VII SAB/Wa 12/26

VII SAB/Wa 12/26 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Michał Podsiadło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Podsiadło po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. L. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu P. L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
P. L. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. (dalej: "PINB" lub "organ") w związku ze składanymi przez niego interwencjami w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych wykonywanych przy ul. [...] w W. (dzielnica W.).
Pismem z dnia 22 listopada 2025 r. Skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o wstrzymanie robót budowlanych.
W odpowiedzi na ww. pismo Skarżącego organ poinformował wnioskodawcę, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. W piśmie z dnia 26 listopada 2025 r. organ wskazał, że w sprawach związanych z realizacją robót budowlanych legitymacja procesowa do występowania w charakterze strony przysługuje jedynie inwestorowi robót, właścicielowi obiektu budowlanego (lokalu, budynku) i/lub właścicielowi nieruchomości, co wynika z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej: "p.b.").
Następnie pismem z dnia 26 listopada 2025 r. Skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o uznanie za stronę postępowania. Pismem z dnia 7 grudnia 2025 r. Skarżący złożył ponaglenie z powodu bezczynności organu w sprawie rozpoznania wniosku z 26 listopada 2025 r. Organ pismem z dnia 9 grudnia 2025 r. poinformował skarżącego o podtrzymaniu swojego stanowiska zawartego w piśmie z dnia 26 listopada 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., a ponadto bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Skarżący domagał się do organu nadzoru budowlanego interwencji w sprawie realizowanych robót budowlanych. Kompetencje organu nadzoru budowlanego w tym zakresie wynikają w szczególności z przepisów art. 48-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418, ze zm.; dalej: p.b.).
Stosownie do art. 53a p.b. postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa we wskazanych przepisach ustawy, m.in. art. 48-51 p.b., wszczyna się z urzędu. Ustawodawca jednoznacznie więc przesądził, że w wymienionych sprawach w zakresie sposobu wszczęcia postępowania zasada skargowości nie ma zastosowania. Oznacza to, że w sprawie wydania decyzji dotyczącej wstrzymania robót budowlanych wszczęcie postępowania przez organ nadzoru budowlanego możliwe jest wyłącznie z urzędu.
W kontekście powyższego wskazać należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 roku, sygn. II OPS 2/25: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku."
W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292)".
Analiza treści skargi, jak również nadesłanych przez organ akt sprawy wykazała, że z taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Skarżący domagał się bowiem od PINB wszczęcia postępowań kontrolnych, które wszczynane są wyłącznie z urzędu. Zgodnie z zaprezentowanym w ww. uchwale stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga na bezczynność organu w zakresie wszczęcia tego rodzaju postępowania nadzorczego jest niedopuszczalna.
Ponadto w doktrynie i orzecznictwie jest niesporne, że "dopuszczenie" do toczącego się postępowania administracyjnego nie wymaga wydania decyzji ani postanowienia. Uznanie danej osoby za stronę postępowania jest czynnością procesową, a nie materialnoprawnym rozstrzygnięciem o uprawnieniach lub obowiązkach tej osoby wynikających z przepisów prawa. Organ pismem z dnia 9 grudnia 2025 r. poinformował skarżącego o podtrzymaniu swojego stanowiska zawartego w piśmie z dnia 26 listopada 2025 r. Co więcej, skoro w dacie wniesienia skargi nie zostało jeszcze formalnie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie (organ nie zawiadomił stron postępowania o wszczęciu tego postępowania), a trwały jedynie czynności wstępne weryfikujące zasadność wszczęcia postępowania z urzędu, to nie sposób uznać, aby organ miał obowiązek ustalać – na tym etapie – czy skarżący jest czy nie jest stroną postępowania. Żadne postępowanie administracyjne nie było prowadzone, a od zakresu i podstawy prawnej postępowania zależy to, komu przysługuje przymiot jego strony.
Z tych przyczyn Sąd postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.