VII SAB/WA 116/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie zobowiązał Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania aktu w terminie 30 dni w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, uznając bezczynność organu, ale nie rażącą.
Skarżący zarzucił Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego (GINB) bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia wstrzymującego roboty budowlane. GINB wielokrotnie zwracał się do WSA o wypożyczenie akt sprawy, co było niemożliwe z uwagi na toczące się postępowania sądowe. Sąd uznał bezczynność organu za zasadną, zobowiązując go do wydania aktu w terminie 30 dni, jednak nie stwierdził rażącego naruszenia prawa ani nie wymierzył grzywny.
Przedmiotem skargi Z.C. była bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) w sprawie rozpatrzenia wniosku z 15 grudnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z listopada 2019 r., wstrzymującego roboty budowlane. GINB wielokrotnie zwracał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt sprawy, jednakże sąd odmawiał, powołując się na toczące się postępowania lub konieczność sporządzenia uzasadnienia wyroku. Skarżący złożył ponaglenie, a następnie skargę do WSA, zarzucając bezczynność i przewlekłość postępowania. GINB w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, wskazując na podejmowane działania w celu pozyskania akt. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność organu, która polegała na nierozpatrzeniu wniosku w ustawowym terminie. Sąd zobowiązał GINB do wydania aktu w terminie 30 dni, ale jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wynikała z braku akt administracyjnych, a nie z celowego działania organu. Z tego samego powodu sąd nie wymierzył organowi grzywny. Zasądzono również koszty postępowania od GINB na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, bezczynność organu spowodowana brakiem akt administracyjnych, choć negatywnie oceniana, nie jest traktowana jako rażące naruszenie prawa, jeśli nie wynika z oczywistego lekceważenia wniosków strony lub braku woli załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak akt administracyjnych, nawet jeśli organ nie podjął wystarczających kroków do ich pozyskania, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie stwierdzono oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy lekceważenia strony. Bezczynność wynikała z sytuacji faktycznej, a nie z celowego działania organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § 2b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia. Brak działań organu poza próbami wypożyczenia akt od sądu. Nieskuteczne próby pozyskania akt administracyjnych nie usprawiedliwiają bezczynności.
Odrzucone argumenty
Argument organu, że brak akt administracyjnych stanowił przyczynę niezależną od niego. Argument organu, że podejmował wystarczające działania w celu pozyskania akt.
Godne uwagi sformułowania
organ w sprawie nie jest bezczynny, ani nie dopuszcza się przewlekłości, gdyż podejmuje szereg działań ukierunkowanych na pozyskanie akt administracyjnych brak akt administracyjnych w żaden sposób nie usprawiedliwia bezczynności oraz przewlekłości organ ma obowiązek takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi kilkumiesięczne wyczekiwanie GINB w niniejszej sprawie na wypożyczenie akt administracyjnych przez sąd administracyjny może być ocenione tylko jako zawinione zaniechanie
Skład orzekający
Joanna Gierak-Podsiadły
przewodniczący sprawozdawca
Izabela Ostrowska
sędzia
Michał Podsiadło
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezczynności organu w przypadku braku akt administracyjnych, obowiązki organu w zakresie pozyskiwania dokumentów, ocena rażącego naruszenia prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku akt administracyjnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym i organem administracji budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne w postępowaniu administracyjnym, gdzie brak dokumentów blokuje rozpatrzenie sprawy. Pokazuje też, jak sądy oceniają bezczynność organów.
“Czy brak akt sprawy zwalnia urzędnika z obowiązku działania? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SAB/Wa 116/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Podsiadło
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2582/22 - Wyrok NSA z 2023-05-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 1 art. 149 par. 1 a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Z.C. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia I. zobowiązuje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania aktu – w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z.C. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. C.("skarżący") jest bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") w sprawie rozpatrzenia wniosku z 15 grudnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, znak: [...] z [...] listopada 2019 r., w następujących okolicznościach sprawy:
Pismem z 15 grudnia 2021 r., które wpłynęło do Kancelarii Ogólnej Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego 10 stycznia 2022 r, skarżący zwrócił się do GINB z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o znaku: [...] z [...] listopada 2019 r., wstrzymującego prowadzenie robót budowalnych związanych z budową budynku zamieszkania zbiorowego – Hotelu [...] z garażem podziemnym przy ul. [...] w D. na działkach ewid. nr [...] i [...], obręb [...], miasto D. oraz nakładającego na B. C. i skarżącego obowiązek wykonania określonych czynności i robót budowlanych.
GINB pismem z 24 stycznia 2022 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 2045/21, w których to znajduje się postanowienie objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności. W piśmie z 24 stycznia 2022 r. WSA w Warszawie poinformował organ, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o wypożyczenie akt administracyjnych z uwagi na wyznaczony termin rozpoznania ww. sprawy o sygn. akt: VII SA/Wa 2045/21.
Następnie GINB pismem z 21 lutego 2022 r. ponownie zwrócił się do WSA w Warszawie o wypożyczenie przedmiotowych akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 2045/21. W piśmie z 7 marca 2022 r. WSA w Warszawie poinformował GINB, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o wypożyczenie akt administracyjnych z uwagi na ewentualną konieczność sporządzenia pisemnego uzasadnia wyroku.
GINB pismem z 22 marca 2022 r. ponownie zwrócił się do WSA w Warszawie o wypożyczenie przedmiotowych akt administracyjnych, jednakże jak wynika z pisma WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r. uwzględnienie wniosku nie było możliwie z uwagi na sporządzanie pisemnego uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 2045/21.
Pismem z 30 marca 2022 r. skarżący złożył do organu ponaglenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "k.p.a."). Ustosunkowując się do powyższego ponaglenia, GINB w piśmie z 5 kwietnia 2022 r. skierowanym do skarżącego wskazał, że organ w sprawie nie jest bezczynny, ani nie dopuszcza się przewlekłości, gdyż podejmuje szereg działań ukierunkowanych na pozyskanie akt administracyjnych, które są niezbędne do rozpatrzenia wniosku.
Dalej, GINB pismem z 29 kwietnia 2022 r. ponownie zwrócił się do WSA w Warszawie o wypożyczenie przedmiotowych akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 2045/21, jednakże w piśmie z 1 czerwca 2022 r. WSA w Warszawie poinformował organ, że z uwagi na otwarty termin zaskarżenia orzeczenia nie jest możliwe wypożyczenie akt administracyjnych.
Po raz kolejny organ wystąpił do WSA w Warszawie o wypożyczenie akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. jw. pismem z 6 czerwca 2022 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez GINB w ww. sprawie, złożył skarżący; wniósł o:
1) stwierdzenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez GINB z rażącym naruszeniem prawa,
2) zobowiązanie GINB do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy,
3) wymierzenie GINB grzywny w związku z rażącym naruszeniem prawa i niewydaniem odpowiedniego aktu administracyjnego,
4) zasądzenie od GINB na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący wskazał, że GINB mimo upływu ustawowo przewidzianych terminów do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, poza zwróceniem się do WSA w Warszawie z prośbą o wypożyczenie akt administracyjnych, nie podjął żadnych innych czynności przewidzianych prawem. Przede wszystkim nie wszczął postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia do czego – zdaniem skarżącego, był zobligowany. Jednocześnie skarżący podkreślił, że brak akt administracyjnych w żaden sposób nie usprawiedliwia bezczynności oraz przewlekłości, w której pozostaje organ.
Rozwijając powyższe stanowisko skarżący podał, że do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia wystarczające byłoby wykonanie przez pracownika Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego fotokopii istotnych dla sprawy dokumentów w wyniku ich udostępnienia w siedzibie WSA w Warszawie (bez potrzeby ich wypożyczania przez Sąd do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego). Ponadto siedziba WSA w Warszawie jest oddalona od Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego o około 600 m, a piesze pokonanie tej odległości (wedle danych wynikających z map Google) winno zająć około 8 minut. Skarżący zwrócił również uwagę na to, że od dnia wpływu do GINB wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia upłynęło już kilka miesięcy, a postępowanie to nadal nie zostało nawet wszczęte.
W odpowiedzi na powyższą skargę GINB stwierdził, że podniesione zarzuty są bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na wystąpienie Sądu z 28 lipca 2022 r., w piśmie z 29 lipca 2022 r. GINB wskazał, że akta administracyjne ze sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 2045/21 zostały wypożyczone przy piśmie z 11 lipca 2022 r.; pismem z 25 lipca 2022 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o znaku: [...] z [...] listopada 2019 r.; wyznaczył jednocześnie termin załatwienia sprawy do 16 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przed rozwinięciem tej oceny Sąd dostrzega, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, "p.p.s.a."), przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu.
Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy (w istocie) bezczynności GINB, w przypadku określonym w pkt 2 art. 3 § 2 p.p.s.a., (v. art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy), i jest dopuszczalna, jako że przed jej wniesieniem skarżący skierował do ww. organu ponaglenie.
Przechodząc do rozważań, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze opieszałości w rozpatrzeniu sprawy wywołanej wnioskiem skarżącego z 15 grudnia 2021 r. Sąd wyjaśnia, że pojęcia bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak, bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji należy wywieść, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. "Aby zatem stwierdzić, że organ administracji publicznej prowadzi postępowanie przewlekle, należy wykazać, iż w okolicznościach konkretnej sprawy administracyjnej organ administracji publicznej miał możliwość załatwić sprawę jeszcze przed upływem terminu do jej załatwienia, a mimo to prowadził ją opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, a to doprowadziło do naruszenia przepisów o szybkości postępowania. W takim postępowaniu ocenie podlega również zasadność wyznaczenia nowego terminu do rozpoznania sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a." (v. postanowienie NSA z 1 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2317/19). Powyższe prowadzi do wniosku, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu.
Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że rozpoznawana skarga w okolicznościach sprawy dotyczy bezczynności (a nie przewlekłości organu); wywodzi się w niej o nierozpatrzeniu wniosku poprzez wydanie aktu w zakreślonym prawem terminie, o uchybieniu terminu do jego wydania, akcentując brak podjęcia przez organ jakichkolwiek działań w celu zakończenia sprawy. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że organ tak w dacie wniesienia rozpoznawanej skargi, jak i jej wyrokowania, pozostawał bezczynny, choć wskazana opieszałość w wydaniu postanowienia (z uwagi na przedmiot sprawy) nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Przed przywołaniem okoliczności, które wskazują na ww. stan naruszenia prawa Sąd zauważa, że zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis ten reguluje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie. Jak dostrzega się w doktrynie, zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego i interesu jednostki istotne znaczenie, bo kardynalne dla dobrego postępowania. Bezczynność, przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa. Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy i środkami ochrony przed przewlekłością oraz bezczynnością organów. W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (v. art. 36 k.p.a.). Nowy termin załatwienia sprawy jest terminem o charakterze instrukcyjnym; nie dotyczy poszczególnych czynności procesowych, lecz załatwienia sprawy, a zatem termin określony w tym trybie nie może być zmieniany przez organ, który go ustalił; nie może być on wielokrotnie wydłużany.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że GINB (będąc do tego zobowiązanym) nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżącego (w trybie uregulowanym w art. 156 i nast. k.p.a.) "w rozsądnym" terminie; przy czym biorąc pod uwagę przedmiot sprawy należy przyjąć, że termin na wydanie postanowienia przez ten organ wynosił dwa miesiące. Tryb nadzwyczajny, którego uruchomienia domagał się skarżący, uzasadnia bowiem przyjęcie, że sprawa ma charakter "szczególnie skomplikowany"; wymaga oceny kwestionowanego w tym trybie aktu w kontekście wszystkich przesłanek nieważności uregulowanych w art. 156 § 1 k.p.a., co może uzasadniać konieczność trwania postępowania dłużej niż miesiąc (określony w art. 35 § 3 zd. 1 k.p.a.). Termin ten należało liczyć od daty wpływu wniosku skarżącego do GINB (będącego organem właściwym do załatwienia tego żądania), a to na podstawie art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Sąd zauważa jednocześnie, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności może być uruchomione m.in. na wniosek strony (v. art. 157 § 2 k.p.a.), a skarżący (jako jeden z adresatów kwestionowanego postanowienia o charakterze zaskarżalnym) niewątpliwie jest stroną w sprawie zakończonej postanowieniem Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...] z [...] listopada 2019 r. Zatem, termin załatwienia tego żądania biegł od 10 stycznia 2022 r. (tj.: od daty wpływu żądania skarżącego do organu). Do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, tj. do 4 sierpnia 2022 r., sprawa ta jednak nie została zakończona. Znamienne przy tym jest, że GINB we wskazanym okresie ograniczył się wyłącznie do kierowania pism do tut. Sądu o wypożyczenie akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. akt VII SA/Wa VII SA/Wa 2045/21, zawierających m.in. ww. postanowienie. Zaniechał natomiast zarówno formalnego wszczęcia postępowania i zawiadomienia wszystkich stron o jego prowadzeniu, jak i pozyskania niezbędnych do załatwienia akt w inny niż powyżej wskazany sposób, choćby poprzez zapoznanie się z nimi w siedzibie tut. Sądu, czy też wystąpienie do [...] WINB o udostępnienie potwierdzonych za zgodność z oryginałem ich kopii. Poza tym trudno we wskazanych okolicznościach uznać, aby termin, który wskazywał w swych pismach - kierowanych do tut. Sądu a do wiadomości pełnomocnika skarżącego – "na rozpatrzenie odwołania" z powołaniem się na art. 36 § 2 k.p.a., stanowił prawidłowo wydłużony termin załatwienia niniejszej sprawy. Dlatego też Sąd uznał, że termin załatwienia sprawy z wniosku skarżącego upłynął 10 marca 2022 r.
Orzekając w sprawie Sąd miał też na uwadze, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym fakt nieposiadania przez organ akt administracyjnych sprawy, nie uwalnia tego organu od zarzutu bezczynności; brak akt sprawy przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest bowiem przyczyną niezależną od organu. Jak wskazał bowiem NSA w wyroku z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2540/20, rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. NSA zaznaczył również, że niemożność wypożyczenia przez organ odwoławczy czy sąd akt znajdujących się w ich dyspozycji w związku z rozpoznawaniem złożonego środka odwoławczego, nie wyklucza jeszcze możliwości udostępnienia organowi akt w siedzibie organu odwoławczego lub sądu (por. wyroki NSA z 14 listopada 2014 r., II OSK 1257/14; z 6 czerwca 2017 r., II OSK 461/17; z 3 lipca 2018 r., II OSK 3305/17; z 28 października 2020 r. II OSK 1830/20). Podzielając to stanowisko Sąd stwierdza więc, że kilkumiesięczne wyczekiwanie GINB w niniejszej sprawie na wypożyczenie akt administracyjnych przez sąd administracyjny może być ocenione tylko jako zawinione zaniechanie mające wpływ na czas trwania postępowania; brak akt administracyjnych i wyczekiwanie na ich wypożyczenie czy zwrot nie może usprawiedliwiać bezczynności czy przewlekłości organu i przez to zwłoki w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SAB/Wa 14/16 z 15 grudnia 2016 r.).
Podsumowując, Sąd uznał, że rozpoznawana skarga w zasadniczej części zasługuje na uwzględnienie; w przedstawionej w niej sprawie administracyjnej doszło bowiem do bezczynności GINB, rozumianej jako brak działań organu wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu rozpatrzenie - w tym przypadku - wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia i wydanie postanowienia kończącego to postępowanie w terminie określonym w art. 35 lub wyznaczonym zgodnie z art. 36 k.p.a. Tym samym Sąd zobligowany był do zobowiązania Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do załatwienia sprawy poprzez wydanie aktu w określonym terminie.
Dokonując takiej oceny, stosując się jednocześnie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd nie stwierdził jednak, aby wskazana opieszałość organu miała charakter rażący. Dokonując takiej kwalifikacji stwierdzonego naruszenia prawa Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, że opieszałość organu w załatwieniu sprawy miała charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (jak wskazał bowiem NSA w postanowieniu z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13: "długość trwania przewlekłości postępowania nie jest prymarną przesłanką przemawiającą za uznaniem, że rażąco narusza ono prawo (...)"); kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie; dlatego też wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, nadto: oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, jak i ww. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W konsekwencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że: rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa; wskazuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony, czy jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy. W tym przypadku Sąd nie stwierdził, aby bezczynność organu wywołana była wskazaną powyżej postawą organu; wynikała ona wyłącznie z braku akt administracyjnych koniecznych do załatwienia żądania skarżącego. Choć brak działania organu z tej przyczyny Sąd ocenia negatywnie, to jednak nie znajduje podstaw do uznania, że wskazane zachowanie (zaniechanie) GINB skutkowało rażącym naruszeniem prawa.
Z tych samych względów Sąd nie dopatrzył się konieczności wymierzenia organowi grzywny – zgodnie z wnioskiem skargi. Dodatkowo Sąd wyjaśnia w tej kwestii, że wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym; powinien być on stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. "Chodzi tu o sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., I OSK 642/15)", v. wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17. Takiego charakteru działań organu Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie; z tej też przyczyny odstąpił od zastosowania wobec organu omówionego powyżej środka.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I i II sentencji wyroku; na zasadzie art. 200 ww. ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowego uwzględniając wniosek skargi, wysokość wpisu od skargi i koszty zastępstwa procesowego; natomiast na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł w pkt IV - o oddaleniu skargi w pozostałej części (dotyczącej wymierzenia organowi grzywny).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI