VII SA/Wa 898/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, uznając, że nawet wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwolenia na budowę nie skutkuje automatycznie nieważnością decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie jej wydania.
Skarga dotyczyła decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Skarżąca argumentowała, że skoro pozwolenie na budowę zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego, to pozwolenie na użytkowanie również powinno zostać uznane za nieważne. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że pozwolenie na użytkowanie jest wydawane na podstawie kontroli zgodności obiektu z projektem i pozwoleniem na budowę. Nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało później unieważnione z przyczyn formalnych (np. naruszenie procedury), nie oznacza to automatycznie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania tej decyzji i nie naruszał rażąco przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W W na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego. Skarżąca podnosiła, że skoro pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia prawa (brak czynnego udziału strony), to decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, wydana na jego podstawie, również powinna być nieważna. Sąd oddalił skargę, wskazując, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego z dnia jego wydania. Kluczowe znaczenie ma fakt, że decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym w momencie wydawania pozwolenia na użytkowanie, a kontrola obiektu potwierdziła jego zgodność z projektem i przepisami. Sąd podkreślił, że wyeliminowanie pozwolenia na budowę z obrotu prawnego z przyczyn formalnych nie skutkuje automatycznie nieważnością decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, zwłaszcza gdy nie stwierdzono innych rażących naruszeń prawa. Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności obiektu z prawem i nie podlega ponownemu sprawdzeniu w trybie zwykłym czy wznowieniowym. Podkreślono również zasadę trwałości decyzji administracyjnej i ochrony praw słusznie nabytych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie skutkuje automatycznie stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania tej drugiej decyzji i nie naruszał rażąco przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwolenie na użytkowanie jest wydawane na podstawie kontroli zgodności obiektu z projektem i pozwoleniem na budowę. Nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało później unieważnione z przyczyn formalnych, nie oznacza to automatycznie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli obiekt był zgodny z prawem w momencie jej wydania i nie stwierdzono innych rażących naruszeń prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym rażącego naruszenia prawa.
p.b. art. 59 § 1
Prawo budowlane
Dotyczy wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie po przeprowadzeniu kontroli.
p.b. art. 59a
Prawo budowlane
Określa zakres obowiązkowej kontroli budowy przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych decyzji.
p.b. art. 28 § 2
Prawo budowlane
Dotyczy praw stron w postępowaniu budowlanym, w tym prawa do czynnego udziału.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest automatycznie nieważna, jeśli pozwolenie na budowę zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego, pod warunkiem, że obiekt był zgodny z prawem w momencie wydania pozwolenia na użytkowanie i nie naruszał rażąco przepisów. Naruszenia proceduralne przy wydawaniu pozwolenia na budowę (np. brak czynnego udziału strony) nie muszą prowadzić do nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli nie stwierdzono rażących naruszeń prawa w samej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zasada trwałości decyzji administracyjnej i ochrona praw słusznie nabytych przemawiają przeciwko podważaniu ostatecznej decyzji pozwolenia na użytkowanie z powodu późniejszego unieważnienia pozwolenia na budowę z przyczyn formalnych.
Odrzucone argumenty
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie powinna być uznana za nieważną, ponieważ została wydana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została później wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia prawa (brak czynnego udziału strony). Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie, gdyż organ II instancji przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, skoro w momencie jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie ze względu na uznanie, iż fakt niezapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego ze względu na nieważność, nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Godne uwagi sformułowania
Istotą sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie dotyczące zależności decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a także wtedy, gdy w wyniku naruszenia prawa powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Podkreślić należy również to, że w sprawie wskazanego obiektu wydanych zostało już kilka rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Zatem nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona kontrola potwierdziła, iż obiekt nadaje się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem a inwestorzy przedłożyli wymagane przez art. 57 p.b. dokumenty. Trudno bowiem uznać, aby sam fakt niezapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla danego przedsięwzięcia, który przyczynił się do późniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, mógł w tym przypadku mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zrealizowanej inwestycji w oparciu o tę decyzję. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być skuteczna ex tunc w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 Konstytucji) z decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skład orzekający
Artur Kuś
sprawozdawca
Joanna Gierak-Podsiadły
członek
Wojciech Sawczuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zależności między pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza w przypadku wad formalnych pozwolenia na budowę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z przyczyn formalnych, a pozwolenie na użytkowanie było wydane zgodnie z prawem w momencie jego wydania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w budownictwie – relacji między pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie oraz konsekwencji unieważnienia jednego z nich. Jest to istotne dla inwestorów i prawników budowlanych.
“Czy unieważnienie pozwolenia na budowę oznacza koniec dla pozwolenia na użytkowanie? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 898/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-11-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-04-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Artur Kuś /sprawozdawca/ Joanna Gierak-Podsiadły Wojciech Sawczuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 966/20 - Wyrok NSA z 2023-04-04 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 80, 77 par. 1 art. 156 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1302 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2019 poz 1186 art. 28 ust 2, art. 55, 57, 59, 59 a Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W W na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Uzasadnienie 1. W dniu 15 lipca 2009 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") wpłynął wniosek J C i A G o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach przy ul. [...] , zrealizowanej na podstawie decyzji Starosty [...] Nr [...]z [...]lipca 2007 r. Organ przeprowadził [...]sierpnia 2009 r. kontrolę obiektu. W jej trakcie stwierdził, że przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego usytuowanego na wskazanej nieruchomościach została zrealizowana zgodnie z projektem budowlanym. Obiekt nadawał się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem. Decyzją Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. udzielono J C i A G pozwolenia na użytkowanie przebudowanego i rozbudowanego budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...]położonych przy ul. [...] . Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2016 r. organ poinformował o wszczęciu na wniosek W W postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności w/w rozstrzygnięcia. Postanowieniem Nr [...] z [...] maja 2016 r. [...]WINB zawiesił z urzędu postępowanie nadzwyczajne prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. do czasu zakończenia postępowania przed WSA w Warszawie i uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie ze skargi J C i A G na decyzję GINB z [...] maja 2015 r., którą uchylono decyzję Wojewody [...]Nr [...]z [...]czerwca 2012 r. i stwierdzono nieważność decyzji Starosty [...]Nr [...]z [...]lipca 2007 r. wydanej w przedmiocie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...]położonych przy ul. [...]. W dniu 28 grudnia 2017 r. do organu wpłynął wniosek W W o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na wydanie przez NSA wyroku z 26 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 2765/16) oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA z 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1448/15) w sprawie ze skarg A G i J C na decyzję GINB z [...] maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. [...]WINB postanowieniem nr [...]z [...] stycznia 2018 r. podjął zawieszone w/w rozstrzygnięciem postępowanie. Jednocześnie pismem z [...] stycznia 2018 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu [...] lutego 2018 r. [...]WINB wydał decyzję Nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. GINB decyzją z [...] kwietnia 2018 r. uchylił decyzję organu wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. 2. [...]WINB decyzją Nr [...]z [...]lipca 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] Nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że wystąpienie zależności pomiędzy pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie nie oznacza automatycznego uznania, że należy stwierdzić nieważność decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na budowę. Po rozpatrzeniu odwołania W W od decyzji [...]WINB nr [...]z [...]lipca 2018 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] nr [...]z [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, GINB decyzją z [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. GINB stwierdził, że istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu, decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, aby stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w przedmiotowej sprawie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności także decyzji wydanej w jej bezpośrednim następstwie, tj. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie przebudowy rozbudowy budynku mieszkalnego. Zdaniem GINB, zaskarżona decyzja nie była obarczona żadną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani inną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym, należało odmówić stwierdzenia jej nieważności, a tym samym utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję [...]WINB nr [...]z dnia [...]lipca 2018 r. 3. Skargę do WSA w Warszawie na ww. decyzję złożyła W W. Zarzuciła decyzji GINB naruszenie: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. w zw. z art. 59a p.b. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na skutek okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. niezależnie od przesłanki, w związku z którą stwierdzono jej nieważność, wywołuje skutek prawny ex tunc, co oznacza, że decyzja taka jest nieważna z mocy samego prawa od samego początku, podczas gdy organ II instancji przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, skoro w momencie jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym, a jej skuteczność ex tunc nie może zachodzić w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych; b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez jego niezastosowanie ze względu na uznanie, iż fakt niezapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego ze względu na nieważność, nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i tym samym nie może świadczyć o tym, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie narusza rażąco prawo, podczas gdy wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje tym samym funkcjonowaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa; c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 p.b. poprzez jego niezastosowanie ze względu na uznanie, iż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest obarczona wadą nieważności, ponieważ na dzień jej wydania decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym, a celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest weryfikacja aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego istniejącego na dzień jego wydania, nienależnie od faktu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje tym samym funkcjonowaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa; d) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uznanie, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie narusza rażąco prawa, bez wyjaśnienia i omówienia podstaw prawnych i faktycznych, będących podstawą takiego wniosku, w tym w szczególności bez odniesienia do zależności pomiędzy decyzją o pozwoleniu na budowę a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie oraz wynikających z tego faktu konsekwencji, skupiając się jedynie na wykazaniu, iż na dzień wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, spełniała ona wymogi wyznaczone przez art. 59a p.b., mimo, iż stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje funkcjonowaniem w obrocie prawym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z rażącym naruszeniem prawa; e) art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na załatwieniu sprawy w sposób naruszający słuszny interes skarżącej i naruszeniu zasady zaufania skarżącej do organów władzy publicznej, poprzez przywołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały NSA w sposób zmieniający jej sens, bez uwzględnienia celu i przyczyny, w związku z którą została wydana, bez wyprowadzania z niej konkretnych wniosków mających zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym oraz nieodniesienie się do twierdzeń skarżącej, zgłaszanych w toku postępowania a jedynie lakoniczne przedstawienie stanowiska przeciwnego, niepopartego odpowiednią argumentacją. 4. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. 1. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji danego aktu administracyjnego (według stanu prawnego i faktycznego istniejącego na dzień jego wydania) pod kątem wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w tym m.in. rażącego naruszenia prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a także wtedy, gdy w wyniku naruszenia prawa powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Organ prowadzący postępowanie w trybie nieważnościowym orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku wad takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia jego nieważności. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie dotyczące zależności decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Obie te decyzje składają się na różne etapy procesu inwestycyjnego i na ich mocy inwestorowi zostają przyznane odmienne uprawnienia. W przypadku postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jego istotą jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest to bowiem końcowy etap procesu inwestycyjnego skierowany na sprawdzenie, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego (por. wyrok NSA z 17 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2583/17). Pomiędzy decyzją o pozwoleniu na budowę a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie zachodzi zależność, polegająca na tym, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie może zostać wydana dopiero po wydaniu tej pierwszej. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Dodatkowo jednak w analizowanej sprawie z obrotu prawnego zostało wyeliminowane pozwolenie na budowę, w oparciu o które następnie wydano pozwolenie na użytkowanie przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach o nr ew. [...],[...],[...] położonych przy ul. [...]. Podkreślić należy również to, że w sprawie wskazanego obiektu wydanych zostało już kilka rozstrzygnięć sądów administracyjnych: a) WSA w Warszawie z 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1448/15) i NSA z 26 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 2765/16) oraz wcześniejsze - b) WSA w Warszawie z 8 października 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 912/09) oraz NSA z 26 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OSK 213/10); Sądy wskazały, że z uwagi na fakt, iż przebudowie poddawana jest część budynku łącznie ze ścianą dzielącą oba budynki, to zgodnie z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b. W W powinny służyć w sprawie pozwolenia na budowę prawa strony; organ powinien zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważyć, czy nie został naruszony w sposób rażący art. 10 k.p.a.; c) NSA wyrokiem z 12 grudnia 2014 r. (sygn. akt II OSK 1234/13) uchylił wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2013 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2368/12) i stwierdził, że w okolicznościach tej sprawy, w których przedmiotem pozwolenia na budowę jest pozwolenie na rozbudowę obejmującą budynek zbliźniaczony z budynkiem, którego W i T małż. W są właścicielami, odmowa przyznania przymiotu strony jest bezzasadna i stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 28 ust. 2 p.b. co stanowi podstawę do zastosowania sankcji nieważności decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, zasadnie organy w decyzjach stwierdziły, że istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślić trzeba, że w analizowanej sprawie - co nie jest kwestionowane - decyzja o pozwoleniu na budowę funkcjonowała w obrocie prawnym na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. 2. Zgodnie z art. 59 ust. 1 p.b. "właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a". Rozpatrując wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie organ musi odnosić się do pozwolenia na budowę i zatwierdzonej dokumentacji projektowej. Skutkiem obowiązywania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest bowiem rozstrzygnięcie kwestii zgodności przeprowadzonych robót budowlanych z warunkami określonymi w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1265/19). Zgodnie z art. 59a p.b. organ nadzoru budowlanego przeprowadza, na wezwanie inwestora, obowiązkową kontrolę budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Kontrola ta obejmuje sprawdzenie: "1) zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu; 2) zgodności obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym, w zakresie: a) charakterystycznych parametrów technicznych: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, b) wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego, c) geometrii dachu (kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ połaci dachowych), d) wykonania urządzeń budowlanych, e) zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, f) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze - w stosunku do obiektu użyteczności publicznej i budynku mieszkalnego wielorodzinnego; 3) wyrobów budowlanych szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa pożarowego; 4) w przypadku nałożenia w pozwoleniu na budowę obowiązku rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania lub tymczasowych obiektów budowlanych - wykonania tego obowiązku, jeżeli upłynął termin rozbiórki określony w pozwoleniu; 5) uporządkowania terenu budowy". 3. Z akt sprawy wynikają następujące ustalenia: - decyzja PINB w [...] nr [...]z dnia [...] sierpnia 2009 r. zezwalająca na użytkowanie zrealizowanej inwestycji została poprzedzona obowiązkową kontrolą organu, która odbyła się 13 sierpnia 2009 r., w związku z wnioskiem inwestorów z 15 lipca 2009 r. o pozwolenie na użytkowanie; - protokół z kontroli, potwierdza zgodność obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki oraz z projektem architektoniczno-budowlanym (w zakresie określonym w art. 59a ust. 2 pkt 2 lit. a-f p.b.); - inwestor okazał dokumenty dotyczące wyrobów budowlanych potwierdzające ich dopuszczenie do obrotu i powszechnego albo jednostkowego stosowania; - stwierdzono, że wszystkie roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym, umożliwiające oddanie obiektu do użytkowania, zostały wykonane, jak również został uporządkowany teren. Zatem nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona kontrola potwierdziła, iż obiekt nadaje się do użytkowania zgodnie z planowanym przeznaczeniem a inwestorzy przedłożyli wymagane przez art. 57 p.b. dokumenty. W związku z tym organ był zobowiązany do wydania pozwolenia na jego użytkowanie. Przypomnieć należy, że przepisy art. 55 p.b. i art. 57 p.b. nie dotyczą postępowania związanego z wydaniem pozwolenia na budowę. Są to przepisy normujące kolejny etap postępowania związany z zakończeniem budowy i uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, w którym właściwe są organy nadzoru budowlanego, a nie organy architektoniczne – budowlane (por. wyrok NSA z 24 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2296/17). Zdaniem Sądu, zasadnie zatem uznały organy, że zaskarżonym decyzjom nie można zarzucić wady rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Trudno bowiem uznać, aby sam fakt niezapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla danego przedsięwzięcia, który przyczynił się do późniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, mógł w tym przypadku mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zrealizowanej inwestycji w oparciu o tę decyzję. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło wyłącznie z uwagi na brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Teza ta wynika wprost z przywołanych wcześniej uzasadnień sadów administracyjnych. Organy i sądy nie zakwestionowały merytorycznych rozwiązań zawartych w dokumentacji projektowej. Na dzień wydania przez PINB w [...] decyzji Nr [...]z [...]sierpnia 2009 r. inwestor dysponował ostatecznym pozwoleniem na budowę, stąd nie można uznać, że w dniu wydania decyzji Nr [...] organ rażąco naruszył prawo. Zasadnie zatem organy wskazały, że poza rażącym naruszeniem art. 28 ust. 2 p.b. nie stwierdzono, aby decyzja o pozwoleniu na budowę powodowała inne naruszenia o charakterze rażącym. Oznacza to, że warunki określone tą decyzją były zgodne z prawem. Zatem zrealizowana zgodnie z tymi warunkami inwestycja, na którą udzielono pozwolenia na użytkowanie, również nie może naruszać prawa w sposób rażący. Z uwagi na powyższe, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjęcia, aby stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w przedmiotowej sprawie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności także decyzji wydanej w jej bezpośrednim następstwie. 4. Istotne znaczenie w sprawie ma również uchwała składu 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt I OSP 2/12), zgodnie z którą: "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.". Zdaniem Sądu, uchwała ta nie przesądza, że stwierdzenie nieważności decyzji skutkuje automatycznie stosowaniem sankcji nieważności wobec wydanej w oparciu o nią decyzji. W uchwale użyto pojęcia "może" co w żaden sposób nie nakazuje obligatoryjnego stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Uchwała NSA przesądza jedynie tryb postępowania w takich sprawach (stwierdzenie nieważności a nie wznowienie postępowania). Zasadnie również twierdzi organ, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być skuteczna ex tunc w takim zakresie, w jakim naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 Konstytucji) z decyzji o pozwoleniu na budowę. Istotnym argumentem przemawiającym przeciwko podważaniu ostatecznej decyzji pozwolenie na użytkowanie jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Ma ona na celu przede wszystkim ochronę praw nabytych, a także ochronę porządku prawnego, zapewnienie stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa. Decyzji ostatecznej służy także tzw. domniemanie legalności. Decyzja jest ważna i powinna być wykonywana do momentu, gdy zostanie zakwestionowana, tj. zmieniona, uchylona lub zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ we właściwym postępowaniu (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1545/15). Obiekt budowlany, wobec którego uchylono pozwolenie na budowę z przyczyn formalnych, może w rzeczywistości w pełni nadawać się do użytkowania. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, co powoduje, że zarzuty zawarte w skardze a dotyczące naruszenia art. 59 p.b. i art. 59a p.b. są bezzasadne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest konsekwencją stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1628/17). Decyzja taka przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego - dotyczy to trybu zwykłego, jak i wznowieniowego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 807/16). 5. Zdaniem Sądu, wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania również nie zasługują na uznanie. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, natomiast stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oceniając na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a., która oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ocena winna zostać oparta na wszechstronnej jego analizie i wreszcie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącego się postępowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 594/19). 6. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI