VII SA/Wa 870/22

VII SA/Wa 870/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77 par. 1, 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi G. S. i S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.[...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...], II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz G. S. i S. S. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...] M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania G. i S. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] Nr [...] z dnia [...] września 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałej zaś części utrzymał w/w rozstrzygnięcie w mocy.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. z dnia 13 sierpnia 2018 r., w którym wskazano, iż właściciel lokalu nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w W., samodzielnie zamontował przegrodę na korytarzu stanowiącym drogę pożarową.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] nakazał G. i S. S. doprowadzenie do stanu poprzedniego zabudowy korytarza przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W., tj.: 1) zdemontowanie płyty gipsowo-kartonowej w istniejącym otworze drzwiowym, stanowiącym korytarz ogólnodostępny (wejścia do lokali nr [...] i [...]), 2) rozbiórkę istniejącej zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi, 3) wykonanie zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi zgodnie z stanem pierwotnym (zatwierdzonym projektem budowlanym) w pomieszczeniu korytarza, 4) przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania zabudowanego korytarza - (korytarz ogólnodostępny). Na wykonanie tych obowiązków organ wyznaczył termin 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli G. i S. S..
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2022 r. organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, a w pozostałej zaś części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w dniach 9 października 2018 r. oraz w dniu 9 listopada 2018 r. przeprowadzono oględziny korytarza przy wejściu do lokalu nr[...]położonego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w W., w trakcie których ustalono, że lokal mieszkalny nr [...] usytuowany jest na dziewiątej kondygnacji nadziemnej w/w budynku. Na korytarzu przed wejściem do lokalu nr [...] wykonano zabudowę powodującą zmianę funkcji z ogólnodostępnej na przyłączoną do lokalu (lokal nadal posiada własne drzwi wejściowe), poprzez wykonanie zabudowy z płyt kartonowo-gipsowych w istniejącym przejściu na drodze ewakuacyjnej dla sąsiedniego lokalu nr [...] oraz przesunięcie zabudowy metalowej przegrody z drzwiami jednoskrzydłowymi, zamontowanie w nich zamka. Powierzchnia zabudowanego korytarza, w którym ustawione są meble z rzeczami osobistymi wynosi ok. 2,33 m x 2,33 m. S. S. jest właścicielem i inwestorem powyższej zabudowy. Zabudowa powoduje, że zarządca budynku nie ma dostępu konserwacyjnego do pionów elektrycznych znajdujących się w zabudowanym korytarzu.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. PINB nałożył na G. i S. S. obowiązek przedłożenia oceny technicznej dotyczącej wskazanych robót budowlanych wraz z opinią rzeczoznawcy ds. p.poż. M. WINB postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w dniu 8 października 2019 r. przeprowadzono oględziny korytarza przy lokalu nr [...]. W toku oględzin ustalono, że cyt.: "W odniesieniu do projektu budowlanego budynku zatwierdzonego decyzją Nr [...] z dnia [...].04.1985 r. i rzutu kondygnacji IX stwierdzono, że usunięto jedną i wysunięto drugą przegrodę z drzwiami, metalową, drzwi dwuskrzydłowe posiadające zamek na klucz samozamykacz (administrator nie posiada) bezklamkowe (...) Administrator nie posiada dostępu do wydzielonego pierwotnie ogólnodostępnego pomieszczenia, w dniu oględzin brak możliwości stwierdzenia pokrycia boazerii środkiem ogniochronnym (wg oświadczenia właściciela lokalu [...] pokryto powierzchnie środkiem unilep) jak również ewentualnie mebli. Brak możliwości (z uwagi na wyżej wymienione wątpliwości) dokonania pełnej wiążącej oceny zagrożenia p.poż dotyczącej zabudowy i ewakuacji z lokalu".
W piśmie Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" z dnia 22 października 2019 r. wskazano, że S. S. nie uzyskał zgody Spółdzielni na wykonanie robót budowlanych w korytarzu, który stanowi część wspólną nieruchomości i nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane.
Z kolei w dniu 19 czerwca 2020 r. ponownie przeprowadzono oględziny korytarza przy lokalu nr [...]. W protokole oględzin wskazano, iż w stosunku do poprzednich oględzin zabudowy wykonanych w dniu 8 października 2019 r. inwestor dokonał montażu dodatkowych płyt gips karton od wewnątrz zabudowy na ścianie od strony klatki schodowej, typ płyt przeciwpożarowe o reakcji na ogień A2-s1 dO, oraz zamontował w drzwiach szyby ze szkła wielowarstwowego ogniochronne.
PINB dla m.[...] pismem z dnia 25 sierpnia 2020r. oraz z dnia 15 października 2020 r. wezwał G. i S. S. do wykazania zgody Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na wykonanie zamontowania przegrody przy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. W odpowiedzi na w/w wezwanie wskazano, że zgodę na wykonanie omawianego zabudowania miał wydać dyrektor administracji Spółdzielni "[...]".
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. PINB nałożył na G. i S. S. obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych. M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi t instancji.
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2021 r. nakazano G. i S. S. doprowadzanie do stanu poprzedniego zabudowy korytarza przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
M. WINB pismami z dnia 8 listopada 2021 r. i 15 grudnia 2021 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie wskazanego w odwołaniu odpisu wyroku z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...]z uzasadnieniem.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym: "Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". Stosując z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie określa się terminu wykonania obowiązku rozbiórki, zaniechania dalszych robót bądź doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu poprzedniego ponieważ przepis ten nie daje takiej możliwości. Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji wydanej w/w zakresie. Wobec tego organ postanowił uchylić decyzję PINB części dotyczącej w/w terminu, w pozostałej zaś części utrzymać zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
W ocenie [...]WINB, orzeczenie obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego zabudowy korytarza było zasadne. Organ przytoczył ustalenia dokonane w toku oględzin w dniach 9 października 2018 r., 9 listopada 2018 r., 8 października 2019 r. i 19 czerwca 2020 r. i biorąc pod uwagę ustalony zakres robót budowlanych, stwierdził, że wykonanie robót budowlanych polegających na wygrodzeniu wejścia do lokalu nr [...] było objęte obowiązkiem wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Inwestorzy nie uzyskali stosownego pozwolenia na w/w przebudowę. Zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego do robót budowlanych zalicza się budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu czy remoncie. Omawiane roboty budowlane należy zakwalifikować jako przebudowę korytarza budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy lokalu mieszkalnym nr [...]. W omawianym przypadku mamy do czynienia z robotami budowlanymi innymi niż określone w art. 48 i 49b w/w ustawy, zatem słusznie przeprowadzono procedurę naprawczą przewidzianą w przepisach art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie organu, w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem omawianych robót budowlanych, gdyż inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec niemożności zastosowania w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zasadnym było zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1. Korytarz, w którym wykonano omawiane roboty budowlane stanowi część wspólną budynku położonego przy ul. [...]w W. Inwestor powinien przed wykonaniem robót uzyskać wymaganą prawem zgodę właściciela części wspólnej.
Organ wskazał, iż przepisy art. 27 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych określają, iż jeśli chodzi o czynności przekraczające zwykły zarząd to należy odpowiednio stosować art. 22 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali. Zgodnie z aktualną doktryną zmieniony art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wyeliminował kontrowersje dotyczące tego, czy spółdzielnia mieszkaniowa ma kompetencje, aby podejmować samodzielnie czynności przekraczające zwykły zarząd nieruchomością wspólną. Stanowi on obecnie, że do tych czynności należy stosować odpowiednio art. 22 ustawy o własności lokali, a do procedury uzyskiwania wymaganej większości właścicieli odpowiednio przepisy tej ustawy. Oznacza to, że czynności związane z eksploatacją i utrzymaniem danej nieruchomości podejmuje spółdzielnia samodzielnie, stosownie do uregulowań statutowych i kompetencji organów, inne zaś, które nie mieszczą się w tej kategorii czynności, są niewątpliwie czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd nieruchomością wspólną (np. trwałe obciążenie nieruchomości, rozbudowa i przebudowa nieruchomości, zmierzająca do wybudowania i wyodrębnienia nowych lokali, podział nieruchomości, połączenie nieruchomości, podział lub połączenie dwóch lokali itp.). Z uwagi na powyższe należy uznać, że czynność polegająca na zabudowie pierwotnie ogólnodostępnego korytarza jest ingerencją w część wspólną budynku wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w [...], zatem do jej dokonania należało wyrazić zgodę w formie uchwały, z tego też względu wyrażanie zgody w innej formie nie czyni zadość wyżej przytoczonej normie prawnej. Podkreśla się, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, że inwestor nie uzyskał zgody Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" na wykonanie robót budowlanych w korytarzu, który stanowi część wspólną nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe, organ powiatowy poprawnie zweryfikował, że inwestor nie posiadał i nie posiada tytułu prawnego do dysponowania częścią wspólną budynku przy ul. [...] w W.
W odniesieniu do treści odwołania, w którym skarżący wskazali, że w wyroku z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] przesądził, iż S. S. posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ stwierdził, że w wyroku tym wskazano, że "Lokal pozwanego został wyodrębniony w 2009 r. (odpis z KW, k. 13). Pierwsze lokale z nieruchomości wyodrębniono już w lutym 2008 r. (odpis z KW gruntowej, k. 26). Od tego momentu, istniała współwłasność nieruchomości budynkowej o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 u.w.l. W tym też czasie istniały już szklane ścianki wydzielające części wspólnego korytarza, w tym ścianka wydzielająca część korytarza przylegająca do lokalu pozwanego nr [...] ujawniona na szkicu z k. 158. Ten podział był i jest akceptowany przez współwłaścicieli, w tym przez powódkę, co sama podkreśliła na rozprawie oświadczając, iż przedmiotem sporu jest jedynie meblościanka. W sposób oczywisty, wobec faktu zainstalowania przedmiotowej szklanej konstrukcji z zamykanymi drzwiami korzystanie przez innych mieszkańców/współwłaścicieli z tej część korytarza jest wyłączone. Tak więc w istocie doszło do częściowego podziału nieruchomości wspólnej do użytkowania. I tak, co najmniej za milczącą zgodą pozostałych współwłaścicieli pozwany otrzymał do wyłącznego korzystania część korytarza oznaczoną na szkicu z k. 158. Oznacza to, iż ma prawo z wyłączeniem pozostałych korzystać z niego. W istocie więc ta część korytarza stanowi swego rodzaju przedsionek lokalu [...]. Utraciła więc swoją funkcję komunikacyjną, zapewniając ją jedynie dla mieszkańców lokalu [...] tak jak sprawuje ją przedpokój. Przy tak zmienionej funkcji tej części korytarza uznać należało, iż umieszczeniu na niej meblościanki nie sprzeciwia się art. 12 ust. 1 u.w.l. (...) Co do zaś samej meblościanki to wskazać należy, iż pozwanemu jako współwłaścicielowi nieruchomości wspólnej przysługuje prawo do korzystania z niej w zakresie w jakim daje się pogodzić z korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli i zgodnie z przeznaczeniem tej rzeczy. Przysługuje mu więc skuteczne uprawnienie do korzystania z niej. Uprawnienia tego żadnym aktem współwłaścicieli nie został pozbawiony. Mało tego, w skutek podziału do użytkowania przysługuje pozwanemu uprawnienie do wyłącznego korzystania z przedmiotowej części korytarza, a więc i z wyłączeniem powódki".
W ocenie [...]WINB, powyższy wyrok nie przesądza o posiadaniu przez skarżącego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Sąd Rejonowy dla [...] w wyroku z dnia [...] października 2014 r. przesądził jedynie, że skarżący posiadają prawo do wyłącznego korzystania z zabudowanego korytarza. Zgodnie z art. 206 Kodeksu cywilnego: "Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli". Prawo do wyłącznego korzystania to tzw. podział quoad usum. W uchwale z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2182/16, NSA jednoznacznie wyraził pogląd, że: "wprawdzie współwłaściciel może bez zgody pozostałych współwłaścicieli wykonywać na wydzielonej mu do wyłącznego użytkowania części nieruchomości roboty budowlane, ale jedynie mieszczące się w zakresie czynności nieprzekraczających zwykłego zarządu nieruchomością". W orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż budowa, rozbudowa oraz przebudowa obiektu objętego współwłasnością w częściach ułamkowych, wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną. W takim przypadku, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2018 r., IV SA/Po 12/18). Umowa między współwłaścicielami o podział nieruchomości do wyłącznego korzystania (podział quoad usum) jako źródło stosunku obligacyjnego, niezmieniającego stosunku współwłasności i niewywołującego skutków prawnorzeczowych, nie przyznaje poszczególnym współwłaścicielom prawa do dysponowania na cele budowlane fizycznie wydzieloną i będącą w ich wyłącznym posiadaniu częścią nieruchomości, chyba że zawiera postanowienia, które w sposób wyraźny i precyzyjny przyznają danemu współwłaścicielowi uprawnienie do wykonywania robót budowlanych określonego rodzaju i w określonym zakresie co do wydzielonej części nieruchomości (wyrok WSA w Olsztynie z 23 lipca 2020 r., II SA/Ol 247/20).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących ustalenia inwestora spornych robót budowlanych, organ zauważył, że w toku postępowania potwierdzono, że inwestorem robót był S. S.. W protokole Nr [...] z oględzin z dnia [...] listopada 2018 r. zapisano wprost cyt.: "Pan S. jest inwestorem wykonanej zabudowy", z protokołu wynika również, że zapis dotyczący osoby inwestora nie był kwestionowany. Protokół ten został podpisany bez uwag w tym zakresie przez S.S. Ponadto w protokole Nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w części protokołu "Uwagi i wyjaśnienia stron i osób biorących udział w kontroli" wskazano cyt.: "Pan S.: W związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie zamontowanej przegrody pomiędzy lokalem [...] i[...], który wykonałem w sierpniu 2018 r. za zgodą właścicieli [...] dlatego mogę się podpisać tylko pod tym, a nie całością protokołu gdyż postępowanie się toczy w sprawie przegrody k-g ognioodpornej". S. S. podpisał ww. protokół z oględzin, co oznacza, że nie miał uwag co do jego treści, w tym co do ustalenia inwestora.
Adresatem nakazu określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego może być w pierwszej kolejności ten podmiot, który wykonał roboty budowlane w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 1. Odnosząc się do zarzutu odwołania, w którym wskazano, że organ powiatowy nie zbadał czy istniejąca w latach 80-tych zgoda spółdzielni na wykonaną zabudowę nie jest wystarczającym tytułem prawnym do nieruchomości, organ wskazał już w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, iż w/w zgoda winna zostać udzielona w przypisanej prawem formie tj. w formie uchwał.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli G. i S. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania:
1. art. 365 k.p.c. w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zaskarżoną decyzją prawomocnych ustaleń Sądu Rejonowego dla [...] zawartych w wyrokach z dnia: [...] października 2014 r., [...] i [...] lipca 2021 r., [...], w szczególności poprzez faktyczne doprowadzenie do utraty mocy orzeczenia w sprawie [...], a tym samym faktyczne przejęcie przez organy funkcji sądu powszechnego w postępowaniu o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.) lub postępowaniu o utratę mocy tytułu wykonawczego (art. 840 i 841 k.p.c.) i w konsekwencji wydanie decyzji, która wprost neguje wynikające z wyroku z dnia 17 października 2014 r. prawo do korzystania z przedsionka na zasadzie wyłączności,
2. art. 76 § 3 k.p.a. w związku z art. 78 § 2 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 48 i 51 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez :
- brak ustalenia daty wykonania spornej zabudowy co do punktu 2, 3 i 4 i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska Spółdzielni Mieszkaniowo - Budowlanej "[...]", iż zabudowę tę wykonano w roku 2018, podczas gdy sądy powszechne oraz dowody przedstawione przez skarżących, w szczególności zeznania S.S.1. (b. przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółdzielni w latach 80- tych XX - wieku), wskazywały iż w powstała ona w latach 1986-1987 a inwestorem była Spółdzielnia;
- błędne ustalenie inwestora co do punktu 2, 3 i 4 decyzji;
- przyjęcie wbrew w/w ustaleniom sądów powszechnych oraz zeznaniom S.S.1., iż brak było zgody Spółdzielni dla prac objętych punktami 2, 3 i 4 decyzji, podczas gdy Spółdzielnia wydała dla tego budynku takie zgody w latach 80-tych XX wieku;
- pominięcie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego lub nieprawidłową ocenę dowodów, w szczególności zaś brak jednoznacznego wyjaśnienia podstaw odstąpienia od zasad przewidzianych w art. 76 § 1 k.p.a., w szczególności wobec istnienia pomiędzy stronami prawomocnych wyroków sądów powszechnych oraz zeznań świadka S. S.1. - które potwierdzają iż prace wykonywała co do przegród (pkt 2, 3 i 4 decyzji) Spółdzielnia lub działo się to za jej zgodą,
- brak rozważenia, czy Spółdzielnia nie utraciła interesu prawnego z uwagi na zasiedzenie przez G. i S. S.spornej części nieruchomości wspólnej.
3. art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 104 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 365 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2014 r., [...] nie przesądza o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak również nie określa daty powstania spornej zabudowy oraz pominięcie ustaleń zawartych w wyroku Sądu Rejonowego dla [...], z dnia [...] lipca 2021 r., [...], bowiem :
- oba wyroki jednoznacznie wskazują, iż sporna zabudowa istniała od lat 80-tych XX wieku;
- skarżący nie mógł być wówczas inwestorem, a jeśliby nawet był - stosuje się do niego nie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., ale Prawa budowlanego z 1974 r. (budowa na gruntach Skarbu Państwa);
- najprawdopodobniej doszło już do zasiedzenia przedmiotowego korytarza jako części nieruchomości (jako przynależności do lokalu) bądź służebności wyłącznego korzystania z przynależności (korytarza) z mocy art. 172 §1 k.c.
4. art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art, 104 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przyjęcie iż protokół kontroli dotyczył zabudowy z punktów 1 2 3 i 4 decyzji, podczas gdy :
- dotyczył on wyłącznie zabudowy z punktu 1 - bowiem jego dotyczyło pismo Spółdzielni;
- brak w protokole informacji, aby którykolwiek z obecnych był przesłuchiwany.
Następstwem w/w było błędne wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy organ II - instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie, względnie zaś zmienić zaskarżoną decyzję i odmówić nakazania zgodnie z wnioskiem.
Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że organy pominęły, iż decyzja w praktyce doprowadzi do zanegowania ustaleń Sądu Rejonowego dla [...], zawartych w wyroku z [...] października 2014 r, sygn. [...]. Wyrokiem tym oddalono analogiczne do zgłoszonego w sprawie niniejszej żądanie Spółdzielni, stąd likwidacja spornej zabudowy będzie miała skutki analogiczne dla wznowienia postępowania w tamtej sprawie. Mając na względzie iż zgodnie z art. 365 k.p.c. wyroki sądów wiążą nie tylko strony, ale i inne organy, należy zwrócić uwagę, iż organy koncentrują się jedynie wokół prawa zabudowy, pomijając iż Sąd w sprawie sygn. [...] uznał za wymagającą ochrony (tj. zgodną z prawem) zabudowę objętą punktami 2, 3 i 4 zaskarżonych decyzji, gdyż okoliczność ta była przedmiotem sporu stron. Postępowanie administracyjne w tego rodzaju sprawie co prawda byłoby dopuszczalne, jednakże zwrócić należy uwagę, iż organy nie mogą pomijać ustaleń Sądu, jeśli bowiem powództwo Spółdzielni o nakazanie oddalono, to oznacza iż skarżący mają prawo do korzystania ze spornego korytarza na podstawie zezwolenia, którego nie cofnięto na zasadzie wyłączności. Organy ograniczyły się do zbadania kwestii posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie badają jednak czy istnieje możliwość orzekania przeciwko ustaleniom Sądów w sprawach sygn. [...], jak i sygn. [...]. Sądy w obu w sprawach uznały iż zabudowa objęta pkt 2, 3 i 4 (tj. wydzielenie korytarza) zaskarżonej decyzji, została wykonana na podstawie zgody Spółdzielni. Wprost ustala to Sąd Rejonowy dla [...] w sprawie sygn. [...], gdzie wskazuje się w ustaleniach (s. 2 uzasadnienia) "Na podstawie zezwolenia Spółdzielni korytarz ten został w latach 80-tych wydzielony trwałą przegrodą tj. drzwiami zamykanymi na klucz, który posiadają jedynie właściciele obu lokali." Prowadzenie dowodu przeciwko w/w nie jest możliwe, bowiem z mocy art. 365 k.p.c. orzeczenia te - jako prawomocne (bowiem apelację Spółdzielni Sąd Okręgowy oddalił wyrokiem w sprawie o sygn. [...]) -podlegają ochronie co do ustaleń istotnych pomiędzy stronami. Zabudowa w postaci przegrody i drzwi powstała bowiem w latach 80-tych XX wieku, kiedy to obowiązywało liberalne Prawo budowlane z 1974 r., które wprost dopuszczało budowę przez osoby nieposiadające własności na gruntach Skarbu Państwa. Tymczasem z odpisu z KW dla nieruchomości wspólnej jednoznacznie wynika, iż grunt, na którym znajdował się budynek był do czasu likwidacji użytkowania wieczystego gruntem Skarbu Państwa, zaś Spółdzielnia jego użytkownikiem wieczystym. Analogicznie też Spółdzielnia nie może się powoływać na brak swojej zgody na zabudowę, bowiem w tym zakresie właściwa jest Rada Nadzorcza, a nie Zarząd Spółdzielni. Jeśli więc Rada Nadzorcza zgodę wyraziła, to Zarząd Spółdzielni może jej odwołać bez uprzedniej zgody Rady.
Pełnomocnik skarżących podkreślił, że zaskarżona decyzja nie wyjaśnia kiedy wykonano sporną zabudowę, jak i pomija kwestię tego, jak możliwe jest, iż analogiczna zabudowa istnieje w całym bloku przy ul. [...], przy okazji negując ustalenia Sądów (w sprawie [...], [...]), jak i zeznania byłego członka władz Spółdzielni (S. S.), który wprost wspominał o zgodach na zabudowę wydawanych przez Radę Nadzorczą Spółdzielni, co jest istotne o tyle, gdyż własność spółdzielcza podlegała wówczas (to jest przed 1990 r.) specjalnej ochronie. Bazowanie w tym zakresie na protokole kontroli jest niezrozumiałe, bowiem kontrola była prowadzona jedynie co do płyty g-k i jej dotyczy wniosek Spółdzielni, protokole kontroli znajdują się uwagi stron co do płyty g-k, a nie całości zabudowy.
Pełnomocnik skarżących stwierdził, że wymaga zbadania czy w świetle wskazanych orzeczeń Spółdzielnia posiada w ogóle legitymację do inicjowania postępowania, skoro bowiem sama udzieliła zgody na zabudowę i wykonano ją w latach 80-tych, to doszło - w wyniku nieprzerwanego posiadania przez lat trzydzieści - do zasiedzenia bądź nieruchomości, bądź służebności o treści odpowiadającej przynależności do samodzielnego lokalu (komórce lokatorskiej).
Wadliwe ustalenie daty wykonania rzeczonej inwestycji (tj. zmiany funkcji korytarza wspólnego na przedsionek indywidualny) wpływa na wadliwość całego postępowania, nie tylko co do przedmiotu objętego pkt 2, 3 i 4, ale i punktu 1. Wynika to z okoliczności, iż skoro zabudowa w formie stałej (tj. zamkniętego przedsionka) istniała w latach 80-tych, to zabudowa płyty g-k nie zmieniła sposobu wykorzystania przedmiotowego korytarza. Tym samym zaś zabudowa nie była inwestycją zmieniającą przeznaczenie. Jest to o tyle istotne, iż istnienie zabudowy w latach 80-tych XX wieku potwierdzają nie tylko sądy powszechne, ale i doświadczenie życiowe. Zamontowane w przedsionku kraty i drzwi typowe są dla tego okresu, a praktyka okresu PRL-u wskazuje, iż jedynie za zgodą odpowiednich władz Spółdzielni byłaby możliwa zabudowa tego rodzaju. Skarżący zwraca tu uwagę, iż Sąd w sprawie sygn. [...] ustalił, że zabudowa wykonana została w latach 80-tych XX wieku, stąd zeznania S. S. w sprawie sygn. [...] jedynie to potwierdziły. Istotne jest iż również aktualny pracownik Spółdzielni, G. K. potwierdziła przed sądem powszechnym, iż Spółdzielnia wydawała zgody na przebudowy przedsionków, co oznacza iż udzielała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Błędne ustalenie w/w okoliczności, istotnej pozornie jedynie dla punktów 2, 3 i 4 zaskarżonej decyzji, wpływa jednakże na ustalenia co do punktu 1. Nie można bowiem nie zwrócić uwagi, iż ustalenia organów czynione są na bazie protokołu kontroli i założeniu, iż S. i G. S. nie posiadają prawa do korzystania z nieruchomości na cele budowlane. Jeśli jednak zabudowa powstała w latach 80-tych, to przecież istniejącą wówczas zgoda Spółdzielni (na której istnienie wskazują sądy powszechne jak i S. S.), powoduje iż istnieje zgoda na zabudowę korytarza ważna nawet w chwili obecnej, a tym samym odpada przesłanka do uznawania niemożności legalizacji zabudowy z punktu 1 z uwagi na brak zgody na wykorzystanie dla celów budowlanych. Tym samym nie jest zrozumiałe, dlaczego skarżący uznawani są za inwestora w okresu obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r. (tj. zakładając wybudowanie jej w roku 1995 lub późniejszym okresie).
W ocenie pełnomocnika skarżących, organy obu instancji nie zbadały (w zakresie pkt 1 decyzji), czy istniejąca w latach 80-tych XX wieku zgoda Spółdzielni na zabudowę nie jest wystarczającym (na gruncie aktualnego Prawa budowlanego) tytułem prawnym do nieruchomości dla celów budowlanych. Zgoda na zabudowę i korzystanie na wyłączność tworzy bowiem w aktualnym stanie prawnym (to jest na gruncie ustawy o własności lokali, która weszła w życie w 1994 r.) tytuł prawny analogiczny do przynależności (jak piwnica, komórka lokatorska, garaż) i tym samym umożliwia czynienie drobnych zmian aranżacyjnych.
W odpowiedzi na skargę M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2022 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w W. wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie pełnomocnik Spółdzielni wskazał, że wydana w sprawie decyzja nie narusza ustaleń wyroków Sądu Rejonowego dla [...] wydanych w sprawach sygn. [...] oraz sygn. [...], z uwagi na fakt, iż pierwsze postępowanie dotyczyło nakazania usunięcia z korytarza szafy i pozostałych mebli skarżących, a drugie - naruszenia dóbr osobistych skarżącej. Uzasadnienia wyroków nie są natomiast wiążące dla organów administracji ani dla innych sądów.
W odniesieniu do podniesionego argumentu dotyczącego zasiedzenia części korytarza wskazano, iż trwała zabudowa z płyty karton-gips została przez skarżących zainstalowana dopiero w sierpniu 2018 roku. Już z tej przyczyny zarzut zasiedzenia części nieruchomości należy uznać za nietrafny. Trudno bowiem mówić o zasiedzeniu przez skarżących części korytarza wydzielonego do wspólnego korzystania z właścicielami lokalu nr [...]. Współwłaściciel nieruchomości powołujący się na nabycie przez zasiedzenie udziałów pozostałych współwłaścicieli powinien udowodnić posiadanie nieruchomości wyłącznie dla siebie, tj. z wolą odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania. Władanie rzeczą wspólną przez współwłaściciela musi zatem wykraczać poza granice przysługującego mu uprawnienia do posiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej oraz obejmować całość nieruchomości. Przesłanki te nie zostały spełnione.
Spółdzielnia Mieszkaniowo - Budowlana "[...]" na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych sprawuje zarząd nieruchomością wspólną, w skład której wchodzi również część budynku położonego w W. przy ulicy [...], tj. korytarz usytuowany na VIII kondygnacji budynku. To na Spółdzielni, jako zarządcy budynku, ciąży obowiązek użytkowania obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego (art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego).
Nie podlega wątpliwości, że skarżący dokonali samowolnej zmiany sposobu użytkowania części wspólnej ww. korytarza. Co więcej, wykonane w tym celu prace, zgodnie z art. 71 ust. 2 Pr. bud., powinny być poprzedzone dokonaniem zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, co nie miało miejsca. Jak wskazuje się w orzecznictwie, odgrodzenie części klatki schodowej ścianką działową i włączenie odgrodzonej części do mieszkania, stanowi zmianę sposobu użytkowania. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki m.in. bezpieczeństwa pożarowego bądź wielkość lub układ obciążeń (tak np. w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2012 r., II SA/Bd 88/12, LEX nr 1253519).
Wyżej opisane zdarzenie nie tylko wypełniło przesłanki samowoli budowlanej oraz zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego, ale również przyczyniło się do stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa mieszkańców Spółdzielni, w tym w szczególności lokatorów zajmujących lokal nr [...]. Niewątpliwie przechowywane przez skarżących meble oraz ich zawartości stanowią przykład przedmiotów łatwopalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. z dnia 13 sierpnia 2018 r., w którym wskazano, iż "właściciel lokalu nr [...] samodzielnie zamontował przegrodę na korytarzu stanowiącym drogę pożarową". Zawiadomieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnego zamontowania przegrody przy lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
Postępowanie naprawcze w tej sprawie było prowadzone na podstawie art. 50 - 51 Prawa budowlanego według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 19 września 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.). Zgodnie z art. 50 ust. 1 tej ustawy w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W myśl art. 51 ust. 7 ustawy, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] nałożył na G. i S. S. obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego zabudowy korytarza przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W., poprzez wykonanie następujących robót budowlanych: 1) zdemontowanie płyty gipsowo-kartonowej w istniejącym otworze drzwiowym, stanowiącym korytarz ogólnodostępny (wejścia do lokali nr [...] i [...]), 2) rozbiórkę istniejącej zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi, 3) wykonanie zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi zgodnie z stanem pierwotnym (zatwierdzonym projektem budowlanym) w pomieszczeniu korytarza, 4) przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania zabudowanego korytarza (korytarz ogólnodostępny).
Utrzymując w mocy tę decyzję (oprócz tej jej części, która dotyczy terminu wykonania robót), M.Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył ustalenia dokonane w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach 9 października 2018 r., 9 listopada 2018 r., 8 października 2019 r. i 19 czerwca 2020 r., z których wynika jakie roboty wykonano na korytarzu przy wejściu do lokalu nr [...]. Z ustaleń tych wynika, że przed wejściem do lokalu wykonano zabudowę powodującą zmianę funkcji z ogólnodostępnej na przyłączoną do lokalu (lokal nadal posiada własne drzwi wejściowe) poprzez wykonanie zabudowy z płyt kartonowo-gipsowych w istniejącym przejściu na drodze ewakuacyjnej dla sąsiedniego lokalu nr [...] oraz przesunięcie zabudowy metalowej przegrody z drzwiami jednoskrzydłowymi. W dniu 8 października 2019 r. podczas oględzin ustalono, że w odniesieniu do projektu budowlanego budynku, zatwierdzonego decyzją Nr [...] z dnia [...].04.1985 r. i rzutu kondygnacji IX stwierdzono, że usunięto jedną i wysunięto drugą przegrodę z drzwiami, metalową, wstawiono drzwi dwuskrzydłowe posiadające zamek na klucz samozamykacz, bezklamkowe. W dniu 19 czerwca 2020 r. ponownie przeprowadzono oględziny i stwierdzono, iż w stosunku do poprzednich oględzin inwestor dokonał montażu dodatkowych płyt gips-karton od wewnątrz zabudowy na ścianie od strony klatki schodowej oraz zamontował w drzwiach ogniochronne szyby ze szkła wielowarstwowego. Wobec tych ustaleń i treści decyzji organu I instancji stwierdzić należy, iż zaskarżoną decyzją objęto dwa rodzaje robót budowlanych, dokonanych w różnych okresach czasu. Decyzja dotyczy robót polegających na rozbiórce istniejącej zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi, wykonaniu zabudowy drzwi dwuskrzydłowych ze ściankami bocznymi niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym z 1985 r. w pomieszczeniu korytarza i zmiany sposobu użytkowania zabudowanego korytarza poprzez jego wydzielenie do prywatnego korzystania (pkt 2-4 decyzji) oraz zamontowania płyty gipsowo-kartonowej w istniejącym otworze drzwiowym, stanowiącym korytarz ogólnodostępny przy wejściach do lokali nr [...] i [...] (pkt 1 decyzji). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie rozróżnił jednak tych robót ze względu na czas ich wykonania i stan prawny obowiązujący w tej dacie. Organy obu instancji nie dokonały ustaleń co do daty wykonania robót wskazanych w pkt 2-3 decyzji oraz podmiotu, który był inwestorem tych robót oraz czy ewentualnie Spółdzielnia Mieszkaniowa wyraziła zgodę na te roboty budowlane, jeżeli były one wykonane przez inny podmiot. Z twierdzeń skarżących wynika, że roboty te zostały wykonane w latach 80-tych i inwestorem tych robót była Spółdzielnia, a podobne zabudowy korytarzy znajdują się na wielu piętrach tego budynku. Organy nadzoru budowlanego nie dokonały ustaleń w tym przedmiocie i nie wzięły pod uwagę w tym zakresie przedstawianych przez skarżących dowodów w postaci wyroków sądów cywilnych oraz wskazanego w odwołaniu protokołu zeznań świadka S. S. złożonych w sprawie cywilnej toczącej się przed Sądem Rejonowym dla [...], sygn. [...]. Zaskarżone decyzje zostały więc wydane w tym zakresie z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a.
Ustalenie daty wykonania robót determinuje ustalenie stanu prawnego, w jakim zostały wykonane w celu oceny ich legalności. Jeżeli roboty wymienione w pkt 2-3 decyzji organu I instancji były wykonane w latach 80-tych, to był to okres obowiązywania ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., a zatem przepisy tej ustawy powinny być brane pod uwagę przy ocenie ich zgodności z prawem, a w szczególności czy na takie roboty wymagane było pozwolenie na budowę. Wskazane ustalenia, dotyczące daty i inwestora robót polegających na zabudowie korytarza, są konieczne dla stwierdzenia czy zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania naprawczego co do tych robót w odniesieniu do skarżących, przewidziane w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie daje podstawę do prowadzenia postępowania w celu legalizacji robót niezgodnych z prawem, a więc ustalenia czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i czy istnieje możliwość doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem.
W ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 365 k.p.c. w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie ustaleń Sądu Rejonowego dla [...] zawartych w wyrokach z dnia [...] października 2014 r., [...] i [...] lipca 2021 r., [...], w których Sąd ten potwierdził, że skarżącym przysługuje prawo do korzystania z wydzielonej części korytarza (przedsionka) na zasadzie wyłączności. Organ odwoławczy potwierdził, że takie prawo skarżącym przysługuje, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...]października 2014 r., [...], lecz stwierdził, że prawo to nie stanowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika, że we wskazanym wyroku w sprawie z powództwa Spółdzielni o nakazanie S. S. usunięcia mebli znajdujących się przy lokalu nr [...], Sąd Rejonowy nie przesądził o legalności robót budowlanych polegających na wydzieleniu części korytarza do wyłącznego korzystania przez właścicieli lokalu nr [...], lecz stwierdził jedynie, że prawo do wyłącznego korzystania z tej części korytarza przez właścicieli lokalu nr [...] powstało na skutek akceptacji takiego stanu rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli i przez Spółdzielnię (uzasadnienie wyroku sygn. [...]). Zauważyć należy, iż to organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadać zgodność z prawem wykonanych robót budowlanych w budynku w dacie ich wykonania, niezależnie od praw cywilnych przysługujących obecnie właścicielowi (współwłaścicielowi) do tego budynku lub jego części.
W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących prawa do dysponowania przez skarżących nieruchomością na cele budowlane, wskazać należy, iż nie są one zasadne w zakresie, w jakim podniesiono, że organ naruszył art. 365 k.p.c. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 104 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2014 r., [...] nie przesądza o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz pominięcie ustaleń zawartych w wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 2021 r., [...]. Organ, przytaczając treść uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2014 r., wskazał, że Sąd przesądził jedynie, że skarżący posiadają prawo do wyłącznego korzystania z zabudowanego korytarza (tzw. podział quoad usum). Zasadne jest stanowisko organu, poparte poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, że prawo do wyłącznego korzystania z części wspólnej nieruchomości nie stanowi tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...], Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w wyniku podziału quoad usum współwłaściciel staje się posiadaczem prawa odrębnego korzystania z wydzielonej mu części. Może on bez zgody pozostałych współwłaścicieli wykonywać na wydzielonej mu do wyłącznego użytkowania części nieruchomości roboty budowlane, ale jedynie mieszczące się w zakresie czynności nie przekraczających zwykłego zarządu nieruchomością. Dokonanie podziału quoad usum nie stanowi zniesienia współwłasności i nie zmienia stosunków własnościowych, a wywołuje jedynie skutki prawne w sferze obligacyjnej (T. Filipak, Komentarz do art. 206 k.c. - LEX-el.). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że budowa, rozbudowa, czy przebudowa obiektu objętego współwłasnością w częściach ułamkowych, wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną. W takim przypadku potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (...)". Zatem wykonanie przez właściciela lokalu robót budowlanych polegających na budowie, przebudowie czy rozbudowie części wspólnej budynku, do której przysługuje mu prawo wyłącznego korzystania (np. balkon, loggia, ogród zimowy) jest czynnością wykraczającą poza zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli reprezentowanych przez spółdzielnię mieszkaniową albo wspólnotę mieszkaniową.
Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące nieuwzględniani przez organ nabycia przez skarżących części spornego korytarza przez zasiedzenie jako części nieruchomości (jako przynależności do lokalu) bądź służebności wyłącznego korzystania z przynależności (korytarza) z mocy art. 172 § 1 k.c. Nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego stwierdzenie czy do takiego nabycia doszło. Skarżący nie przedstawili prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego takie nabycie, a organ samodzielnie nie mógł ustalać stanu prawnego w tym zakresie.
Częściowo zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przedwczesne przyjęcie, iż inwestorem wszystkich robót objętych postępowaniem był S. S. Organ wskazał, że w protokole z oględzin z dnia 9 listopada 2018 r. zapisano wprost cyt.: "Pan S. jest inwestorem wykonanej zabudowy", z protokołu wynika również, że zapis dotyczący osoby inwestora nie był kwestionowany. Protokół ten został podpisany bez uwag w tym zakresie przez S. S.. Natomiast w protokole kontroli z dnia 8 października 2019 r. wskazano, że inwestorem wszystkich robót objętych postępowaniem był S. S., lecz w uwagach do tego protokołu S. S. oświadczył jednak, że podpisuje się tylko pod tą częścią protokołu, która dotyczy wykonania przez niego robót budowlanych polegających na zamontowaniu przegrody (płyty kartonowo-gipsowej) między lokalami [...] i [...]. Organ powinien więc ponownie bezspornie ustalić czy S. S. był inwestorem wszystkich robót objętych postępowaniem, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. – również decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, organ I instancji powinien przede wszystkim dokonać ustaleń dotyczących daty wykonania robót budowlanych związanych z zabudową korytarza przy lokalu nr [...] oraz inwestora tych robót (w szczególności robót wskazanych w pkt 2-3 decyzji), biorąc pod uwagę wszystkie dowody zebrane w sprawie i dowody przedstawione oraz powołane przez strony postępowania oraz ewentualnie nowe dowody (np. z zeznań świadków), niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Należy dokonać odrębnych ustaleń dla robót wskazanych w pkt 1 oraz w pkt 2-3 decyzji z dnia [...] września 2021 r. Następnie organ powinien ocenić zgodność z prawem tych robót w dacie ich wykonania w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Dopiero ustalenie, że poszczególne roboty związane z zabudową korytarza spełniają przesłanki z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego i były wykonane przez skarżących, daje podstawę do podjęcia próby ich legalizacji, ewentualnie do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.