VII SAB/Wa 236/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
immunitetposełodpowiedzialność cywilnabezczynność organusąd administracyjnyMarszałek Sejmupostępowanie administracyjneprawo parlamentarne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezczynność Marszałka Sejmu RP w sprawie nadania biegu wnioskowi o zgodę na pociągnięcie posłanki do odpowiedzialności cywilnej, zobowiązując go do podjęcia działań.

Skarżący złożył skargę na bezczynność Marszałka Sejmu RP w związku z wnioskiem o zgodę na pociągnięcie posłanki do odpowiedzialności cywilnej. Marszałek Sejmu trzykrotnie zwracał wniosek, uznając, że czyn nie był związany z mandatem poselskim, podczas gdy skarżący twierdził, że Marszałek nie ma kompetencji do merytorycznej oceny wniosku. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność organu i zobowiązując go do nadania biegu wnioskowi, jednocześnie uznając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący P. K. złożył skargę na bezczynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w nadaniu biegu wnioskowi o wyrażenie zgody przez Sejm RP na pociągnięcie posłanki M. G. do cywilnej odpowiedzialności sądowej. Marszałek Sejmu, działając przez Szefa Kancelarii Sejmu, trzykrotnie zwracał wniosek, argumentując, że czyn zarzucany posłance nie został popełniony w ramach sprawowania mandatu i postępowanie powinno toczyć się na zasadach ogólnych. Skarżący podnosił, że Marszałek Sejmu nie ma kompetencji do merytorycznej oceny wniosku, a jedynie formalnej, i że jego działania skutkują bezczynnością. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie, kwestionując właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy oraz podnosząc braki formalne skargi. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność Marszałka Sejmu i zobowiązując go do nadania biegu wnioskowi. Sąd podkreślił, że Marszałek Sejmu nie posiada uprawnień do oceny merytorycznej wniosku, a jedynie formalnej, a ocena, czy czyn posła mieści się w zakresie sprawowania mandatu, należy do Sejmu. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę trudny stan prawny i opinie Biura Analiz Sejmowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Marszałek Sejmu nie jest uprawniony do merytorycznej oceny wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności cywilnej, a jedynie do oceny formalnej. Ocena, czy czyn posła mieści się w zakresie sprawowania mandatu, należy do Sejmu.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora nie dają Marszałkowi Sejmu uprawnień do oceny merytorycznej wniosku, a jedynie formalnej. Ocena, czy czyn naruszający prawa osób trzecich mieścił się w zakresie sprawowania mandatu, wykracza poza kompetencje Marszałka i należy do Sejmu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (15)

Główne

u.w.m.p.i.s. art. 7c § 1b

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Marszałek Sejmu kieruje wniosek do organu właściwego, jeśli spełnia wymogi formalne.

u.w.m.p.i.s. art. 6a

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Poseł lub senator, który podejmując działania wchodzące w zakres sprawowania mandatu, narusza prawa osób trzecich, może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu lub Senatu.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje go do podjęcia czynności.

Pomocnicze

u.w.m.p.i.s. art. 7b § 3

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Określa wymogi formalne wniosku o uchylenie immunitetu.

u.w.m.p.i.s. art. 7b § 4

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Określa wymogi formalne wniosku o uchylenie immunitetu.

u.w.m.p.i.s. art. 7c § 1a

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Marszałek Sejmu weryfikuje wnioski o uchylenie immunitetu jedynie pod względem formalnym.

u.w.m.p.i.s. art. 6 § 1

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Poseł lub senator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu.

u.w.m.p.i.s. art. 6 § 2

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Definiuje działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu.

p.p.s.a. art. 46 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi formalne pisma procesowego, w tym oznaczenie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń.

p.p.s.a. art. 67 § 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Doręczenia należy dokonać pełnomocnikowi, jeśli został ustanowiony.

k.p.a. art. 37

Kodeks postępowania administracyjnego

Ponaglenie w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy.

Konstytucja RP art. 105 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Poseł lub senator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu.

k.p.a. art. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Marszałek Sejmu nie ma kompetencji do merytorycznej oceny wniosku o uchylenie immunitetu, a jedynie formalnej. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Marszałka Sejmu w tej sprawie. Brak miejsca zamieszkania skarżącego w skardze, przy wskazaniu adresu do doręczeń i pełnomocników, nie stanowi braku formalnego.

Odrzucone argumenty

Skarga zawiera braki formalne (niewskazanie miejsca zamieszkania). Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Marszałka Sejmu w tej sprawie, gdyż nie jest to postępowanie administracyjne. Marszałek Sejmu prawidłowo ocenił, że czyn zarzucany posłance nie był związany z wykonywaniem mandatu i zwrócił wniosek.

Godne uwagi sformułowania

Marszałek Sejmu nie posiada kompetencji w przedmiocie oceny merytorycznej wniosku. Marszałek Sejmu nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy stanowisko Sądu Okręgowego w [...] w zakresie konieczności uzyskania zgody Sejmu na pociągnięcie danego posła do odpowiedzialności cywilnej jest prawidłowe lub nieprawidłowe. Działalność, o której mowa w ust. 1 (wchodząca w zakres sprawowania mandatu), obejmuje zgłaszanie wniosków, wystąpienia lub głosowania na posiedzeniach Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego oraz ich organów, na posiedzeniach klubów, kół i zespołów poselskich, senackich lub parlamentarnych, a także inną działalność związaną nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu. Pojęcie praw osób trzecich, którym w ślad za przepisem konstytucyjnym posługuje się ustawa o wykonywaniu mandatu w art. 6a, jest niewątpliwie pojęciem szerszym od naruszenia dóbr osobistych.

Skład orzekający

Mirosław Montowski

sędzia

Tomasz Janeczko

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów władzy ustawodawczej w kontekście immunitetu parlamentarnego oraz zakresu kompetencji Marszałka Sejmu w procedurze wnioskowania o uchylenie immunitetu."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetem poselskim i może mieć ograniczone zastosowanie do innych sytuacji bezczynności organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy immunitetu poselskiego i konfliktu między posłem a organem władzy wykonawczej, co jest tematem budzącym zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Marszałek Sejmu nie może oceniać merytorycznie wniosku o uchylenie immunitetu. Sąd administracyjny rozstrzyga spór.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SAB/Wa 236/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Mirosław Montowski
Tomasz Janeczko /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 4968/21 - Wyrok NSA z 2022-12-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 1 kpa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej I. stwierdza, że Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się bezczynności w nadaniu biegu wnioskowi P. K. z dnia [...] lutego 2020 r. o wyrażenie zgody przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na pociągnięcie posła do cywilnej odpowiedzialności sądowej; II. stwierdza, że bezczynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do nadania biegu wnioskowi P. K. z dnia [...] lutego 2020 r. o wyrażenie zgody przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na pociągnięcie posła do cywilnej odpowiedzialności sądowej; IV. zasądza od Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego P. K. kwotę 631 zł (słownie: sześćset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. P. K. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnych pełnomocników złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "organ", "Marszałek Sejmu") w przedmiocie nadania biegu wnioskowi skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r. o wyrażenie zgody przez Sejm RP na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej posłanki M. G., zgodnie z art. 7c ust. 1b ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1799, dalej "u.w.m.p.i.s."). Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do nadania biegu jego wnioskowi, poprzez skierowanie go do Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich Sejmu RP w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiotowej sprawie oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, wskazano, że dnia [...] lutego 2020 r. skarżący, działając na podstawie art. 105 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 7 ust. 1, art. 7b ust. 2, 3 i 5 w zw. z art. 6a oraz art. 7c ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, złożył wniosek do Marszałka Sejmu RP. Wniosek ten został złożony w związku z toczącą się przed Sądem Okręgowym w [...] [...] (sygn, akt [...]) sprawą z powództwa P.K. przeciwko posłance M. G. o ochronę dóbr osobistych. W toku tej sprawy, zarządzeniem z dnia [...] lutego 2020 r. (zmienionym następnie zarządzeniem z dnia [...] marca 2020 r.), Sąd Okręgowy w [...] wezwał P. K. do uzyskania zgody Sejmu RP na pociągnięcie M. G. do cywilnej odpowiedzialności sądowej pod rygorem odrzucenia pozwu.
Pismem z dnia [...] kwietna 2020 r. Szef Kancelarii Sejmu zwrócił wniosek wskazując, że w ocenie Marszałka Sejmu zarzucany posłance M. G. czyn, nie został popełniony w ramach sprawowania przez nią mandatu posła, a postępowanie powinno się toczyć na zasadach ogólnych, bez potrzeby uzyskiwania zgody Sejmu.
Pismem przewodnim z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący ponownie złożył wniosek do Marszałka Sejmu RP, wnosząc jednocześnie o nadanie mu biegu zgodnie z ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
Po ponownym złożeniu wniosku przez skarżącego, Szef Kancelarii Sejmu, działający z upoważnienia Marszałka Sejmu RP, pismem z dnia [...] maja 2020 r. ponownie zwrócił skarżącemu złożony przez niego wniosek. W piśmie tym wskazano, że zawarte w nim żądanie dotyczy sprawy, w której zgoda Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej nie jest wymagana oraz że postępowanie w sprawie odpowiedzialności cywilnej za czyn objęty wnioskiem powinno się toczyć na zasadach ogólnych, bez potrzeby uzyskiwania zgody Sejmu. Do pisma Szefa Kancelarii Sejmu z dni [...] maja 2020 r. została dołączona notatka Biura Legislacyjnego, z dnia [...] maja 2020 r. oraz opinia Biura Analiz Sejmowych z dnia [...] maja 2020 r. Zarówno notatka Biura Legislacyjnego, jak również opinia Biura Analiz Sejmowych, stanowiły podstawę wskazanego wyżej stanowiska Marszałka Sejmu RP.
Pismem przewodnim z dnia [...] lipca 2020 r. skarżący po raz trzeci skierował wniosek do Marszałka Sejmu RP wraz z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. oraz wniósł o niezwłoczne nadanie wnioskowi biegu zgodnie z ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Skarżący po raz kolejny zaznaczył, że zgodnie z ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Marszałek Sejmu RP jest uprawniony do weryfikowania wniosków o uchylenie immunitetu parlamentarnego jedynie pod względem formalnym, a nie pod kątem merytorycznym, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał również, że według jego wiedzy Marszałek Sejmu RP nie nadał dotychczas biegu wnioskowi.
Uzasadniając bezczynność Marszałka Sejmu RP, skarżący podniósł, że zgodnie z art. 7c ust. 1a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Marszałek Sejmu RP weryfikuje wnioski o uchylenie immunitetu parlamentarnego jedynie pod względem formalnym. Wskazał, że w myśl tego przepisu, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa wart. 7b ust. 3 lub 4, Marszałek Sejmu lub Marszałek Senatu wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni, wskazując niezbędny zakres poprawienia lub uzupełnienia. W przypadku niepoprawienia lub nieuzupełnienia wniosku we wskazanym terminie i zakresie, Marszałek Sejmu lub Marszałek Senatu postanawia o pozostawieniu wniosku bez biegu. Jeżeli natomiast wniosek o uchylenie immunitetu parlamentarnego spełnia wszystkie wymogi formalne, zgodnie z art. 7c ust. 1b powołanej ustawy, Marszałek Sejmu kieruje go do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku na podstawie regulaminu Sejmu ("Jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 7b ust. 3 i 4, Marszałek Sejmu lub Marszałek Senatu kieruje go do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku na podstawie regulaminów Sejmu lub Senatu, zawiadamiając jednocześnie posła lub senatora o treści wniosku.").
W ten sposób sprawie zostaje nadany bieg, tj.:
(I) Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich Sejmu RP powiadamia posła którego wniosek dotyczy, o terminie rozpatrzenia wniosku (art. 7 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora);
(II) Na żądanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, sąd albo odpowiedni organ, przed którym toczy się postępowanie wobec posła, udostępnia akta postępowania (art. 7 ust. 3 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora);
(III) Poseł, którego wniosek dotyczy, przedstawia Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich Sejmu RP wyjaśnienia i własne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej lub ustnej (art. 7 ust. 4 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora);
(IV) Po rozpatrzeniu sprawy Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich Sejmu RP uchwala sprawozdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku (art. 7 ust. 5 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora);
(V) Sejm lub Senat wyraża zgodę na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów ustawowej liczby posłów, przy czym nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej (art. 7 ust. 6 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora).
Skarżący podkreślił jednocześnie, że zgodnie z art. 7 ust. 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, opisana wyżej procedura znajduje zastosowanie także do wniosków o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła lub senatora do cywilnej odpowiedzialności sądowej w sprawach opisanych w art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
W ocenie skarżącego, w związku z zarządzeniem Sądu Okręgowego w [...] wydanym w postępowaniu cywilnym z powództwa skarżącego przeciwko posłance M.G., sprawa ta, objęta zakresem przedmiotowym Sądu, ma taki właśnie charakter. Zdaniem skarżącego, Marszałek Sejmu nie posiada kompetencji w przedmiocie oceny merytorycznej wniosku. Kompetencja ta należy wyłącznie do Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich Sejmu RP, a ostatecznie do Sejmu RP. Co więcej, Marszałek Sejmu nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy stanowisko Sądu Okręgowego w [...] w zakresie konieczności uzyskania zgody Sejmu na pociągnięcie danego posła do odpowiedzialności cywilnej jest prawidłowe lub nieprawidłowe.
W ocenie skarżącego, kilkukrotna odmowa nadania przez Marszałka Sejmu RP biegu wnioskowi (przy niestwierdzeniu jakichkolwiek braków formalnych wniosku), skutkuje zatem stanem bezczynności organu w tym zakresie. Marszałek Sejmu RP, wbrew stosownemu rozstrzygnięciu Sądu w tym zakresie oraz w sposób nie mający żadnego uzasadnienia w przepisach prawa, we własnym zakresie uznał, że nie ma konieczności uchylania immunitetu poselskiego posłance M. G. i dotychczas konsekwentnie odmawia nadania biegu wnioskowi. Skarżący wskazał ponadto, że konsekwencją takiego stanu rzeczy, było wydanie przez Sąd Okręgowy w [...] nieprawomocnego postanowienia o odrzuceniu pozwu.
Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowań określonych w pkt. 1- 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Skarżący przywołał poglądy doktryny, zgodnie z którymi "bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie, wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności". Ponadto skarżący podniósł, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2760/19, przekazanie przez Marszałka Sejmu wniosku o uchylenie immunitetu parlamentarnego organowi właściwemu wyczerpuje znamiona czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Jednocześnie skarżący wskazał, że zostały spełnione przesłanki złożenia skargi na bezczynność organu. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 § 2 p.p.s.a., skarżący wyczerpał przysługujące mu możliwości prawne w zakresie doprowadzenia do nadania biegu wnioskowi. Skarżący dotychczas trzykrotnie składał wniosek do Marszałka Sejmu RP, każdorazowo wnosząc o nadanie mu biegu, a pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Skarżący skierował do Marszałka Sejmu RP stosowne ponaglenie w tym zakresie na podstawie art. 37 k.p.a. Działania te nie przyniosły jednak żadnego skutku.
W odpowiedzi na skargę, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika działającego w imieniu Kancelarii Sejmu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, z ostrożności procesowej, wniósł o oddalenie skargi.
Organ w pierwszej kolejności wskazał, że skarga zawiera uchybienia formalne. W jego ocenie, zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać m.in. oznaczenie miejsca zamieszkania skarżącego, a w razie jego braku - adresu do doręczeń. Organ podniósł, że w skardze skarżący nie określił adresu zamieszkania, ani też nie wskazał w żaden sposób na brak miejsca zamieszkania, a doświadczenie życiowe nakazuje wnioskować, iż przypadek ten nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, zatem określenie adresu do doręczeń nie jest wystarczające.
Odnosząc się do meritum skargi, organ wskazał, że w jego ocenie skarga podlega odrzuceniu, ze względu na niewłaściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, skarga na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., może być wniesiona tylko w odniesieniu do postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie organ wskazał, że w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg w przypadkach określonych w pkt 1-9 tego przepisu. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Marszałka Sejmu w przedmiocie postępowania z wniosku skarżącego o wyrażenie przez Sejm zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej poseł M. G., Jako podstawę skargi wskazał art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przewidujący kontrolę sądowoadministracyjną w przypadku bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (tj. dotyczących decyzji administracyjnych; postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie oraz postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty; postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV-VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw) lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. dotyczącym pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmowy wydania opinii zabezpieczających). Dalej organ wyjaśnił, że instytucję bezczynności organu definiuje art. 37 § 1 pkt 1k.p.a., który jej zaistnienie wiąże z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Nie powinno zatem zdaniem organu, wobec odesłania od określonych przepisów budzić wątpliwości, że skarga na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., może być wniesiona tylko w odniesieniu do postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ przypomniał, że zgodnie z 1 k.p.a., przepisy tego kodeksu normują: postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (pkt 1), postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 (pkt 2), postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2 (pkt 3), postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń (pkt 4), nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych lub udzielanie ulg w ich wykonaniu (pkt 5), tryb europejskiej współpracy administracyjnej (pkt 6). W świetle art. 2 k.p.a. normuje on ponadto postępowanie w
sprawie skarg i wniosków przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych, a w myśl art. 2a - także sposób wykonywania obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, w postępowaniach wymienionych w art. 1 i 2. Natomiast przez organ administracji publicznej w świetle art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. należy rozumieć ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2. W świetle powyższych przepisów nie sposób zakwalifikować postępowania z powoływanego wyżej wniosku skarżącego jako postępowania administracyjnego normowanego przepisami k.p.a., a Marszałka Sejmu jako organu administracji publicznej, który załatwia sprawę indywidualną w toku postępowania administracyjnego.
Organ wskazał, że tryb postępowania z wnioskiem o uchylenie immunitetu poselskiego regulują przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz Regulaminu Sejmu i regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Żaden z przepisów ww. ustawy i Regulaminu Sejmu nie odsyła do stosowania przepisów k.p.a., wobec czego – jak ocenił organ - brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że mamy w tym przypadku do czynienia z postępowaniem administracyjnym. Organ podkreślił także, że Sejm, uprawniony do wyrażenia zgody na uchylenie immunitetu poselskiego, jako organ władzy ustawodawczej, nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a. i nie ma obowiązku stosowania przepisów tego aktu. Organ zaznaczył także, że tryb działalności Sejmu i jego organów (do których zalicza się Marszałka Sejmu), jest determinowany na poziomie konstytucyjnym. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że tryb działalności organów wewnętrznych Sejmu, jak również tryb rozpatrywania wniosków wpływających do Sejmu lub jego organów, jest objęty zakresem zasady autonomii regulaminowej i stanowi materię regulaminową.
Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi, organ podniósł w pierwszej kolejności, że Szef Kancelarii Sejmu działając w imieniu Marszałka Sejmu bez zbędnej zwłoki, poinformowała skarżącego o sposobie rozpoznania jego wniosku. Fakt niezadowolenia skarżącego ze sposobu tego rozstrzygnięcia, nie może zdaniem organu stanowić o jego bezczynności. Organ przypomniał, że na wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do cywilnej odpowiedzialności sądowej posłanki na Sejm RP M. G. z dnia [...] lutego 2020 r., skarżący otrzymał odpowiedź pismem Szefa Kancelarii Sejmu z dnia [...] kwietnia 2020 r., poprzedzoną notatką Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu z dnia [...] kwietnia 2020 r. i opinią Biura Analiz Sejmowych z dnia [...] marca 2020 r. Ponowiony wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2020 r. spotkał się z odpowiedzią Szefa Kancelarii Sejmu z dnia [...] maja 2020 r., do której załączono notatkę Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu z dnia [...] maja 2020 r. oraz opinię Biura Analiz Sejmowych z dnia [...] maja 2020 r. W wyniku wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r., sporządzona została opinia Biura Analiz Sejmowych z dnia [...] lipca 2020 r. załączona do odpowiedzi na skargę, a której argumentacja, jak wskazał organ, stanowi uzasadnienie prawidłowości działania Kancelarii Sejmu.
Organ ocenił, że stanowisko konsekwentnie prezentowane przez Szefa Kancelarii Sejmu w korespondencji ze skarżącym jest prawidłowe i w przedmiotowej sprawie postępowanie w sprawie odpowiedzialności cywilnej za czyn objęty opiniowanym wnioskiem powinno się toczyć na zasadach ogólnych bez potrzeby uzyskiwania zgody Sejmu. Organ zaznaczył, że skierowanie do Sejmu wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej w sprawie, w której posłowi nie przysługuje ochrona wynikająca z immunitetu, nie rodzi po stronie izby obowiązku rozpatrzenia takiego wniosku. Jak wskazał dalej organ, konstytucyjna kompetencja Sejmu do wyrażania zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności sądowej za działania naruszające prawa osób trzecich nie odnosi się do czynów, które w ocenie sądów wymagają wyrażenia takiej zgody, lecz do klasy działań parlamentarzysty "wchodzących w zakres sprawowania mandatu poselskiego" (art. 105 ust. 1 Konstytucji). Organ wskazał, że skarżący uzasadniając swoje stanowisko, opiera się na odosobnionym wyroku NSA wydanym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, który zdaniem organu, należałoby odczytywać w ten sposób, że rola Marszałka Sejmu w omawianej procedurze dotyczącej ochrony immunitetowej sprowadza się do zbadania formalnej poprawności wniosku o uchylenie posłowi immunitetu ale wyłącznie zgodności z przepisami art. 7b ust. 3 i 4 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2018 r. poz. 1799), w oparciu o art. 7c ust. 1b tej ustawy. Zdaniem organu, założenia, na których oparte są ustalenia NSA wykluczają - jak się wydaje - możliwość pozostawienia przez Marszałka Sejmu bez rozpoznania (względnie zwrócenia wnioskodawcy) wniosków nie spełniających wymogów wynikających z art. 7b ust. 1, 2 i 5 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Wnioski te - w ramach zarysowanego w postanowieniu NSA modelu postępowania - powinny zostać skierowane do komisji i ostatecznie powinny stać się przedmiotem rozstrzygnięcia Sejmu. Analogicznie - jak można sądzić - należałoby postąpić w przypadku wniosku, którego przedmiotem jest żądanie wyrażenia przez Sejm zgody na pociągnięcie posła do cywilnej odpowiedzialności sądowej w sprawie dotyczącej czynu nie wchodzącego w zakres wykonywania mandatu. Wywód NSA pozwala zdaniem organu sądzić, że również w takim przypadku jedyną dopuszczalną formą "rozpatrzenia" takiego wniosku przez Sejm jest rozstrzygnięcie izby in corpore. Marszałek Sejmu - zgodnie z omawianym modelem, nie mógłby odmówić nadania biegu wnioskowi w sytuacji, gdy w jego ocenie czyn, którego wniosek dotyczy nie podlega ochronie immunitetowej. Przyjęte w omawianym postanowieniu NSA założenia dotyczące modelu normatywnego, który wyznacza procedurę rozpatrywania wniosków immunitetowych, pozostają zbieżne ze stanowiskiem wnioskodawcy. Stanowisko to zdaniem organu, należy ocenić jednak jako błędne. W ocenie organu, NSA zdaje się zakładać, że jedyną formą rozstrzygnięcia o prawidłowości formalnej wniosków, co do których istnieje wątpliwość inna niż spełnienie wymogów wynikających z art. 7b ust. 3 lub 4 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, może zostać rozstrzygnięta jedynie przez Sejm w uchwale o wyrażeniu zgody bądź odmowie wyrażenia zgody na pociągnięcie parlamentarzysty do odpowiedzialności sądowej. Stanowisko takie, jak wskazał organ, ignoruje jednak znaczenie prawne uchwały Sejmu rozstrzygającej o żądaniu zawartym we wniosku. Organ zaznaczył, że uchwała Sejmu nie rozstrzyga o poprawności formalnej wniosku (czy został on prawidłowo przedłożony lub czy czyn, którego wniosek dotyczy podlega ochronie immunitetowej) lecz wyraża wolę izby w odniesieniu do dopuszczalności prowadzenia w danej sprawie postępowania sądowego. Organ wskazał także, że pozornie mogłoby się wydawać, że irrelewantne prawnie pozostają motywy, które powodują, że izba odmawia wyrażenia zgody na uchylenie immunitetu. Przyczyny te mogą mieć zarówno charakter materialny (inicjowanie postępowania karnego lub cywilnego jest formą nieuzasadnionej względami prawnymi represji wobec parlamentarzysty), jak i mogą wynikać z przesłanek formalnych (wniosek nie spełnia wymogów formalnych innych niż te, o których mowa w art. 7b ust. 3 lub 4 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora). Organ zaznaczył następnie, że odmowa wyrażenia zgody - bez względu na przesłanki, którymi kierował się Sejm, wyklucza dopuszczalność prowadzenia postępowania sądowego. Jak wskazywał dalej organ, pozornie można uznać, że skoro ustawodawca ograniczył kompetencje kontrolne Marszałka Sejmu wyłącznie do oceny tylko niektórych warunków formalnych, to trafnie zakłada się, że ocenę spełnienia pozostałych wymogów, a także ocenę czy czyn podlega ochronie immunitetowej - wyraża Sejm w uchwale rozstrzygającej kwestię dopuszczalności prowadzenia postępowania sądowego. Zdaniem organu relacjonowany pogląd pozostaje jednak niezgodny z ustaleniami doktryny dotyczącymi istoty rozstrzygnięcia Sejmu. W istniejących ramach proceduralnych Sejm może podjąć wyłącznie uchwałę o wyrażeniu zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej lub odmówić wyrażenia takiej zgody (zgodnie z art. 7c ust. 6 i 7 o wykonywaniu mandatu posła i senatora Sejm wyraża zgodę na pociągnięcie posła do odpowiedzialności sądowej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów ustawowej liczby posłów lub senatorów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie posła lub senatora do odpowiedzialności sądowej). Odmowa wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej wyklucza dopuszczalność prowadzenia postępowania sądowego w sprawie czynu objętego wnioskiem. Organ powołując się na poglądy piśmiennictwa wskazał, że zarówno uchwała wyrażająca zgodę na uchylenie immunitetu, jak i uchwała odmawiająca wyrażenia takiej zgody, mają charakter trwały (ostateczny i nieodwołalny). Próba ewentualnego cofnięcia uchwały Sejmu jest nieskuteczna dlatego, że uprzednia zgoda na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej usunęła negatywną przesłankę procesową warunkującą prowadzenie postępowania sądowego przeciwko parlamentarzyście. Organ zaznaczył także, że podobnie ostateczny charakter ma uchwała izby odmawiająca wyrażenia zgody na ściganie karne posła lub senatora. Organ powołał się także na pogląd doktryny, gdzie słusznie jego zdaniem wskazano, że "pomimo tego, że rozstrzygnięcie izby parlamentu nie ma charakteru res iudicata, to jednak należy uznać, że ponowne zwrócenie się przez oskarżyciela do Sejmu lub Senatu o zgodę na ściganie deputowanego za to samo przestępstwo należy dopuścić tylko w wyjątkowych okolicznościach. Chodzi o takie sytuacje, gdy już po podjęciu uchwały przez Sejm lub Senat pojawią się w sprawie nowe okoliczności, nowe dokumenty lub dowody, które nie były znane oskarżycielowi w chwili sporządzania i wnoszenia wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie deputowanego do odpowiedzialności karnej (K. Grajewski, Komentarz do art. 7c-8 [w:] Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, K. Grajewski, J. Stelina, P. Uziębło, Warszawa 2014, s. 130). Organ zaznaczył, że przywołane stanowisko odnosi się do uchwały w sprawie wyrażenia zgody przez izbę parlamentu na pociągnięcie parlamentarzysty do odpowiedzialności karnej. Ustalenia te – w świetle art. 7c ust. 7 w zw. z art. 7c ust. 6 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora - w równym stopniu zastosować można jednak do uchwały w sprawie wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła lub senatora do cywilnej odpowiedzialności sądowej w sprawach, o których mowa w art. 6a tej ustawy. Odniesienie tezy akcentującej ostateczność omawianej uchwały Sejmu do zrekonstruowanego w postanowieniu NSA modelu postępowania zdaniem organu prowadzić musi do wniosku, że rozstrzygnięcie Sejmu odmawiające wyrażenia zgody na uchylenie immunitetu prowadzić może do trwałego wyłączenia możliwości sanowania wad formalnych wniosku "niepodlegających" kontroli Marszałka Sejmu. Organ wskazał także, że odmowa wyrażenia zgody przez Sejm na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej w sytuacji, gdy wniosek nie spełnia wymogów wynikających z art. 7b ust. 1, 2 i 5 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, może trwale przesądzić o braku możliwości prowadzenia postępowania sądowego, którego dotyczył ułomny wniosek. Zdaniem organu szczególnym paradoksem obarczony jest przypadek, w którym wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej dotyczy czynu pozostającego poza zakresem wykonywania mandatu. Wyrażenie przez Sejm zgody na uchylenie immunitetu wykraczałoby poza zakres kompetencji Sejmu bowiem czyn, którego wniosek dotyczy nie podlega ochronie wynikającej z art. 105 ust. 1 zd. 2 i art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Z kolei – jak zaznaczył dalej organ - odmowa wyrażenia zgody (skoro czyn nie podlega ochronie immunitetowej) trwale wyłączałaby dopuszczalność prowadzenia postępowania sądowego w takiej sprawie.
Organ zwrócił także uwagę na odmienność stanu faktycznego przedmiotowej sprawy
oraz sprawy objętej omawianym wyrokiem NSA, wynikającą z jednoczesnego procedowania w Sejmie wniosku skarżącego o wyrażenie zgody na pociągnięcie Poseł M. G. do odpowiedzialności karnej za ten sam czyn. Zdaniem organu, wnioski skarżącego z dnia [...] stycznia 2019 r. i z dnia [...] listopada 2019 r. jednoznacznie wskazywały na brak związku inkryminowanego czynu (wypowiedzi w trakcie konferencji prasowej) ze sprawowaniem przez nią mandatu. Organ wskazał, że podstawą tamtego wniosku był art. 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, który dotyczy sytuacji niezwiązanych ze sprawowaniem mandatu przez posła, natomiast w przedmiotowej sprawie pomimo tożsamości przedmiotowej i podmiotowej, wnioskodawca wskazuje, że do popełnienia czynu doszło w warunkach określonych w art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, który dotyczy
odpowiedzialności za działania wchodzące w zakres sprawowania mandatu. Organ wskazał także, że przepisy art. 6a i art. 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, jako podstawa prawna wniosku, wskazują na to czy czyn popełniono czy nie, w ramach sprawowania mandatu poselskiego. To z kolei implikuje – jak wskazywał dalej organ - właściwy tryb postępowania z wnioskiem. A zatem nieracjonalne, a nawet sprzeczne z przepisami i logiką postępowania, byłoby aby Sejm w zakresie tego samego czynu w jednym przypadku stosował jeden tryb, a w drugim przypadku inny. Dlatego wniosek o oddalenie skargi, jest w ocenie organu zasadny.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r., skarżący wniósł o pominięcie argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę z uwagi na na fakt, że została ona złożona w imieniu podmiotu nie będącego stroną niniejszego postępowania oraz wezwanie organu, którego dotyczy Skarga, tj. Marszałka Sejmu RP, do wykonania obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj, do przedłożenia do akt sprawy odpowiedzi Marszałka Sejmu RP na skargę. W ocenie skarżącego, skarga dotyczy bezczynności Marszałka Sejmu RP, a nie Kancelarii Sejmu RP, natomiast odpowiedź została złożona w imieniu Kancelarii Sejmu RP, w oparciu o pełnomocnictwo procesowe udzielone przez Szefa Kancelarii Sejmu RP na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz § 3 Statutu Kancelarii Sejmu RP. Zgodnie z art. 6 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, "Kierownicy jednostek reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do nabytego i powierzonego tym jednostkom mienia Skarbu Państwa i w zakresie zadań ich urzędów, określonych w odrębnych przepisach.". Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, "Organy administracji publicznej, kierownicy jednostek oraz inne organy lub podmioty uprawnione na podstawie przepisów odrębnych do reprezentowania Skarbu Państwa mogą zlecać, z zachowaniem zasad i trybu określonych w przepisach odrębnych, osobom prawnym lub fizycznym dokonywanie określonych czynności prawnych lub faktycznych lub rodzajów czynności prawnych lub faktycznych w zakresie ich właściwości, udzielając w tym zakresie pełnomocnictw."
Skarżący podniósł, że z żadnych odrębnych przepisów nie wynika, że Kancelaria Sejmu RP (lub Szef Kancelarii Sejmu RP) wykonuje jakiekolwiek zadania związane z nadawaniem biegu wnioskom o uchylenie immunitetów parlamentarnych (której to kwestii dotyczy Skarga). Wprost przeciwnie, zarówno z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (vide art. 7c ust. 1b) jak i z Regulaminu Sejmu RP (vide art. 133 ust. 1) wynika, że obowiązek przekazania wniosków o uchylenie immunitetów parlamentarnych do Komisji Regulaminowej, Spraw Poselskich i Immunitetowych spoczywa na Marszałku Sejmu RP. Ponadto, zgodnie z § 3 Statutu (w oparciu o który zostało udzielone pełnomocnictwo do reprezentowania Kancelarii Sejmu RP w przedmiotowej sprawie), "Szef Kancelarii Sejmu może na piśmie upoważnić osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 oraz innych pracowników Kancelarii Sejmu do podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach, o ile nie jest to zastrzeżone do wyłącznej decyzji Szefa Kancelarii Sejmu, a także do występowania w jego imieniu w postępowaniu sądowym i przed innymi organami.". Z powołanego przepisu zdaniem skarżącego, wprost wynika, że stanowi on podstawę do udzielenia przez Szefa Kancelarii Sejmu RP pełnomocnictwa do występowania "w jego imieniu", a nie w imieniu Marszałka Sejmu RP. Zgodnie z art. 199 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, "Kancelaria Sejmu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów". Natomiast powyższe nie oznacza, że Kancelaria Sejmu RP jest organem upoważnionym do występowania jako strona w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego, analogicznie, stroną postępowania w przedmiocie bezczynności Komisji Nadzoru Finansowego z natury rzeczy jest Komisja Nadzoru Finansowego, a nie Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, reprezentowany w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez Dyrektora Generalnego Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego. W ocenie skarżącego, Kancelaria Sejmu RP, a w zasadzie Szef Kancelarii Sejmu RP, mógłby zostać uznany za stronę postępowania wyłącznie, gdyby jakikolwiek przepis upoważniał Szefa Kancelarii Sejmu RP do podejmowania jakichkolwiek działań w zakresie nadawania biegu wnioskom o uchylenie immunitetów parlamentarnych, jak ma to miejsce przykładowo w odniesieniu do rozpoznawania wniosków o dostęp do informacji publicznej (vide art. 199 ust. 3 oraz art. 202c Regulaminu Sejmu RP). W sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej, w tym dotyczących bezczynności organu to Szef Kancelarii Sejmu RP a nie Marszałek Sejmu RP z natury rzeczy jest stroną postępowań sądowoadministracyjnych.. Natomiast w postępowaniach dotyczących bezczynności w przedmiocie nadania biegu wnioskom o uchylenie immunitetu parlamentarnego, stroną postępowań sądowoadministracyjnych jest Marszałek Sejmu RP jako organ właściwy do nadaniu biegu ww. wnioskom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola sądowoadministracyjna obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie, kontrola przeprowadzona według powyższego kryterium legalności, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Marszałka Sejmu RP w przedmiocie nadania biegu wnioskowi o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do cywilnej odpowiedzialności sądowej.
Na wstępie należy odnieść się do wskazanego w odpowiedzi na skargę jej braku formalnego określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w postaci niewskazania w skardze miejsca zamieszkania skarżącego. Zgodnie z treścią tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników.
Zdaniem Sądu użyty w treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwrot " w razie jego braku" odnoszący się do miejsca zamieszkania, należy oceniać zarówno jako faktyczny brak miejsca zamieszkania ( na przykład w przypadku osób bezdomnych ), jak też niewskazanie go w piśmie procesowym z uwagi na przewidzianą w przepisach możliwość podania zamiast adresu zamieszkania - adresu dla doręczeń. Takie rozumienie tego przepisu, wynika zdaniem Sądu z jego funkcji, ma on bowiem na celu, zapewnić możliwość skutecznego kontaktowania się ze stronami i doręczania im pism. Adres zamieszkania, nie jest narzędziem służącym do szczegółowej identyfikacji uczestników postępowania, tak jak numer pesel, którego podanie w piśmie procesowym, ma przeciwdziałać dostępowi do dokumentów osobom nieuprawnionym. Wymóg wskazania adresu, ma służyć wyłącznie kontaktowi ze skarżącym. Dlatego biorąc pod uwagę funkcję tego przepisu, dopuszczalne jest zarówno wskazanie adresu zamieszkania jak też adresu dla doręczeń. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżący ustanowił pełnomocników, zaś zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom ( Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Opublikowano: LEX/el. 2019). Biorąc zatem pod uwagę treść tego ostatniego przepisu oraz wspomnianą funkcję regulacji przewidzianej w art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie można uznać, że niewskazanie w skardze miejsca zamieszkania skarżącego, a zamiast tego wskazanie adresu dla doręczeń, jest brakiem uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu.
Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi, jest podniesione w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] września 2020 r. występowanie w sprawie Kancelarii Sejmu, jako podmiotu nie będącego w ocenie skarżącego stroną niniejszego postępowania. Zarzut ten w ocenie Sądu nie jest zasadny. Pełnomocnictwo procesowe, nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., zostało udzielone występującemu w sprawie pełnomocnikowi przez Szefa Kancelarii Sejmu A. K. na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym ( Dz. U. z 2020 r., poz..735 ) oraz § 3 Statutu Kancelarii Sejmu RP. Zgodnie z art. 6 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, "Kierownicy jednostek reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do nabytego i powierzonego tym jednostkom mienia Skarbu Państwa i w zakresie zadań ich urzędów, określonych w odrębnych przepisach". Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, "Organy administracji publicznej, kierownicy jednostek oraz inne organy lub podmioty uprawnione na podstawie przepisów odrębnych do reprezentowania Skarbu Państwa mogą zlecać, z zachowaniem zasad i trybu określonych w przepisach odrębnych, osobom prawnym lub fizycznym dokonywanie określonych czynności prawnych lub faktycznych lub rodzajów czynności prawnych lub faktycznych w zakresie ich właściwości, udzielając w tym zakresie pełnomocnictw."
Zdaniem Sądu wbrew argumentacji zaprezentowanej w piśmie procesowym skarżącego, przepisami odrębnymi o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, nie są przepisy związane z nadawaniem biegu wnioskom o uchylenie immunitetów parlamentarnych, te bowiem nie dotyczą kwestii reprezentacji w postępowaniach sądowych i administracyjnych. W tym przypadku przepisami odrębnymi, do których odnosi się wspomniana regulacja, jest Regulamin Sejmu RP oraz Statut Kancelarii Sejmu RP.
Zgodnie z art. 199 ust. 1 i art. 200 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP ( uchwała Sejmu RP z dnia 30 lipca 1992 r., M.P. z 2019 r., poz. 1028 t.j. z dnia 2019.10.25 ), Kancelaria Sejmu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów. Z kolei stosownie do treści § 1 ust. 1 Statutu Kancelarii Sejmu ( Załącznik do zarządzenia nr 6 Marszałka Sejmu z dnia 21 marca 2002 r. z póżn. zm.), Kancelaria Sejmu jest urzędem służącym Sejmowi i jego organom w zakresie prawnym, organizacyjnym, doradczym, finansowym i technicznym. W świetle art. 110 Konstytucji RP, nie ma natomiast wątpliwości, że Marszałek Sejmu, jest organem Sejmu. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 Statutu Kancelarii Sejmu, Kancelarią Sejmu kieruje Szef Kancelarii Sejmu, który podlega Marszałkowi Sejmu ( § 2 ust. 2 Statutu Kancelarii Sejmu ). Zgodnie z § 3 Statutu Kancelarii Sejmu, Szef Kancelarii Sejmu może na piśmie upoważnić osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 oraz innych pracowników Kancelarii Sejmu do podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach, o ile nie jest to zastrzeżone do wyłącznej decyzji Szefa Kancelarii Sejmu, a także do występowania w jego imieniu w postępowaniu sądowym i przed innymi organami.
Skarżący podnosi, że z powołanego przepisu, wprost wynika, że stanowi on podstawę do udzielenia przez Szefa Kancelarii Sejmu RP pełnomocnictwa do występowania "w jego imieniu", a nie w imieniu Marszałka Sejmu RP. Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych wyżej regulacji, nie ma wątpliwości co do tego, że działanie w imieniu Szefa Kancelarii Sejmu, jest działaniem w imieniu urzędu upoważnionego stosownie do treści § 1 ust. 1 Statutu Kancelarii Sejmu do obsługi prawnej Marszałka Sejmu. Zatem jeszcze raz podkreślić należy, że w spornej kwestii reprezentacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie ma znaczenia fakt, że to Marszałek Sejmu a nie Kancelaria Sejmu przekazuje wnioski o uchylenie immunitetów parlamentarnych do Komisji Regulaminowej, Spraw Poselskich i Immunitetowych. Jednocześnie uprawnienie Szefa Kancelarii Sejmu do reprezentowania Marszałka Sejmu, nie zmienia faktu, że pozostaje on stroną postępowania dotyczącego przewlekłości lub bezczynności w sprawach związanych z nadawaniem biegu wnioskom o uchylenie immunitetów parlamentarnych. Oceny Sądu związanej z prawidłowością reprezentacji Marszałka Sejmu w rozpoznawanej sprawie, nie zmienia, przytoczone w piśmie skarżącego orzecznictwo sądowoadministracyjne. Dotyczyło ono bowiem dostępu do informacji publicznej, którą stosownie do treści art. 202a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, udostępnia Kancelaria Sejmu poprzez ogłaszanie dokumentów i innych informacji w Systemie Informacyjnym Sejmu. W tych sprawach Kancelaria Sejmu występuje jako organ, któremu w zakresie jego działania można bezpośrednio zarzucić bezczynność lub przewlekłość W rozpoznawanej sprawie Kancelaria Sejmu występuje natomiast jako podmiot upoważniony do reprezentowania Marszałka Sejmu. Prawidłowość reprezentowania Marszałka Sejmu przez Kancelarię Sejm, potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I CSK 726/18, LEX nr 2688970, w którym wskazano, że Kancelaria Sejmu, może dochodzić przed Sądem nakazania sprostowania artykułu prasowego, który odnosił się do osoby pełniącej funkcję Marszałka Sejmu. Argumentacja skarżącego w tym zakresie, nie mogła zatem zostać uwzględniona, jak również skierowany do Sądu wniosek o wezwanie Marszałka Sejmu RP, do wykonania obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj, do przedłożenia do akt sprawy odpowiedzi na skargę.
Odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia, Sąd orzekający w sprawie, kierował się stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2760/19, LEX nr 2798878. Postanowieniem tym Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 464/19 ( na które powołuje się organ w odpowiedzi na skargę ), przyjmując że złożona przez skarżącego skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie skierowania wniosku o wyrażenie przez Sejm zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej, była dopuszczalna.
Uzasadniając swoje stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że nawet jeśli przepisy nie nadają organowi władzy publicznej przymiotu organu administracji publicznej, to często specyfika (przedmiot) załatwianych spraw może wskazywać, iż w istocie rzeczy w danym przypadku mówimy o wykonywaniu administracji publicznej. NSA podkreślił, że w sprawie decydująca była odpowiedź na pytanie, czy działalność Marszałka Sejmu we wstępnej fazie postępowania parlamentarnego, tj. przed skierowaniem wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej przez Marszałka Sejmu do Komisji, wyraża się w akcie lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Aby tak było, oparte na przepisach prawa formy działania Marszałka Sejmu w sprawach indywidualnych powinny mieć charakter jednostronny, władczy i publicznoprawny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie budzi jego wątpliwości, iż przewidziane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. pojęcie "przepisów prawa" nie oznacza wyłącznie przepisów prawa administracyjnego. Wymieniona regulacja nie wprowadza żadnych kwalifikatorów niezbędnych do odczytania znaczenia tego pojęcia, zaś każda zawężająca interpretacja, może prowadzić do wyjęcia danego aktu lub czynności poza zakres właściwości sądów administracyjnych. Pojęcie "przepisów prawa" oznaczać więc może regulacje znajdujące się w innych niż k.p.a. aktach prawnych, w tym w u.w.m.p.i.s., istotne jednak jest, by przewidziane nimi formy działania, ukierunkowane były na wykonywanie administracji. Zakwalifikowanie zachowania organu do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia, że będący jego podstawą przepis zawiera nakaz określonego działania, niemającego w zasadzie ustalonej formy. Podjęcie tak rozumianej czynności nie wymaga autorytatywnej konkretyzacji, lecz jedynie potwierdzenia uprawnienia bądź obowiązku. Czynność taka dotyczy normy istniejącej i tylko wtedy można przyjąć, że odnosi się do uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdy bez tej czynności nie dochodzi do ich urzeczywistnienia. Podjęcie czynności wpływa na sytuację prawną podmiotu bądź przez to, że sytuację tę wyznacza, bądź przez to, iż wywołuje określony skutek prawny, jaki obowiązujące prawo wiąże z czynnością. W tym kontekście, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, miał rację skarżący, że przekazanie przez Marszałka Sejmu wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej organowi właściwemu wyczerpuje znamiona czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. NSA wyjaśnił, że w przepisach u.w.m.p.i.s., uregulowano precyzyjnie zachowania Marszałka Sejmu w odniesieniu do takiego wniosku. Zdaniem NSA, po sprawdzeniu jego kompletności Marszałek Sejmu zobowiązany jest każdorazowo skierować go do Komisji, względnie pozostawić bez rozpoznania w sytuacji, gdy mimo wezwania, wniosek nie został poprawiony i uzupełniony. Tak wykreowane zachowanie Marszałka Sejmu w sposób wiążący wpływa więc na sytuację prawną skarżącego, uzależnione jest od niego bowiem kontynuowanie zagwarantowanej przez ustawodawcę procedury. Za wadliwy w takiej sytuacji uznać należało w ocenie NSA prezentowany przez Sąd I instancji pogląd, że Marszałek Sejmu nie podejmuje w odniesieniu do wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej żadnych działań o charakterze administrującym. A skoro tak, to za dopuszczalną uznać należało w sprawie kontrolę sądowoadministracyjną. NSA, nakazał sądowi wojewódzkiemu ocenić, czy Marszałkowi Sejmu można przypisać przewlekłość w postępowaniu z wnioskiem skarżącego o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko NSA, sąd orzekający w sprawie uznał, że brak jest przeszkód do rozpoznania skargi.
Przedstawiona przez NSA argumentacja, miała także znaczenie przy dokonywaniu oceny, czy doszło do bezczynności organu. W przedmiotowej sprawie bezczynność ta w ocenie skarżącego, dotyczyła działania Marszałka Sejmu w przedmiocie nadania biegu wnioskowi skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r. o wyrażenie zgody przez Sejm RP na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej posłanki M. G., zgodnie z art. 7c ust. 1b u.w.m.p.i.s. W tym zakresie Sad nie podziela argumentacji przedstawionej przez organ.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.w.m.p.i.s., poseł lub senator, nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu, z zastrzeżeniem art. 6a. Za taką działalność poseł lub senator odpowiada tylko przed Sejmem lub Senatem.
Działalność, o której mowa w ust. 1 (wchodząca w zakres sprawowania mandatu), obejmuje zgłaszanie wniosków, wystąpienia lub głosowania na posiedzeniach Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego oraz ich organów, na posiedzeniach klubów, kół i zespołów poselskich, senackich lub parlamentarnych, a także inną działalność związaną nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu ( art. 6 ust. 2 u.w.m.p.i.s.).
Stosownie do treści art. 6a u.w.m.p.i.s., poseł lub senator, który, podejmując działania wchodzące w zakres sprawowania mandatu, narusza prawa osób trzecich, może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu lub Senatu.
Powyższe przepisy przewidują zatem wyłączenie odpowiedzialności posła lub senatora za działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu parlamentarnego, przy czym wyłączenie tej odpowiedzialności nie jest ograniczone wyłącznie do prawa karnego ale działa także na gruncie innych gałęzi prawa w tym tak jak w rozpoznawanej sprawie, prawa cywilnego.
W sytuacji natomiast, gdy poseł podejmuje co prawda działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, ale konkretny popełniony przez niego czyn wchodzący w zakres tej działalności, narusza prawa osób trzecich, nie jest już chroniony immunitetem i nie funkcjonuje zasada jego odpowiedzialności wyłącznie przed Sejmem. Do prowadzenia procesu karnego lub cywilnego, konieczna jest jednak wówczas zgoda Sejmu.
Sprawa toczącą się przed Sądem Okręgowym w [...] [...](sygn, akt [...]) z powództwa skarżącego przeciwko posłance M. G., w której Sąd wezwał skarżącego do uzyskania zgody Sejmu RP na pociągnięcie M. G. do cywilnej odpowiedzialności sądowej pod rygorem odrzucenia pozwu, jest sprawą o ochronę dóbr osobistych. "Pojęcie praw osób trzecich, którym w ślad za przepisem konstytucyjnym posługuje się ustawa o wykonywaniu mandatu w art. 6a, jest niewątpliwie pojęciem szerszym od naruszenia dóbr osobistych. Pod pojęciem praw osób trzecich należy bowiem rozumieć ogół praw (uprawnień) przysługujących danej osobie, a nie tylko tradycyjnie rozumiane dobra osobiste osoby fizycznej, do których zgodnie z art. 23 kodeksu cywilnego zalicza się m.in. zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko, pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania czy twórczość naukową" (K. Grajewski, Odpowiedzialność posłów i senatorów na tle zasady mandatu wolnego, Warszawa 2009, s. 342). Niewątpliwie zatem w świetle wyżej przedstawionego poglądu, naruszenie dóbr osobistych, mieści się w pojęciu naruszenia praw osób trzecich.
Istotą sprawy jest konieczność dokonania w tej sytuacji oceny, czy działanie posła naruszające prawa osób trzecich stanowiło inną działalność związaną nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu oraz czy do takiej oceny uprawniony jest Marszałek Sejmu w ramach sprawdzania formalnej poprawności wniosku o pociągnięcie posła do cywilnej odpowiedzialności sądowej. W ocenie Sądu obowiązujące przepisy, nie dają Marszałkowi tego rodzaju uprawnień.
Należy podkreślić w tym miejscu, że pojęcie pojęcie "innej działalności związanej nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu" ( art. 6 ust. 2 u.w.m.p.i.s.), jest zdaniem Sądu pojęciem nieostrym i wymagającym bardzo szczegółowej oceny dokonanej na tle całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu ocena czy konkretne zachowanie naruszające prawa osób trzecich, mieściło się w zakresie "działalności nieodłącznie związanej ze sprawowaniem mandatu", wykracza poza zakres oceny formalnej wniosku o pociągnięcie posła do odpowiedzialności. Potwierdza to także sam organ wskazując, że "konstytucyjna kompetencja Sejmu do wyrażania zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności sądowej za działania naruszające prawa osób trzecich, nie odnosi się do czynów, które w ocenie sądów wymagają wyrażenia takiej zgody, lecz do klasy działań parlamentarzysty "wchodzących w zakres sprawowania mandatu poselskiego" (art. 105 ust. 1 Konstytucji)". Organ zatem sam przyznaje, że dokonywanie oceny, czy działanie posła naruszające prawa osób trzecich mieściło się w pojęciu innej działalności związanej nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu, stanowi wyłącznie domenę Sejmu.
Sąd wskazuje także, że działania podejmowane przez Marszałka Sejmu, w związku z wpłynięciem wniosku o pociągnięcie posła do odpowiedzialności, są uregulowane w art. 7c u.w.m.p.i.s., natomiast art. 7b u.m.w.p.i.s. wskazane są wymogi formalne jakie powinien spełniać wniosek, w tym wypadku o pociągnięcie do cywilnej odpowiedzialności sądowej. Zgodnie z treścią art. 7b ust. 5 u.w.m.p.i.s., przepisy ust. 2-4 ( dotyczące wymogów formalnych ), stosuje się odpowiednio do wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła lub senatora do cywilnej odpowiedzialności sądowej w sprawach, o których mowa w art. 6a ( działań naruszających prawa osób trzecich ), a w tym pojęciu mieści się jak już wskazano naruszenie dóbr osobistych.
Analiza tych przepisów, prowadzi zdaniem Sadu do wniosku, zbieżnego zresztą z wykładnią dokonaną przez NSA, że Marszałek nie ma instrumentów prawnych do dokonywania oceny, czy zachowanie posła, naruszające prawa osób trzecich, mieściło się w zakresie innej działalności związanej nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu. Przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, nie dają Marszałkowi Sejmu uprawnień do innej kontroli wniosku niż wyłącznie pod względem formalnym. Z art. 7b i 7c u.w.m.p.i.s., nie wynika uprawnienie Marszałka do oceny czy wniosek o pociągnięcie posła do sądowej odpowiedzialności cywilnej, dotyczy czynu wchodzącego w zakres wykonywania mandatu. Dlatego zdaniem Sądu, oceny pozostałych, poza formalnymi, wymogów wniosku oraz czy dany czyn podlega ochronie immunitetowej, dokonuje Sejm.
Nie można jednocześnie podzielić podglądu organu, że założenia, na których oparte są ustalenia NSA ( zawarte we wspomnianym postanowieniu z dnia 17 stycznia 2020 r. o sygn. akt I OSK 2760/19 ), wykluczają - jak się wydaje, możliwość pozostawienia przez Marszałka Sejmu bez rozpoznania (względnie zwrócenia wnioskodawcy) wniosków nie spełniających wymogów wynikających z art. 7b ust. 1, 2 i 5 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Nie ma bowiem przeszkód, by Marszałek Sejmu, dokonując wyłącznie formalnej oceny wniosku, zwrócił go lub pozostawił bez biegu w przypadku na przykład braku wskazania podstawy prawnej wniosku ( art. 7b ust. 4 pkt 3 u.w.m.p.i.s.), nie dokonując jednocześnie oceny czy zachowanie posła, wchodziło w zakres sprawowania mandatu. Konieczność dokonania takiej oceny, pozostawiona jest już rozstrzygnięciu Sejmu.
Organ błędnie ocenia, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu NSA, jedyną formą rozstrzygnięcia o prawidłowości formalnej wniosków, co do których istnieje wątpliwość inna niż spełnienie wymogów wynikających z art. 7b ust. 3 lub 4 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, może zostać rozstrzygnięta jedynie przez Sejm w uchwale o wyrażeniu zgody bądź odmowie wyrażenia zgody na pociągnięcie parlamentarzysty do odpowiedzialności sądowej. Organ nie zauważa bowiem, że poza wymogami określonymi w art. 7b ust. 3 i 4 u.w.m.p.i.s., nie ma innych wymogów formalnych dotyczących wniosku. Wątpliwości dotyczące wniosku inne niż spełnienie wymogów wynikających z art. 7b ust. 3 lub 4, nie są już wątpliwościami dotyczącymi formalnej poprawności wniosku.
Nie można także zgodzić się z organem, że stanowisko wyrażone przez NSA, ignoruje znaczenie uchwały Sejmu rozstrzygającej o żądaniu zawartym we wniosku, a przede wszystkim jej ostateczny charakter. Organ wskazuje na niebezpieczeństwo trwałego przesądzenia o braku możliwości prowadzenia postępowania sądowego przeciwko posłowi, w sytuacji kiedy Sejm odmówi zgody na pociągniecie posła do odpowiedzialności mimo wad formalnych wniosku. Obawy te zdaniem Sądu są nieuzasadnione. Wymogi formalne wniosku wynikające z ustawy, są na tyle jasno i precyzyjnie określone, że trudno wyobrazić sobie sytuację by Marszałek nadał bieg wnioskowi, nie zawierającemu na przykład żadnego uzasadnienia lub wskazania jakiejkolwiek chociażby błędnej podstawy prawnej. Organ argumentuje, że szczególnym paradoksem obarczony jest przypadek, w którym wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej, dotyczy czynu pozostającego poza zakresem wykonywania mandatu. Zdaniem organu, wyrażenie przez Sejm zgody na uchylenie immunitetu wykraczałoby poza zakres kompetencji Sejmu bowiem czyn, którego wniosek dotyczy, nie podlega ochronie wynikającej z art. 105 ust. 1 zd. 2 i art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Z kolei odmowa wyrażenia zgody (skoro czyn nie podlega ochronie immunitetowej) trwale wyłączałaby dopuszczalność prowadzenia postępowania sądowego w takiej sprawie. Argumentacja ta jest niesłuszna, bowiem jak już wskazano ocena, czy dany czyn mieścił się w zakresie wykonywania mandatu należy wyłącznie do Sejmu, nie wykracza więc poza zakres jego kompetencji, natomiast jak już wyżej wspomniano, Marszałek Sejmu, nie posiada w myśl przepisów u.w.m.p.i.s., prawnych instrumentów do dokonywania takiej oceny.
Nie można także podzielić argumentacji organu, że wnioski skarżącego z dnia [...] stycznia 2019 r. i z dnia [...] listopada 2019 r. jednoznacznie wskazywały na brak związku inkryminowanego czynu ze sprawowaniem przez posłankę mandatu. Jak wynika bowiem z treści wniosku, wypowiedzi naruszające w ocenie skarżącego jego dobra osobiste, padły podczas konferencji prasowej [...] w gmachu Sejmu, co już w ocenie Sądu uniemożliwia stanowczą ocenę, że działania te jak wskazywał skarżącemu organ, nie mieściły się w zakresie wykonywania mandatu.
Zgodnie z treścią art. 7c ust. 1b u.w.m.p.i.s., jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 7b ust. 3 i 4, Marszałek Sejmu lub Marszałek Senatu kieruje go do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku na podstawie regulaminów Sejmu lub Senatu, zawiadamiając jednocześnie posła lub senatora o treści wniosku. Wniosek złożony przez skarżącego, spełniał wszystkie wymogi formalne określone w art. 7b ust. 4 i 5 u.w.m.p.i.s., mimo to organ nie nadał mu biegu. Wniosek trzykrotnie zwracano wskazując, że czyn zarzucany posłance M. G. w ocenie Marszałka Sejmu, nie został popełniony w ramach sprawowania przez nią mandatu posła. Zdaniem Sądu, Marszałek Sejmu, nie był na gruncie przepisów u.w.m.p.i.s. uprawniony do dokonywania oceny tego złożonego i nieostrego kryterium. W rozpoznawanej sprawie, jego działanie wykroczyło poza zakres dopuszczalnej przepisami u.w.m.p.i.s. oceny braków formalnych wniosku. Trzykrotna odmowa nadania biegu wnioskowi, skutkowała w ocenie Sądu stanem bezczynności.
Wskazać należy, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie definiuje pojęcia "bezczynności", podobnie jak k.p.a. Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Marszałka Sejmu w przedmiocie nadania biegu wnioskowi z dnia [...] lutego 2020 r. o wyrażenie zgody przez Sejm RP na pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej posłanki M. G., zgodnie z art. 7c ust. 1b ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Skarżący trzykrotnie składał wniosek do Marszałka Sejmu RP, każdorazowo wnosząc o nadanie mu biegu, a pismem z dnia [...] lipca 2020 r. poprzedził skargę środkiem prawnym służącym ponagleniu organu do załatwienia sprawy przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. jednak działania te nie przyniosły żadnego skutku.
Należy podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 315/18, LEX nr 3074853). Ponadto dla oceny zasadności skargi na bezczynność, nie ma też znaczenia czy bezczynność wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane (por. wyrok WSA z 16 maja 2019 r., III SAB/Wr 93/19, LEX nr 2728308 ).
Z powyższych powodów, argumentacja organu dotycząca niezwłocznego informowania skarżącego o sposobie rozpoznania jego wniosku, poparta opiniami i notatkami Biura Analiz Sejmowych, nie eliminuje stanu jego bezczynności. Skutkiem bezczynności organu było także wydanie przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia o odrzuceniu wniesionego przez skarżącego pozwu z uwagi na brak zgody Sejmu na pociągnięcie posła do odpowiedzialności cywilnej.
Z powyższych powodów, Sąd w oparciu o przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził w punkcie I sentencji wyroku, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu
Sąd w punkcie III sentencji wyroku zobowiązał także organ do nadania biegu wnioskowi skarżącego zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Sąd w punkcie II sentencji wyroku, uznał że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu z uwagi na trudny do jednoznacznej oceny stan prawny, w tym także uwzględniając treść opinii przedstawianych organowi przez Biuro Analiz Sejmowych, nie można mówić o celowym i uporczywym działaniu organu, który zwracał skarżącemu złożony przez niego wniosek.
Jednocześnie Sąd po wydaniu wyroku, dostrzegł, że nie został w punkcie III sentencji określony termin, w którym organ powinien dokonać czynności w tym wypadku nadać bieg wnioskowi skarżącego ( art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd jednak nie może tego braku uzupełnić z urzędu i może to nastąpić jedynie w trybie określonym w art. 157 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI