VII SA/WA 839/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję GINB, stwierdzając rażące naruszenie prawa przy wydaniu pozwolenia na budowę fermy drobiu bez oceny oddziaływania na środowisko.
Sąd uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę fermy drobiu. WSA uznał, że Starosta wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie przeprowadzono wymaganej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, mimo że inwestycja (chów zwierząt powyżej 40 DJP w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych) kwalifikowała się do takiej oceny. Sąd podkreślił, że brak oceny środowiskowej oraz niezgodność z MPZP i Prawem wodnym stanowią rażące naruszenie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który wcześniej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z października 2018 r. Decyzja Starosty zatwierdziła projekt budowlany i udzieliła pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynków inwentarsko-składowych na kurniki, budowę zbiornika na gaz propan oraz zbiornika na ścieki. Sąd uznał, że decyzja Starosty została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie przeprowadzono wymaganej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inwestycja, polegająca na chowie zwierząt (łącznie 50,5 DJP) w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, kwalifikowała się jako mogąca potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów. Sąd podkreślił, że brak takiej oceny stanowi rażące naruszenie przepisów Prawa budowlanego oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Ponadto, sąd wskazał na niezgodność projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) w zakresie strefy ochrony ujęcia wody oraz naruszenie Prawa wodnego. Sąd uznał, że GINB błędnie uchylił decyzję Wojewody, który wcześniej stwierdził nieważność decyzji Starosty, akceptując tym samym rażące naruszenie prawa i ignorując interes społeczności lokalnej oraz środowiska.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie pozwolenia na budowę przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymaga uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Uzasadnienie
Inwestycja polegająca na chowie zwierząt (powyżej 40 DJP) w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co obliguje organ do przeprowadzenia oceny oddziaływania i wydania decyzji środowiskowej przed wydaniem pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (38)
Główne
p.b. art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wydanie pozwolenia na budowę wymaga uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeśli przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
ustawa ocenowa art. 71 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 103 lit. a
Chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP, prowadzona w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności w przypadku wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 71 § ust. 1 pkt 2
Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie, bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 59 § ust. 1 pkt 2
Przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 71 § ust. 2
Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 2 § ust. 1 pkt 51
Chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 2 § ust. 2
Rozbudowa, przebudowa lub montaż przedsięwzięć wymienionych w ust. 1, osiągająca progi określone w ust. 1, jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1
Rozbudowa, przebudowa lub montaż przedsięwzięć wymienionych w ust. 1, powodująca osiągnięcie progów określonych w ust. 1, jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 2 pkt 1
Rozbudowa, przebudowa lub montaż przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1, niespełniających kryteriów z § 2 ust. 2, jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgodność projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 130 § ust. 1 pkt 7
Zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 135 § ust. 1 pkt 2
Kompetencja wojewody do ustanowienia terenów ochrony bezpośredniej i pośredniej ujęcia wody.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione.
p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obiekty budowlane powinny być projektowane i budowane w sposób zapewniający poszanowanie, między innymi, uzasadnionych interesów osób trzecich.
p.b. art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obszar oddziaływania obiektu to teren wokół obiektu budowlanego spowodowany jego wpływem na otoczenie.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i okoliczności faktycznych, stanowisko stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych decyzji.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 62 § ust. 1
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby zminimalizować skutki negatywnego wpływu.
p.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
p.b. art. 33 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor powinien dołączyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie art. 6 § ust. 3
Określa odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce od pomieszczeń dla ludzi, magazynów, itp.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie art. 12
Wymaga izolacji pasem zieleni budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia.
p.b. art. 3 § pkt 13
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja ochrony środowiska.
p.o.ś. art. 3 § pkt 13
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Definicja ochrony środowiska.
p.o.ś. art. 6
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Zasada prewencji i przezorności w ochronie środowiska.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustalenie stron postępowania.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość dopuszczenia dowodów uzupełniających.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej art. 2 § pkt 8, 9, 10, § 27, § 28, § 29, § 34
Wymagania dotyczące utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezbędność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przed wydaniem pozwolenia na budowę fermy drobiu. Niezgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie przepisów Prawa wodnego dotyczących strefy ochrony ujęcia wody. Rażące naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumenty GINB o braku jednoznaczności w kwestii obowiązku przeprowadzenia oceny środowiskowej. Argumenty uczestnika postępowania o tym, że zmiana sposobu użytkowania nie jest nową inwestycją i nie wymaga oceny środowiskowej. Argumenty uczestnika o braku zakazu lokalizowania ferm w strefie ochrony pośredniej MPZP.
Godne uwagi sformułowania
Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Zasada przezorności nakazuje podejmowanie wszelkich środków ostrożności - łącznie z rezygnacją z inwestycji - w razie niemożności przewidzenia wszystkich jej negatywnych skutków dla środowiska. Wydanie pozwolenia na budowę, z pominięciem uprzedniego przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stoi w oczywistej sprzeczności z przepisami p.b. i ustawy ocenowej.
Skład orzekający
Artur Kuś
sprawozdawca
Grzegorz Rudnicki
przewodniczący
Tomasz Stawecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla inwestycji w rolnictwie, interpretacja przepisów o MPZP i strefach ochrony ujęć wody, kryteria rażącego naruszenia prawa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących oceny środowiskowej i planowania przestrzennego, ale ogólne zasady dotyczące rażącego naruszenia prawa i ochrony środowiska mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony środowiska i praworządności w kontekście inwestycji rolniczych, które mogą wpływać na lokalną społeczność i zasoby naturalne. Pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych.
“Farma drobiu bez zgody środowiska? Sąd administracyjny stawia tamę rażącemu naruszeniu prawa.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 839/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Tomasz Stawecki
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1079/21 - Wyrok NSA z 2024-02-06
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 32 ust. 1 pkt 1, art. 35 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 71
par. 3 ust. 1 pkt 103 lit. a
Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 71 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skarg Prokuratora Okręgowego w P. oraz Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy"), decyzją z [...]października 2019 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. K., reprezentowanego przezv profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z [...]lipca 2019 r., Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę – uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...]z [...]lipca 2019 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...] (znak: [...]).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że Wojewoda [...]decyzją z [...]lipca 2019 r. Nr [...] (znak: [...]) stwierdził po wszczęciu postępowania z urzędu, nieważność decyzji Starosty M. z [...] października 2018 r. Nr [...], (znak: [...]), zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej E. K., A. K. i M. K. (dalej: "inwestorzy") pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego "A" (obory) na budynek inwentarski - kurnik, zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarskiego "B" (obory) na budynek inwentarski - kurnik, budowę zbiornika na gaz propan oraz budowę bezodpływowego zbiornika na ścieki przemysłowe, na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości R., gmina [...].
Odwołanie od decyzji Wojewody [...]z [...]lipca 2019 r., złożył M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
a) § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 uchwały Nr [...]Rady Gminy w [...]z [...]października 2006 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy [...] (dalej: "MPZP"), poprzez wadliwe uznanie, iż z przytoczonego postanowienia wynika zakaz lokalizowania w strefie ochrony pośredniej zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt, podczas gdy z literalnego brzmienia tego postanowienia nie wynika opisany zakaz;
b) art. 130 ust. 1 pkt 7 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268; dalej: "p.w."), w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 2, poprzez wadliwe uznanie, iż "strefa ochronna obejmująca teren ochrony pośredniej" w rozumieniu art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. może zostać ustanowiona przez Radę Gminy w drodze uchwały w sprawie MPZP, podczas gdy (zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 2 p.w.) wyłączną kompetencję w tym zakresie posiada wojewoda, a co za tym idzie, do "strefy ochrony pośredniej" ustanowionej w MPZP nie ma zastosowania zakaz, o którym stanowi art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w.;
c) art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, dalej: "p.b."), poprzez wadliwe uznanie, iż projekt budowlany zatwierdzony decyzją Starosty M. z [...]października 2018 r., nie jest zgodny z MPZP a także z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, mimo iż przy wydaniu ww. decyzji Starosta M. prawidłowo uznał, iż wskazany projekt spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.;
d) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, iż decyzja Starosty M. z [...]października 2018 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
e) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
- brak rzetelnego wyjaśnienia, czy opisane przez organ naruszenia kwalifikują się jako "rażące" (w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.) tj. czy w odniesieniu do nich zostały spełnione łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja;
- poczynienie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tj. ustalenie, iż MPZP przewiduje w odniesieniu do terenów objętych zamierzeniem inwestycyjnym odwołującego zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt, mimo iż MPZP w żadnym miejscu nie ustanawia takiego zakazu.
W uzasadnieniu odwołania przedstawiono stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
Po rozpatrzeniu odwołania, GINB decyzją z [...]października 2019 r., znak: [...]- uchylił w całości decyzję Wojewody [...]z [...]lipca 2019 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...] (znak: [...]).
Organ odwoławczy podniósł, że analiza akt sprawy wykazała, iż sporna inwestycja obejmuje zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego "A" (obory na 208 szt. buhajów - 291,20 DJP) na budynek inwentarski (kurnik I o obsadzie 11006 szt. - 45 DJP), zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarskiego "B" (obory na 17 szt. buhajów - 23,80 DJP) na budynek inwentarski (kurnik II o obsadzie 1375 szt. - 5,5 DJP), budowę zbiornika na gaz propan o pojemności V=6400 I, budowę bezodpływowego zbiornika na ścieki przemysłowe o pojemności V=10 m3 oraz realizację pojemnika na śmieci na płycie żelbetowej, szczelnego pojemnika na sztuki padłe na płycie żelbetowej i betonowych dojść i dojazdów, na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości R., gmina L. (Projekt budowlany - opis techniczny do projektu zagospodarowania działki nr [...]). Ponadto w ramach spornej inwestycji dokonano rozbudowy budynku inwentarskiego "A", poprzez dobudowę do wschodniej elewacji budynku pomieszczenia sterowni (poziom I) i magazynu (poziom II) wraz klatką schodową oraz zmianę pokrycia dachowego na blachę trapezową (Projekt budowlany - Kurnik I Budynek A - opis techniczny, Rzut Przyziemia - Nr Rysunku A-02, Rzut Poddasza - Nr Rysunku A-03), natomiast w budynku inwentarskim "B" przewidziano rozbiórkę drewnianej więźby dachowej i zaprojektowanie nowej o konstrukcji salowo-kratowej z dachem dwuspadowym o kącie nachylenia 20° pokrytym dachówką trapezową (Projekt budowlany - Kurnik II Budynek B - opis techniczny, Rzut Dachu - Nr Rysunku A-03).
Organ wyjaśnił jednocześnie, że w sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, iż mamy do czynienia ze "zmianą sposobu użytkowania" w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 p.b., zgodnie z którym przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie, bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
GINB powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał, że nie należy utożsamiać każdej zmiany przeznaczenia obiektów budowlanych ze zmianą sposobu ich użytkowania. Zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części sprowadza się głównie do potrzeby ustalenia, czy i w jakim stopniu podjęcie i zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności związanej z jego użytkowaniem wpływa na zmianę wymagań stawianych obiektowi, związanych głównie z bezpieczeństwem jego dalszego zmienionego sposobu użytkowania. Ponadto, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymagające pozwolenia właściwego organu należy rozumieć nie tylko przeznaczenie obiektu do innego rodzaju użytkowania, lecz także zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeżeli wywołuje to skutki określone w art. 71 p.b.
Wskazał przy tym, że z akt sprawy wynika, iż budynek inwentarsko-składowy "A" i budynek inwentarski "B", przed wydaniem kontrolowanej decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., Nr [...], użytkowane były jako obory dla bydła o łącznej obsadzie 315 DJP. Po przeprowadzeniu analizowanej inwestycji budynki te mają być użytkowane jako kurniki o łącznej obsadzie 50,5 DJP. W obu przypadkach jest to działalność związana z hodowlą zwierząt. Zatem charakter prowadzonej działalności pozostanie bez zmian. W wyniku przedmiotowej inwestycji zmianie ulegnie natomiast łączna obsada zwierząt hodowlanych, która zostanie pomniejszona z 315 DJP na 50,5 DJP.
W ocenie GINB, z uwagi na fakt, że charakter działalności przewidzianej w budynkach inwentarskich "A" i "B" (chów zwierząt) pozostaje ten sam, a w szczególności ze względu na okoliczność, iż obsada omawianych budynków ulegnie znacznemu pomniejszeniu - projektowana zmiana obsady zwierząt hodowlanych w istniejących budynkach nie wpłynie na warunki m.in. bezpieczeństwa pożarowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska, jak również wielkość lub układ obciążeń, w stopniu uzasadniającym konieczność uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b., powyższy dokument inwestor powinien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę.
GINB zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż inwestorzy (wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę) złożyli oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działka nr ew. [...], położonej w miejscowości R., gmina L.) na cele budowlane. Zatem nie naruszono rażąco wymagań ustanowionych art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b. Analiza akt sprawy wykazała, że sporne przedsięwzięcie zostało przewidziane na działce inwestycyjnej nr ew. [...], położonej w miejscowości R., gmina L.,, objętej w dacie wydania kontrolowanej decyzji zakresem obowiązywania MPZP na terenie gminy L.i znajdującej się na terenie oznaczonym w MPZP symbolem 26P. Paragraf 20 ust. 7 lit. a MPZP stanowi, że na terenie oznaczonym symbolem 26P przewiduje się jako przeznaczenie podstawowe terenu pod obiekty i urządzenia produkcji, składów i magazynów. Z kolei § 20 ust. 7 lit. b MPZP ustala adaptację istniejącego i możliwość realizacji nowego zainwestowania z uwzględnieniem zasad obowiązujących w strefie ochrony ujęcia wody (27 W - teren urządzeń infrastruktury wodociągowej - § 20 ust. 9 MPZP). Zgodnie zaś z § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP dla ujęcia wody została wyznaczona strefa ochrony pośredniej - zewnętrznej w odległości 100 m od każdej ze studni. Na terenie strefy ustala się m. in. "zakaz" lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt. Sporna inwestycja znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od działki nr [...] (usytuowanej na terenie 27 W) na której zlokalizowane jest ujęcie wody.
Zdaniem GINB, sporne przedsięwzięcie nie uchybia w stopniu rażącym wskazanym postanowieniom MPZP. Organ zwrócił przy tym uwagę, że inwestycja stanowi adaptację istniejącego dotychczas zainwestowania działki nr ew. [...]. Natomiast ustalający zasady obowiązujące w strefie ochrony ujęcia wody (27 W) § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP przewiduje "zakaz" lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt w strefie ochrony pośredniej - zewnętrznej w odległości 100 m od każdej ze studni. Zatem zwrot "zakaz lokalizowania", nie obejmuje obiektów już na danym terenie istniejących, a takimi są budynki inwentarskie objęte kontrolowaną decyzją.
Organ dodał, że wszelkie ustawowe ograniczenia prawa własności (w tym również ustalenia MPZP), nie mogą być interpretowane rozszerzająco bardziej ograniczając prawo własności, niż wynika to z literalnego ich brzmienia. Zgodnie z zasadą "złotego środka", odzwierciedlającą istotę konstytucyjnej ochrony prawa własności, postanowienia MPZP nie powinny być interpretowane w sposób nadmiernie ograniczający prawa właściciela. Nie jest natomiast dopuszczalna taka wykładnia postanowień MPZP, która z naruszeniem zasady proporcjonalności prowadziłaby do nieusprawiedliwionego ograniczenia możliwości zabudowy działki stanowiącej własność inwestora. Nie zasługuje na uznanie taka interpretacja postanowień MPZP, która dopuszcza przeznaczenie tylko wyraźnie wskazane w planie, a odrzuca wszystkie inne przedsięwzięcia, których w dodatku wyraźnie nie zabroniono. Obecnie teren na którym zlokalizowana jest sporna inwestycja (jak również działka nr ew. [...]na której zlokalizowane jest ujęcie wody) objęty jest ustaleniami uchwały Rady Gminy w L. z [...]lutego 2019 r., Nr [...], w sprawie MPZP gminy L. Ustalenia wynikające z § 55 MPZP, który wyznacza tereny oznaczone na rysunku planu symbolem IW, obejmujące działkę nr [...]nie wyznaczają strefy ochronnej ujęcia wody. Zatem nawet gdyby przychylić się do stanowiska Wojewody [...]wyrażonego w uzasadnieniu skarżonej decyzji i uznać, że kontrolowana decyzja narusza § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP, to nie sposób uznać tego naruszenia za "rażące" naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a.
GINB podniósł, iż nie stwierdził, aby rozwiązania projektowe zatwierdzone kontrolowaną decyzją o pozwoleniu na budowę, "rażąco" uchybiały przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 – wg. stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81 – wg. stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji). Wskazał w szczególności, że ww. inwestycja nie narusza przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 (odległości budynków od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie obiektów budowlanych), § 36 (odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe w zabudowie jednorodzinnej od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i granicy działki), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 2 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) oraz § 271 i n. (warunki ochrony przeciwpożarowej) ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Zgodnie z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 r., odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce oraz zamkniętych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych, powinny wynosić co najmniej: 10 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 15 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach; 15 m od magazynów środków spożywczych, a także od obiektów budowlanych służących przetwórstwu artykułów rolno-spożywczych; 4 m od granicy działki sąsiedniej; 5 m od budynków magazynowych pasz i ziarna; 5 m od silosów na zboże i pasze; 5 m od silosów na kiszonki. Z projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany - Nr Rysunku PZD), wynika, że projektowany bezodpływowego zbiornik na ścieki przemysłowe o pojemności V=10 m3 usytuowany został w odległości ok. 15 m od granicy działki drogowej o nr ew. 332. Ponadto projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Nadto organ zwrócił uwagę, że projekt zagospodarowania terenu spornej inwestycji został zaopiniowany bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych inż. L. K.
Organ odwoławczy powołał się na art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b., w myśl którego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza m.in. zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Natomiast zgodnie z brzmieniem przepisu art. 71 ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 – wg. stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z kolei stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71 - wg stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowle zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza); współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia.
Ponadto podkreślił, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., wskazuje, iż do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu przedsięwzięć realizowanych lub zrealizowanych wymienionych w ust. 1, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż osiąga progi określone w ust. 1, o ile progi te zostały określone; § 3 ust. 1, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż spowoduje osiągnięcie progów określonych w ust. 1, o ile progi te zostały określone. W myśl § 3 ust.1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowle zwierząt, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP). Natomiast zgodnie z § 3 ust.1 pkt 103 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowle zwierząt, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od m.in. terenów mieszkalnych, zurbanizowanych niezabudowanych.
GINB podkreślił także, że z części opisowej projektu budowlanego wynika, iż w przedmiotowym budynku inwentarskim "A" (kurniku) przewidziano obsadę kogutów wynoszącą 11.006 szt. - 45 DJP (Projekt budowlany - Kurnik I Budynek A - opis techniczny), natomiast w budynku inwentarskim "B" (kurniku) przewidziano obsadę kogutów wynoszącą 1375 szt. - 5,5 DJP (Projekt budowlany - Kurnik II Budynek B - opis techniczny), co łącznie dla całego przedsięwzięcia daje obsadę równą 12.381 szt. - 50,5 DJP. Nadto z projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany - Nr Rysunku PZD) oraz załącznika graficznego do ww. wskazanej uchwały z 12 października 2006 r. wynika, że budynek inwentarski "A" oddalony jest o ok. 15 m, zaś budynek inwentarski "B" oddalony jest o ok. 18 m, od terenu oznaczonego ww. planie miejscowym zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w L. z [...]października 2006 r., Nr [...], symbolem 24 MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z możliwością lokalizacji nieuciążliwych funkcji usługowych).
Zaznaczył, że nie można stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, czy § 3 ust.1 pkt 103 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., dotyczy tylko nowych inwestycji lub istniejących inwestycji, które w wyniku zwiększenia zakresu działalności, osiągają progi, o których mowa w tym przepisie, czy też będzie on miał zastosowanie również do tych inwestycji, w wyniku których następuje zmniejszenie działalności (inwestycji już istniejących), do wskazanych w tym przepisie progów. Wskazał również, że z uwagi na utrzymanie charakteru prowadzonej działalności w istniejących budynkach inwentarskich (chów zwierząt) oraz zmniejszenie obsady liczonej w DJP z 315 do 50,5, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w analizowanym przypadku koniecznym było uzyskanie przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
GINB podkreślił nadto, że stosownie do § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia wymienionego w § 2 ust. 1 i niespełniające kryteriów, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 1.
Organ odwoławczy podał, że z projektu budowlanego wynika, iż istniejąca obsada budynku inwentarsko- składowego "A" (obory) wynosi 291,20 DJP - 208 szt. buhajów), natomiast budynku inwentarskiego "B" (obory) 23,80 DJP - 17 szt. Buhajów, łącznie 315 DJP, a zatem przed wydaniem kontrolowanej decyzji organu powiatowego istniejące przeznaczenie obiektów kwalifikowało je do przedsięwzięcia, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Przepis § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia dotyczy zmiany (rozbudowy/przebudowy/montażu) obiektów lub procesów wymienionych w § 2 ust. 1 nie określonych za pomocą progów oraz zmian obiektów/procesów wymienionych w § 2 ust. 1 określonych za pomocą progów pod warunkiem, że zmiana ta nie osiąga progów ujętych w § 2 ust. 1. W obu przypadkach przepis nie obejmuje tych elementów obiektu, które samodzielnie nie mogłyby stanowić danego przedsięwzięcia; przykład takich elementów to "peryferyjne" części autostrad, dróg ekspresowych, kolei, czy systemów do transportowania substancji.
Zdaniem organu odwoławczego z projektu budowlanego wynika, że rozbudowa budynku inwentarskiego "A" polega jedynie na dobudowie do wschodniej elewacji budynku pomieszczenia sterowni (poziom I) i magazynu (poziom II) wraz klatką schodową oraz zmianie pokrycia dachowego na blachę trapezową, natomiast w budynku inwentarskim "B" przewidziano rozbiórkę drewnianej więźby dachowej i zaprojektowano nową o konstrukcji salowo-kratowej z dachem dwuspadowym o kącie nachylenia 20° pokrytym dachówką trapezową. Mając zatem na względzie ww. zakres robót budowlanych, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy objęta pozwoleniem inwestycji kwalifikuje się do przedsięwzięć, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na fakt, że charakter działalności przewidzianej w budynkach inwentarskich "A" i "B" (chów zwierząt) pozostaje bez zmian oraz ze względu na okoliczność, że obsada omawianych budynków ulegnie znacznemu pomniejszeniu, jak również z uwagi na zakres robót przewidzianych w projekcie - nie można jednoznacznie stwierdzić, że inwestor był zobowiązany uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, a tym samym nie można w analizowanym przypadku stwierdzić, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. Analiza kontrolowanej decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., Nr [...], nie wykazała żadnych pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W konsekwencji, GINB decyzją z [...]października 2019 r., znak: [...]- uchylił w całości decyzję Wojewody [...]z [...]lipca 2019 r., i odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...].
2. Skargi do WSA w Warszawie na powyższą decyzję GINB z [...]października 2019 r. wnieśli Prokurator Okręgowy w P. (dalej: "skarżący", "Prokurator" - sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 839/20) oraz Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: "skarżący", "RPO" - sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 951/20).
3. Prokurator zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 71 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez brak zakwalifikowania inwestycji jako mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, i tym samym uznanie, że dla inwestycji nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, mimo że z analizy rysunku pn. Plan Zagospodarowania Przestrzennego zamieszczonego w Projekcie Budowlanym przedmiotowej inwestycji należy stwierdzić, iż w odległości mniejszej niż 100 m od budynku A - kurnika o obsadzie 45 DJP, znajdują się tereny mieszkaniowe;
b) § 20 ust. 9 pkt c uchwały nr [...] Rady Gminy w L. z [...] października 2006 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy L. w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w., poprzez brak uwzględnienia wynikającego z ww. postanowienia zakazu lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt w strefie ochrony pośredniej;
c) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., albowiem w uzasadnieniu decyzji organ nie wykazał na podstawie jakich dowodów oraz przepisów prawa ustalił strony postępowania oraz, że ustalił wszystkie strony którego interesu prawnego dotyczy postępowanie, mimo, że w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz analizę rysunku pn. Plan Zagospodarowania Przestrzennego zamieszczonego w Projekcie Budowlanym przedmiotowej inwestycji należy stwierdzić, że inwestycja oddziałuje na sąsiadujące z inwestycją tereny mieszkalne;
d) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez lakoniczne oraz dowolne uzasadnienie faktyczne;
e) § 3 ust. 1 pkt. 103 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez brak ustalenia czy zamierzona działalność w postaci budynek inwentarski - kurnik o obsadzie 45 DJP prowadzona będzie w odległości nie mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, a tym samym nieprawidłowe określenie stron postępowania i brak zakwalifikowania inwestycji jako mogącej potencjalnie znacząco
oddziaływać na środowisko;
f) § 2 pkt. 8, 9, 10, § 27, § 28, § 29, § 34 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 lutego 2010 r., w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej Dz.U. 2010 Nr 56, poz. 344, poprzez brak zweryfikowania, czy zamierzona działalność spełnia wymogi wskazane w tym rozporządzeniu;
g) § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, poprzez brak ustalenia, czy projekt budowlany zawiera izolację w postaci pasa zieleni;
h) art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 i § 4 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organ administracyjny rozpatrzył sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
i) art. 5 ust. 1 pkt d p.b., poprzez nieuwzględnienie faktu, że ww. inwestycja musi zapewniać odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochrony środowiska.
W uzasadnieniu skargi Prokurator przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów (w postaci oświadczeń złożonych przez wskazane w skardze osoby, których działki sąsiadują z przedmiotową inwestycją na okoliczność braku prowadzenia hodowli bydła przez ostatnie 25-30 lat w budynkach znajdujących się na działce nr [...] miejscowość R., gm. L. oraz zdjęć terenu wokół inwestycji.
4. Skargę do WSA w Warszawie wniósł również RPO a zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez rażąco wadliwe zaakceptowanie przez GINB wady tkwiącej w decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...], polegającej na błędnym uznaniu przez Starostę, iż udzielenie inwestorowi pozwolenia na budowę powyższą decyzją nie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy planowane przedsięwzięcie spełniało definicję przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm.; dalej: ,,ustawa ocenowa’’) i wymagało wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. pkt 2 ustawy ocenowej, gdyż inwestor deklarował maksymalną obsadę kurnika powyżej 40 DJP - które to naruszenie pozostawało w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa;
b) art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy ocenowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez niezakwalifikowanie zamierzenia budowlanego, objętego decyzją Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...], jako inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co doprowadziło do błędnego uznania, że dla inwestycji nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, mimo że łączna obsada kurnika przekraczała 40 DJP, zaś planowane przedsięwzięcie położone jest w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych (działki nr ewid. [...]), co potwierdza treść, obowiązującej w dacie wydania decyzji Starosty, uchwały Rady Gminy w L. Nr [...]z [...]października 2006 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy L. (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]);
c) art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy ocenowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów, poprzez rażąco wadliwe przyjęcie, że utrzymanie charakteru prowadzonej przez inwestora działalności w zakresie chowu zwierząt może prowadzić do niestosowania ww. przepisów, podczas gdy w sytuacji przekroczenia deklarowanej maksymalnej obsady kur ponad poziom 40 DJP oraz położenia działki objętej inwestycją w odległości nieprzekraczającej 100 m od terenów mieszkaniowych, konieczne było poprzedzenie postępowania o pozwolenie na budowę - przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
d) art. 71 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., poprzez niedostrzeżenie przez GINB wady tkwiącej w ww. decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., polegającej na nieprawidłowym zaakceptowaniu przez Starostę dokonanej przez inwestora zmiany sposobu użytkowania budynków inwentarsko - składowych, znajdujących się na działce nr [...] w m. R., bez przeprowadzenia szczegółowej oceny, czy zamierzony nowy sposób użytkowania obiektów nie będzie kolidował z interesem właścicieli działek sąsiadujących z obiektami, z punktu widzenia naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., skoro w postępowaniu objętym pozwoleniem na budowę nie występowały jakiekolwiek inne strony, poza inwestorem;
e) art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b., w zw. z § 20 ust. 9 pkt c uchwały Rady Gminy w L. Nr [...]z [...]października 2006 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy L. (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]), poprzez rażąco wadliwe zaakceptowanie przez GINB wady tkwiącej w omawianej decyzji Starosty M., polegającej na błędnym uznaniu przez Starostę, iż przedłożony przez inwestora projekt budowlany był zgodny z ustaleniami MPZP dla miejscowości R. - obowiązującymi w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, skoro dla ujęcia wody znajdującego się na działce bezpośrednio sąsiadującej z zamierzeniem budowlanym, opisanym w projekcie, oznaczonej numerem ewid. [...] oraz na rysunku m.p.z.p. - symbolem 27W, została wyznaczona strefa ochrony pośredniej - zewnętrznej, polegająca m.in. na zakazie lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt w odległości 100 m od każdej ze studni, przy czym odległość pomiędzy budynkiem "A" a działką nr ewid. [...] nie przekraczała 100 metrów - które to naruszenie pozostawało w oczywistej sprzeczności z przepisami MPZP dla miejscowości R.;
f) art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b., w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w., poprzez rażąco wadliwe zaakceptowanie przez GINB wady tkwiącej w decyzji Starosty M., polegającej na błędnym uznaniu przez Starostę, iż przedłożony przez inwestora projekt budowlany jest zgodny z przepisami prawa, podczas gdy naruszał on art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w., gdyż na terenie działki sąsiadującej z inwestycją objętą zamierzeniem budowlanym, w odległości mniejszej niż 100 m, na mocy § 20 ust. 9 pkt c MPZP, ustanowiona została ochrona ujęcia wody (strefa ochrony pośredniej), równoznaczna z ograniczeniem w zakresie lokalizowania ferm chowu lub hodowli zwierząt w odległości mniejszej niż 100 m od każdej ze studni;
RPO w skardze wskazał również na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez:
- brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją Starosty M., skutkujące całkowicie dowolnym uznaniem, iż na działkach objętych zamierzeniem inwestycyjnym doszło do pomniejszenia obsady zwierząt hodowlanych z poziomu 315 DJP do poziomu 50,5 DJP, co nie powoduje zmiany sposobu użytkowania budynków inwentarsko - składowych, tj. zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń - bez przeprowadzenia pogłębionej oceny w tym zakresie;
- brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, skutkujące wadliwym przyjęciem, iż oddziaływanie projektowanej inwestycji zamknie się w granicach działki inwestycyjnej, przy jednoczesnym pominięciu i nierozważeniu słusznego interesu właścicieli nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji;
b) art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak adekwatnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia w zakresie jednoznacznego zakwalifikowania zamierzenia budowlanego w kontekście wymogu uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. uzasadnienie zaskarżonej decyzji GINB, s. 7, akapit 3 i 4);
c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę stwierdzenia nieważności omawianej decyzji Starosty M., w sytuacji jej wydania z rażącym naruszeniem art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy ocenowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów, polegającym na niepoprzedzeniu postępowania o pozwolenie na budowę - postępowaniem dotyczącym oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w odniesieniu do przedsięwzięcia spełniającego kryteria przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W uzasadnieniu skargi RPO przedstawił szczegółowe stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez GINB.
4. W odpowiedzi na powyższe skargi Prokuratora oraz RPO, GINB wniósł o ich oddalenie, podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. Uczestnik postępowania M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w pismach procesowych z [...]grudnia 2020 r. (nadesłanych 14 grudnia 2020 r., do spraw VII SA/Wa 839/20 i VII SA/Wa 951/20) wniósł o oddalenie powyższych skarg i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż nie można uznać za trafiony zarzut zgodnie z którym organ wadliwie uznał, iż dla inwestycji nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Podniósł, że podtrzymuje przy tym swoje stanowisko wyrażone w pismach z [...] lutego 2019 r. oraz z [...]marca 2019 r. Uzyskanie decyzji środowiskowej nie było niezbędne z uwagi na fakt, iż zmianie uległ wyłącznie sposób użytkowania budynków. Uczestnik ponownie wskazał, że nowy sposób użytkowania budynków spowoduje istotne ograniczenie oddziaływania dotychczasowych instalacji na środowisko. Dotychczas bowiem w przedmiotowych budynkach utrzymywane było bydło tuczone w ilości ok. 250 DJP natomiast inwestycja uczestnika przewiduje chów drobiu jedynie w ilości ok. 45 DJP, czyli w ilości nieporównywalnie niższej w przypadku prowadzonej wcześniej hodowli bydła. Planowana zmiana sposobu użytkowania obiektu prowadzi zatem do zmniejszenia uciążliwości w porównaniu z działalnością prowadzoną wcześniej na wskazanych nieruchomościach.
Podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, iż organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. Do naruszenia przytoczonego przepisu nie mogło dojść, ponieważ sformułowane w nim zakazy nie mają zastosowania do terenów objętych przedmiotowym pozwoleniem na budowę. W ocenie uczestnika, skarżący nie ma racji wskazując, iż "strefa ochronna obejmująca teren ochrony pośredniej" w rozumieniu art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. może zostać ustanowiona przez Radę Gminy w drodze uchwały w sprawie MPZP. Wskazał, iż określenie w MPZP danego terenu jako "strefy ochrony pośredniej" jest wiążące wyłącznie na potrzeby danego aktu planistycznego jako nazwa terenu dla którego zostały przyjęte określone zasady zagospodarowania. Nie może przy tym budzić wątpliwości, iż nie jest to "strefa ochronna obejmująca teren ochrony pośredniej" w rozumieniu art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. Wynika to chociażby z faktu, iż - zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 2 p.w. - teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia wojewoda w drodze aktu prawa miejscowego. Rada Gminy, która uchwaliła MPZP, nie ma zatem jakichkolwiek kompetencji do ustalania "strefy ochronnej obejmującej teren ochrony pośredniej" w rozumieniu p.w., z uwagi na fakt, iż ustawa przyznaje je wyłącznie wojewodzie. Z tych też względów, do "strefy ochrony pośredniej" ustanowionej w drodze uchwały w przedmiocie MPZP nie może mieć zastosowania zakaz, o którym stanowi art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. Podkreślił, iż w odniesieniu do studni objętych "strefą ochrony pośredniej", o której stanowi MPZP, Dyrektor Zarządu Zlewni w C. decyzją z [...]października 2018 r. (znak: [...]) ustanowił strefę ochronną, jednak obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej. Wyznaczony ww. decyzją teren ochrony bezpośredniej nie obejmuje przy tym obszaru inwestycji uczestnika, a co za tym idzie nie wpływa w żaden sposób na dopuszczalność realizacji przedmiotowej inwestycji przez uczestnika. Wymaga przy tym podkreślenia, iż ww. decyzją, został ustanowiony wyłącznie obszar ochrony bezpośredniej, bez jednoczesnego wytyczenia terenu ochrony pośredniej. Opisana okoliczność dodatkowo skłania do uznania, iż teren w odniesieniu do którego wydano analizowane pozwolenie na budowę, wbrew stanowisku skarżącego, nie jest objęty obszarem ochrony pośredniej w rozumieniu ustawy prawo wodne, a co za tym idzie nie mają do niego zastosowania ograniczenia, o których stanowi art. 130 ust. 1 p.w.
W ocenie uczestnika postępowania, skarżący nie ma także racji, iż MPZP dla terenów objętych inwestycją uczestnika, ustanawia zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt. Zgodnie z § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP, "dla terenu urządzeń infrastruktury wodociągowej, oznaczonego na rysunku planu symbolem 27W - pow. 0,20 ha ustala się dla ujęcia wody została wyznaczona strefa ochrony pośredniej - zewnętrznej w odległości 100 m. od każdej studni. Na terenie strefy ustala się: (...) Lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt; (...)" Przytoczony zapis nie posługuje się zatem w żadnym miejscu słowem "zakaz", co uniemożliwia wywiedzenie z ww. zapisu jakiekolwiek normy zakazującej. W oparciu o literalną treść tego postanowienia trudno jednoznacznie ustalić intencje jego autora, przy czym można przyjąć, iż nie ustanawia on zakazu lokalizowania określonego rodzaju inwestycji na terenie 27W. Wynika to z faktu, iż wszelkie zakazy - jako wyjątki od zasady nienaruszalności prawa własności - powinny być zawsze interpretowane wąsko. Jednocześnie wszystkie wątpliwości związane w ich wykładnią powinny być rozstrzygane na korzyść podmiotu, którego prawo własności zostało ograniczone poprzez nałożenie danego zakazu.
Zdaniem uczestnika, nie może budzić wątpliwości, iż nie występuje jakakolwiek sprzeczność zamierzenia inwestycyjnego uczestnika z § 20 ust. 9 pkt c lit 5 MPZP. Uczestnik podniósł także, iż nawet gdyby uznać, że ww. sprzeczność istnieje to i tak z pewnością nie będzie ona mogła stanowić rażącego naruszenia prawa.
6. Postanowieniem z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 951/20, Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zarządził połączenie sprawy VII SA/Wa 951/20 ze sprawą VII SA/Wa 839/20 do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia oraz prowadzenie postępowania pod sygn. akt VII SA/Wa 839/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargi są zasadne.
1. Istota obu skarg (tj. Prokuratora i RPO) sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie GINB decyzją z [...]października 2019 r. uchylił w całości decyzję Wojewody [...]Nr [...]z [...]lipca 2019 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. Nr [...]z [...]października 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Inwestorowi pozwolenia na budowę oraz zmianę sposobu użytkowania.
Zdaniem Prokuratora, RPO oraz organu I instancji, kontrolowana w tzw. nadzwyczajnym postępowaniu nieważnościowym decyzja Starosty M. Nr [...]z [...]października 2018 r. była wydana z "rażącym naruszeniem prawa" i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Zdaniem GINB, analiza kontrolowanej decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., Nr [...]nie wykazała żadnych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem organ II instancji uchylił w całości decyzję organu I instancji i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. Z takim rozstrzygnięciem zgodził się również inwestor – uczestnik postępowania. W ocenie GINB:
- w przedmiotowej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić czy faktycznie nastąpiła "zmiana sposobu użytkowania" (w rozumieniu art. 71 p.b.), gdyż budynki przed wydaniem kontrolowanej decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r. użytkowane były jako obory dla bydła o łącznej obsadzie 315 DJP, natomiast po przeprowadzeniu analizowanej inwestycji budynki te mają być użytkowane jako kurniki o łącznej obsadzie 50,5 DJP; w obu przypadkach będzie zatem prowadzona działalność związana z hodowlą zwierząt; a zatem charakter prowadzonej działalności pozostanie bez zmian; w wyniku spornej inwestycji zmianie ulegnie natomiast łączna obsada zwierząt hodowlanych, która zostanie pomniejszona z 315 DJP na 50,5 DJP;
- sporne przedsięwzięcie zostało przewidziane na działce inwestycyjnej nr ew. [...], położonej w miejscowości R., objętej w dacie wydania kontrolowanej decyzji MPZP znajdującej się na terenie oznaczonym w MPZP symbolem 26P (zgodnie z § 20 ust. 7 lit. a MPZP, na terenie oznaczonym symbolem P przewiduje się jako przeznaczenie podstawowe terenu - obiekty i urządzenia produkcji, składów i magazynów);
- § 20 ust. 7 lit. b MPZP ustala adaptację istniejącego i możliwość realizacji nowego zainwestowania z uwzględnieniem zasad obowiązujących w strefie ochrony ujęcia wody (27W - teren urządzeń infrastruktury wodociągowej - § 20 ust. 9);
- zgodnie z § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP, dla ujęcia wody została wyznaczona strefa ochrony pośredniej - zewnętrznej w odległości 100 m od każdej ze studni;
- na terenie strefy ustala się m.in. zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt;
- sporna inwestycja znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od działki [...] (usytuowanej na terenie 27W) na której zlokalizowane jest ujęcie wody;
- sporne przedsięwzięcie nie uchybia w stopniu "rażącym" MPZP, gdyż przedmiotowa inwestycja stanowi jedynie "adaptację" istniejącego dotychczas zainwestowania działki nr ew. [...];
- ustalający zasady obowiązujące w strefie ochrony ujęcia wody (27W) § 20 ust. 9 lit. c pkt 5 MPZP, przewiduje zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm zwierząt w strefie ochrony pośredniej - zewnętrznej w odległości 100 m od każdej ze studni; zwrot "zakaz lokalizowania", nie obejmuje obiektów już na danym terenie istniejących, a takimi są budynki sporne inwentarskie;
- obecnie teren, na którym zlokalizowana jest sporna inwestycja (jak również działka, na której zlokalizowane jest ujęcie wody) objęty jest ustaleniami MPZP a ustalenia wynikające z § 55 MPZP nie wyznaczają strefy ochronnej ujęcia wody;
- nie można w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić, czy § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko dotyczy tylko nowych inwestycji lub istniejących inwestycji, które w wyniku zwiększenia zakresu działalności osiągają progi, o których mowa w tym przepisie czy też będzie on miał zastosowanie również do tych inwestycji, w których następuje zmniejszenie działalności (inwestycji już istniejących), do wskazanych w tym przepisie progów;
- z uwagi na utrzymanie charakteru prowadzonej działalności w istniejących budynkach inwentarskich (chów zwierząt) oraz zmniejszenie obsady liczonej w DJP z 315 do 50,5 - nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w analizowanym przypadku koniecznym było uzyskanie przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
- z uwagi na fakt, że charakter działalności przewidzianej w budynkach inwentarskich "A" i "B" (chów zwierząt) pozostaje bez zmian oraz ze względu na okoliczność, że obsada omawianych budynków ulegnie znacznemu pomniejszeniu, jak również z uwagi na zakres robót przewidzianych w projekcie - nie można jednoznacznie stwierdzić, że inwestor był zobowiązany uzyskać o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, a tym samym nie można w analizowanym przypadku stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Prokuratorowi, RPO i organowi I instancji a nie GINB i uczestnikowi postępowania. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja GINB akceptując rozstrzygnięcie Starosty M. o udzieleniu pozwolenia na budowę dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu w znacznych rozmiarach, nie tylko w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego, ale również godzi w uzasadnione interesy społeczności lokalnej, pozbawionej możliwości wzięcia udziału w postępowaniu dotyczącym udzielenia zgody na realizację inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko naturalne zamieszkiwanej przez społeczność miejscowości. Zdaniem Sądu, w odniesieniu do wydanej przez Starostę M. decyzji z [...]października 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Inwestorowi pozwolenia na budowę oraz zmianę sposobu użytkowania, zasadnie Wojewoda [...]ocenił, iż decyzja ta została wydana z "rażącym" naruszeniem prawa. Decyzja ta powinna ostać się w obrocie prawnym jako zgodna z prawem.
2. Przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia (decyzji) stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Stwierdzenie nieważności decyzji, będące jednym z trybów godzących w zasadę trwałości decyzji administracyjnej, jest instytucją szczególną, stąd też zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności decyzji musi być oczywiste. Do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może dojść wyłącznie w przypadku bezsprzecznego stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznawanie zakończonej sprawy. W konsekwencji, zakres prowadzonego w ramach trybu nadzorczego postępowania dowodowego nie odpowiada temu, prowadzonemu w trybie zwykłym.
Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Traktowanie naruszenia prawa jako rażące może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność decyzji (por. wyrok NSA z 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2886/18). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z 22 września 2020 r., sygn. akt II OSK 2068/18). W ocenie Sądu, taka właśnie sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, która spowodowała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji GINB.
3. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawodawca w art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 r., poz. 1396 ze zm.; dalej: "p.o.ś.") definiuje ochronę środowiska jako podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, oraz wskazuje, że ochrona ta polega w szczególności na: a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego. Zdefiniowane w art. 3 pkt 13 p.o.ś. pojęcie ochrony środowiska ma bardzo szeroki zakres przedmiotowy, który obejmuje zarówno sprawy bezpośrednio dotyczące ochrony środowiska, jak i tylko z jego ochroną związane. Określenie "środowisko", ma szersze znaczenie pojęciowe niż "przyroda" (por. wyrok WSA w Kielcach z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 920/13).
Powyższe wskazania znajdują konkretyzację w procedurach przewidzianych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, normujących m.in. wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które stanowią niejako "wstępne zezwolenie" na realizację inwestycji ryzykownych dla szeroko pojętego środowiska.
Istotnym kryterium warunkującym wydanie decyzji środowiskowej jest wpływ tego rodzaju inwestycji na środowisko, który nie może być degradujący dla jego zasobów. Przy tym, na gruncie polskiego prawa, na "środowisko" składa się nie tylko fauna i flora, ale także przyroda nieożywiona tworząca krajobraz danego obszaru. Podstawową zasadą jakiej podlega korzystanie ze środowiska, jest zasada "prewencji i przezorności", wyrażona w art. 6 p.o.ś. a mająca swoje źródło w prawie Unii Europejskiej. Treść zasady przezorności określają dwa pojęcia: ryzyko i niepewność, które dotyczą mogącego wystąpić znaczącego oddziaływania na środowisko, które nie jest jeszcze w pełni rozpoznane. Zasada przezorności powinna być stosowana przy kwalifikacji przedsięwzięć, których realizacja oparta jest na parametrach niepewnych pod względem ich wystąpienia (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 559/18). Zasada ta obowiązuje również na gruncie rozstrzygania spraw o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Według tej zasady, priorytetem w sprawach związanych z inwestycjami, które ze swej istoty nie są obojętne dla środowiska, ma być niedopuszczenie do pogorszenia jego stanu. Tym samym, zasada przezorności nakazuje podejmowanie wszelkich środków ostrożności - łącznie z rezygnacją z inwestycji - w razie niemożności przewidzenia wszystkich jej negatywnych skutków dla środowiska.
Dlatego też, w ramach postępowań o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, reguły proceduralne dotyczące przeprowadzania i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów - przy poszanowaniu wyżej opisanej zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść środowiska - nabierają szczególnie istotnego znaczenia i powinny być rygorystycznie przestrzegane. Tylko wówczas bowiem można mieć pewność co do prawidłowej oceny środowiskowego ryzyka związanego z inwestycją. Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15).
4. Ze stanu faktycznego sprawy wynikają następujące okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy:
- zgodnie z decyzją Starosty M., zamierzenie budowlane na działce nr ewid. [...]w miejscowości R., gm. L., obejmowało: (1) zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarsko - składowego (obora) na budynek inwentarski - kurnik - budynek A - ob. kat. II wg projektu budowlanego opracowania indywidualnego o parametrach technicznych: kubatura - 6544,00 m3 pow. zabudowy - 882,82 m2, pow. użytkowa - 1613,81 m2, obsada 45 DJP, (2) zmianę sposobu użytkowania budynku inwentarskiego (obory) na budynek inwentarski - kurnik - budynek B - ob. kat. II wg projektu budowlanego opracowania indywidualnego o parametrach technicznych: kubatura - 1070,00 m3, pow. zabudowy - 231,38 m2, pow. użytkowa - 202,76 m2, obsada 5,50 DJP, (3) budowę zbiornika na gaz propan o poj. V=6409 1, (4) budowę bezodpływowego zbiornika na ścieki przemysłowe o poj. V=10 m3;
- z uzasadnienia wskazanej decyzji wynikało, że inwestycja jest zgodna z wypisem i wyrysem z MPZP Gminy L.
5. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że deklarowana przez Inwestora łączna obsada kurnika wynosiła 50,5 DJP (a zatem przekraczała ona 40 DJP), zaś działka objęta planowanym przedsięwzięciem położona jest w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 p.b. - wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę powinno być poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdyż w takim przypadku przedsięwzięcie Inwestora kwalifikowało się jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Kategoryczność art. 32 ust. 1 pkt 1 p.b. nie dopuszcza żadnej dowolności zachowania organu prowadzącego postępowanie w sprawie o przedmiocie określanym w tym przepisie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 232/10).
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP, jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza. Z przepisu § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. wynika, że przedsięwzięciem nie jest pojedynczy kurnik znajdujący się na terenie gospodarstwa rolnego, ale prowadzona na terenie tego gospodarstwa hodowla, a przewidziana w tym przepisie odległość 100 metrów nie dotyczy odległości pojedynczego kurnika od terenów zabudowanych, ale odległości od granic gospodarstwa rolnego, na terenie którego prowadzona ma być hodowla do terenów zabudowanych (por. wyrok WSA w Kielcach z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 243/20).
W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie zostało jednakże przez organ przeprowadzone. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport już w trakcie postępowania administracyjnego wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód składany przez stronę czy zgromadzony przez organ podlega regułom postępowania dowodowego, w tym i swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 725/12).
Jak wynika z uzasadnienia decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Inwestorowi pozwolenia na budowę oraz na zmianę sposobu użytkowania zakończyło się po 4 dniach wydaniem decyzji w całości zgodnej z wnioskiem Inwestora. Może to jedynie świadczyć o całkowitej ignorancji organu we wskazanym zakresie i nie może być akceptowane w demokratycznym państwie prawa.
Mając zatem na uwadze dużą skalę zamierzonej działalności oraz położenie działki objętej inwestycją w bliskim sąsiedztwie z zabudową mieszkaniową, stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie o pozwolenie na budowę zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, oraz z naruszeniem § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez niezakwalifikowanie nowego zamierzenia budowlanego, objętego decyzją Starosty M. Nr [...]z [...]października 2018 r., jako inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Zdaniem Sądu, wskazane uchybienie jest ewidentne i oczywiste, gdyż w dacie wydania ww. decyzji Starosty wymienione przepisy ustawy ocenowej obowiązywały i bezwzględnie obligowały organ do przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji spełnienia ku temu warunków, jak w niniejszej sprawie. Brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest brakiem o charakterze materialnym, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a powinien skutkować odmową wydania decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z 4 września 2013 r., sygn. akt II SAB/Łd 82/13). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie narusza prawa własności, nie daje też inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania, określa natomiast wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 września 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 341/18).
Wydanie zaś decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, z pominięciem uprzedniego przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stoi w oczywistej sprzeczności z przepisami p.b. i ustawy ocenowej. To na organie ciąży obowiązek podjęcia (zgodnie z art. 7 k.p.a.) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W warunkach wydanego przez Starostę M. pozwolenia na budowę decyzją z [...] października 2018 r. oznaczało to gruntowne zbadanie przedłożonych do wniosku dokumentów w sprawie oraz skonfrontowanie ich z wymogami między innymi ustawy p.b. oraz innych ustaw. Obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy polegał również na ustaleniu rzeczywistego oddziaływania przedsięwzięcia objętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, szczególnie, że przedsięwzięcie polegające na prowadzeniu fermy drobiu w znacznych rozmiarach z zasady cechuje się poważną uciążliwością dla gruntów sąsiednich (m.in. uciążliwości zapachowe). Organ powinien starannie ustalić potencjalne oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości, a w realiach analizowanej sprawy - powinien ustalić, czy przedsięwzięcie będzie prowadzone w odległości poniżej 100 m od zabudowy mieszkaniowej, i czy w związku z tym wymagane jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Poprzestanie na zapewnieniu Inwestora, iż oddziaływanie inwestycji ograniczone jest do jej granic, jest niewystarczające. Już samo ustalenie, że w odległości poniżej 100 m znajdują się zabudowania mieszkalne powinno doprowadzić organ do poczynienia ustaleń, czy właściciele takich nieruchomości posiadają interes prawny do występowania w charakterze strony w sprawie, której przedmiotem jest inwestycja związana z chowem lub hodowlą zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP. W niniejszej sprawie ustaleń takich zabrakło, co należało zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa.
6. Należy także zaznaczyć, że jak wynikało ze znajdujących się w aktach postępowania następujących dokumentów, tj. 1) Inwentaryzacji budynku inwentarsko-składowego - budynku A, 2) Ekspertyzy stanu technicznego budynku inwentarsko-składowego - budynku A, 3) Inwentaryzacji budynku inwentarskiego - budynku B, 4) Ekspertyzy stanu technicznego budynku inwentarskiego - budynku B, zmiana sposobu użytkowania budynków inwentarsko - składowych na budynki inwentarskie (kurniki) dotyczyła obiektów wybudowanych w latach 50-tych ub. wieku (budynek A - rok budowy 1950, budynek B - rok budowy 1959), przy czym z ww. dokumentów wynika, że w trakcie kilkudziesięciu lat ich użytkowania wykonane zostały następujące naprawy: malowanie ścian wewnętrznych, naprawa wrót drewnianych (budynek A i B), naprawa tynków zewnętrznych, naprawa pokrycia (budynek B). Jednocześnie autor ww. dokumentów, sporządzonych na zlecenie Inwestora, zapewnia w nich, że "(...) po prawie 60-letnim okresie użytkowania i przeprowadzonych naprawach oraz remontach elementy konstrukcyjne i pozostałe elementy budynku nie stanowią zagrożenia dla ludzi i mienia. W/w budynek jest użytkowany prawidłowo. Zarządca obiektu dba o stan techniczny elementów, estetykę wokół budynku, teren jest uporządkowany".
Powyższe jest o tyle istotne, że treść ww. dokumentów powinna wzbudzić u organu rozpoznającego wniosek Inwestora o zmianę sposobu użytkowania uzasadnioną refleksję, iż w latach 50-tych ubiegłego wieku, kiedy budynki Inwestora były budowane, obowiązywały zupełnie inne standardy budowy niż obecnie (również w zakresie instalacji wewnętrznych, w tym instalacji wentylacyjnych, istotnych z punktu widzenia redukcji uciążliwego zapachu z obiektów, takich jak ferma drobiu), a także inne było otoczenie budynków - nie wspominając nawet o zupełnie innych wymogach dotyczących ochrony środowiska. Organ obowiązany był zatem wnikliwie zbadać wniosek Inwestora, czy zachodzą podstawy do zatwierdzenia zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, objętych wnioskiem, w ustalonych okolicznościach sprawy, szczególnie, że w sąsiedztwie przedsięwzięcia w bliskiej odległości znajduje się zabudowa mieszkaniowa oraz ujęcie wody.
Ponadto, z dokumentów tych wynika jedynie, że w inwentaryzowanych budynkach była kiedyś prowadzona hodowla bydła. Okres prowadzenia tej działalności nie został jednak jednoznacznie określony. Tymczasem biorąc pod uwagę ponad 60-Ietni wiek budynków, ustalenie tej okoliczności jest kluczowe dla oceny, czy rzeczywiście nastąpi zmiana sposobu użytkowania, tym bardziej, że kilkudziesięciu mieszkańców R. zapewniło (oświadczenia w aktach sprawy), że w budynkach byłego PGR-u hodowla bydła nie była prowadzona od co najmniej 25-30 lat. Co więcej, budynki te w ogóle w tym okresie nie były użytkowane. Wydaje się to zresztą spójne z samymi dokumentami inwentaryzacyjnymi: trudno by ich autor przeoczył fakt aktualnego prowadzenia hodowli buhajów w liczbie 225 sztuk (208 szt. - w budynku A, 17 szt. - w budynku B) bądź nie poczynił na ten temat żadnej wzmianki. Przeciwnie, z dokumentów tych wynika raczej, że budynki te nie są obecnie użytkowane na potrzeby hodowli kilkuset sztuk bydła, a przynajmniej to, że kwestia ta powinna być przez organ należycie wyjaśniona. W istocie bowiem przesądza o warunkach środowiskowych projektowanego zamierzenia.
Zdaniem Sądu, nie ulega natomiast wątpliwości, że przedsięwzięcie, co do którego została wydana decyzja Starosty M. z [...]października 2018 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca Inwestorowi pozwolenia na budowę oraz zmianę sposobu użytkowania, jest nowym przedsięwzięciem, które bezsprzecznie podlega przepisom obowiązującym w dniu wydania tejże decyzji. Z tego punktu widzenia wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości GINB czy § 3 ust. 1 pkt. 103 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., dotyczy tylko nowych inwestycji lub istniejących inwestycji, które w wyniku zwiększenia zakresu działalności, osiągają progi, o których mowa w przepisie, czy też będzie on miał zastosowanie również do tych inwestycji, w wyniku których następuje zmniejszenie działalności (inwestycji już istniejących), do wskazanych w tym przepisie progów - są całkowicie bezzasadne i zupełnie nietrafione. Utrzymanie "charakteru" prowadzonej przez Inwestora działalności w zakresie chowu zwierząt nie może prowadzić do niestosowania ww. przepisów ustawy ocenowej oraz rozporządzenia Rady Ministrów w powiązaniu z normami ustawy p.b. Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę i o zmianę sposobu użytkowania obejmował "nowe" przedsięwzięcie, gdyż na działce objętej zamierzeniem budowlanym nie tylko nie była wcześniej prowadzona ferma drobiu, ale co więcej - jak wynika z oświadczeń mieszkańców (oświadczenia wskazane przez Prokuratora w skardze w aktach sprawy – dopuszczone jako dowody uzupełniające z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.) - żadna działalność hodowlana, przynajmniej w okresie ostatnich 25-30 lat. Dostrzegł to zresztą sam Inwestor składając wniosek o zmianę sposobu użytkowania obiektów mających służyć planowanej działalności, polegającej na prowadzeniu fermy drobiu. Brak zmiany dotychczasowego "charakteru" działalności - a zwłaszcza bez jednoznacznego ustalenia, czy działalność taka w ogóle była prowadzona - nie oznacza braku podstaw do wymagania przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Szczególnie dotyczy to zaś sytuacji, w których - jak w niniejszej sprawie - przedsięwzięcie spełnia warunki z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy ocenowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r.
W związku z powyższym, przywołane wątpliwości GINB odnośnie prawidłowego zakwalifikowania omawianego przedsięwzięcia należy ocenić jako nieudaną próbę uchylenia się od ich rozstrzygnięcia. GINB jako instancja odwoławcza był zobowiązany wątpliwości te rozpoznać, gdyż kwestia ta bezpośrednio rzutowała na ocenę prawną, czy przedmiotowa decyzja Starosty M. została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez błędne uznanie przez organ, iż wydanie Inwestorom ww. decyzji nie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W zaskarżonej decyzji organ kilkakrotnie stwierdza, iż "w przedmiotowej sprawie tej okoliczności nie można jednoznacznie stwierdzić" (por. s. 2, 7, 8 decyzji GINB).
GINB próbując wykazać rzekome wątpliwości interpretacyjne, w istocie rzeczy zaniechał rozważenia, jak planowane przedsięwzięcie powinno zostać zakwalifikowane z punktu widzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Sąd w sposób jednoznaczny podkreśla różnicę pomiędzy inwestycjami "istniejącymi" i "funkcjonującymi". Samo istnienie budynków inwentarskich (obór) w sposób oczywisty w inny sposób ingeruje w środowisko - w szczególności poprzez uciążliwe immisje - niż rzeczywiście prowadzona w nich działalność hodowlana. Powyższe oznacza zaniechanie przez organ podjęcia koniecznych ustaleń faktycznych. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia, aby materiał dowodowy został zebrany i oceniony przez organ prawidłowo.
7. Zdaniem Sądu, dodatkowo zwrócić należy uwagę na to, że GINB w zaskarżonej decyzji zaakceptował tkwiącą od samego początku wadę w decyzji Starosty M. z [...]października 2018 r., polegającą na całkowicie dowolnym ustaleniu przez Starostę, iż oddziaływanie projektowanej inwestycji zamknie się w granicach działki inwestycyjnej. Skutkowało to pominięciem i nierozważeniem słusznego interesu właścicieli nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji. Kwestia oddziaływania inwestycji na działki sąsiednie została w zasadzie przemilczana (uzasadnienie decyzji Starosty jest w tym zakresie bardzo lakoniczne), ale należy z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że organ uznał, że jeżeli w projekcie budowlanym inwestycji zachowano wszystkie wymogi i odległości wynikające z przepisów techniczno-budowlanych, to wówczas projektowany obiekt nie oddziałuje na sąsiednie nieruchomości.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że warunki środowiskowe zamierzonej inwestycji nie tylko nie pogorszą się, ale wręcz przeciwnie - zakres ingerencji w środowisko znacząco się zmniejszy (z około 315 DJP do ok. 50 DJP - co zresztą i tak kwalifikuje zamierzenie do przeprowadzenia postępowania środowiskowego). Jeżeli jednak uciążliwa środowiskowo działalność od kilkudziesięciu lat nie była prowadzona (a jedynie budynki zaprojektowano w latach 50-tych do takiej działalności), to jej rozpoczęcie będzie ingerowało w środowisko w sposób znaczący i oczywisty. Dlatego zaniechanie prawidłowego ustalenia tej kwestii jest, w ocenie Sądu, rażącym naruszeniem prawa.
Należy zauważyć, że Starosta w wydanej decyzji założył, że nieruchomości sąsiednie nie doznają żadnych ograniczeń związanych ze zmienionym sposobem użytkowania obiektów objętych zamierzeniem budowlanym. Analizując jednak obszar oddziaływania planowanej inwestycji nie można poprzestać tylko na jednokierunkowej analizie takiego oddziaływania, należy również wziąć pod uwagę ewentualne negatywne oddziaływanie, na jakie będą narażone nieruchomości sąsiednie w zabudowie mieszkaniowej. Podstawowe znaczenie dla ustalenia interesu prawnego w sprawach o pozwolenie na budowę ma wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 p.b. Wyznaczenie takiego obszaru powinno nastąpić na potrzeby każdej konkretnej sprawy, przy wzięciu pod uwagę funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Inaczej rzecz ujmując, trzeba stwierdzić, że pojęcie obszaru oddziaływania obiektu jest rekonstruowane w każdym odrębnym postępowaniu prowadzonym dla indywidualnych inwestycji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 673/10). Dodatkowo podkreślić można, że nawet brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy nieruchomościami nie musi automatycznie oznaczać braku przymiotu strony, gdyż obszar oddziaływania obiektu może obejmować także tereny dalej położone, ale pozostające w zasięgu wpływów planowanej inwestycji (por. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 743/20). W zaskarżonej decyzji GINB wadliwie powtórzył i przyjął za Starostą M., że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji zamknie się w granicach działki inwestycyjnej, przy jednoczesnym pominięciu i nierozważeniu słusznego interesu właścicieli nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji.
8. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut naruszenia także przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w zaskarżonej decyzji wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czy decyzja Starosty M. z [...]października 2018 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy p.b. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 445/19). W sprawie naruszono również art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., albowiem w uzasadnieniu decyzji GINB nie wykazał na podstawie jakich dowodów oraz przepisów prawa ustalił strony postępowania a także art. 107 k.p.a. § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne oraz dowolne uzasadnienie faktyczne. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno czynić zadość zasadzie przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia adresatowi decyzji, że podjęte rozstrzygnięcie wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Uzasadnienie decyzji obok waloru informacyjnego powinno zawierać zatem elementy wyjaśniające i przekonujące. Ma umożliwić stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu oraz ewentualne odniesienie się do niego w ramach przysługujących jej środków zaskarżenia. Ma też istotne znaczenie z punktu widzenia kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem prawidłowo sformułowane uzasadnienie umożliwia sądowi prześledzenie i skontrolowanie toku rozumowania organu administracji (por. wyrok WSA w Kielcach z 17 września 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 226/20).
9. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest nadto rażąco niezgodna z art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b. w zw. z § 20 ust. 9 pkt c MPZP gminy L.. Zgodzić się można z RPO, że GINB nie dostrzegł wady tkwiącej w decyzji Starosty M. Nr [...]z [...]października 2018 r., a polegającej na błędnym uznaniu przez Starostę, iż przedłożony przez Inwestora projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami MPZP dla miejscowości R.. Tymczasem na mocy § 20 ust. 9 pkt c MPZP, dla ujęcia wody znajdującego się na działce sąsiadującej z zamierzeniem budowlanym, oznaczonej numerem ewid. [...]oraz na rysunku MPZP - symbolem 27W (urządzenia infrastruktury wodociągowej), została wyznaczona strefa ochrony pośredniej - zewnętrznej, ustanawiająca szereg ograniczeń, w tym m.in. zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych i ferm chowu zwierząt w odległości 100 m od każdej ze studni. Jednocześnie bezsporne w sprawie było, że budynek "A" o planowanej obsadzie drobiu w liczbie 45 DJP, znajdujący się na działce o nr ewid. [...]) położony jest w odległości mniejszej niż 100 m od działki nr [...] (urządzenia infrastruktury wodociągowej). Tym samym decyzja Starosty M. z [...]października 2018 r. w oczywisty sposób narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. - poprzez zaakceptowanie sprzeczności zamierzenia inwestycyjnego z ustaleniami MPZP obowiązującymi w dacie wydania tej decyzji (Starosty M. z [...]października 2018 r. Nr [...]) dla działki objętej zamierzeniem budowlanym - a także z art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. ("na terenie ochrony pośredniej może być zakazane lub ograniczone wykonywanie robót lub czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia, obejmujących: (...) lokalizowanie zakładów przemysłowych oraz ferm chowu lub hodowli zwierząt").
10. W warunkach rozpoznawanej sprawy odmowa stwierdzenia nieważności badanej decyzji Starosty M. wywołuje daleko idące skutki społeczne i gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Zezwala na realizację inwestycji w sposób rażąco naruszający prawo, bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wymaganej przepisami prawa. Skutków tych GINB w zaskarżonej decyzji nie w ogóle rozważał. Tymczasem kontrolowana decyzja takie skutki niewątpliwie rodzi z uwagi na brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, narażając społeczność lokalną na dotkliwe efekty potencjalnego oddziaływania, w tym na narażenie życia i zdrowia ludzkiego. Kwestia obszaru i zakresu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, nie została w sprawie w ogóle zbadana, co czyni brak przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko rażąco naruszającym prawo. Zaskarżona decyzja GINB w konsekwencji pozbawia mieszkańców miejscowości R. możliwości udziału w podejmowaniu decyzji mających wpływ na funkcjonowanie społeczności lokalnej, pod względem zdrowotnym i środowiskowym.
Faktem powszechnie znanym jest to, że w pobliżu zakładów przemysłowych, ferm trzody chlewnej, drobiu czy zwierząt futerkowych, wysypisk, składowisk oraz spalarni odpadów, ubojni i innych obiektów uciążliwych dla sąsiedztwa – utrzymuje się m.in. bardzo silny fetor, często uniemożliwiający przebywanie na powietrzu w pobliżu takich ferm, czasem wręcz w promieniu kilku kilometrów od samego zakładu. Zagrożone jest również bezpieczeństwo sanitarno-epidemiologiczne poprzez zanieczyszczenie ujęć wody, namnażanie się gryzoni czy insektów. Spada też wartość nieruchomości. Dlatego właśnie tak istotne jest wszechstronne rozważenie zakresu ingerencji projektowanych inwestycji w środowisko, co odbywa się w ramach postępowań przewidywanych w ustawie ocenowej. Tymczasem w niniejszej sprawie ten kluczowy aspekt w ogóle nie został zbadany.
Sąd podkreśla więc, że to w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ustala się i ocenia bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko, tj. m.in. na zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa wyżej, dostępność do złóż kopalin oraz możliwości i sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy ocenowej). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia. W sprawie takich inwestycji, jak niniejsza, a więc w przypadku prowadzenia fermy drobiu w znacznych rozmiarach i w skali przemysłowej, szczególnie istotne jest zbadanie podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko - skutki braku takiej oceny mogą być bowiem bardzo dotkliwe tak dla środowiska, jak i dla społeczności lokalnej. Zaniechanie podjęcia ustaleń w tej kwestii, prowadzące do zlekceważenia wymogu środowiskowych dla projektowanej inwestycji jest rażącym błędem organu. Do jego wyeliminowania niezbędne jest zaś uchylenie decyzji GINB, która aprobuje pozostawanie wadliwej decyzji Starosty M. w prawnym obrocie.
11. Dodatkowo, Sąd zgadza się z Prokuratorem, że decyzja GINB narusza również § 2 pkt. 8, 9, 10, § 27, § 28, § 29, § 34 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r. Nr 56, poz. 344) poprzez nie zweryfikowanie czy zamierzona działalność spełnia wymogi wskazane w tym rozporządzeniu (np. minimalne warunki utrzymywania kur niosek) a także § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie poprzez nie ustalenie czy projekt budowlany zawiera izolację w postaci pasa zieleni ("budowle rolnicze uciążliwe dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy lub wydzielanie się substancji toksycznych, powinny być odizolowane od przyległych terenów pasem zieleni złożonym z roślinności średnio- i wysokopiennej").
12. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że decyzja GING była niewłaściwa. W jej efekcie utrzymana została w mocy decyzja Starosty M., która była w sposób oczywisty wydana została z "rażącym" naruszeniem prawa (co poprawnie stwierdził organ I instancji), gdyż:
- udzielenie Inwestorowi pozwolenia na budowę wskazaną decyzją wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wymagało wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (w sytuacji przekroczenia deklarowanej maksymalnej obsady kur ponad poziom 40 DJP oraz położenia działki objętej inwestycją w odległości nieprzekraczającej 100 m od terenów mieszkaniowych, konieczne było poprzedzenie postępowania o pozwolenie na budowę - przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko);
- błędnie przyjęto, że inwestycja to "zmiana sposobu użytkowania budynków" a nie nowa inwestycja;
- przedłożony przez Inwestora projekt budowlany był niezgodny z MPZP dla miejscowości R.;
- przedłożony przez Inwestora projekt budowlany był niezgodny z przepisami prawa i naruszał między innymi wskazane w skargach przepisy p.b. oraz art. 130 ust. 1 pkt 7 p.w. (na terenie działki sąsiadującej z inwestycją objętą zamierzeniem budowlanym, w odległości mniejszej niż 100 m ustanowiona została ochrona ujęcia wody równoznaczna z ograniczeniem w zakresie lokalizowania ferm chowu lub hodowli zwierząt w odległości mniejszej niż 100 m od każdej ze studni).
13. Biorąc pod uwagę, że w zaskarżonej decyzji GINB niezasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. Nr [...]z [...]października 2018 r., w sytuacji jej wydania w oczywistej i rażącej sprzeczności z przepisami prawa niezbędne było uchylenie zaskarżonej przez RPO i Prokuratora decyzji GINB na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI