VII SA/Wa 984/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-11-25
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęoczyszczalnia ściekówinteres prawnystrona postępowaniaprawo budowlanekpanieruchomościoddziaływanie inwestycjisąsiedztwo

WSA w Warszawie oddalił skargę I.D. na decyzję GINB, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę oczyszczalni ścieków, gdyż jej działki nie graniczą z terenem inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania.

Skarżąca I.D. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę oczyszczalni ścieków. Skarżąca zarzucała naruszenie jej interesu prawnego jako właścicielki sąsiedniej nieruchomości. Sąd uznał, że I.D. nie posiada interesu prawnego, ponieważ jej działki nie graniczą z terenem inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania, co wynika z przepisów Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę I.D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2000 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę gminnej oczyszczalni ścieków. Skarżąca I.D. domagała się wszczęcia postępowania nieważnościowego, twierdząc, że naruszono jej interes prawny jako właścicielki sąsiedniej nieruchomości. GINB odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że I.D. nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, ponieważ jej nieruchomości nie graniczą z terenem inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko GINB, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę, krąg stron ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi normę szczególną wobec art. 28 kpa. W ocenie Sądu, działki skarżącej nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, a jej interes prawny ma charakter jedynie faktyczny, nie zaś prawny, wynikający z przepisów materialnych. Sąd wskazał również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ochrony środowiska czy wadliwości decyzji o warunkach zabudowy nie mogły być rozpatrywane w tym postępowaniu, a inne kwestie podnoszone przez skarżącą, jak wniosek o wykup nieruchomości czy brak doręczenia decyzji o warunkach zabudowy, nie miały wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, właściciel takiej nieruchomości nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli jego nieruchomości nie graniczą z terenem inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, w tym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego i być skonkretyzowany. W tej sprawie skarżąca nie wykazała, aby jej działki znajdowały się w obszarze oddziaływania inwestycji, a jej zarzuty miały charakter interesu faktycznego, a nie prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje stronę postępowania jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślono wymóg realnego, aktualnego i obiektywnego charakteru interesu prawnego.

k.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skuteczne wszczęcie na wniosek jest możliwe tylko od strony.

P. budowlane art. 28 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Określa strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

P. budowlane art. 3 § pkt 20

Ustawa - Prawo budowlane

Definiuje obszar oddziaływania obiektu jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna decyzji GINB utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wskazano, że organ nie może wykroczyć poza wstępną ocenę wniosku o stwierdzenie nieważności.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwa podstawa do wznowienia postępowania w innej sprawie (dot. decyzji o warunkach zabudowy).

k.p.a. art. 31

Kodeks postępowania administracyjnego

Nie miał zastosowania w tej sprawie, gdyż skarżąca występowała jako I.D., a nie przedstawiciel stowarzyszenia.

k.p.a. art. 182

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo prokuratora do zwrócenia się o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

k.p.a. art. 184

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo prokuratora do wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej.

u.p.o.ś. art. 129

Ustawa - Prawo ochrony środowiska

Dotyczy wniosku o wykup nieruchomości, który był przedmiotem innego postępowania.

u.p.o.ś.

Ustawa - Prawo ochrony środowiska

Wspomniana w kontekście zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów ochrony środowiska.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu skargi.

p.p.s.a. art. 132

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazano jako podstawę orzeczenia w zw. z art. 151.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca I.D. nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż jej działki nie graniczą z terenem inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ochrony środowiska lub wadliwości decyzji o warunkach zabudowy nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym pozwolenia na budowę, jeśli skarżący nie jest stroną tego postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca I.D. posiada interes prawny jako właścicielka sąsiedniej nieruchomości, której dobro osobiste lub majątkowe zostało zagrożone przez działalność na nieruchomości sąsiedniej (imisy). Naruszenie przepisów ochrony środowiska oraz wadliwość decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowią rażące naruszenie prawa. Organ odwoławczy nie rozstrzygnął sprawy w jej całokształcie.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny krąg stron powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 kpa prowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego nie zmienia zasadniczego przedmiotu, jakim jest udzielenie pozwolenia na budowę

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Mirosława Kowalska

członek

Paweł Groński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w kontekście Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku graniczenia działek z terenem inwestycji i braku oddziaływania w rozumieniu Prawa budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w prawie administracyjnym, co jest częstym problemem w sprawach budowlanych i sąsiedzkich.

Czy sąsiad zawsze ma prawo głosu w sprawie budowy? Sąd wyjaśnia, kiedy interes prawny jest kluczowy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 984/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Mirosława Kowalska
Paweł Groński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1165/10 - Postanowienie NSA z 2010-09-01
II OSK 431/09 - Wyrok NSA z 2010-02-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 i art. 157
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Paweł Groński (spr), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi I.D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J.K. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 305 (trzysta pięć) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 55 (pięćdziesiąt pięć) złotych.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania I.D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] odmawiającej wszczęcia na wniosek I.D. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2000 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie I. pozwolenia na budowę zespołu urządzeń związanych z kompletną oczyszczalnią ścieków gminnych ("[...]"), budowa ogrodzenia, stacji transformatorowej STSRp 20/400, linii napowietrznej SN-15 kV, linii niskiego napięcia, stacji transformatorowej STSp 20/250, linii napowietrznej SN-15 kV, drogi dojazdowej do oczyszczalni na działkach nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] przy ul. [...] we wsi T., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podniósł, że stroną postępowania nieważnościowego są jedynie te podmioty, które odpowiadają kryteriom określonym w przepisie art. 28 kpa, a zatem których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo które żądają czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ podkreślił, że interes prawny lub obowiązek, na który wskazuje art. 28 kpa musi wynikać z przepisów prawa materialnego i być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, że w niniejszej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności złożyła I.D., która -jak wynika z akt sprawy- nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2000 r., nr [...]. Wspomniana decyzja ustaliła natomiast krąg podmiotów, posiadających przymiot strony, których interes prawny wynikający z sąsiedztwa może być naruszony. Tym niemniej organ, mając na uwadze fakt, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w sprawie, dokonał nowej oceny interesu prawnego wnioskodawczyni. Według Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnosząca o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2000 r., nr [...] nie legitymuje się przymiotem strony postępowania nieważnościowego. Organ wskazał, że nieruchomości stanowiące współwłasność skarżącej nr ewid. [...], [...], k - 4 i 5 nie graniczą z działkami, na których została zaprojektowana sporna inwestycja i nie obejmuje ich nawet mapa, na której wykonano projekt zagospodarowania terenu. Ponadto, jak wynika z oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, wykonanej przez [...] Sp. z o.o. w lutym 1999 r., zasięg uciążliwości związanych z oczyszczalnią ścieków nie powinien wykraczać poza teren działek, na których została zaprojektowana. Z oceny tej wynika ponadto, iż budowa oczyszczalni nie wpłynie na sposób użytkowania terenów sąsiednich, zaś odwołująca się nie wskazała, w związku z naruszeniem jakich przepisów prawa został naruszony jej interes prawny.
W ocenie organu wskazane przez I.D. naruszenia "interesu osób trzecich, jak również Konstytucji RP w związku z naruszeniem ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska", nie poparte żadnymi dowodami z uwagi na ich ogólny charakter oraz brak odniesienia ich do sytuacji prawnej odwołującej się nie mogą wpłynąć na uznanie jej za stronę postępowania. Dopiero bowiem wykazanie przez osobę domagającą się wszczęcia postępowania, iż w związku z działaniem sprzecznym z przepisami prawa został naruszony jej własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes pozwala na ustalenie jej prawa strony w tym postępowaniu. Zdaniem organu odwoławczego inwestycja polegająca na budowie oczyszczalni ścieków nie narusza interesu prawnego I.D., a w szczególności nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu jej działek.
Powyższa decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stała się przedmiotem skargi I.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze I.D. zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie rozstrzygnął sprawy w jej całokształcie, do czego był zobligowany zgodnie z art. 138 kpa.
Skarżąca zwróciła uwagę, iż jako przedstawiciel stowarzyszenia "[...]" obecnie domaga się wszczęcia dochodzenia w sprawie popełnienia przestępstwa zawiadomienia przez Gminne Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. Podkreśliła, że mieszka w otulinie [...] Parku Narodowego, blisko obszaru Natura 2000, i wcześniej miała dostęp do obszarów ściśle chronionych prawem, we wrześniu 1997 r. wyłączonych rozporządzeniem Rady Ministrów pod gminną oczyszczalnię ścieków. W rezultacie w obecnej chwili w odległości ok. 200 m. nie znajdują się przyrodniczo-dziewicze tereny chronione, lecz oczyszczalnia ścieków, a głównie zbiornika na ścieki dowożone. I.D. wyraziła wątpliwość co do prawidłowości wyłączenia terenu zamkniętego, pod obiekt szkodliwy dla zdrowia ludzi, bez poinformowania mieszkańców prognozą oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko naturalne.
Ponadto podniosła kwestię niewłaściwej odpowiedzi na jej wniosek z dnia 17 grudnia 2005 r., dotyczący wykupu nieruchomości (nr działki [...], [...]), położonej we wsi T., przy ulicy [...], będącej własnością I. i A.D., według zasad, określonych w art. 129-134 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), gdyż Wójt Gminy I. odmówił wydania decyzji w tej sprawie. Dodatkowo wskazała, że nie wszystkie strony otrzymały decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Skarżąca zaakcentowała, że jako właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny w postępowaniu, gdyż posiada prawo do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania gminnej oczyszczalni ścieków w T., zamierzenie inwestycyjne jest sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie zachowane zostały warunki realizacji inwestycji wynikające z potrzeb ochrony środowiska naturalnego, a przedsięwzięcie stało się bezpośrednią przyczyną uciążliwości. Podniosła także, że sprzeczność decyzji administracyjnej z miejscowym, szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego jest traktowana jako naruszenie prawa o szczególnym charakterze tj. rażące. W ocenie I.D. organ pierwszej instancji nie przyznając jej statusu strony postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji postąpił niezgodnie z prawem. Dodatkowo wskazała, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściciel sąsiedniej nieruchomości, którego dobro osobiste lub majątkowe zostało zagrożone przez określoną działalność na nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w kwestionowaniu prawidłowości wydania zezwolenia. Podniosła bowiem, że poza prawami i obowiązkami wynikającymi wprost z przepisów materialnego prawa administracyjnego atrybut strony przyznawany jest również osobom, których interes prawny o charakterze cywilnoprawnym został naruszony. Dotyczy to np. immisji związanych z działalnością prowadzoną na nieruchomości sąsiedniej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej wyłącznie pod względem zgodności z przepisami prawa, natomiast stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga powinna zostać oddalona, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia miało rozważenie kwestii interesu prawnego I.D., a w konsekwencji statusu strony do uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2000 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie I. pozwolenia na budowę zespołu urządzeń związanych z kompletną oczyszczalnią ścieków gminnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skuteczne wszczęcie postępowania na wniosek jest możliwe jedynie wówczas gdy pochodzi od strony, a zatem osoby, której przepis prawa przyznaje interes prawny do zainicjowania takiego postępowania.
Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że interes prawny strony powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy skargę. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreślany jest w szczególności realny i aktualny charakter interesu prawnego wynikający z zastosowania konkretnej normy prawnej. Należy przy tym zaznaczyć także, iż interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W sprawie pozwolenia na budowę krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 kpa. W konsekwencji w takim postępowaniu stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji, jednakże krąg stron powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jednocześnie, stosownie do art. 3 pkt 20 tej ustawy przez obszar oddziaływania terenu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na budowę wszczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do tzw. postępowania zwykłego, dlatego Główny inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji konieczność ustalenia w tym nowym postępowaniu interesu prawnego wnioskodawcy. Tym niemniej kwestia interesu prawnego strony postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji wydanej w oparciu o art. 28 Prawa budowlanego nie może zostać całkowicie oderwana od charakteru decyzji, której wniosek dotyczy.
Powyższy pogląd został także wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 598/06 Sąd stwierdził, że sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Zarówno zatem w sprawie o takie pozwolenie prowadzone w zwykłym trybie, jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 kpa. Sąd podniósł także, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stroną mogą być nie tylko podmioty uznane za strony w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji np. osoby niesłusznie pominięte w postępowaniu zwykłym, jednakże krąg tych podmiotów powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Podzielając w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny Sąd uznał, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób prawidłowy dokonał oceny braku przymiotu strony skarżącej I.D. Należy zaznaczyć, że ocena ta została dokonana w oparciu o właściwe przepisy dotyczące stron postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę i obszaru oddziaływania inwestycji. Jak bowiem podniósł Naczelny Sąd Administracyjny prowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego nie zmienia zasadniczego przedmiotu, jakim jest udzielenie pozwolenia na budowę, w związku z czym krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 kpa. W ocenie Sądu I.D. nie dysponuje interesem prawnym do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony. W niniejszej sprawie interes prawny może być wywiedziony wyłącznie z zacytowanych wyżej przepisów Prawa budowlanego i mieć oparcie w istniejącym stanie faktycznym wskazującym na ograniczenie w zagospodarowaniu działek, których współwłaścicielem jest I.D. w związku ze zrealizowaną inwestycją. Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że działki skarżącej o nr ewid. [...], [...], k - 4 i 5 nie pozostają w sąsiedztwie działek, na których została zrealizowana inwestycja i nie znajdują się w obszarze oddziaływania tej inwestycji. Organ administracji architektoniczno-budowlanej właściwie ustalił krąg podmiotów, którzy dysponując tytułem prawnym do nieruchomości sąsiadujących z działkami o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] przy ul. [...] we wsi T. mieli status strony postępowania zakończonego decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] marca 2000 r. (w sumie 19 podmiotów). Wśród tych podmiotów nie wskazano I.D., gdyż ww. działki [...], [...], k - 4 i 5 nie znajdują się w sąsiedztwie budowy, co wynika z map znajdujących się w projekcie zagospodarowania terenu oczyszczalni ścieków. Działki te nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i nie istnieją obiektywne przeszkody do ich zagospodarowania.
Zrealizowana inwestycja w postaci oczyszczalni ścieków nie narusza w żaden sposób prawa własności I.D. i nie utrudnia korzystania z jej nieruchomości zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Argumenty I.D. dotyczące niekorzystnych zmian w krajobrazie i powstanie oczyszczalni ścieków w miejscu, w którym znajdowały się tereny graniczące z [...] Parkiem Narodowym i ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości z tego względu należy zatem rozpatrywać w kontekście interesu faktycznego. Interes faktyczny zaś, pomimo, iż istotny dla zainteresowanych nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 kpa i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Dodatkowo, jeżeli skarżąca uzna, że z tytułu realizacji inwestycji poniosła szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości może rozważyć wystąpienie na drogę powództwa przed sądem powszechnym.
Ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości mogą wynikać z przepisów odrębnych o których mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w tym, z przepisów regulujących ochronę środowiska. Należy jednakże zauważyć, że dokumentem właściwym do oceny wpływu planowanej inwestycji na ewentualne ograniczenie możliwości zagospodarowania działki jest raport oddziaływania na środowisko. Jak wynika z oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, wykonanej przez [...] Sp. z o.o. zasięg uciążliwości zapachowej projektowanej oczyszczalni nie powinien wykroczyć poza teren działki, natomiast w odniesieniu do uciążliwości wynikającej z emisji aerozoli mikrobiologicznych również oceniono, iż ograniczy się ona do terenu działki (vide str. 42 raportu). Dodatkowo w raporcie wskazano, że oddziaływania związane z zanieczyszczeniami gazowymi oraz mikrobiologicznymi i bakteriologicznymi nie powinny wykroczyć poza ogrodzony teren oczyszczalni, a dodatkowo sposób użytkowania terenów nie ulegnie zmianie (vide str. 51 raportu). Wobec tego zarzuty skarżącej dotyczące negatywnego wpływu na środowisko naturalne i ograniczenia w zagospodarowaniu terenu jej działek przez zrealizowaną oczyszczalnię ścieków bez poparcia tego twierdzenia dokumentami zawierającymi odmienne ustalenia niż określone w ww. raporcie nie stanowią dostatecznej podstawy do uznania istnienia takiego wpływu. W rezultacie takie zarzuty nie mogą być także uznane za dostateczna podstawę do określenia nowego kręgu stron postępowania, czyli podmiotów których interesu prawnego dotyczy budowa.
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów ochrony środowiska oraz wadliwości decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie mogą być wzięte pod uwagę przez organ dokonujący wstępnej oceny wniosku w zupełnie innym postępowaniu, a mianowicie nadzwyczajnym postępowaniu dotyczącym decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Dodatkowo należy stwierdzić, że inne są przesłanki badania interesu prawnego skarżącej w postępowaniu dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a inne w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na budowę w świetle przepisów Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutu braku orzeczenia o całokształcie sprawy należy zaznaczyć, że przedmiotem oceny organu w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu była wyłącznie kwestia dysponowania przez I.D. interesem prawnym legitymującym ją do udziału w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym inwestycji polegającej na budowie oczyszczalni ścieków. Ocena ta dotyczyła zatem wyłącznie wstępnej kontroli dopuszczalności wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego i legitymacji I.D. do złożenia takiego wniosku. Z tych powodów organy administracji publicznej nie zajmowały się w niniejszym postępowaniu – czego domaga się skarżąca – całokształtem sprawy w postaci wszystkich szczegółowych kwestii związanych z realizacją inwestycji. Spełnienie żądań skarżącej stanowiłoby bowiem w istocie wykroczenie poza wstępną ocenę wniosku o stwierdzenie nieważności i dokonanie merytorycznego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji naruszenie art. 157 § 3 w związku z art. 157 § 2 kpa.
Również zarzuty dotyczące braku właściwej reakcji organ na wniosek o wykup nieruchomości oraz niedoręczenia wszystkim stronom decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wniosek o wykupienie nieruchomości został bowiem złożony w trybie art. 129 ustawy Prawo ochrony środowiska i dotyczy innego postępowania, natomiast fakt niedoręczenia wszystkim stronom postępowania decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu może ewentualnie stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego właśnie tą decyzją w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa i nie ma związku z oceną interesu prawnego I.D.
Prawnie irrelewantne są również argumenty skarżącej, która powołuje się na występowanie w sprawie spornej inwestycji jako przedstawiciel stowarzyszenia "[...]", skoro z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpiła do organu jako I.D. i w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 31 kpa.
Na marginesie powyższych wywodów należy podnieść, że jeżeli w niniejszym przypadku w istocie nastąpiło rażące naruszenie prawa to skarżąca może się zwrócić do prokuratora, który może wystąpić, o ile uzna to za uzasadnione – o zbadanie kwestionowanej decyzji w postępowaniu nieważnościowym. Zgodnie bowiem z art. 182 kpa prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Natomiast stosownie do treści art. 184 kpa prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI