VII SA/Wa 1053/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-06
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkistwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjnekontrola sądowadecyzja ostatecznalegalizacja budowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej uchylenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Argumentowała, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. i prawa budowlanego, a także że nie miała środków na dokonanie rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały procedurę z art. 48 Prawa budowlanego, a skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Skarżąca podnosiła, że decyzja WINB była wadliwa, a także wskazywała na swoją trudną sytuację finansową. GINB odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja WINB nie była obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko GINB. Stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały procedurę określoną w art. 48 Prawa budowlanego, która w przypadku braku przedłożenia wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej, obliguje do wydania nakazu rozbiórki. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych postanowieniem PINB, co skutkowało koniecznością wydania nakazu rozbiórki. W ocenie Sądu, nie doszło ani do naruszenia prawa, ani do rażącego naruszenia prawa, co wykluczało możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności nie została wydana z naruszeniem prawa, w tym z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały procedurę z art. 48 Prawa budowlanego. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej, co skutkowało koniecznością wydania nakazu rozbiórki. Brak naruszenia prawa wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (32)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie kluczowe było ustalenie, czy decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

p.b. art. 48 § 1

Prawo budowlane

Nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

p.b. art. 48 § 3

Prawo budowlane

Stanowi, że w przypadku niespełnienia obowiązków określonych w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (nakaz rozbiórki).

p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy, po których upływie nie stwierdza się nieważności decyzji.

p.b. art. 48 § 2

Prawo budowlane

Określa procedurę wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązków w celu legalizacji samowoli budowlanej.

p.b. art. 48 § 4

Prawo budowlane

Wskazuje, że w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 157 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 158 § 1

p.b. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

k.p.a. art. 104 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

p.b. art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 28 § 1

Prawo budowlane

p.b. art. 33 § 2

Prawo budowlane

p.b. art. 33 § 3

Prawo budowlane

p.b. art. 20 § 3

Prawo budowlane

p.b. art. 37b

Prawo budowlane

k.p.a. art. 158 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2022 poz 2000 art. 156

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zastosowanie procedury z art. 48 Prawa budowlanego przez organy nadzoru budowlanego. Brak przedłożenia przez inwestorkę wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej. Brak naruszenia prawa, w tym rażącego naruszenia prawa, przy wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę.

Odrzucone argumenty

Decyzja WINB została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. i prawa budowlanego. Trudna sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwiająca dokonanie rozbiórki. Skutki gospodarcze i społeczne decyzji są nieodwracalne i nie dają się pogodzić z wymogami praworządności.

Godne uwagi sformułowania

organ jest zobligowany do wydania nakazu rozbiórki nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki nie stanowiły rażącego naruszenia prawa nie ziściła się zatem sytuacja, w której organy nadzoru budowlanego winny rozstrzygać jakąkolwiek wątpliwość co do treści normy prawnej na korzyść skarżącej inwestorki

Skład orzekający

Mirosław Montowski

przewodniczący

Leszek Kobylski

sędzia

Michał Podsiadło

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, procedury legalizacyjnej i nakazu rozbiórki, a także stosowania art. 156 k.p.a. w kontekście decyzji rozbiórkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych po wstrzymaniu robót budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i konsekwencji braku legalizacji. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje mechanizmy prawne i stanowisko sądów w takich przypadkach.

Samowola budowlana: co grozi, gdy nie dostarczysz dokumentów do legalizacji?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1053/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski
Michał Podsiadło /sprawozdawca/
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kobylski asesor WSA Michał Podsiadło (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2023 r. znak: DON.7200.31.2023.KPI w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z 28 marca 2023 r. znak: DON.7200.31.2023.KPI, wydaną na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie rzeczy.
2.1. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186; dalej: p.b.) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) nakazał Z. W. (dalej: skarżąca, inwestorka) rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], obręb [...] wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce. Na skutek odwołania inwestorki, decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) uchylił ww. decyzję w całości i nakazał inwestorce rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], obręb [...] wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce.
2.2. Pismem z 11 stycznia 2023 r. inwestorka wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji WINB z [...] marca 2021 r. Wskazała m.in., że na decyzję WINB z [...] marca 2021 r. nie została wniesiona skarga do WSA we Wrocławiu, gdyż adwokat będąca pełnomocnikiem inwestorki, nie powiadomiła jej o wydaniu decyzji. Ponadto inwestorka podniosła, że otrzymuje niską emeryturę i nie ma żadnych środków finansowych, aby dokonać rozbiórki budynku oraz nie stać jej na wynajęcie mieszkania
2.3. Odmawiając stwierdzenia nieważności ww. decyzji WINB, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB, organ) uznał, że decyzja z [...] marca 2021 r. nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności decyzji.
2.3.1. GINB przypomniał, że Starosta [...] pismem z 10 marca 2020 r., w związku z toczącym się postępowaniem na wniosek inwestorki z 29 stycznia 2020 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wg projektu "ALBERTA G1", wewnętrznej linii zasilania elektroenergetycznego, zewnętrznej instalacji gazu, na działce nr ewid. [...], obręb [...], wystąpił do PINB z prośbą o sprawdzenie czy roboty budowlane zostały już rozpoczęte. W dniu 9 marca 2020 r. strona postępowania poinformowała Starostę, że na przedmiotowej działce prowadzone są zaawansowane roboty budowlane. Starosta [...] postanowieniem z [...] marca 2020 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Podczas kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli organu powiatowego w dniu 2 lipca 2020 r. ustalono, że na działce nr ewid. [...], obręb [...], prowadzone są roboty budowlane związane z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego o konstrukcji murowanej, krytego dachem spadzistym. Na dzień kontroli wykonano stan surowy zamknięty budynku, tj. ściany konstrukcyjne, konstrukcję dachu wraz z pokryciem dachówką ceramiczną, zamontowano stolarkę okienną i drzwiową. Wykonano ścianki działowe, wewnętrzne instalacje elektryczne, instalacje wodno-kanalizacyjne, centralnego ogrzewania i gazu. W protokole wskazano, że budynek w rzucie ma kształt litery "L" o długości (bez ocieplenia) 15,46 m i szerokości 14,96 m (bez ocieplenia), szerokości skrzydeł 6,53 m (bez ocieplenia) i 10,50 m (bez ocieplenia); wysokość pomieszczeń wynosi 2,58-2,59 m (od posadzki cementowej do sufitu). W dniu kontroli obiekt nie był użytkowany. Inwestorka oświadczyła, że roboty budowlane zostały rozpoczęte na początku marca 2020 r. W protokole z kontroli wskazano, że inwestorka nie posiada decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia. Następnie postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333; dalej: p.b.), PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego obiektu budowlanego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie 2 miesięcy, od kiedy postanowienie stanie się ostateczne, następujących dokumentów: 1) zaświadczenia wójta gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestorka nie przedłożyła wymaganych dokumentów. W związku z tym, decyzją z [...] grudnia 2020 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 p.b., PINB nakazał inwestorowi robót budowlanych polegających na samowolnym wybudowaniu budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...], obręb [...], rozbiórkę ww. obiektu budowlanego wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce. Następnie WINB sporną decyzją z [...] marca 2021 r. uchylił w całości decyzję PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. i nakazał inwestorce robót budowlanych polegających na samowolnym wybudowaniu budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...], obręb [...], rozbiórkę ww. obiektu budowlanego wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce.
2.3.2. Organ wyjaśnił, że wobec faktu, że postępowanie w sprawie samowolnego wykonania przedmiotowych robót budowlanych zostało wszczęte 6 sierpnia 2020 r. zastosowanie znajduje przepis art. 48 p.b. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Stosownie do art. 25 ww. ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 19 września 2020 r.), przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. GINB zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 ww. ustawy. Powyższe obligowało organy nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu. Wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor (właściciel) nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi wymaganych dokumentów), to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki. Jeżeli zatem zobowiązany nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, to organ nadzoru budowlanego był zobligowany do orzeczenia nakazu rozbiórki. Należy wskazać, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa (wbrew twierdzeniem zawartym we wniosku o stwierdzenie nieważności). Stosownie do art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy.
2.3.3. GINB podkreślił, że inwestorka, prowadząc sporne roboty budowlane nie dysponowała ani zgłoszeniem, ani pozwoleniem na budowę przedmiotowej inwestycji. W przypadku samowolnej budowy obiektu budowlanego organ nadzoru budowlanego wdraża procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 p.b. Tryb legalizacji z art. 48 Prawa budowlanego dotyczy robót polegających na budowie obiektu budowlanego bez pozwolenia, bez określonego rodzaju zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b., obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega rozbiórce. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia przez zobowiązanego określonych obowiązków skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki, a w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki (art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego). GINB dodał, że konieczność nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku w przypadku nieprzedłożenia przez inwestora dokumentów legalizacyjnych, nie budzi żadnych wątpliwości w świetle przepisów Prawa budowlanego. Dlatego też decyzja WINB z 1 marca 2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa.
2.3.4. Odnosząc się do treści wniosku o stwierdzenie nieważności, GINB uznał, że wskazane w nim okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie odpowiadają żadnej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem organu, nie może odnieść zamierzonego skutku twierdzenie wniosku, że "przedmiotowa decyzja wywołuje skutki, które nie dają się pogodzić z wymogami praworządności albowiem skutki gospodarcze i społeczne wydania ww decyzji są jednoznaczne i w dodatku nieodwracalne". Wskazał należy, że kwestia skutków społeczno-gospodarczych jest związana z zagadnieniem "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotnym elementem rażącego naruszenia prawa jest powstanie skutków społeczno-ekonomicznych, które nie dają się pogodzić z zasadami państwa praworządnego. Kwestia ta zatem podlega ocenia w sytuacji, gdy w toku postępowania nieważnościowego organ dojdzie do przekonania, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji doszło do naruszenia prawa. Taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem nie został naruszony art. 48 p.b. Jak zostało wskazane wyżej, wobec niewykonania przez inwestorkę obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. organ nadzoru budowlanego był zobligowany do wydania nakazu rozbiórki.
2.3.5. GINB nie zgodził się ponadto z twierdzeniem inwestorki, że podjęła działania zmierzające "do wybudowania (...) domu na podstawie wymaganych pozwoleń". Podkreślił, że inwestorka nie dysponowała decyzją o pozwoleniu na budowę. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, po uzyskaniu informacji, że na przedmiotowej działce prowadzone są zaawansowane roboty budowlane. Nie można zatem uznać, że inwestor realizując sporną inwestycję działał legalnie. GINB podał ponadto, że brak jest podstaw, aby uznać, że decyzja WINB z [...] marca 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Organ przyjął, że decyzja ta nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności decyzji. Badana decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
3. Inwestorka wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na ww. decyzję, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 154 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. oraz art. 48 p.b. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji WINB, jak również o uchylenie decyzji z [...] marca 2021 r. nr [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji WINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zażądała ponadto zasądzenia od GINB na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
4. W odpowiedzi na skargę, GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony przez orzekające w sprawie organy.
6. Przedmiotem kontrolowanego postępowania było rozpatrzenie podania skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji WINB z [...] marca 2021 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.
6.1. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przy czym w myśl art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z uwagi na przedmiot spornej decyzji należy również podnieść, że zgodnie z art. 37b p.b., nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat – w takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 158 § 2 k.p.a., który daje organowi kompetencję do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
6.2. W związku z tym, że argumentacja skarżącej oraz rozważania organu odnoszą się w głównej mierze do oceny, czy sporny nakaz rozbiórki został wydany z rażącym naruszeniem prawa, należy w tym miejscu przypomnieć, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 4431/18, LEX nr 3291252). Ponadto, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3289/18, LEX nr 3291591). Dlatego też o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1822/21, LEX nr 3282335).
7. W ocenie Sądu, GINB prawidłowo ocenił, że przy wydaniu decyzji WINB z [...] marca 2021 r. nr [...] nie doszło nie tylko do rażącego naruszenia prawa, ale nie doszło w ogóle do naruszenia prawa.
7.1. GINB prawidłowo ocenił ww. decyzję przez pryzmat art. 156 k.p.a. z wykorzystaniem jako wzorca kontroli przepisów Prawa budowlanego sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, skoro postępowanie zakończone ww. decyzją WINB zostało wszczęte przed wejściem w życie tej ustawy.
7.2. W sprawie nie ulega wątpliwości, że organy nadzoru budowlanego – przed wydaniem spornej decyzji WINB – umożliwiły inwestorce doprowadzenie do legalizacji samowoli budowlanej. Postanowieniem nr [...] z [...] września 2020 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nakazał skarżącej przedłożenie dokumentów wskazanych w tym postanowieniu (zaświadczenia o zgodności z planem miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy, dokumentacji projektowej oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) – w terminie 2 miesięcy od kiedy postanowienie to stanie się ostateczne. Skarżąca nie wniosła zażalenia na to postanowienie ani też nie wykonała nałożonych nim obowiązków – nie przedłożyła wymaganych dokumentów. To wtedy istniała możliwość legalizacji samowoli budowlanej, a inwestor podejmuje samodzielną decyzję co do tego, czy przystępuje do legalizacji czy też godzi się na skutek z art. 48 k.p.a., tj. rozbiórkę obiektu budowlanego. Skarżąca nie przedłożyła wówczas niezbędnych dokumentów, co musiało zostać ocenione jako brak wyrażenia wobec organów nadzoru budowlanego woli legalizacji samowoli budowlanej.
7.3. Sąd zwraca uwagę, że w świetle art. 48 ust. 2 i 3 p.b., jeżeli budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Takie właśnie obowiązki nałożono na skarżącą wspomnianym postanowieniem PINB nr [...] z [...] września 2020 r. Ustawodawca wyraźnie wskazał, co powinien uczynić organ nadzoru budowlanego w przypadku nieprzedłożenia ww. dokumentów. W art. 48 ust. 3 p.b. jednoznacznie wskazał, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków wynikających z ww. postanowienia, stosuje się art. 48 ust. 1 p.b., który zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd podkreśla, że w sytuacji takiej, jak mająca miejsce w niniejszej sprawie, organy nie mają w tym zakresie żadnego marginesu swobody czy dowolności w wyborze sytuacji, w których nakażą rozbiórkę, a w których od nakazu rozbiórki mogą odstąpić. Skoro skarżąca nie przedłożyła w terminie (i wcale) wymaganych dokumentów, nakaz rozbiórki musiał być wydany.
7.4. Sąd stwierdził zatem, że GINB prawidłowo przyjął, że WINB wydając sporny nakaz rozbiórki nie naruszył wskazanych wyżej przepisów, w szczególności art. 48 p.b. Skoro nie naruszył tych przepisów, to tym bardziej nie doszło do rażącego ich naruszenia. GINB nie miał zatem najmniejszych podstaw aby badać, czy racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja przemawiają za stwierdzeniem nieważności spornej decyzji WINB. Okoliczności te uwzględnia się dopiero wówczas, gdy analiza prawna doprowadzi do wniosku o oczywistym charakterze naruszenia prawa. W niniejszej sprawie zaś takiego naruszenia – prawidłowo – nie stwierdzono.
7.5. W ocenie Sądu, również pozostałe zarzuty skargi nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji GINB. Sąd podkreśla, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, treść normatywna art. 156 k.p.a. z zestawieniem z charakterem decyzji wydawanej na podstawie art. 48 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości co do nieadekwatności wybranej przez skarżącą ścieżki procesowej. Sąd nie miał żadnych wątpliwości co do rezultatu wykładni art. 156 k.p.a. w kontekście decyzji rozbiórkowej wydawanej na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 p.b. Nie ziściła się zatem sytuacja, w której organy nadzoru budowlanego winny rozstrzygać jakąkolwiek wątpliwość co do treści normy prawnej na korzyść skarżącej inwestorki. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości i nie był objęty zarzutami skargi. Zarzuty naruszenia przytoczonych w tym miejscu przepisów wydają się dotyczyć nie tyle zaskarżonej decyzji wydanej w trybie art. 156 k.p.a., lecz samego nakazu rozbiórki, wydanego ostatecznie i prawomocnie przez WINB decyzją [...] marca 2021 r. nr [...]. Sąd wyjaśnia, że postępowanie prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. oraz sądowa kontrola decyzji wydanej na tej podstawie, nie służy ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją, której unieważnienia domaga się strona. GINB trafnie podkreślił, że decyzja ta nie została zaskarżona przez inwestorkę do sądu administracyjnego, zaś ewentualna odpowiedzialność ówczesnego pełnomocnika procesowego skarżącej nie ma wpływu na możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 156 k.p.a. z przyczyn, o których była mowa powyżej.
8. Zarzuty skargi okazały się zatem pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Również Sąd nie stwierdził aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji GINB doszło do jakichkolwiek innych uchybień, które uzasadniałyby jej eliminację z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI