VII SA/Wa 898/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-11-06
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowaniestwierdzenie nieważnościdecyzja administracyjnakontrola budowyzgodność z projektemprawo procesowe administracyjnewsaorgan nadzoru budowlanego

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, uznając, że nawet wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwolenia na budowę nie skutkuje automatycznie nieważnością decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie jej wydania.

Skarga dotyczyła decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Skarżąca argumentowała, że skoro pozwolenie na budowę zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego, to pozwolenie na użytkowanie również powinno zostać uznane za nieważne. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że pozwolenie na użytkowanie jest wydawane na podstawie kontroli zgodności obiektu z projektem i pozwoleniem na budowę. Nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało później unieważnione z przyczyn formalnych (np. naruszenie procedury), nie oznacza to automatycznie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania tej decyzji i nie naruszał rażąco przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W W na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego. Skarżąca podnosiła, że skoro pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia prawa (brak czynnego udziału strony), to decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, wydana na jego podstawie, również powinna być nieważna. Sąd oddalił skargę, wskazując, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego z dnia jego wydania. Kluczowe znaczenie ma fakt, że decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym w momencie wydawania pozwolenia na użytkowanie, a kontrola obiektu potwierdziła jego zgodność z projektem i przepisami. Sąd podkreślił, że wyeliminowanie pozwolenia na budowę z obrotu prawnego z przyczyn formalnych nie skutkuje automatycznie nieważnością decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, zwłaszcza gdy nie stwierdzono innych rażących naruszeń prawa. Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności obiektu z prawem i nie podlega ponownemu sprawdzeniu w trybie zwykłym czy wznowieniowym. Podkreślono również zasadę trwałości decyzji administracyjnej i ochrony praw słusznie nabytych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie skutkuje automatycznie stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania tej drugiej decyzji i nie naruszał rażąco przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pozwolenie na użytkowanie jest wydawane na podstawie kontroli zgodności obiektu z projektem i pozwoleniem na budowę. Nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało później unieważnione z przyczyn formalnych, nie oznacza to automatycznie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie jej wydania i nie stwierdzono innych rażących naruszeń prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym rażącego naruszenia prawa.

p.b. art. 59 § 1

Prawo budowlane

Dotyczy wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie po przeprowadzeniu kontroli.

p.b. art. 59a

Prawo budowlane

Określa zakres obowiązkowej kontroli budowy przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych decyzji.

p.b. art. 28 § 2

Prawo budowlane

Dotyczy praw stron w postępowaniu budowlanym, w tym prawa do czynnego udziału.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest automatycznie nieważna, jeśli pozwolenie na budowę zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego, pod warunkiem, że obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania pozwolenia na użytkowanie i nie naruszał rażąco przepisów. Naruszenia proceduralne przy wydawaniu pozwolenia na budowę (np. brak czynnego udziału strony) nie muszą prowadzić do nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli nie stwierdzono rażących naruszeń prawa w samej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zasada trwałości decyzji administracyjnej i ochrona praw słusznie nabytych przemawiają przeciwko podważaniu ostatecznej decyzji pozwolenia na użytkowanie z powodu późniejszego unieważnienia pozwolenia na budowę z przyczyn formalnych.

Odrzucone argumenty

Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie powinna być uznana za nieważną, ponieważ została wydana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została później wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia prawa (brak czynnego udziału strony). Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie, gdyż organ II instancji przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, skoro w momencie jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie ze względu na uznanie, iż fakt niezapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego ze względu na nieważność, nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Godne uwagi sformułowania

Istotą sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie dotyczące zależności decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a także wtedy, gdy w wyniku naruszenia prawa powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Podkreślić należy również to, że w sprawie wskazanego obiektu wydanych zostało już kilka rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Zatem nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona kontrola potwierdziła, iż obiekt nadaje się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem a inwestorzy przedłożyli wymagane przez art. 57 p.b. dokumenty. Trudno bowiem uznać, aby sam fakt niezapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla danego przedsięwzięcia, który przyczynił się do późniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, mógł w tym przypadku mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zrealizowanej inwestycji w oparciu o tę decyzję. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być skuteczna ex tunc w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 Konstytucji) z decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skład orzekający

Artur Kuś

sprawozdawca

Joanna Gierak-Podsiadły

członek

Wojciech Sawczuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zależności między pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza w przypadku wad formalnych pozwolenia na budowę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z przyczyn formalnych, a pozwolenie na użytkowanie było wydane zgodnie z prawem w momencie jego wydania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w budownictwie – relacji między pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie oraz konsekwencji unieważnienia jednego z nich. Jest to istotne dla inwestorów i prawników budowlanych.

Czy unieważnienie pozwolenia na budowę oznacza koniec dla pozwolenia na użytkowanie? Sąd wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 898/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły
Wojciech Sawczuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 966/20 - Wyrok NSA z 2023-04-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 80, 77 par. 1 art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 28 ust 2, art. 55, 57, 59, 59 a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W W na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
1. W dniu 15 lipca 2009 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") wpłynął wniosek J C i A G o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach przy ul. [...] , zrealizowanej na podstawie decyzji Starosty [...] Nr [...]z [...]lipca 2007 r. Organ przeprowadził [...]sierpnia 2009 r. kontrolę obiektu. W jej trakcie stwierdził, że przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego usytuowanego na wskazanej nieruchomościach została zrealizowana zgodnie z projektem budowlanym. Obiekt nadawał się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem. Decyzją Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. udzielono J C i A G pozwolenia na użytkowanie przebudowanego i rozbudowanego budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...]położonych przy ul. [...] . Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2016 r. organ poinformował o wszczęciu na wniosek W W postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności w/w rozstrzygnięcia.
Postanowieniem Nr [...] z [...] maja 2016 r. [...]WINB zawiesił z urzędu postępowanie nadzwyczajne prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. do czasu zakończenia postępowania przed WSA w Warszawie i uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie ze skargi J C i A G na decyzję GINB z [...] maja 2015 r., którą uchylono decyzję Wojewody [...]Nr [...]z [...]czerwca 2012 r. i stwierdzono nieważność decyzji Starosty [...]Nr [...]z [...]lipca 2007 r. wydanej w przedmiocie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...]położonych przy ul. [...].
W dniu 28 grudnia 2017 r. do organu wpłynął wniosek W W o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na wydanie przez NSA wyroku z 26 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 2765/16) oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA z 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1448/15) w sprawie ze skarg A G i J C na decyzję GINB z [...] maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. [...]WINB postanowieniem nr [...]z [...] stycznia 2018 r. podjął zawieszone w/w rozstrzygnięciem postępowanie. Jednocześnie pismem z [...] stycznia 2018 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu [...] lutego 2018 r. [...]WINB wydał decyzję Nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. GINB decyzją z [...] kwietnia 2018 r. uchylił decyzję organu wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
2. [...]WINB decyzją Nr [...]z [...]lipca 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że wystąpienie zależności pomiędzy pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie nie oznacza automatycznego uznania, że należy stwierdzić nieważność decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na budowę.
Po rozpatrzeniu odwołania W W od decyzji [...]WINB nr [...]z [...]lipca 2018 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, GINB decyzją z [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. GINB stwierdził, że istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu, decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, aby stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w przedmiotowej sprawie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności także decyzji wydanej w jej bezpośrednim następstwie, tj. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie przebudowy rozbudowy budynku mieszkalnego. Zdaniem GINB, zaskarżona decyzja nie była obarczona żadną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani inną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym, należało odmówić stwierdzenia jej nieważności, a tym samym utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję [...]WINB nr [...]z dnia [...]lipca 2018 r.
3. Skargę do WSA w Warszawie na ww. decyzję złożyła W W. Zarzuciła decyzji GINB naruszenie:
a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. w zw. z art. 59a p.b. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na skutek okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. niezależnie od przesłanki, w związku z którą stwierdzono jej nieważność, wywołuje skutek prawny ex tunc, co oznacza, że decyzja taka jest nieważna z mocy samego prawa od samego początku, podczas gdy organ II instancji przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, skoro w momencie jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym, a jej skuteczność ex tunc nie może zachodzić w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych;
b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez jego niezastosowanie ze względu na uznanie, iż fakt niezapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego ze względu na nieważność, nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i tym samym nie może świadczyć o tym, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie narusza rażąco prawo, podczas gdy wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje tym samym funkcjonowaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa;
c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez jego niezastosowanie ze względu na uznanie, iż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest obarczona wadą nieważności, ponieważ na dzień jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym, a celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest weryfikacja aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego istniejącego na dzień jego wydania, nienależnie od faktu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje tym samym funkcjonowaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa;
d) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uznanie, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie narusza rażąco prawa, bez wyjaśnienia i omówienia podstaw prawnych i faktycznych, będących podstawą takiego wniosku, w tym w szczególności bez odniesienia do zależności pomiędzy decyzją o pozwoleniu na budowę a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie oraz wynikających z tego faktu konsekwencji, skupiając się jedynie na wykazaniu, iż na dzień wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, spełniała ona wymogi wyznaczone przez art. 59a p.b., mimo, iż stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje funkcjonowaniem w obrocie prawym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa;
e) art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na załatwieniu sprawy w sposób naruszający słuszny interes skarżącej i naruszeniu zasady zaufania skarżącej do organów władzy publicznej, poprzez przywołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały NSA w sposób zmieniający jej sens, bez uwzględnienia celu i przyczyny, w związku z którą została wydana, bez wyprowadzania z niej konkretnych wniosków mających zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym oraz nieodniesienie się do twierdzeń skarżącej, zgłaszanych w toku postępowania a jedynie lakoniczne przedstawienie stanowiska przeciwnego, niepopartego odpowiednią argumentacją.
4. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji danego aktu administracyjnego (według stanu prawnego i faktycznego istniejącego na dzień jego wydania) pod kątem wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w tym m.in. rażącego naruszenia prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a także wtedy, gdy w wyniku naruszenia prawa powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Organ prowadzący postępowanie w trybie nieważnościowym orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku wad takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia jego nieważności.
Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie dotyczące zależności decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Obie te decyzje składają się na różne etapy procesu inwestycyjnego i na ich mocy inwestorowi zostają przyznane odmienne uprawnienia. W przypadku postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jego istotą jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest to bowiem końcowy etap procesu inwestycyjnego skierowany na sprawdzenie, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego (por. wyrok NSA z 17 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2583/17). Pomiędzy decyzją o pozwoleniu na budowę a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie zachodzi zależność, polegająca na tym, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie może zostać wydana dopiero po wydaniu tej pierwszej.
Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Dodatkowo jednak w analizowanej sprawie z obrotu prawnego zostało wyeliminowane pozwolenie na budowę, w oparciu o które następnie wydano pozwolenie na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...] położonych przy ul. [...]. Podkreślić należy również to, że w sprawie wskazanego obiektu wydanych zostało już kilka rozstrzygnięć sądów administracyjnych:
a) WSA w Warszawie z 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1448/15) i NSA z 26 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 2765/16) oraz wcześniejsze -
b) WSA w Warszawie z 8 października 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 912/09) oraz NSA z 26 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OSK 213/10); Sądy wskazały, że z uwagi na fakt, iż przebudowie poddawana jest część budynku łącznie ze ścianą dzielącą oba budynki, to zgodnie z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b. W W powinny służyć w sprawie pozwolenia na budowę prawa strony; organ powinien zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważyć, czy nie został naruszony w sposób rażący art. 10 k.p.a.;
c) NSA wyrokiem z 12 grudnia 2014 r. (sygn. akt II OSK 1234/13) uchylił wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2013 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2368/12) i stwierdził, że w okolicznościach tej sprawy, w których przedmiotem pozwolenia na budowę jest pozwolenie na rozbudowę obejmującą budynek zbliźniaczony z budynkiem, którego W i T małż. W są właścicielami, odmowa przyznania przymiotu strony jest bezzasadna i stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 28 ust. 2 p.b. co stanowi podstawę do zastosowania sankcji nieważności decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu, zasadnie organy w decyzjach stwierdziły, że istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślić trzeba, że w analizowanej sprawie - co nie jest kwestionowane - decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
2. Zgodnie z art. 59 ust. 1 p.b. "właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a". Rozpatrując wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie organ musi odnosić się do pozwolenia na budowę i zatwierdzonej dokumentacji projektowej. Skutkiem obowiązywania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest bowiem rozstrzygnięcie kwestii zgodności przeprowadzonych robót budowlanych z warunkami określonymi w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1265/19).
Zgodnie z art. 59a p.b. organ nadzoru budowlanego przeprowadza, na wezwanie inwestora, obowiązkową kontrolę budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Kontrola ta obejmuje sprawdzenie: "1) zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu; 2) zgodności obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym, w zakresie: a) charakterystycznych parametrów technicznych: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, b) wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego, c) geometrii dachu (kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ połaci dachowych), d) wykonania urządzeń budowlanych, e) zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, f) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze - w stosunku do obiektu użyteczności publicznej i budynku mieszkalnego wielorodzinnego; 3) wyrobów budowlanych szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa pożarowego; 4) w przypadku nałożenia w pozwoleniu na budowę obowiązku rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania lub tymczasowych obiektów budowlanych - wykonania tego obowiązku, jeżeli upłynął termin rozbiórki określony w pozwoleniu; 5) uporządkowania terenu budowy".
3. Z akt sprawy wynikają następujące ustalenia:
- decyzja PINB w [...] nr [...]z dnia [...] sierpnia 2009 r. zezwalająca na użytkowanie zrealizowanej inwestycji została poprzedzona obowiązkową kontrolą organu, która odbyła się 13 sierpnia 2009 r., w związku z wnioskiem inwestorów z 15 lipca 2009 r. o pozwolenie na użytkowanie;
- protokół z kontroli, potwierdza zgodność obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki oraz z projektem architektoniczno-budowlanym (w zakresie określonym w art. 59a ust. 2 pkt 2 lit. a-f p.b.);
- inwestor okazał dokumenty dotyczące wyrobów budowlanych potwierdzające ich dopuszczenie do obrotu i powszechnego albo jednostkowego stosowania;
- stwierdzono, że wszystkie roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym, umożliwiające oddanie obiektu do użytkowania, zostały wykonane, jak również został uporządkowany teren.
Zatem nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona kontrola potwierdziła, iż obiekt nadaje się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem a inwestorzy przedłożyli wymagane przez art. 57 p.b. dokumenty. W związku z tym organ był zobowiązany do wydania pozwolenia na jego użytkowanie. Przypomnieć należy, że przepisy art. 55 p.b. i art. 57 p.b. nie dotyczą postępowania związanego z wydaniem pozwolenia na budowę. Są to przepisy normujące kolejny etap postępowania związany z zakończeniem budowy i uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, w którym właściwe są organy nadzoru budowlanego, a nie organy architektoniczne – budowlane (por. wyrok NSA z 24 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2296/17).
Zdaniem Sądu, zasadnie zatem uznały organy, że zaskarżonym decyzjom nie można zarzucić wady rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Trudno bowiem uznać, aby sam fakt niezapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla danego przedsięwzięcia, który przyczynił się do późniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, mógł w tym przypadku mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zrealizowanej inwestycji w oparciu o tę decyzję. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło wyłącznie z uwagi na brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Teza ta wynika wprost z przywołanych wcześniej uzasadnień sadów administracyjnych. Organy i sądy nie zakwestionowały merytorycznych rozwiązań zawartych w dokumentacji projektowej. Na dzień wydania przez PINB w [...] decyzji Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. inwestor dysponował ostatecznym pozwoleniem na budowę, stąd nie można uznać, że w dniu wydania decyzji Nr [...] organ rażąco naruszył prawo. Zasadnie zatem organy wskazały, że poza rażącym naruszeniem art. 28 ust. 2 p.b. nie stwierdzono, aby decyzja o pozwoleniu na budowę powodowała inne naruszenia o charakterze rażącym. Oznacza to, że warunki określone tą decyzją były zgodne z prawem. Zatem zrealizowana zgodnie z tymi warunkami inwestycja, na którą udzielono pozwolenia na użytkowanie, również nie może naruszać prawa w sposób rażący. Z uwagi na powyższe, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjęcia, aby stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w przedmiotowej sprawie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności także decyzji wydanej w jej bezpośrednim następstwie.
4. Istotne znaczenie w sprawie ma również uchwała składu 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt I OSP 2/12), zgodnie z którą: "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.".
Zdaniem Sądu, uchwała ta nie przesądza, że stwierdzenie nieważności decyzji skutkuje automatycznie stosowaniem sankcji nieważności wobec wydanej w oparciu o nią decyzji. W uchwale użyto pojęcia "może" co w żaden sposób nie nakazuje obligatoryjnego stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Uchwała NSA przesądza jedynie tryb postępowania w takich sprawach (stwierdzenie nieważności a nie wznowienie postępowania).
Zasadnie również twierdzi organ, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być skuteczna ex tunc w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 Konstytucji) z decyzji o pozwoleniu na budowę. Istotnym argumentem przemawiającym przeciwko podważaniu ostatecznej decyzji pozwolenie na użytkowanie jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Ma ona na celu przede wszystkim ochronę praw nabytych, a także ochronę porządku prawnego, zapewnienie stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa. Decyzji ostatecznej służy także tzw. domniemanie legalności. Decyzja jest ważna i powinna być wykonywana do momentu, gdy zostanie zakwestionowana, tj. zmieniona, uchylona lub zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ we właściwym postępowaniu (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1545/15). Obiekt budowlany, wobec którego uchylono pozwolenie na budowę z przyczyn formalnych, może w rzeczywistości w pełni nadawać się do użytkowania. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, co powoduje, że zarzuty zawarte w skardze a dotyczące naruszenia art. 59 p.b. i art. 59a p.b. są bezzasadne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest konsekwencją stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1628/17). Decyzja taka przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego - dotyczy to trybu zwykłego, jak i wznowieniowego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 807/16).
5. Zdaniem Sądu, wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania również nie zasługują na uznanie. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, natomiast stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oceniając na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a., która oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ocena winna zostać oparta na wszechstronnej jego analizie i wreszcie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącego się postępowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 594/19).
6. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI