I OSK 1326/07

I SA/Łd 405/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr KO.4115.4.2025 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r., po rozpatrzeniu zażalenia Z. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Kutno z dnia 3 marca 2025 r. oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Postanowienie to zostało sporządzone w formie papierowej i doręczone publiczną usługą hybrydową (PUH), o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.), zwanej u.d.e. Zostało ono doręczone stronie w dniu 12 maja 2025 r. (potwierdzenia odbioru postanowienia).
W skardze na to postanowienie skarżący podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko o niedostarczeniu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2025 r., poz. 132), zwanej u.p.e.a.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, uznając, że skarżący wniósł skargę na postanowienie organu odwoławczego w dniu 12 czerwca 2025 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego), a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w tym terminie, w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi.
Zdaniem Sądu, w tej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało stronie prawidłowo doręczone, co oznacza iż nie weszło ono do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili jego wydania do chwili jego doręczenia akt ten nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Choć już istnieje w przepisanym kształcie, to jednak nie jest jeszcze wysłane - uzewnętrznione poza organ administracyjny. Przed doręczeniem postanowienie istnieje, natomiast wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jego doręczenia. Z tą chwilą wobec strony powstają skutki w postaci nabycia praw lub wykonania obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2008 r., I OSK 1326/07, Lex nr 489638).
Wobec tego Sąd stwierdza, że z uwagi na przedmiot sprawy poddanej sądowej kontroli w tym postępowaniu, stosownie do art. 18 u.p.e.a., odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a.
Zagadnienie doręczeń normuje art. 39 k.p.a. Zgodnie z § 1 i 2 tego artykułu, organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje w siedzibie organu.
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem:
1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo
2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Stosownie do § 3, w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma:
1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), albo
2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Zważywszy na te regulacje prawną Sąd stwierdza, w oparciu o akta sprawy, że postanowienie SKO w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r. zostało przez ten organ sporządzone w formie papierowej i przesłane stronie z wykorzystaniem powszechnej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 u.d.e. Zgodnie z tym przepisem publiczna usługa hybrydowa to usługa pocztowa, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, świadczona przez operatora wyznaczonego, jeżeli nadawcą przesyłki listowej jest podmiot publiczny, to jest usługa polegająca na przesyłaniu przesyłek pocztowych przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, jeżeli na etapie przyjmowania, przemieszczania lub doręczania przekazu informacyjnego przyjmują one fizyczną formę przesyłki listowej.
Stosownie do art. 46 u.d.e. operator wyznaczony, świadcząc publiczną usługę hybrydową, przekształca dokument elektroniczny nadany przez podmiot publiczny z adresu do doręczeń elektronicznych w przesyłkę listową w celu doręczenia korespondencji do adresata. Przekształcenie odbywa się w sposób zautomatyzowany, zapewniający ochronę tajemnicy pocztowej na każdym etapie realizacji usługi, przy czym operator wyznaczony zapewnia potwierdzenie daty i czasu wykonania czynności przekształcenia dokumentu elektronicznego. Obowiązkiem operatora wyznaczonego jest dołączenie do zawartości przesyłki listowej wydruku dokumentu zawierającego wynik weryfikacji podpisu lub pieczęci elektronicznej albo potwierdzenie, że integralność oraz pochodzenie dokumentu elektronicznego od podmiotu publicznego zostały zapewnione z wykorzystaniem środka identyfikacji elektronicznej.
W myśl art. 2 pkt 2 u.d.e., dokument elektroniczny to dokument elektroniczny, o którym mowa w art. 3 pkt 35 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającego dyrektywę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, str. 73), zwanego rozporządzeniem 910/2014, czyli każda treść przechowywana w postaci elektronicznej, w szczególności tekst lub nagranie dźwiękowe, wizualne lub audiowizualne.
Jakkolwiek w myśl tej regulacji pojęcie dokumentu elektronicznego ma bardzo szerokie znaczenie, to dokonując jej wykładni w kontekście rozpoznawanej sprawy nie sposób abstrahować od treści art. 14 ust. 1a k.p.a., zgodnie z którym sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
Sąd zważa również, że zgodnie z art. 124 ust. 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia), postanowienie powinno zawierać m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.
Zgodnie z rozporządzeniem 910/2014 przez podpis elektroniczny należy rozumieć dane w postaci elektronicznej, które są dołączone lub logicznie powiązane z innymi danymi w postaci elektronicznej, i które użyte są przez podpisującego jako podpis. Dzięki podpisowi elektronicznemu możliwe jest ustalenie tożsamości osoby składającej podpis.
Rozporządzenie dodatkowo wyróżnia podpis zaawansowany oraz podpis kwalifikowany. Zaawansowany podpis elektroniczny oznacza podpis elektroniczny, który spełnia następujące wymogi:
1) jest unikalnie przyporządkowany podpisującemu;
2) umożliwia ustalenie tożsamości podpisującego;
3) jest składany przy użyciu danych służących do składania podpisu elektronicznego, których podpisujący może, z dużą dozą pewności, użyć pod wyłączną swoją kontrolą;
4) jest powiązany z danymi podpisanymi w taki sposób, że każda późniejsza zmiana danych jest rozpoznawalna.
Kwalifikowany podpis elektroniczny oznacza natomiast zaawansowany podpis elektroniczny, który jest składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego i który opiera się na kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego.
Podpis elektroniczny "zwykły" to dane, które mają cechy podpisu elektronicznego (muszą być zatem dołączone lub logicznie powiązane z innymi danymi w postaci elektronicznej), i które podpisujący używa jako swój podpis. Definicja podpisu elektronicznego "zwykłego" jest bardzo szeroka, obejmuje wszystkie dane w postaci elektronicznej, które pozwalają ustalić tożsamość podpisującego. Kwalifikowany podpis elektroniczny jest najbardziej rozwiniętą formą podpisu elektronicznego.
Pojęcie podpisu zaufanego zdefiniowane zostało w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm.), zwanej ustawą o informatyzacji. Zgodnie z art. 3 pkt 14a tej ustawy, "podpis zaufany" to podpis elektroniczny, którego autentyczność i integralność są zapewniane przy użyciu pieczęci elektronicznej ministra właściwego do spraw informatyzacji, zawierający:
1) dane identyfikujące osobę, ustalone na podstawie środka identyfikacji elektronicznej wydanego w systemie, o którym mowa w art. 20aa pkt 1, obejmujące:
a) imię (imiona),
b) nazwisko,
c) numer PESEL;
2) identyfikator środka identyfikacji elektronicznej, przy użyciu którego został złożony;
3) czas jego złożenia.
Podpis osobisty (zdefiniowany w art. 2 ust.1 pkt 9 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, Dz. U. z 2021 r. poz. 816, zwanej ustawą o dowodach) to zaawansowany podpis elektroniczny w rozumieniu art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 910/2014, weryfikowany za pomocą certyfikatu podpisu osobistego. Certyfikat podpisu osobistego to "poświadczenie elektroniczne, które przyporządkowuje dane służące do walidacji podpisu osobistego do posiadacza dowodu osobistego, potwierdzające dane tego posiadacza" (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dowodach).
Opatrzenie danych podpisem osobistym wywołuje w stosunku do podmiotu publicznego skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu.
Definicję pieczęci elektronicznej zawiera art. 3 pkt 25 rozporządzenia nr 910/2014. Zgodnie z tą definicją pieczęć elektroniczna oznacza dane w postaci elektronicznej dodane do innych danych w postaci elektronicznej lub logicznie z nimi powiązane, aby zapewnić autentyczność pochodzenia oraz integralność powiązanych danych. Rozporządzenie wyróżnia dodatkowo dwa rodzaje pieczęci elektronicznej:
1) zaawansowaną pieczęć elektroniczną, która oznacza pieczęć elektroniczną, która spełnia wymogi określone w art. 36, tj.:
a) jest unikalnie przyporządkowana podmiotowi składającemu pieczęć,
b) umożliwia ustalenie tożsamości podmiotu składającego pieczęć,
c) jest składana przy użyciu danych służących do składania pieczęci elektronicznej, których podmiot składający pieczęć może, z dużą dozą pewności pod swoją kontrolą, użyć do złożenia pieczęci elektronicznej, oraz
d) jest powiązana z danymi, do których się odnosi, w taki sposób, że każda późniejsza zmiana danych jest rozpoznawalna;
2) kwalifikowaną pieczęć elektroniczną, która oznacza zaawansowaną pieczęć elektroniczną, która została złożona za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania pieczęci elektronicznej i która opiera się na kwalifikowanym certyfikacie pieczęci elektronicznej.
Artykuł 35 rozporządzenia nr 910/2014 dodatkowo stanowi, iż pieczęci elektronicznej nie można odmówić skutku prawnego ani dopuszczalności jako dowodu w postępowaniu sądowym wyłącznie z tego powodu, że pieczęć ta ma postać elektroniczną lub że nie spełnia wymogów dla kwalifikowanych pieczęci elektronicznych (ust. 1). Kwalifikowana pieczęć elektroniczna korzysta z domniemania integralności danych i autentyczności pochodzenia tych danych, z którymi kwalifikowana pieczęć elektroniczna jest powiązana (ust. 2). Kwalifikowana pieczęć elektroniczna oparta na kwalifikowanym certyfikacie wydanym w jednym państwie członkowskim jest uznawana za kwalifikowaną pieczęć elektroniczną we wszystkich pozostałych państwach członkowskich (ust. 3).
Analiza przywołanych przepisów czytanych łącznie prowadzi do wniosku, że doręczeniu za pośrednictwem powszechnej usługi hybrydowej może podlegać jedynie dokument elektroniczny, opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy poddanej sądowej kontroli w tym postępowaniu znajduje się jedynie utrwalone w postaci papierowej postanowienie SKO w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r., opatrzone podpisami własnoręcznymi trzech członków składu orzekającego.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie w takiej postaci nie mogło zostać doręczone za pośrednictwem publicznej usługi hybrydowej. Stronie nie doręczono bowiem postanowienia spełniającego wymogi art. 124 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1a k.p.a., tj. podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
Konsekwencją braku prawidłowego doręczenia postanowienia skarżącemu jest uznanie, że nie weszło ono do obrotu prawnego. Przesądza o tym zdanie pierwsze art. 110 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zgodnie zaś z art. 126 k.p.a., art. 110 § 1 tej ustawy znajduje zastosowanie do postanowień.
Z kolei wobec wynikającego z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. wymogu wnoszenia skargi od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a, wniesienie skargi do sądu przed doręczeniem tego postanowienia, przez co należy rozumieć doręczenie w trybie i sposób określone prawem, jest bezskuteczne i powoduje jej odrzucenie, albowiem dniem, od którego rozpoczyna się bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, jest następny dzień po dniu, w którym skarżącemu doręczono zaskarżone postanowienie.
Uwzględniając powyższe nie było możliwe wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r., gdyż termin do jego zaskarżenia nie rozpoczął swojego biegu. Wniesienie przez stronę skargi przed prawidłowym doręczeniem postanowienia Kolegium, czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Wobec stwierdzonej nieskuteczności doręczenia postanowienia SKO w Skierniewicach z dnia 24 kwietnia 2025 r. Sąd uznał, że dopiero od daty prawidłowego (czyniącego zadość wymogom art. 39 § 1 - 3 k.p.a., z uwzględnieniem art. 14 § 1a k.p.a.) doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia zacznie biec termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Oznacza to, iż organ najpierw powinien w sposób prawidłowy doręczyć skarżącemu postanowienia, a następnie od ponownie (skutecznie) doręczonego postanowienia skarżącemu będzie przysługiwało prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.
dch