VII SA/Wa 946/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-18
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowanierozbudowasamowola budowlanalegalizacjaprawo budowlane 1974nadzór budowlanywarunki techniczne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję WINB utrzymującą w mocy decyzję PINB o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowy budynku, uznając, że zastosowanie miało Prawo budowlane z 1974 r. i nie było podstaw do nakazania rozbiórki.

Skarga dotyczyła decyzji o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowy budynku, która została wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ roboty budowlane zakończono przed 1995 r. Sąd uznał, że zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. wyłącza stosowanie art. 48 tej ustawy i nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych. WSA stwierdził, że organy prawidłowo oceniły brak podstaw do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., uwzględniając zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego oraz wykonanie ściany przeciwpożarowej. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalno-gospodarczego. Kluczową kwestią było zastosowanie przepisów Prawa budowlanego. Sąd uznał, że skoro roboty budowlane zostały przeprowadzone przed 1 stycznia 1995 r., a postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Wyłączało to stosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. i nakazywało stosowanie przepisów dotychczasowych, czyli Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd podkreślił, że w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym samowoli budowlanej wykonanej przed 1995 r., organ ma obowiązek ustalić, czy obiekt narusza przepisy o planowaniu przestrzennym lub powoduje zagrożenie. W tej sprawie złożono zaświadczenie o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, a wykonanie ściany przeciwpożarowej wyeliminowało zagrożenie dla bezpieczeństwa. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące niezastosowania przepisów o ochronie przeciwpożarowej i błędnej kwalifikacji budynku, wskazując, że postępowanie dotyczyło wyłącznie rozbudowy, a nie całego budynku czy zjazdu do garażu. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r., co wyłącza stosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. i nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r., który nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, z wyłączeniem art. 48. Wskazano, że w przypadku zakończenia robót przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się Prawo budowlane z 1974 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.b. art. 103 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który wyłącza stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

u.p.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Określa przesłanki nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. W przypadku samowoli budowlanej wykonanej przed 1995 r., organ ma obowiązek ustalić, czy obiekt narusza przepisy o planowaniu przestrzennym lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Pomocnicze

u.p.b. z 1974 r. art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Umożliwia nakazanie wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

u.p.b. z 1974 r. art. 42 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dotyczy wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek oddalenia skargi.

rozp. MI z 2002 r. art. 213 § pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy wymagań dotyczących klasy odporności pożarowej budynków.

rozp. MAGTiOS z 1980 r. art. 10 § ust. 1, 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki

Dotyczy odległości budynków mieszkalnych od budynków i urządzeń uciążliwych.

Dz.U.2020 poz. 471 art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw

Dotyczy stosowania przepisów do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie Prawa budowlanego z 1974 r. do samowoli budowlanej wykonanej przed 1995 r. Brak podstaw do nakazania rozbiórki z uwagi na zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego i wykonanie ściany przeciwpożarowej. Postępowanie dotyczyło wyłącznie rozbudowy, a nie innych samowolnych robót.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej oparte na nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. (art. 49 f ust. 2). Zarzuty dotyczące niezastosowania przepisów o ochronie przeciwpożarowej i błędnej kwalifikacji budynku. Zarzuty dotyczące obowiązku badania innych samowolnych robót, w tym zjazdu do garażu.

Godne uwagi sformułowania

Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie było zatem potrzeby badania zgodności inwestycji z innymi planami. Taras oddzielony od działki sąsiedniej ścianą przeciwpożarową nie zagraża zatem bezpieczeństwu ludzi i mienia, ani nie pogarsza warunków użytkowych działki nr ew. [...]. Organy nie miały zatem obowiązku w tym postępowaniu badać prawidłowości wykonania również skośnego zjazdu, jak tego domagała się skarżąca.

Skład orzekający

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Cieśla

sędzia

Izabela Ostrowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście legalizacji samowoli budowlanych wykonanych przed 1995 r., a także zasady stosowania przepisów o planowaniu przestrzennym i oceny zagrożeń w postępowaniu legalizacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem między różnymi stanami prawnymi Prawa budowlanego. Konieczność analizy konkretnych przepisów o planowaniu przestrzennym i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów przejściowych w prawie budowlanym, co jest kluczowe dla wielu postępowań legalizacyjnych. Pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między przepisami z różnych okresów obowiązywania ustawy.

Legalizacja samowoli budowlanej: Które Prawo budowlane obowiązuje dla budynków sprzed 1995 roku?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 946/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 738/22 - Wyrok NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 42 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku oddala skargę
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) decyzją z [...] marca 2021r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. R. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z [...] listopada 2020 r. nr [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalno - gospodarczego przy ul. [...] w [...], dz. nr [...].
Organ wskazał, że kontrola w dniu 1sierpnia 2018 r. wykazała, że w ww. budynku zabudowano podest wejściowy uzyskując wiatrołap, zlikwidowano schody wewnętrzne do piwnicy i zwiększono piwnicę o część pod schodami zewnętrznymi. Na wezwanie organu M. R. złożyła inwentaryzację rozbudowy z opinią techniczną i zaświadczenie o zgodności z planem. PINB nakazał wzniesienie od strony działki o nr ew. [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego na szerokość tarasu i wysokość 30 cm nad okap, którą wykonano.
Dalej [...]WINB podał, że wezwano strony do wskazania daty zakończenia budowy tarasu. Odpowiedzi udzielono w pismach z 8.02.2021 r. oraz 10.02.2021 r. Organ zaznaczył, że nie przedstawiono dokumentów potwierdzających legalność rozbudowy. Ustalono, że budynek zrealizowano na mocy decyzji Naczelnika Miasta z [...].06.1983 r. zezwalającej na częściowe użytkowanie i dokończenie prac budowlanych. Analiza ww. dokumentacji i kontrola potwierdzają, że zabudowano przewidziany w projekcie podest wejściowy, powiększając go i tak uzyskując ganek (wiatrołap) oraz cześć piwnicy pod schodami zewnętrznymi, a także rezygnowano z balkonu i w to miejsce wykonano taras z piwnicą pod spodem w granicy z działką o nr ew. [...]. Prace te wymagały pozwolenia na budowę.
Organ wyjaśnił, że samowolę budowlaną reguluje m.in. art. 48 Prawa budowlanego. Jednak zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowalnego z 07.07.1994r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który mówi, iż art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
PINB prawidłowo przyjął, że skoro rozbudowa nastąpiła przed 1995 r., to zastosowanie miało Prawo budowlane z 1974 r. Inwestorka złożyła bowiem - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenie, że ganek powstał na przełomie lat 80-90. Podobnie wypowiedziała się M. R.
Dalej organ przytoczył art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. i podkreślił, że NSA w uchwale 7 sędziów z 16 grudnia 2013 r. sygn. II OPS 2/13 wskazał, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Zaznaczył, że zaświadczenie Burmistrza Miasta [...] z [...] lutego 2020 r. potwierdza zgodność rozbudowy z planem zagospodarowania przestrzennego części [...] (uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z [...].02.2010 r. i uchwałą Nr [...] z [...].09.2014 r.). Inwestycja leży na terenie [...] tj. zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług z dopuszczeniem produkcji oraz fragmentem na [...] - droga publiczna lokalna ul. [...]. Nie zaistniała zatem przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy.
Do akt złożono inwentaryzację mgr inż. arch. A. N. potwierdzającą dobry stan techniczny budynku, w tym konstrukcji, w której zaproponowano rozwiązania doprowadzające obiekt do stanu zgodnego z prawem. W tym celu PINB, na mocy art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., decyzją z [...] marca 2020 r. nakazał M. R. wzniesienie od działki nr [...] ściany oddzielenia pożarowego, którą zrealizowano, co potwierdzają zdjęcia przy piśmie z 22 maja 2020 r. Rozbudowa wypełnia więc przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r.
Zdaniem organu samo naruszenie przepisów techniczno budowlanych co do sytuowania obiektu (taras w granicy działki o nr ew. [...]) narusza § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale nie wystarcza do nakazania rozbiórki w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Niezbędne jest wykazanie przesłanek z ust. 1 pkt 2. Taras (ze ścianą przeciwpożarową) nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, a pogorszenie warunków użytkowych działki nr ew. [...] nie jest niedopuszczalne, bo istnieje od wielu lat (tak w wyroku NSA z 22 stycznia 2020 r. II OSK 3546/18).
Nadto, art. 37, 40 i 42 ustawy z 1974r. nie nakazują badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na poparcie tego stanowiska organ powołał orzecznictwo.
Skargę na ww. decyzję złożyła B. R. zarzucając naruszenie:
- art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa wobec nierozpoznania wszystkich zarzutów odwołania w tym w pkt III.4;
- art. 49 f ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wobec niezastosowania mimo, że ustawodawca wskazał w nim, że do obiektów , o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy jedyną formą legalizacji jest uproszczone postępowanie legalizacyjne na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu;
- art. 42 ust. 2 i 3 Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 1 i 2 Prawo budowlane z 1994 r. wobec podzielenia stanowiska, że w trybie art. 37 ww. ustawy 1974 r. - możliwe jest pozwolenie na użytkowanie na mocy art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z 1974 r. - mimo, że cyt. art. 103 ust. 2 wyłączał stosowanie do stanów przed dniem 1 stycznia 1995 r. jedynie art. 48 ustawy;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 61 § 1 i § 4 kpa i art. 37 cyt. ustawy wobec utrzymania w mocy decyzji PINB mimo ograniczenia postępowania do rozbudowy ww. budynku - wbrew obowiązkowi prowadzenia postępowania z urzędu na podstawie art. 37 cyt. ustawy z w zakresie wszystkich samowolnych robót w tym zmiany charakteru budynku z mieszkalno- gospodarczego na mieszkalny i wykonania skośnego wjazdu do garażu w kierunku budynku M. i R. R.
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB, który nie ustalił charakteru budynku tj. mieszkalny, czy mieszkalno-gospodarczy - co miało znaczenie przy określaniu zakresu samowoli w związku z odstępstwem od projektu, jak i ocenie, czy spełnia on wymogi wobec budynku mieszkalnego na tej samej działce, użytkowanego przez B. i R. R. - wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie obowiązujące w dacie zakończenia budowy i obecnie, a nadto zaniechanie ustalenia daty budowy wjazdu do garażu mimo, że miało to znaczenie dla oceny zakresu samowoli oraz przesłanek wyłączających zastosowanie art. 37 ustawy 1974 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że po zmianach w 2020r. ustawodawca przewidział w art. 49 f pkt 3 Prawa budowlanego do obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy (tj. wzniesionych przed 1 stycznia 1995 r.) jedyną formę legalizacji - uproszczone postępowanie legalizacyjne na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu. W przypadku braku takiego żądania organ nie jest zatem uprawniony do prowadzenia postępowania z urzędu. Istnieje wątpliwość, czy M. R. złożyła żądanie wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
Następnie wskazała, że niniejsze postępowanie jest kontynuacją postępowania toczącego się w PINB w następstwie złożenia przez M. R. 18 stycznia 2017 r. zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i wiąże się z wnioskiem B. i R. R. z 27 stycznia 2017 r. o kontrolę legalności ww. budynku i wjazdu do garażu. PINB złożył sprzeciw do zgłoszenia, który WINB utrzymał w mocy decyzją z [...] marca 2017 r.
Inwestorka przedstawiała argumentację i dokumenty przemawiające za legalnością budowy i przebudowy, w których wyraźnie nie żądania legalizacji w trybie art. 49 f pkt 3 Prawo budowlane. Nie było więc podstaw do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Organy natomiast przyjęły, że jest ona możliwa na mocy art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974r.
Nadto, art. 42 ust. 1 ustawy z 1974 r. nie przewiduje wydania pozwolenia na użytkowanie z urzędu. Obowiązek ten spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy budynku, co do którego wydano nakaz z art. 40. ustawy. Tego przepisu nie wymienia art. 103 ust. 2 Prawo budowlane z 1994 r. jako mający zastosowanie do samowoli budowlanych dokonanych przed 1 stycznia 1995 r. Art. 49 przewiduje, że decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Nie mógł być zatem samoistną podstawą udzielenia pozwolenia na użytkowanie rozbudowy.
Skarżąca dodała, że do zawiadomienia z 18 stycznia 2017 r. załączyła geodezyjną inwentaryzację powykonawczą, oświadczenie kierownika budowy i opis techniczny kwalifikujące budynek jako mieszkalny, a nie gospodarzy, czego PINB był świadomy. Powyższe potwierdzały też informacje zawarte w wystąpieniu pp. R. do PINB 27 stycznia 2017 r.
Powinnością PINB - stosownie art. 48 Prawo budowlane - było zatem wyjaśnienie, w jakim okresie i w następstwie jakich robót zmieniono charakter budynku, czemu służy m.in. art. 81 a cyt. ustawy. Taką kontrolę wprawdzie przeprowadzono 1 sierpnia 2018 r., ale ograniczono ją tylko do zabudowy podestu, likwidacji schodów i powiększenia piwnicy, pomijając usytuowanie samego budynku względem budynku B. i R. R. oraz zjazd do garażu. Podczas przesłuchania stron 5 marca 2019 r. kwestii tych nie wyjaśniono. W zawiadomieniu z 30 września 2019 r. określono przedmiot jako rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego, a więc z naruszeniem art. 7 i 77 kpa.
Właściwa kwalifikacja miała jednak znaczenie z uwagi na usytuowanie obiektu w sąsiedztwie budynku mieszkalnego pp. R. w związku z ograniczeniami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (§ 10 ust. 1, 2 i 3). Lokalizacja na tej samej działce dwóch budynków mieszkalnych, bądź mieszkalnego i mieszkalno-gospodarczego nie była bowiem możliwa bez zachowania min 15 m, a co najmniej 8 m. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2002 r. także zawiera wymóg bezwzględnego stosowania do budynków mieszkalnych na jednej działce budowlanej przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Wobec pominięcia charakteru budynku - organ nie zapewnił takiej ochrony budynkowi pp. R. Nie było możliwości lokalizacji drugiego budynku mieszkalnego na ww. działce.
PINB nie sprawdził też zgodności budynku z planem z lat 1983 - 2020.
W ocenie skarżącej, samowolą był też wjazd do garażu z murkami oporowymi skośny do budynku pp. R. Ocena, że stanowi on nieistotne odstąpienie od projektu, jest dowolna z życiowego i prawnego punktu widzenia. Projekt przewidywał bowiem wjazd prostopadły do ulicy, a wykonano skośny, pomimo sprzeciwu współwłaścicieli. Zjazd zbudowano po rozbudowie budynku, co wynika ze zdjęć załączonych do pisma z 11 marca 2019 r. zawierającego wnioski dowodowe, w tym z wyjaśnień B. R. , że w dacie rozbudowy jej budynku nie było zjazdu skośnego. PINB z naruszeniem art. 75 § 1 kpa nie przeprowadził ww. dowodu uznając, że fotografie są nieczytelne. Kierunek ruchu z wjazdu na chodnik biegnący wzdłuż budynku pp. R. obniżył też komfort zamieszkania oraz wpływa na zniesienie współwłasności nieruchomości w sprawie toczącej się z wniosku B. i R. R. w Sądzie Rejonowym w [...] sygn. I Ns [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Kontroli Sądu w tej sprawie została podda decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2021r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalno - gospodarczego przy ul. [...] w [...].
Na wstępie podkreślić trzeba, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu zawiadomieniem z dnia 19 września 2019r. W dniu 19 września 2020r. natomiast weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020r. – o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U.2020 poz. 471), która w art. 25 wskazywała, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.) wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Nie mógł zatem organ naruszyć art. 49 f ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. skoro nie znajdował on zastosowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji argumentacja skargi oparta na przepisach nowej ustawy nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Z ustaleń organów, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym wynika, że opisane roboty budowlane, polegające na rozbudowie ww. budynku mieszkalnego zostały przeprowadzone przed dniem 1 stycznia 1995r. oraz że w stosunku do tego budynku została wydana – w trybie art. 42 ust. 1 Prawo budowlane z 1974r. - decyzja Naczelnika Miasta z [...] czerwca 1983 r. [...] zezwalająca W. R. na jego częściowe użytkowanie i dokończenie prac budowlanych wykończeniowych.
W niniejszej sprawie zastosowanie zatem znajdowały przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl art. 103 ust. 2 cyt. ustawy, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Tym samym, w przypadku zakończenia samowolnie wykonanych robót przed dniem 1 stycznia 1995 r. - w sytuacji, w której miałby zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego obowiązującej w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego ustawy Prawo budowlane – stosować należy unormowania przewidziane w ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. poz. 38, Nr 229).
W postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w oparciu o Prawo budowlane z 1974 r. organ ma zatem obowiązek ustalić w pierwszej kolejności, czy nie narusza on przepisów o planowaniu przestrzennym i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia - jak stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy.
Kwestię, czy do legalizacji samowoli popełnionej przed 1995 r. należy stosować przepisy o planowaniu przestrzennym z okresu budowy, czy przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygania o legalizacji rozwiązała uchwała składu 7 sędziów NSA wydana w dniu 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13, CBOSA, zgodnie z którą przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał wprost, że w sprawach dotyczących rozbiórki "starych samowoli budowlanych" - co do zasady - należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie orzekania w przedmiocie likwidacji takiej samowoli. Nie jest to jednak wymóg bezwzględny, musi być bowiem brane pod uwagę także przeznaczenie terenu obowiązujące w czasie jego budowy. Oznacza to, że jeżeli w dacie orzekania o rozbiórce teren, na którym obiekt się znajduje, przepisy o planowaniu przestrzennym, w tym plan miejscowy, umożliwiały budowę takiego obiektu, niedopuszczalne jest wydanie nakazu rozbiórki. Również gdy w dacie budowy obiektu budowa taka była zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, to brak reakcji organów na samowolę budowlaną (z reguły trwającą wiele lat) powoduje, że obecnie nie można orzec o nakazie rozbiórki z tego względu, że aktualne przepisy nie dopuszczają takiej zabudowy.
W sytuacji stwierdzenia braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki na mocy art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., organ kończy postępowanie legalizacyjne w trybie 42 ww. ustawy wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odwołuje się bowiem do art. 48, a więc nie można obejmować jego hipotezą innych, wskazanych w przepisach Prawa budowlanego z 1994 r. stanów faktycznych. Chodzi zatem o zastosowanie zamiast procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. procedury określonej przepisami ustawy z 1974r., a więc art. 37, 40 i 42. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w bogatym i ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 158/20 LEX nr 3039203; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 3929/19, LEX nr 3052052). Nie doszło zatem do naruszenia art. 42 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 1974r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. – jak zarzucała skarżąca.
Należy zgodzić się z argumentacją organów również co do tego, że nie było przesłanek do orzeczenia rozbiórki przedmiotowej rozbudowy na mocy art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 1974r. Do akt sprawy zostało bowiem złożone zaświadczenie Burmistrza Miasta [...] z [...] lutego 2020 r. o zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego części [...] - uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z [...] lutego 2010 r., a także uchwałą Nr [...] z [...] września 2014 r. Budynek położony jest na terenie o symbolu [...] tj. zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług z dopuszczeniem produkcji oraz fragmentem na [...] - droga publiczna lokalna ul. [...]. W kontekście powołanej wyżej uchwały NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13 nie było zatem potrzeby badania zgodności inwestycji z innymi planami.
W aktach administracyjnych znajduje się również sporządzona na wezwanie organu powiatowego inwentaryzacja sporządzona przez mgr inż. arch. A. N., z której wynika, że stan techniczny budynku jest dobry. W celu usunięcia wskazanych w inwentaryzacji zagrożeń PINB decyzją z [...] marca 2020 r., w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 nakazał M. R. wzniesienie od strony działki nr [...] ściany oddzielenia pożarowego, która to ściana została zrealizowana Taras oddzielony od działki sąsiedniej ścianą przeciwpożarową nie zagraża zatem bezpieczeństwu ludzi i mienia, ani nie pogarsza warunków użytkowych działki nr ew. [...]. Rozbudowa nie daje zatem podstaw również do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane z 1974 r.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu Sąd zauważa, że powołany w uzasadnieniu skargi § 10 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62 ze zm.) w ust. 1 wskazywał odległości budynków mieszkalnych i innych budynków, w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, od budynków i urządzeń uciążliwych. Nie mógł zatem dotyczyć budynku mieszkalnego objętego legalizacją w niniejszej sprawie. Wprawdzie organy posługują się zarówno pojęciem budynku mieszkalnego, jak i budynku mieszkalno gospodarczego, niemniej ocenie w postępowaniu legalizacyjnym została poddana wyłącznie rozbudowa budynku o charakterze mieszkalnym.
Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostawała również argumentacja, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U 2019 poz. 1065) zawiera wymóg bezwzględnego stosowania do budynków mieszkalnych na jednej działce budowlanej przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Przepis § 213 pkt 1 lit. a wskazuje bowiem, że wymagania dotyczące klasy odporności pożarowej budynków określone w § 212 oraz dotyczące klas odporności ogniowej elementów budynków i rozprzestrzeniania ognia przez te elementy określone w § 216, z zastrzeżeniem § 271 ust. 8a, nie dotyczą budynków: do trzech kondygnacji nadziemnych włącznie: mieszkalnych: jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej, z zastrzeżeniem § 217 ust. 2 (który wskazuje, że klasa odporności ogniowej ściany oddzielającej segmenty jednorodzinnych budynków ZL IV: bliźniaczych, szeregowych lub atrialnych, powinna wynosić co najmniej - R E I 60). Z akt sprawy wynika, że zarówno budynek skarżącej jak i budynek M. R. nie przekraczają trzech kondygnacji.
Wskazać ponadto trzeba, że – jak wynika z zawiadomienia z dnia 19 września 2019r.- przedmiotem oceny w trybie nadzoru budowlanego – objęto wyłącznie samowolną rozbudowę ww. budynku. Organy nie miały zatem obowiązku w tym postępowaniu badać prawidłowości wykonania również skośnego zjazdu, jak tego domagała się skarżąca. Nie doszło zatem do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania.
Z podanych przyczyn Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienie skargi.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI