VII SA/Wa 958/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę ogrodzenia z powodu niewłaściwego ustalenia przez organy niższych instancji charakteru prawnego gruntu, na którym zostało ono wybudowane.
Sprawa dotyczyła skargi Z.K. na decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia. Organy nadzoru budowlanego uznały, że ogrodzenie zostało wybudowane samowolnie na drodze publicznej bez wymaganego zgłoszenia. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób należyty, iż sporny grunt jest drogą publiczną. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych uniemożliwił kontrolę legalności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Z.K. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego samowolnie bez zgłoszenia. Organ pierwszej instancji uznał, że ogrodzenie zostało wzniesione na drodze publicznej, co stanowiło podstawę do nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak uchwały w sprawie ulicy projektowanej i oparcie się na nieuprawnionej opinii. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.) przez organy obu instancji. Kluczowym błędem było niewystarczające ustalenie prawnego charakteru pasa gruntu, na którym znajduje się ogrodzenie. Sąd podkreślił, że droga publiczna musi być zaliczona do określonej kategorii ustawowej i umożliwiać powszechne korzystanie, a sam fakt władania gruntem przez gminę lub jego nieformalne używanie jako drogi dojazdowej nie przesądza o jego publicznym charakterze. Brak było również jednoznacznego dowodu na to, że działka nr [...] jest drogą publiczną. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponownej oceny materiału dowodowego i dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ nie wykaże w sposób jednoznaczny i zgodny z prawem, że grunt ten ma status drogi publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób wystarczający, iż sporny pas gruntu spełnia kryteria drogi publicznej zgodnie z ustawą o drogach publicznych. Brak formalnego zaliczenia do kategorii dróg publicznych oraz niejednoznaczne określenie charakteru prawnego gruntu uniemożliwiły prawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
p.b. art. 51 § 1
Prawo budowlane
Organ obowiązany jest ustalić przyczynę braku zgłoszenia, a nie od razu nakazać rozbiórkę, jeśli nie ma pewności co do charakteru prawnego gruntu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg zawarcia w uzasadnieniu decyzji opisu stanu faktycznego i oceny prawnej.
u.d.p. art. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej, która wymaga zaliczenia do określonej kategorii ustawowej i umożliwia powszechne korzystanie.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych - jedynie legalność zaskarżonych decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Pomocnicze
p.b. art. 49b
Prawo budowlane
Sugerowane przez sąd jako potencjalnie właściwe zastosowanie w przypadku robót wymagających zgłoszenia.
u.s.t. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie terytorialnym
Właściwość Rady Gminy do nadawania nazw ulicom będącym drogami publicznymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy niższych instancji nie wykazały, że sporny grunt jest drogą publiczną. Brak formalnego zaliczenia gruntu do kategorii dróg publicznych. Naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.). Wadliwe uzasadnienie decyzji organów.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień, prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zasadniczymi wyróżnikami drogi publicznej zatem są dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenie drogi do określonej ustawowo kategorii. Sam fakt, że działka nr [...] jest we władaniu Gminy [...] nie oznacza, że jest to miejsce publiczne. O miejscu publicznym decyduje jego przeznaczenie.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący-sprawozdawca
Krystyna Tomaszewska
członek
Bogusław Cieśla
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia drogi publicznej w kontekście Prawa budowlanego i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego zaliczenia gruntu do dróg publicznych i niejednoznacznego określenia jego charakteru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji, a błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli początkowo wydaje się, że doszło do samowoli budowlanej.
“Ogrodzenie na "drodze bez nazwy" - kiedy samowola budowlana nie jest samowolą?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 958/04 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-05-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bogusław Cieśla Krystyna Tomaszewska Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur ( spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Sylwia Mackiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Uzasadnienie VII SA/ Wa 958/04 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003r., Nr [...] nakazał Z.K., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000r.Nr 106, poz. 1126 z poźn. zm.) rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego od strony ulicy [...] i drogi bez nazwy wzdłuż działki nr ewid. [...]z obrębu [...]przy ulicy [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie wybudowane zostało samowolnie przez Z.K. bez zgłoszenia, ze słupków stalowych o wysokości 1,5 m na fundamencie betonowym. Z informacji uzyskanej z Urzędu Dzielnicy [...] wynika, iż fragment przedmiotowej drogi dojazdowej na odcinku od ulicy [...] - 130 m na zachód stanowi ulicę [...]i jest drogą publiczną. Ponadto z opinii Biura Planowania Rozwoju [...] S.A. wynika, że ogrodzenie wybudowane m. in. na tym właśnie odcinku wykonano w liniach rozgraniczających ulicy projektowanej oraz niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem określone w w/w opinii linie rozgraniczające dla ulicy projektowanej zostały już naniesione na zasadniczą mapę miasta. Szerokość w/w drogi ustalono w planie na 6 m, celem zagwarantowania możliwości dojazdu właścicielom przyległych działek. Pozostały fragment drogi dojazdowej jest drogą bez nazwy i stanowi miejsce publiczne w rozumieniu art. 30 Prawa budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z.K., wyjaśniając, iż organ I instancji pominął całkowicie fakt braku uchwały w sprawie ulicy projektowanej i wydał decyzję na niekorzyść skarżącego opierając się na nie uprawnionej opinii Biura Planowania Rozwoju [...]pomimo, iż z przesłanego wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego nie wynika istnienie jakiejkolwiek ulicy "[...]". Nadto podnosi, iż informacje zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczących sposobu użytkowania spornej " drogi" są nieprawdziwe. Poza tym skarżący domaga się na podstawie art. 78 § 1 k.p.a. przeprowadzenia wizji w terenie dla stwierdzenia możliwości korzystania z w/w " drogi" oraz określenia usytuowania na niej słupa energetycznego NN, starodrzewu sosnowego oraz zgodności z liniami rozgraniczającymi w/w " drogi" budynku i ogrodzenia posesji po jej południowej stronie. Skarżący twierdzi, iż w świetle Uchwały nr [...]Rady Gminy [...]z dnia [...] lipca 2002r. B.Z. utraciła przymioty strony zarówno w rozumieniu art. 28 k.p.a. jak i art. 5 ust. 2 pkt. 1 Prawa budowlanego oraz, że w/w uchwała czyni zaskarżoną decyzję bezprzedmiotową zgodnie z art. 156 § 1 ust. 7 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]maja 2004r., Nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego. Organ II instancji uznał, że inwestor wykonał przedmiotowe ogrodzenia w sposób nie wypełniający dyspozycji art. 30 Prawa budowlanego tj. bez dokonania stosownego zgłoszenia. W związku z czym organ zobligowany był nakazać jego rozbiórkę. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podnosi, iż wykonanie jej groziłoby wyrządzeniem znacznej szkody. Ponadto wyjaśnia, iż w/w decyzja narusza prawo materialne tj art. 30 i 51 Prawa budowlanego oraz przepisy postępowania – art. 6,art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień, prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7,77 i 107 § 3 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a., natomiast w przewidzianym postępowaniu organy obu instancji nie dokonały wyczerpujących ustaleń z naruszeniem w/w artykułów. Organy obu instancji nakazując rozbiórkę ogrodzenia, ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że zostało ono wybudowane samowolnie bez zgłoszenia w pasie drogi publicznej. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego wykonania robót budowlanych bez zgłoszenia, obowiązkiem organu jest ustalenie przyczyny braku zgłoszenia. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezbędne jest określenie prawnego charakteru pasa gruntu, będącego przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Chodzi w szczególności o to, czy spełnia on kryteria dające podstawę do zakwalifikowania go jako drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm.). Otóż w myśl tego artykułu drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zasadniczymi wyróżnikami drogi publicznej zatem są dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenie drogi do określonej ustawowo kategorii, to jest- stosownie do art. 2 ust. tej ustawy- do drogi krajowej, drogi wojewódzkiej, drogi gminnej bądź lokalnej, miejskiej lub drogi zakładowej. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że sporny w sprawie pas gruntu nie został zaliczony mocą uchwały właściwego organu do żadnej z kategorii dróg o publicznym charakterze drogi, nadto nie ma oznaczenia działki nr [...] w ewidencji gruntów jako drogi publicznej ( por. wyrok NSA z dnia 18.01.1989r., sygn. akt IV SA 992/87, opubl. ONSA 1989/2/70). Nadto w aktach administracyjnych organy obu instancji używają zwrotu- " droga bez nazwy". Wyrok NSA z dnia 27.10.1997r., sygn. akt. II SA/ Ka 777/97, opubl. ONSA 1998/4/121 podaje, iż Rada Gminy jest właściwa do nadania nazwy tylko ulicy będącej drogą publiczną ( art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie terytorialnym- DZ. U. z 1996r. Nr 13). Sam fakt, że działka nr [...] jest we władaniu Gminy [...] nie oznacza, że jest to miejsce publiczne. O miejscu publicznym decyduje jego przeznaczenie. Miejsce publiczne oznacza " pomieszczenie lub teren przeznaczone dla publiczności, dla ogółu np. teatr, restauracja, park, ulica" ( Słownik Języka Polskiego, PWN Warszawa, wyd. z 1994, t. II ). Poza tym orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie interpretacji " miejsca publicznego" jest jednolite. Na przykład wyrok NSA z dnia 22.04.1999r., sygn. akt IV SA 1517/96, Lex Nr 47184 podaje, że miejscami publicznymi są takie miejsca jak parki, tereny sportowe, place zabaw dla dzieci itp. Zatem nie wiadomo czy w niniejszej sprawie zgłoszenie było w ogóle potrzebne. W świetle powyższych rozważań, przedmiotowe ogrodzenie nie przylega do " miejsca bądź drogi publicznej", za wyjątkiem odcinka na wysokości ulicy [...]. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych obu instancji wynika, iż działka nr [...] nie jest drogą publiczną ( pismo Urzędu Gminy [...] z dnia [...] marca 2001r. ( k. 29) i [...] maja 2002r. ( k.44). Natomiast w protokole z dnia [...] sierpnia 2000r. jest mowa, o tym, że sporne ogrodzenie jest wewnętrzne, pomiędzy działkami, posesjami i zgłoszenie na powyższe roboty nie jest wymagane. Ogrodzenie od strony południowo- wschodniej graniczy z drogą dojazdową do działek sąsiednich. Poza tym z dokumentacji fotograficznej wykonanej przez A.R.- Przewodniczącego Rady Osiedla [...] wynika, iż działkę nr [...] pokrywa kilkudziesięcioletni drzewostan, uniemożliwiający- choćby z punktu widzenia przyrody- przypisanie jej funkcji ogólnodojazdowej. Uzasadnienie decyzji stosownie do przepisu art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne tj. ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. W uzasadnieniach decyzji obu instancji brak jest opisu stanu faktycznego uwzględniającego ustalenie, czy działka nr [...], do której przylega przedmiotowe ogrodzenie jest w sensie prawnym drogą bądź miejscem publicznym. Oznacza to, że organy w uzasadnieniach decyzji zobowiązane były szczególnie wnikliwie wyjaśnić swoje stanowisko i okoliczności mające wpływ na przebieg postępowania administracyjnego. Na marginesie należy wyjaśnić, iż organ I instancji nie prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego. Powinien był zastosować art. 49b Prawa budowlanego o ile istotnie zachodziłyby warunki do uznania przedmiotowego ogrodzenia za takie, którego wznoszenie wymaga zgłoszenia. Już tylko te braki w ustaleniach faktycznych uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i odniesienia się do zarzutu skargi, że budowa przedmiotowego ogrodzenia wymagała zgłoszenia, a nadto narusza ona ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym stanie rzeczy skoro postępowanie dowodowe wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń oraz ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. a art. 97 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Na podstawie art. 152 cyt. Ustawy wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI