów zażalenie na niezałatwienie przez Ministra Administracji i Cyfryzacji sprawy w terminie z art. 35 kpa, a następne dnia 4 grudnia 2015 r., które pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. zostało przekazane do MSWiA.
Dnia 10 lutego 2016 r. pp. [...] wnieśli ww. skargę.
Dalej organ wskazał, że postanowieniami z dnia [...] maja 2016 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione i przedstawił motywy rozstrzygnięcia.
Minister uznał zarzut przewlekłości postępowania za uzasadniony, dlatego 17 maja 2016 r. wystosował do skarżących pisma przepraszające za niedopuszczalną zwłokę i wyjaśniające niektóre okoliczności opóźnienia. Podał, że była to długotrwała choroba i trwająca po dziś nieobecność pracownika prowadzącego sprawę, mankamenty elektronicznego systemu ewidencji dokumentów, które nie dawały możliwości skutecznego i ustalenia z monitoringu spraw prowadzonych przez pracownika i identyfikacji opóźnień i zaległości, a następnie uruchomienie nowego elektronicznego systemu ewidencji Spraw dokumentów, który nie obejmuje dokumentacji zawartej w poprzednim systemie.
Z podanych przyczyn organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem postępowanie w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadził w sposób przewlekły.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż skarga jest dopuszczalna, bowiem skarżący przed jej wniesieniem złożyli zażalenie w trybie art. 37 k.p.a.
Wskazać następnie trzeba, że stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 2).
W świetle art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje działanie organu nacechowane opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest także wówczas, gdy organ wydał już decyzję, jednakże w ocenie strony postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły.
W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J. P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11).
Terminy do załatwienia spraw zostały określone w art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Jak wynika z akt sprawy, w podanych wyżej terminach, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany był do rozpatrzenia zażalenia skarżących z 8 września 2014r. wniesionego na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. [...] nieuwzględniającego zarzutów pp. [...], wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 6 upea.
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że do dnia wniesienia niniejszej skargi do Sądu (10 lutego 2016r.), zażalenie nie zostało rozpatrzone, bowiem dopiero w dniu [...] maja 2016r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał postanowienie uznające zażalenie za nieuzasadnione.
Z analizy akt administracyjnych wynika, że zażalenie z dnia 8 września 2014r. na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014r. złożone za pośrednictwem Wojewody [...] do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało przekazane zawiadomieniem z dnia 24 września 2014r. ([...]) do Ministra Administracji i Cyfryzacji i wpłynęło do organu w dniu 29 września 2014r. Należało zatem przyjąć, że termin do rozpatrzenia ww. zażalenia upłynął z dniem 29 października 2014r. (art. 35 § 3 kpa), co oznacza, że organ pozostawał w zwłoce przez kolejnych 18 miesięcy, a więc termin, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. został wielokrotnie przekroczony.
W świetle powyższego jest bezsporne, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a to przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienie art. 35 § 3 k.p.a. w postępowaniu zażaleniowym jest bowiem oczywiste i nie było usprawiedliwione skomplikowanym charakterem sprawy. Zarówno czas trwania postępowania, jak i brak ze strony organu w toku postępowania działań, które wskazywałyby, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest bowiem rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Tak znacznego opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia nie można również usprawiedliwić treścią art. 77 § 1 k.p.a., albowiem organ mając już zgromadzony materiał dowodowy, w dalszym ciągu przez kilkanaście miesięcy nie rozpatrywał zażalenia.
Przyjmując zatem, iż przewlekłość w działaniu organu musi wywołać określone skutki, Sąd z urzędu wymierzył Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w celu zdyscyplinowania w przyszłości do terminowego załatwiania spraw obywateli. Wymierzona grzywna (pkt 3 sentencji) mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Niemniej, pomimo rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa wymierzając grzywnę w podanej wysokości Sąd miał na względzie szczególne okoliczności niniejszej sprawie. W analizowanym przypadku – co wynika jednoznacznie z akt sprawy - skarżący od co najmniej od 2005r. nie tylko utrudniają, ale wręcz uniemożliwiają Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] wykonywanie obowiązków, o których mowa w art. 81 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego. Pomimo podjęcia szeregu środków egzekucyjnych skarżący nadal odmawiają udostępnienia żądanych przez organ powiatowy dokumentów oraz wstępu na teren nieruchomości, a więc i obiektów budowlanych znajdujących się na jej terenie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.