VII SA/WA 955/21

VII SA/Wa 955/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Mirosław Montowski
Paweł Groński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 7545/21 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 624
art. 401 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi T. P. i A. B. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. (dalej: "organ I instancji") decyzją z [...] listopada 2020 r. znak: [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: "k.p.a.") po wznowieniu na wniosek T. P., M. P., A. B., A. O.-T., J. S., reprezentowanych przez adw. M. Z., postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące odprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów tj. do punktu zlewnego oczyszczalni ścieków w J., której właścicielem jest G. sp. z o.o. w J., ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego powstające na terenie S. sp. z o.o., w O., zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb K., orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] czerwca 2020 r., znak: [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 16 lipca 2020 r. adw. M. Z. reprezentujący T. P., M. P., A. B., A. O.-T., J. S., wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z [...] czerwca 2020 r. Wniesiono o wznowienie postępowania w trybie art. 147 k.p.a. i art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. wznowienie postępowania na żądanie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Organ I instancji stwierdził, że kwestia uznania T. P., M. P., A. B., A. O.-T., J. S. za strony postępowania, wymaga postępowania wyjaśniającego. Tym samym postanowieniem z [...] września 2020 r. wznowił postępowanie w celu przeprowadzenia badania w drugim etapie postępowania wznowieniowego wyjaśnienia przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, jak stanowi art. 149 § 2 k.p.a.
W trakcie prowadzonego postępowania wznowieniowego organ wskazał, że ustalając krąg stron postępowania na podstawie art. 401 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 624; dalej: "p.w.") wziął pod uwagę sposób oddziaływania inwestycji na stosunki wodne oraz ogólną sytuację środowiskową występującą na rozpatrywanym terenie. Odnosząc się bezpośrednio do ustaleń potwierdzonych w operacie wodnoprawnym wskazał, że ścieki przemysłowe powstające na terenie S. będą transportowane do oczyszczalni ścieków firmy G. w miejscowości J. Zbiornik zlokalizowany na terenie S. przewiduje odizolowanie odcieków co eliminuje możliwość przedostawania się zanieczyszczeń do środowiska. Zaprojektowany system złożony z izolacji naturalnej i syntetycznej izoluje środowisko gruntowo-wodne przed kontaktem z odciekami. Przechwycone odcieki będą retencjonowane w szczelnym zbiorniku, a następnie przekazywane do unieszkodliwienia w oczyszczalni ścieków. System przechwytujący i odprowadzający wody deszczowe jest odizolowany od systemu gromadzenia odcieków. Składa się on z odrębnych elementów, które nie stwarzają możliwości zmieszania wód odciekowych i wód deszczowych. Zebrane odcieki będą przetransportowywane do oczyszczalni hermetycznym taborem asenizacyjnym.
Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że zgodnie z załączoną do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dokumentacją zbiornik na odcieki wykonany jest w technologii odizolowującej odcieki wysypiskowe od środowiska gruntowo-wodnego, a unieszkodliwianie ścieków odbywać się będzie w oczyszczalni ścieków. Transport ścieków do oczyszczalni odbywać się będzie taborem asenizacyjnym co eliminuje ich kontakt ze środowiskiem na drodze składowisko - oczyszczalnia ścieków. Tym samym zasięg oddziaływania w miejscu powstawania ścieków nie ulegnie zmianie.
Jednocześnie w oparciu o art. 403 ust. 1 pkt 3 p.w. wskazał, że ustawa nie określa odległości na jaką mogą być transportowane odcieki. Podmiot ubiegający się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych innych podmiotów, zgodnie z art. 407 ust. 5 p.w. zobowiązany jest dołączyć do wniosku zgodę właściciela tych urządzeń, a zasięgiem oddziaływania objęte jest miejsce wprowadzania tych ścieków.
W aktach sprawy znajduje się zgoda wydana przez firmę G. na przyjmowanie ścieków przemysłowych z terenu S., co spełnia wymagania ww. przepisu.
Organ przeprowadzając postępowanie dotyczące wydania pozwolenia wodnoprawnego zobowiązany jest zbadać zgodność tego pozwolenia z innymi aktami. Jednym z takich dokumentów, zgodnie z art. 396 ust. 1 pkt. 7 p.w. jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Organ wskazał, że teren inwestycji objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy P. Zgodnie z zawartymi zapisami dopuszczalne jest lokalizowanie na spornym terenie składowiska odpadów oraz wszelkiej infrastruktury związanej z nim funkcjonalnie. Tym samym organ uznał, że kwestie dotyczące wpływu na obszar znajdujący się w otoczeniu projektowanej inwestycji zostały zbadane nie tylko przez organ, który wydał pozwolenie wodnoprawne, ale również na etapie ustalania miejscowego planu oraz wydawania innych decyzji administracyjnych. O przeznaczeniu wskazanego terenu na cele komunalne wskazuje również lokalizacja na sąsiedniej działce o nr ew. [...] gminnej oczyszczalni ścieków. Funkcjonowanie gminnej oczyszczalni ścieków w okolicach obszaru inwestycji jest istotnym elementem kształtującym sposób zagospodarowania terenu. Tym samym stwierdził, że lokalizacja inwestycji nie narusza planu zagospodarowania przestrzennego, a tym samym jest zgodna z art. 396 p.w.
Odnosząc się do powyższych ustaleń organ stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ zasięg odziaływania inwestycji w stosunku do zamierzonego korzystania z wód nie obejmuje swoim zasięgiem nieruchomości pozostających we władaniu skarżących. Tym samym nie spełniono wymagań art. 401 ust. 1 p.w., co nie daje możliwości na uznanie skarżących jako stron w postępowaniu o wydanie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Z tego względu Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli T. P., M. P., A. B., A. O.-T. i J. S., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji wobec stwierdzenia, że odwołującym nie przysługuje status strony w postępowaniu, podczas gdy sposób oddziaływania inwestycji na stosunki wodne i ogólna sytuacja środowiskowa na przedmiotowym terenie sprawiają, że zamierzone korzystanie z wód (gromadzenie odcieków w naturalnym zbiorniku wodnym zawierającym wody biologicznie czyste) będzie oddziaływać na nieruchomości odwołujących (poprzez skażenie wód gruntowych i gleb), którzy powinni zostać uznani za strony postępowania;
- naruszenie art. 401 ust. 1 p.w., poprzez uznanie, że odwołującym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy zamierzone korzystanie z wód będzie oddziaływać na odwołujących, których nieruchomości znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji, na której mają być gromadzone ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, bowiem gromadzenie odcieków w naturalnym zbiorniku wodnym o pow. 5,3975 ha, do którego woda napływa samoistnie dzięki dwóm ciekom wodnym, na podłożu o dobrej przepuszczalności doprowadzi do skażenia wód gruntowych wykorzystywanych przez odwołujących do nawadniania pól uprawnych, a także skażenia wód podziemnych, co destrukcyjnie wpłynie na jakość gleb wysokiej klasy znajdujących się na nieruchomościach odwołujących;
- naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego oraz przez niedostateczne i nieprzekonywujące uzasadnienie decyzji w zakresie w jakim uznano, że zasięg oddziaływania inwestycji w stosunku do zamierzonego korzystania z wód nie obejmuje swoim zasięgiem nieruchomości odwołujących, podczas gdy organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli miało fundamentalne znaczenie, a co skutkowało nieprawidłowym wydaniem zaskarżonej decyzji;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zbiornik zlokalizowany na terenie składowiska przewiduje odizolowanie odcieków, co eliminuje przedostanie się zanieczyszczeń do środowiska, podczas gdy na terenie nieruchomości występuje naturalny zbiornik wodny i zjawiska źródliskowe, bowiem nie jest możliwe by zastoisko wodne pochodziło z opadów atmosferycznych, co implikuje, że woda samoistnie napływa do zbiornika.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o przekazanie sprawy celem ponownego rozpatrzenia.
3. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - utrzymał ww. decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z wniosku o wznowienie postępowania z 16 lipca 2020 r. wynika, że wnioskujący nie brali, bez własnej winy, udziału w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące odprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów, tj. do punktu zlewnego oczyszczalni ścieków w J., której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodno-ściekowej G. sp. z o.o. w P., ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego powstających na terenie S.
Jak wynika z akt sprawy S. sp. z o.o., zlokalizowane jest na działkach o nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb K. Odwołujący są właścicielami nieruchomości, które bezpośrednio graniczą z terenem na którym zlokalizowane jest składowisko (tj. T. i M. P. są właścicielami działki nr [...], A. B. to właściciel działki nr [...], A. O.-T. to właścicielka działek nr [...],[...],[...] i [...], natomiast J. S. jest właścicielką działki nr [...]) i stąd wywodzą swoje prawo do uczestniczenia jako strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Dyrektora RZGW w W. PGW WP z [...] czerwca 2020 r. udzielającą S. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód.
W sprawach o wydanie pozwolenia wodnoprawnego krąg podmiotów uprawnionych do udziału w takim postępowaniu został uregulowany w art. 401 ust. 1 p.w. Stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. PGW WP z [...] czerwca 2020 r. orzekała o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód jakim jest, zgodnie z art. 34 pkt 3 p.w., wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.
Art. 401 ust. 1 p.w. nie reguluje w sposób szczególny kręgu stron w postępowaniu w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Oznacza to, że również w tych postępowaniach stronami są podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, przy czym istotne jest, że zasięg oddziaływania nie jest ustalany w odniesieniu do miejsca powstawania tych ścieków lecz miejsca ich wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych. Dlatego też w przypadku szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzaniu do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego przyjąć należy, że obszar oddziaływania zamyka się na nieruchomości, na której to wprowadzanie ma miejsce i obejmuje urządzenia kanalizacyjne, do których wprowadzane są ścieki. Stronami postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego są zatem: wnioskodawca, właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki oraz ewentualnie właściciel nieruchomości, na której zlokalizowany jest punkt wprowadzania ścieków.
Z przedłożonego na potrzeby niniejszego postępowania operatu wodnoprawnego wynika, że objęte niniejszym postępowaniem działanie polegać będzie na zagospodarowaniu ścieków technologicznych (tj. odcieków z procesu składowania odpadów, mycia samochodów) powstających na terenie S., poprzez ich wywiezienie ze składowiska i skierowanie do instalacji oczyszczalni ścieków w J. Ponieważ ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego wprowadzane będą do urządzeń kanalizacyjnych innego podmiotu zlokalizowanych poza S. (w innej miejscowości), to objęte niniejszym pozwoleniem wodnoprawnym działanie nie będzie oddziaływało na grunty sąsiednie składowiska, a więc na grunty odwołujących, co oznacza, iż odwołujący nie mieli statusu strony w tym postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, iż brak było podstaw do uznania wnioskodawców za stronę postępowania w przedmiocie udzielenia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o art. 401 ust. 1 p.w., gdyż zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód nie obejmuje gruntów należących do odwołujących, co sprawia, że nie jest spełniona przesłanka określona w wyżej powołanym przepisie. Zainteresowanie odwołujących udziałem w sprawie ma swoje podłoże wyłącznie w interesie faktycznym podyktowanym faktem bezpośredniego sąsiedztwa należących do nich nieruchomości ze S. oraz obawami co do prawidłowego funkcjonowania tego składowiska (gromadzenia odcieków), nie jest to jednak oddziaływanie, o którym mowa w art. 401 ust. 1 p.w.
Skoro w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. to należało odmówić uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] czerwca 2020 r.
4. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję złożyli T. P. i A. B. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
a) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na wybiórczych danych z operatu wodnoprawnego (nie jego całości), a tym samym oparcie ustaleń jedynie na części treści operatu, bez uwzględnienia i bez odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżących w sytuacji gdy w świetle zebranego materiału dowodowego oraz zasad doświadczenia życiowego nie można apriorycznie zanegować twierdzeń Skarżących, które m.in. wskazują, że: na terenie inwestycji znajduje się rozległy zbiornik wodny o powierzchni 5,3975 ha oraz zjawiska źródliskowe; podłoże na terenie nieruchomości jest dobrze przepuszczalne i nie stwarza naturalnej bariery geologicznej przed migracją zanieczyszczeń; przedkładana przez inwestora dokumentacja nie określa sposobu postępowania ze zlokalizowanym na nieruchomości ponad 5 hektarowym zbiornikiem wodnym;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., art 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji: ograniczenia się organu II instancji jedynie do powielenia argumentacji organu I instancji, pomimo iż organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i nie sprawdził istotnych dla sprawy okoliczności, a jedynie ograniczył się do konkluzji, iż działki skarżących nie znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji; braku wzięcia pod uwagę przesłanki oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych, która musi być rozumiana szeroko i potencjalnie skoro w przypadku określonego zagospodarowania jednej nieruchomości, pozostałe grunty znajdujące się w pobliżu mogą doznać uszczerbku w postaci ograniczenia sposobu ich wykorzystania oraz przez niedostateczne i nieprzekonywujące uzasadnienie decyli w tym zakresie z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;
- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji wobec stwierdzenia, że skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy sposób oddziaływania inwestycji na stosunki wodne i ogólna sytuacja środowiskowa na przedmiotowym terenie sprawiają, że - zamierzone korzystanie z wód (gromadzenie odcieków w naturalnym zbiorniku wodnym zawierającym wody biologicznie czyste) będzie oddziaływać na nieruchomości skarżących (poprzez skażenie wód gruntowych i gleb), którzy powinni zostać uznani za strony postępowania;
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, lecz je deprecjonujący i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie arbitralnej i nieobiektywnej ocenie stanu faktycznego przez Organ II instancji;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nieprawidłowym utrzymaniu wadliwej decyzji organu I instancji;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 401 ust. 1 p.w. poprzez uznanie, że skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy zamierzone korzystanie z wód będzie oddziaływać na skarżących, których nieruchomości znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, na której mają być gromadzone ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;
c) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zbiornik zlokalizowany na terenie składowiska przewiduje odizolowanie odcieków, co eliminuje przedostanie się zanieczyszczeń do środowiska, podczas gdy na terenie nieruchomości występuje naturalny zbiornik wodny i zjawiska źródliskowe, bowiem nie jest możliwe by zastoisko wodne pochodziło z opadów atmosferycznych, co implikuje, że woda samoistnie napływa do zbiornika.
W związku z powyższym zarzutami, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w W. z [...] marca 2021 r. w całości, w tym poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] listopada 2020 r. w całości a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
Jednocześnie na postawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości:
a) decyzji z [...] marca 2021 r. ([...]) celem wykazania faktu występowania na terenie nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję zjawisk źródliskowych, występowania na nieruchomości rozległego zbiornika wodnego, możliwości połączenia dna zbiornika z warstwą wodonośną,
b) protokołu oględzin z 17 lutego 2021 r. celem wykazania faktu występowania na terenie nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję zjawisk źródliskowych, występowania na nieruchomości rozległego zbiornika wodnego,
c) protokołu oględzin z 18 lutego 2021 r. celem wykazania faktu występowania na terenie nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję zjawisk źródliskowych, występowania na nieruchomości rozległego zbiornika wodnego.
Jednocześnie wskazali, że złożenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów na wcześniejszym etapie postępowania nie było możliwe, bowiem są to dokumenty wytworzone przez organy administracji na przełomie ostatnich dwóch miesięcy poprzedzających wniesienie niniejszej skargi.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
6. W dniu 10 września 2021 r. wpłynęło do Sądu stanowisko uczestnika postępowania – S. Sp. z o.o. w O., w którym wniesiono o oddalenie skargi. Przedstawiono w nim również stanowisko Spółki w sprawie a także wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze "Sprawozdania z oceny warunków gruntowo-wodnych dla potrzeb budowy regionalnego składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, marzec 2021 r." na okoliczność słabo przepuszczalnego dna zbiornika akumulacyjnego znajdującego się na terenie inwestycji oraz braku zagrożenia zanieczyszczenia środowiska naturalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji wydanej przez Prezesa PGW Wody Polskie (dalej: "Prezes PGWWP") w tzw. postępowaniu wznowieniowym, w której odmówiono uchylenia decyzji z [...] czerwca 2020 r. wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Decyzja ta udzielała pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące odprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów, tj. do punktu zlewnego oczyszczalni ścieków w J., której właścicielem jest G. sp. z o.o., ul. L., [...], ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powstających na terenie S. sp. z o.o., ul. K., [...], zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb K. Kluczowym argumentem w sprawie mającym wpływ na wydane rozstrzygniecie było to, że skarżący nie mogli zostać uznani za stronę tego postępowania. W związku z tym zarzut wskazany jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) nie mógł być uznany za zasadny.
W sytuacji, gdy kwestia ustalenia statusu podmiotu ubiegającego się o wznowienie jako strony postępowania zakończonego ostateczną decyzją stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jej zbadanie jest możliwe po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Zatem oparcie wniosku o wznowienie na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. co do zasady powinno warunkować wznowieniem postępowania administracyjnego, ponieważ w takim przypadku ustalenie interesu prawnego strony postępowania wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, chyba że w tym zakresie istnieją oczywiste przeszkody podmiotowe lub przedmiotowe (por. wyrok NSA z 18 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3155/19). Jeżeli po wznowieniu postępowania w oparciu o omawianą podstawę organ stwierdzi, że wnioskodawcy jednak nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, to powinien wydać decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 284/21). Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony, to jest ten, kto bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać.
2. W ocenie Sądu, istotą sprawy jest zatem analiza zaskarżonej decyzji wyłącznie pod kątem zaistnienia (bądź też nie) przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – tj. analiza zagadnienia związanego z tym, czy skarżący mogli być stroną postępowania administracyjnego w zakresie udzielonego spółce S. pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 496/19).
W związku z powyższym zakresem sprawy, Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wszelkie wnioski dowodowe składane w niniejszym postępowaniu zarówno przez skarżących (skarga – s. 5) jak i uczestnika postępowania (pismo z 10 września 2021 r.). Wskazane w obu pismach dokumenty nie miały żadnego związku z kluczowym problemem "posiadania statusu strony" w niniejszym postępowaniu a odnosiły się do różnej oceny warunków gruntowo-wodnych na terenie spornej nieruchomości.
Przypomnieć trzeba, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 366/21). Istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kolejną instancją (trzecią) postępowania administracyjnego. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, który podlega regulacji normatywnej prawa administracyjnego muszą być dokonane w postępowaniu administracyjnym.
3. Ze stanu faktycznego wynikają następujące okoliczności, mające zasadnicze znaczenie dla sprawy:
- do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. PGW WP wpłynął wniosek z 16 lipca 2020 r. pełnomocnika skarżących o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] czerwca 2020 r. (pozwolenie wodnoprawne dla spółki S.);
- skarżące osoby nie brały udziału w postępowaniu w przedmiocie udzielenia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego;
- S. sp. z o.o., zlokalizowane jest na działkach o nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb K.;
- z przedłożonego operatu wodnoprawnego wynika, że działanie spółki S. polegać będzie na zagospodarowaniu ścieków technologicznych (tj. odcieków z procesu składowania odpadów, mycia samochodów) powstających na terenie S., poprzez ich wywiezienie ze składowiska i skierowania do instalacji oczyszczalni ścieków w J.;
- zatem zamiarem spółki S. jest odprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego do urządzenia kanalizacyjnego znajdującego się w odległości ponad 100 km od planowanej inwestycji (tj. do punktu zlewnego oczyszczalni ścieków w J.);
- skarżący są właścicielami nieruchomości, które bezpośrednio graniczą z terenem na którym zlokalizowane jest składowisko (tj. T. i M. P. są właścicielami działki nr [...], A. B. to właściciel działki nr [...]).
4. W sprawach o wydanie pozwolenia wodnoprawnego krąg podmiotów uprawnionych do udziału w takim postępowaniu został uregulowany w art. 401 ust. 1 p.w. Powyższy przepis stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej regulacji pojęcia strony zawartej w art. 28 k.p.a.
Zgodnie ze wskazaną regulacją, stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych.
Przypomnieć trzeba, że w decyzji z [...] czerwca 2020 r. organ orzekł o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód jakim jest (zgodnie z art. 34 pkt 3 p.w.) wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Normując instytucję szczególnego korzystania z wód ustawodawca określił relację jaka ma miejsce na gruncie tego przepisu względem powszechnego oraz zwykłego korzystania z wód, które unormowano odpowiednio w art. 32 p.w. i art. 33 p.w. Zgodnie z art. 34 p.w. szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód.
Zatem stronami postępowania są podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to, że zasięg oddziaływania nie jest ustalany w odniesieniu do "miejsca" powstawania tych ścieków lecz miejsca ich "wprowadzania" do urządzeń kanalizacyjnych. Dlatego też w przypadku szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzaniu do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego można przyjąć, że obszar oddziaływania zamyka się na nieruchomości, na której to wprowadzanie ma miejsce i obejmuje urządzenia kanalizacyjne, do których wprowadzane są ścieki. Stronami postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego są zatem: wnioskodawca, właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki oraz ewentualnie właściciel nieruchomości, na której zlokalizowany jest punkt wprowadzania ścieków.
Objęte niniejszym postępowaniem działanie polegać będzie na zagospodarowaniu ścieków technologicznych (tj. odcieków z procesu składowania odpadów, mycia samochodów) powstających na terenie S., poprzez ich wywiezienie z tego składowiska i skierowanie do instalacji oczyszczalni ścieków w J. Ponieważ ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego wprowadzane będą do urządzeń kanalizacyjnych innego podmiotu zlokalizowanych poza S. (tj. w innej miejscowości), to objęte spornym pozwoleniem wodnoprawnym działanie nie będzie oddziaływało na grunty sąsiednie samego składowiska, a tym samym na grunty skarżących. To z kolei oznacza, iż nie posiadają oni statusu strony w tym postępowaniu.
Zasadnie przyjął zatem organ w zaskarżonej decyzji, że zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód nie obejmuje gruntów należących do skarżących. Zainteresowanie skarżących udziałem w sprawie ma swoje podłoże wyłącznie w interesie faktycznym podyktowanym bezpośrednim sąsiedztwem należących do nich nieruchomości ze S. oraz obawami co do prawidłowego funkcjonowania tego składowiska (tj. gromadzenia odcieków i ewentualnego ich przewożenia). W ocenie Sądu, nie jest to jednak "oddziaływanie", o którym mowa w art. 401 ust. 1 p.w. a skoro tak – nie mogą skarżący być uznani za stronę postępowania.
Zarzuty skargi koncentrują się na kwestii gromadzenia ścieków w szczelnym zbiorniku na terenie inwestycji, a więc na obszarze na którym nie zostało przewidziane szczególne korzystanie z wód. Skarżący próbują wykazać, że tytuł własności do nieruchomości sąsiadujących z inwestycją uprawnia ich do udziału w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód należy oceniać przez pryzmat zakresu przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, tj. szczególnego korzystania z wód polegającego na odprowadzaniu ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych w J., należących do G. sp. z o.o. W związku z tym zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji słusznie stwierdziły brak podstaw do przyznania skarżącym statusu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Dodatkowo należy wskazać, że przedstawiony w operacie wodnoprawnym zasięg oddziaływania bezpośrednio wpływa na określenie przez organ stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (por. wyrok NSA z 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2296/20).
5. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły istotne dla sprawy okoliczności i słusznie stwierdziły, że brak było podstaw do uznania skarżących za strony postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
Dla niniejszego postępowania istotny jest jedynie zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, tj. odprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych G. Sp. z o.o.
Zgodnie z art. 401 ust. 1 p.w. o przymiocie strony w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych decyduje wpływ zamierzonego korzystania z wód na dane podmioty. Jeżeli osoby znajdują się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, to przysługuje im status strony. W przypadku szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzaniu ścieków do urządzeń kanalizacyjnych znajdujących się w innej lokalizacji niż inwestycja, zasięg oddziaływania ustalany jest w odniesieniu do miejsca wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że sposób korzystania z wód określony w pozwoleniu wodnoprawnym nie oddziałuje na nieruchomości skarżących. Fakt sąsiedztwa z nieruchomością, na której realizowane jest przedsięwzięcie, jest bez znaczenia dla niniejszej sprawy i może świadczyć wyłącznie o ich interesie faktycznym.
W ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo ocenił zasięg planowanych działań na podstawie operatu wodnoprawnego, który w sposób wyczerpujący przedstawia związane z przedsięwzięciem kwestie środowiskowe, technologiczne oraz organizacyjne. Zasadnie wskazano, że ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego wprowadzane będą do urządzeń kanalizacyjnych innego podmiotu zlokalizowanych poza S. (w innej miejscowości). W związku z tym objęte pozwoleniem wodnoprawnym działanie nie będzie oddziaływało na grunty sąsiednie składowiska (tj. grunty skarżących). To z kolei oznacza, iż skarżący nie mieli statusu strony w tym postępowaniu. W niniejszej sprawie brak jest nawet potencjalnej możliwości oddziaływania przedsięwzięcia na nieruchomości sąsiadujące z inwestycją, ponieważ szczególne korzystanie z wód będzie się odbywać w innej miejscowości. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że organy administracyjne w sposób prawidłowy określiły zasięg planowanej inwestycji oraz krąg stron postępowania. Tym samym zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w skardze zarówno przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.
6. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.