VII SA/Wa 804/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego, uznając, że projekt nie wpisuje się w historyczny układ urbanistyczny dawnej wsi.
Skarżący M. R. wniósł skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ konserwatorski uznał, że projektowany budynek z przeszklonymi elewacjami i niesymetrycznym dachem nie wpisuje się w historyczny układ urbanistyczny dawnej wsi Ś., charakteryzujący się tradycyjną zabudową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że projektowane zamierzenie negatywnie oddziałuje na zabytkowy obszar i nie nawiązuje do lokalnej architektury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce położonej na terenie historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi Ś. we W., ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Organ konserwatorski uznał, że projektowany budynek, złożony z dwóch brył, z niesymetrycznym dachem dwuspadowym i przeszklonymi elewacjami, nie wpisuje się w historyczny układ urbanistyczny dawnej wsi Ś., który charakteryzuje się tradycyjną zabudową dwukondygnacyjną, murowaną, z symetrycznymi dachami dwuspadowymi krytymi dachówką ceramiczną o ceglastym odcieniu. Odmowa uzgodnienia wynikała z negatywnego wpływu projektowanej inwestycji na zachowanie wartości zabytkowych układu i krajobrazu kulturowego wsi. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym wybiórcze zebranie materiału dowodowego i błędną wykładnię przepisów dotyczących ochrony zabytków. Twierdził, że zabudowa wsi jest zróżnicowana, a planowana inwestycja, zlokalizowana w drugim rzędzie budynków, wpłynie marginalnie na ład urbanistyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie uzgodnieniowe ma na celu ocenę wpływu inwestycji na wartości zabytkowego układu urbanistycznego. Choć nowa zabudowa nie musi powtarzać historycznych rozwiązań, powinna zachować charakterystyczne cechy lokalnej architektury. Sąd zgodził się z organami, że projektowane przeszklenia i rozczłonkowana bryła budynku negatywnie oddziałują na zabytkowy obszar i stanowią dysonans w kompozycji historycznego układu. Sąd wskazał, że inwestycja będzie możliwa do uzgodnienia po skorygowaniu projektu zgodnie z wytycznymi organu konserwatorskiego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, projektowany budynek nie może zostać uzgodniony, jeśli jego forma architektoniczna (przeszklone elewacje, niesymetryczny dach) negatywnie oddziałuje na zabytkowy układ urbanistyczny i krajobraz kulturowy wsi, nawet jeśli znajduje się w drugim rzędzie zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy ochrony zabytków prawidłowo oceniły wpływ inwestycji na wartości zabytkowego układu urbanistycznego. Choć nowa zabudowa nie musi być kopią historycznej, powinna zachować jej charakterystyczne cechy. Projektowane elementy, takie jak przeszklone elewacje i rozczłonkowana bryła, stanowią dysonans z historyczną architekturą i mogą obniżyć walory zabytkowe obszaru.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.b. art. 39 § ust. 3, 4
Ustawa Prawo budowlane
Wymóg uzgodnienia pozwolenia na budowę obiektów na obszarach ujętych w gminnej ewidencji zabytków z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 12
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku jako historycznego układu urbanistycznego.
u.o.z.i.o.z. art. 4 § pkt 2, 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek organów administracji zapobiegania zagrożeniom dla wartości zabytków i udaremniania niszczenia zabytków.
p.b. art. 39 § ust. 3
Ustawa Prawo budowlane
Pozwolenie na budowę obiektów na obszarach niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, wydaje się w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 110
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.p. art. 52 § ust. 2
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 53 § ust. 3
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
pkt 2
u.z.p. art. 64
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Projektowany budynek nie wpisuje się w historyczny układ urbanistyczny dawnej wsi Ś. ze względu na zastosowane rozwiązania architektoniczne (przeszklone elewacje, niesymetryczny dach). Nowa zabudowa powinna nawiązywać do charakterystycznych cech historycznej architektury lokalnej, aby zachować walory zabytkowe obszaru. Organ konserwatorski ma prawo odmówić uzgodnienia, jeśli projekt budowlany zawiera elementy negatywnie wpływające na zabytkowy charakter, nawet jeśli na etapie warunków zabudowy istniała milcząca zgoda.
Odrzucone argumenty
Obszar dawnej wsi Ś. charakteryzuje się zabudową zróżnicowaną, a niejednorodną. Dachy dwuspadowe o kolorze ceglanym nie są dominujące na tym obszarze. Planowana inwestycja, zlokalizowana w drugim rzędzie budynków, wpłynie marginalnie na ład urbanistyczny. Odmowa uzgodnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
projektowany budynek nie wkomponowuje się w zastany zabytkowy historyczny układ dawnej wsi Ś. projektowane zamierzenie nie powiela tradycyjnych rozwiązań architektonicznych dawnej wsi Ś., w wyniku czego zostanie wprowadzony na jej teren budynek o przypadkowych, dysharmonizujących cechach. przeszklenia i rozczłonkowana bryła budynku, nie pozostaną bez wpływu na zachowanie wartości historycznej dawnego układu ruralistycznego wsi.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Nina Beczek
sprawozdawca
Waldemar Śledzik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzgodnienia projektów budowlanych z konserwatorem zabytków na terenach objętych gminną ewidencją zabytków oraz znaczenie zachowania historycznego układu urbanistycznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji historycznego układu urbanistycznego wsi i konkretnych rozwiązań projektowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów zabytków lub obszarów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między nowoczesną architekturą a ochroną historycznego krajobrazu kulturowego, co jest aktualnym tematem w planowaniu przestrzennym i urbanistyce.
“Nowoczesny dom kontra historyczna wieś: Sąd rozstrzyga, jak budować w cieniu zabytków.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 804/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-05-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Artur Kuś /przewodniczący/ Nina Beczek /sprawozdawca/ Waldemar Śledzik Symbol z opisem 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 840 art. 3 pkt 12 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.) Dz.U. 2023 poz 682 art. 39 ust. 3,4 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 stycznia 2024 r. znak DOZ-OAiK.650.691.2023.BS w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę. Uzasadnienie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. znak DOZ-OAiK.650.691.2023.BS utrzymał w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z [...] czerwca 2023 r. nr [...] odmawiające uzgodnienia projektu architektoniczno-budowlanego dla inwestycji pn. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...], [...], obręb Ś. we W. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. W dniu 1 czerwca 2023 r. przedłożony został D. Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków wniosek o uzgodnienie zamierzenia budowlanego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z infrastrukturą techniczną na działce nr [...], [...], obręb: Ś. we W., w sposób wskazany w projekcie budowlanym sporządzonym przez mgr. inż. arch. K. M. wraz z zespołem w lutym 2023 r. w trybie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.). Kompetencje organu konserwatorskiego wynikają z faktu, że inwestycja częściowo znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi Ś. we W., ujętego w gminnej ewidencji zabytków Gminy W. prowadzonej na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta W. z [...] listopada 2014 r. Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, organ właściwy wydaje w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Organ podał, że w myśl art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dawna wieś Ś., w granicach określonych w karcie adresowej, spełnia definicję zabytku rozumianego jako historyczny układ urbanistyczny, czyli przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Ochronie konserwatorskiej podlega zasadnicze rozplanowanie przestrzenne i funkcjonalne dzielnicy wpisanej do ewidencji zabytków, historyczna parcelacja, sposób zagospodarowania i intensywność zabudowy działek oraz architektoniczny charakter budynków mieszkalnych. W ocenie organu konserwatorskiego, winien on rozpatrywać wpływ planowanej inwestycji na zachowanie wartości zabytkowych układu dawnej wsi Świniary i jej krajobrazu kulturowego. Ich ochrona ma na celu trwałe utrzymanie historycznego sposobu zagospodarowania i zabudowy współtworzącej kulturowy krajobraz. Oznacza to m.in. niedopuszczenie do eliminacji zabytkowych elementów, wprowadzenia zabudowy w ahistorycznej lokalizacji i o przypadkowej, nienawiązującej do historycznej architekturze. Nowe budynki powinny być projektowane tylko jako uzupełnienie istniejącego układu zabudowy i z uwzględnieniem zachowanej historycznej architektury. Organ podał, że historia Ś. sięga XIII wieku. W wyjątkowo wysokim stopniu zachowały one czytelny układ funkcjonalno-przestrzenny z siedzibą rodową otoczoną parkiem i z młynem w północnej części, z którą powiązana jest ulicówka odchodząca w stronę południową. Wieś, włączona w administracyjne granice W. dopiero w 1973 r., utrzymała wiejski charakter. Analiza stanu zachowania każe stwierdzić, że układ wsi niewiele zmienił się od XIX wieku. Nadal rozwój następuje przede wszystkim wzdłuż głównej drogi (ul. Z.). Po obu jej stronach wyznaczono wąskie, długie działki o jasno określonym sposobie zagospodarowania: frontowa część działki przeznaczona była na zabudowę mieszkaniową i gospodarczą, często w formie zagród. Zabudowa zabytkowej dawnej wsi Ś. charakteryzuje się budynkami o maksymalnie dwóch kondygnacjach, murowanych, z dachami dwu-spadowymi o symetrycznych połaciach. Zdecydowana większość historycznej zabytkowej architektury posiada przykrycie dachówką ceramiczną o odcieniu ceglastym. Organ podał, że w 2. połowie XX w. i XXI w. wprowadzono budynki o architekturze przypadkowej, nieodpowiadającej zastanemu obszarowi, jednak te nieuzasadnione przestrzennie realizacje nie wpłynęły drastycznie na krajobraz kulturowy Ś. Niemniej, w ocenie organu, dalsze ich powielanie może doprowadzić do sukcesywnego obniżania walorów zabytkowych Ś. Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że projektowane zamierzenie budowlane zakłada budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z infrastrukturą techniczną. Miałby to być budynek złożony z dwóch brył, przykryty dachem dwuspadowym niesymetrycznym. Planowany jest dla niego grafitowy odcień przykrycia. Budynek w znacznej mierze od strony elewacji frontowej oraz ogrodowej miałby być przeszklony. Po analizie przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji projektowej Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że projektowany budynek nie wkomponowuje się w zastany zabytkowy historyczny układ dawnej wsi Ś. Realizacja inwestycji o przedstawionych w projekcie zamierzeniach wprowadzi zabudowę, która w sposób negatywny będzie oddziaływać na zastany zabytkowy obszar. Projektowane zamierzenie nie powiela tradycyjnych rozwiązań architektonicznych dawnej wsi Ś., w wyniku czego zostanie wprowadzony na jej teren budynek o przypadkowych, dysharmonizujących cechach. Inwestycja będzie możliwa do uzgodnienia w przypadku, gdy założenia projektowe będą odpowiednio korespondować z lokalną nową oraz historyczną architekturą. Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że w celu uzyskania uzgodnienia organu konserwatorskiego należy skorygować projekt budowlany w następujący sposób: 1. geometria nowoprojektowanego dachu powinna powielać rozwiązania architektury lokalnej, obecnej na terenie zabytkowej dawnej wsi Ś. Oznacza to, że dach powinien być rozwiązany przykryciem dwuspadowym symetrycznym. Aktualnie projektowane rozwiązanie prowadzi do rozczłonkowania bryły. Ten sposób kształtowania zabudowy nie występuję w lokalnej architekturze; 2. w elewacjach budynku nie powinny zajmować większości powierzchni otwory okienne/przeszklenia. Wielkość i kształt otworów okiennych należy uprościć, w zbliżeniu do kształtu kwadratu bądź prostokąta, tak by harmonijnie wkomponowywać się w zastany krajobraz kulturowy. W lokalnej architekturze nie występują domy jednorodzinne o podobnych rozwiązaniach; 3. analiza zachowania historycznych budynków mieszkalnych dla przedmiotowego terenu dawnej zabytkowej wsi wykazuje, że znaczna większość z nich przykryta była dachówką ceramiczną o odcieniu ceglastym. Należy zatem skorygować kolor pokrycia dachu na adekwatny do tradycyjnych rozwiązań. W świetle powyższego, w ocenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przedmiotowa inwestycja stoi w sprzeczności z zasadami ochrony zabytków, które polegają m.in. na zapewnieniu im warunków trwałego zachowania. Oznacza to, że nie należy wprowadzać zmian, które mogą negatywnie wpłynąć na historyczny układ przestrzenny, a także naruszyć wartości architektoniczne poszczególnych budynków. Dodatkowo realizacja inwestycji spowodowałaby naruszenie przepisu art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, jak i udaremnienia niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania M. R., stwierdził, że argumentacja zaprezentowana przez D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jest adekwatna do zakresu ochrony obszaru niewpisanego do rejestru zabytków, lecz jedynie ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Minister podniósł, że w materiale dowodowym sprawy znajduje się Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego, w której wskazano, że dotyczy historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi w rejonie ulic Z. i P. wraz z założeniem pałacowo-parkowym z folwarkami i obszarem zielonym wzdłuż rzeki W. i jej nieistniejących koryt we W. W Karcie ewidencyjnej zabytku nieruchomego, opracowanej dla historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi, w postulatach zapisano konsekwentne kształtowanie krajobrazu kulturowego dzielnicy poprzez kontynuację wprowadzania układów zabudowy nawiązujących do zasadniczych cech urbanistycznych poszczególnych części układu, w tym przekrywania budynków symetrycznymi, stromymi dachami dwuspadowymi krytymi materiałami o naturalnych, ceglanych odcieniach, które są charakterystyczne dla całego założenia. W części karty, dotyczącej zagrożeń, wskazano natomiast, że zatarcie sylwety układu poprzez wprowadzanie obiektów o nieadekwatnej skali i formach architektonicznych, w tym budynków krytych innymi dachami, niż strome symetryczne dachy dwuspadowe, kryte materiałami w naturalnych ceglanych odcieniach. W tym kontekście, rozpatrując planowane zamierzenie Minister uznał, że zwłaszcza zaproponowane przeszklenia i rozczłonkowana bryła, nie pozostaną bez wpływu na zachowanie wartości historycznej dawnego układu ruralistycznego wsi. Skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł M. R., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 kpa polegające na wybiórczym zebraniu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności skutkującym wadliwym ustaleniem, że: - obszar dawnej wsi Ś. charakteryzuje się ściśle określoną zabudową m.in. cechującą się dachami dwuspadowymi o symetrycznych połaciach, mimo że wieś Ś. w istocie cechuje się zabudową zróżnicowaną i niejednorodną (zróżnicowane formy dachów od płaskich po spadziste oraz zróżnicowane kolory pokrycia dachowego od czerwonych po czarne), - na obszarze dawnej wsi Ś. dachy dwuspadowe o kolorze ceglanym są dominujące, mimo że liczba budynków o takich dachach nie stanowi większości ani ich liczba nie jest znaczna, - planowana inwestycja w sposób negatywny wpływałaby na układ urbanistyczny dawnej wsi Ś., mimo że przedmiotowa inwestycja ma być zlokalizowana w drugim rzędzie budynków - nie przy głównej ulicy, lecz za nią, wobec czego w marginalnym stopniu planowana inwestycja wpłynie na ład urbanistyczny ocenianego obszaru. b) art. 8 kpa polegające na naruszeniu przez organy obu instancji zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, poprzez wyrażenie przez organ I instancji milczącej zgody na inwestycję na etapie uzyskiwania przez skarżącego decyzji o warunkach zabudowy, podczas którego to postępowania inwestor deklarował wolę wybudowania budynku o dachu dwuspadowym niesymetrycznym (wniosek - załącznik B) oraz dołączył szkice i przekroje planowanego budynku, a jednocześnie zajęcia przez organ I instancji całkowicie odmiennego stanowiska w niniejszym postępowaniu, odmawiającego wyrażenia zgody na to samo przedsięwzięcie budowlane, c) art. 110 kpa w zw. z art. 126 kpa poprzez naruszenie przez organy obu instancji zasady związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją administracyjną (in casu: postanowieniem) polegające na wydaniu postanowienia przez organ I instancji sprzecznego z uprzednio wydanym milczącym uzgodnieniem w toku postępowania o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 39 ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane oraz art. 52 ust. 2, art. 53 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 64 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym polegające na ich błędnej wykładni skutkującej dowolnym uznaniem, że pomimo wyrażenia przez D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zgody (milczącej) na wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzonej inwestycji, Wojewódzki Konserwator jest uprawniony na etapie uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę do odmiennej oceny (odmowy wyrażenia zgody) inwestycji, w zakresie w jakim uprzednio wyraził na nią zgodę, b) art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na jego błędnej wykładni poprzez dowolne uznanie, że odmowa uzgodnienia przez Wojewódzkiego D. Konserwatora Zabytków i przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedmiotowej inwestycji stanowi realizację przez Wojewódzkiego D. Konserwatora Zabytków i przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego celów ustawy o ochronie zabytków, mimo że w postanowieniu organu I instancji organ sam stwierdza, że "w II poł. XX w. i w XXI w. wprowadzono budynki o architekturze przypadkowej, nie odpowiadającej zastanemu obszarowi, jednak te nieuzasadnione przestrzennie realizacje nie wpłynęły drastycznie na krajobraz kulturowy Ś.", zatem uznać należy, że pozytywne uzgodnienie przedmiotowego projektu nie doprowadzi do negatywnych konsekwencji z perspektywy ochrony historycznego układu urbanistycznego wsi Ś. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, ponieważ zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych postanowień stanowił art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Przepis ten nie określa przesłanek uzgodnienia. Ocena ta pozostawiona jest uznaniu organów ochrony zabytków, których pracownicy posiadają wiedzę specjalistyczną i doświadczenie konserwatorskie, pozwalające na określenie charakteru zabytkowego obiektu. Postępowanie uzgodnieniowe, o którym mowa w art. 39 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego dotyczy obiektu (terenu) ujętego w gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ujęcie zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków następuje wskutek wskazania określonego obiektu nieruchomego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i przypisania mu w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków wartości zabytkowej. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków, organ gminy urzędowo stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., II OSK 213/19 - dostępny są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organów w tej sprawie była ocena wpływu planowanej inwestycji na wartości zabytkowego, historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi Ś. Ochrona takiego układu ma na celu zachowanie jego dawnego rozplanowania przestrzennego i funkcjonalnego oraz kompozycji przestrzennej, także podstawowych cech zabudowy i cennych obiektów historycznych. Ochrona taka nie oznacza, że nowa zabudowa musi powtarzać rozwiązania architektoniczne zabudowy historycznej. Nowoprojektowane budynki powinny jednak zachować podstawowe, charakterystyczne cechy historycznej zabudowy lokalnej. Podkreślenia w tej sprawie wymaga, że przedmiotowa inwestycja częściowo znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi Ś. we W., ujętego w gminnej ewidencji zabytków Gminy W. prowadzonej na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta W. z [...] listopada 2014 r. W aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego – historycznego układu urbanistycznego dawnej wsi Ś. we W., w rejonie ulic Z. i P. wraz z założeniem pałacowo-parkowym z folwarkami i obszarem zielonym wzdłuż rzeki W. i jej nieistniejących koryt we W., z określonym zachowaniem stanu jako dobry/bardzo dobry. Zatem w dacie wpisu tego terenu do gminnej ewidencji zabytków, organ Gminy W. uznał, że posiada on wartości, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, historia Ś. sięga XIII wieku i w wyjątkowo wysokim stopniu zachowany został czytelny układ funkcjonalno-przestrzenny z siedzibą rodową otoczoną parkiem i z młynem w północnej części, z którą powiązana jest ulicówka odchodząca w stronę południową. Wieś, włączona w administracyjne granice W. dopiero w 1973 r., utrzymała wiejski charakter. Układ wsi niewiele zmienił się od XIX wieku. Nadal rozwój następuje przede wszystkim wzdłuż głównej drogi (ul. Z.). Po obu jej stronach wyznaczono wąskie, długie działki o jasno określonym sposobie zagospodarowania: frontowa część działki przeznaczona była na zabudowę mieszkaniową i gospodarczą, często w formie zagród. Zabudowa zabytkowej dawnej wsi Ś. charakteryzuje się budynkami o maksymalnie dwóch kondygnacjach, murowanych, z dachami dwu-spadowymi o symetrycznych połaciach. Zdecydowana większość historycznej zabytkowej architektury posiada przykrycie dachówką ceramiczną o odcieniu ceglastym. W 2. połowie XX w. i XXI w. wprawdzie wprowadzono budynki o architekturze przypadkowej, nieodpowiadającej zastanemu obszarowi, jednak te nieuzasadnione przestrzennie realizacje nie wpłynęły drastycznie na krajobraz kulturowy Ś. Niemniej, jak podał organ, dalsze ich powielanie może doprowadzić do sukcesywnego obniżania walorów zabytkowych Ś. W niniejszej sprawie, projektowane zamierzenie budowlane zakłada budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z infrastrukturą techniczną. Miałby to być budynek złożony z dwóch brył, przykryty dachem dwuspadowym niesymetrycznym. Planowany jest dla niego grafitowy odcień przykrycia. Budynek w znacznej mierze od strony elewacji frontowej oraz ogrodowej miałby być przeszklony. W słusznej ocenie konserwatora zabytków, który odmówił uzgodnienia zamiaru wybudowania projektowanego budynku, projekt nie nawiązuje formą architektoniczną do regionalnej, historycznej zabudowy. Taki obiekt nie wkomponowuje się w zastany zabytkowy historyczny układ dawnej wsi Ś., kontrastowałby z istniejącą architekturą historycznej zabudowy, stanowiąc optyczną konkurencję dla dawnych zabudowań i stanowiłby dysonans w kompozycji historycznego układu urbanistycznego, tym samym doprowadziłby do uszczuplenia wartości zabytkowych omawianego obszaru. Rację mają zatem organy orzekające w sprawie, że realizacja inwestycji o przedstawionych w projekcie zamierzeniach wprowadzi zabudowę, która w sposób negatywny będzie oddziaływać na zastany zabytkowy obszar. Projektowane zamierzenie nie powiela tradycyjnych rozwiązań architektonicznych dawnej wsi Ś., w wyniku czego zostanie wprowadzony na jej teren budynek o przypadkowych, dysharmonizujących cechach. I nie ma tu znaczenia, jak podnosi skarżący, że planowana inwestycja ma być zrealizowana w drugim rzędzie budynków, ponieważ należy brać pod uwagę wpływ zamierzenia inwestycyjnego na cały obszar zabytkowy, a zaproponowane przeszklenia i rozczłonkowana bryła budynku, nie pozostaną bez wpływu na zachowanie wartości historycznej dawnego układu ruralistycznego wsi. Sąd nie znalazł podstaw, aby tę ocenę prawną w ustalonym w sprawie stanie faktycznym podważyć. Zresztą sam skarżący w skardze przyznaje, że wprawdzie w marginalnym stopniu, ale jednak "planowana inwestycja wpłynie na ład urbanistyczny ocenianego obszaru". Zatem inwestycja będzie możliwa do uzgodnienia w przypadku, gdy założenia projektowe będą odpowiednio korespondować z lokalną nową oraz historyczną architekturą. Organ konserwatorski rozstrzygający w sprawie uzgodnienia pozwolenia na budowę, będąc związany ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, miał prawo zajęcia negatywnego stanowiska co do tych elementów inwestycji, które nie zostały ustalone na etapie warunków zabudowy. Odmowa uzgodnienia inwestycji przez organ konserwatorski nie oznacza, że w przyszłości nie będzie możliwe uzyskanie takiego uzgodnienia. Wystarczy, że zostanie skorygowany projekt budowlany w sposób wskazany w postanowieniu organu I instancji. Reasumując w ocenie Sądu, nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazanych w skardze, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy, jak i ocena prawna są prawidłowe, dlatego brak było podstaw do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 powyższej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI